อรรถกถาเล่มที่ ๕๓ หน้าที่ ๒๓.

ตีสุปิ เจเตสุ ติสฺโส สิกฺขา, ตีณิ ปหานานิ, จตุพฺพิโธ จ คมฺภีรภาโว เวทิตพฺโพ. ตถาหิ วินยปิฏเก วิเสเสน อธิสีลสิกฺขา วุตฺตา, สุตฺตนฺตปิฏเก อธิจิตฺตสิกฺขา, อภิธมฺมปิฏเก อธิปญฺญาสิกฺขา. วินยปิฏเก จ วีติกฺกมปฺปหานํ กิเลสานํ วีติกฺกมปฏิปกฺขตฺตา สีลสฺส, สุตฺตนฺตปิฏเก ปริยุฏฺฐานปฺปหานํ ปริยุฏฺฐานปฏิปกฺขตฺตา สมาธิสฺส, อภิธมฺมปิฏเก อนุสยปฺปหานํ อนุสยปฏิปกฺขตฺตา ปญฺญาย. ปฐเม จ ตทงฺคปฺปหานํ กิเลสานํ, อิตเรสุ วิกฺขมฺภนสมุจฺเฉทปฺปหานานิ. ปฐเม จ ทุจฺจริตสงฺกิเลสานํ ปหานํ, อิตเรสุ ตณฺหาทิฏฺฐิสงฺกิเลสานํ ปหานํ. เอกเมกสฺมึ เจตฺถ จตุพฺพิโธปิ ธมฺมตฺถเทสนาปฏิเวธคมฺภีรภาโว เวทิตพฺโพ. ตตฺถ ธมฺโมติ ตนฺติ, อตฺโถติ ตสฺสาเยว อตฺโถ, เทสนาติ ตสฺสา มนสา สุววฏฺฐาปิตาย ตนฺติยา ^๑- เทสนา, ปฏิเวโธติ ตนฺติยา, ตนฺติอตฺถสฺส จ ยถาภูตาวโพโธ. ตีสุปิ เจเตสุ เอเต ธมฺมตฺถเทสนาปฏิเวธา ยสฺมา สสาทีหิ วิย มหาสมุทฺโท มนฺทพุทฺธีหิ ทุกฺโขคาฬฺหา, ^๒- อลพฺภเนยฺยปติฏฺฐา จ, ตสฺมา คมฺภีรา. เอวํ เอกเมกสฺมึ เอตฺถ จตุพฺพิโธปิ คมฺภีรภาโว เวทิตพฺโพ. อปโร นโย. ธมฺโมติ เหตุ, วุตฺตํ เหตํ "เหตุมฺหิ ญาณํ ธมฺมปฏิสมฺภิทา"ติ. ^๓- อตฺโถติ เหตุผลํ, วุตฺตํ เหตํ "เหตุผเล ญาณํ อตฺถปฏิสมฺภิทา"ติ. ^๓- เทสนาติ ปญฺญตฺติ, ยถาธมฺมํ ธมฺมาภิลาโปติ อธิปฺปาโย. อนุโลมปฏิโลมสงฺเขปวิตฺถาราทิวเสน วา กถนํ. ปฏิเวโธติ อภิสมโย. โส จ โลกิยโลกุตฺตโร วิสยโต อสมฺโมหโต จ อตฺถานุรูปํ ธมฺเมสุ, ธมฺมานุรูปํ อตฺเถสุ, ปญฺญตฺติยถานุรูปํ ปญฺญตฺตีสุ อวโพโธ. เตสํ เตสํ วา ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตธมฺมานํ ปฏิวิชฺฌิตพฺโพ สลกฺขณสงฺขาโต อวิปรีตสภาโว. อิทานิ ยสฺมา เอเตสุ ปิฏเกสุ ยํ ยํ ธมฺมชาตํ วา อตฺถชาตํ วา, โย จายํ ยถา ยถา ญาเปตพฺโพ อตฺโถ โสตูนํ ญาณสฺส อภิมุโข โหติ, ตถา ตถา ตทตฺถโชติกา เทสนา, โย เจตฺถ อวิปรีตาวโพธสงฺขาโต ปฏิเวโธ เตสํ เตสํ วา @เชิงอรรถ: ^๑ ม. ปาฬิยา. เอวมุปริปิ ^๒ ฉ. ทุกฺโขคาหา ^๓ อภิ. ๓๕/๗๑๘/๓๕๙

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕๓ หน้าที่ ๒๓. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=53&page=23&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=53&A=567&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=53&A=567&modeTY=2&pagebreak=1#p23