อรรถกถาเล่มที่ ๕๓ หน้าที่ ๔๖๖.

๔. อฏฺฐกถากณฺฑวณฺณนา ติกอตฺถุทฺธารวณฺณนา [๑๓๘๔] อิทานิ นิกฺเขปกณฺฑานนฺตรํ ฐปิตสฺส อฏฺฐกถากณฺฑสฺส วณฺณนากฺกโม อนุปฺปตฺโต. กสฺมา ปเนตํ อฏฺฐกถากณฺฑํ นาม ชาตนฺติ? เตปิฏกสฺส พุทฺธวจนสฺส อตฺถํ อุทฺธริตฺวา ฐปิตตฺตา. ตีสุปิ หิ ปิฏเกสุ ธมฺมนฺตรํ อาคตํ อฏฺฐกถากณฺเฑเนว ปริจฺฉินฺทิตฺวา ^๑- วินิจฺฉิตํ สุวินิจฺฉิตํ นาม โหติ. สกเล อภิธมฺมปิฏเก นยมคฺคํ มหาปกรเณ ปญฺหุทฺธารํ คณนจารํ อสลฺลกฺเขนฺเตนาปิ อฏฺฐกถากณฺฑโตเยว สมาเนตุํ วฏฺฏติ. กุโต ปภวํ ปน เอตนฺติ? สาริปุตฺตตฺเถรปฺปภวํ. สาริปุตฺตตฺเถโร หิ เอกสฺส อตฺตโน สทฺธิวิหาริกสฺส นิกฺเขปกณฺเฑ อตฺถุทฺธารํ สลฺลกฺเขตุํ อสกฺโกนฺตสฺส อฏฺฐกถากณฺฑํ กเถตฺวา อทาสิ, อิทํ ปน มหาอฏฺฐกถาย ปฏิปกฺขิปิตฺวา วุตฺตํ:- อภิธมฺโม นาม น สาวกวิสโย น สาวกโคจโร, พุทฺธวิสโย เอส พุทฺธโคจโร, ธมฺมเสนาปติ ปน สทฺธิวิหาริเกน ปุจฺฉิโต ตํ อาทาย สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส กเถสิ. สมฺมาสมฺพุทฺโธ ตสฺส ภิกฺขุโน อฏฺฐกถากณฺฑํ กเถตฺวา อทาสิ. กถํ? ภควา หิ "กตเม ธมฺมา กุสลา"ติ ปุจฺฉิ. "กุสลา ธมฺมา นาม กตเม"ติ สลฺลกฺเขสีติ อตฺโถ, อถสฺส ตุณฺหีภูตสฺส นนุ ยํ มยา "กตเม ธมฺมา กุสลา, ยสฺมึ สมเย กามาวจรํ กุสลํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ โหตี"ติอาทินา นเยน ภูมิเภทโต กุสลํ ทสฺสิตํ, สพฺพมฺปิ ตํ "จตูสุ ภูมีสุ กุสลํ, อิเม ธมฺมา กุสลา"ติ อิมินา นเยน กณฺณิกํ กณฺณิกํ ฆฏํ ฆฏํ โคจฺฉกํ กตฺวา อตฺถุทฺธารวเสน กุสลาทิธมฺเม ทสฺเสนฺโต กเถตฺวา อทาสิ. ตตฺถ จตูสูติ กามาวจรรูปาวจรอรูปาวจรอปริยาปนฺนาสุ. กุสลนฺติ ผสฺสาทิเภทํ กุสลํ. อิเม ธมฺมา กุสลาติ อิเม สพฺเพปิ ตาสุ ตาสุ ภูมีสุ วุตฺตา ผสฺสาทโย ธมฺมา กุสลา นาม. @เชิงอรรถ: ^๑ สี. ปริจฺฉิชฺช

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕๓ หน้าที่ ๔๖๖. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=53&page=466&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=53&A=11578&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=53&A=11578&modeTY=2&pagebreak=1#p466