อรรถกถาเล่มที่ ๕๔ หน้าที่ ๑๓๗.

สนฺตปณีตมชฺฌตฺตาการานุปาปนํ, สทฺธาทีนํ ปฏิปกฺขาภิภวนํ สมฺปยุตฺตธมฺมานญฺจ ปสนฺนาการาทิภาวสมฺปาปนํ, อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยสฺส สํโยชนตฺตยปฺปหานญฺเจว สมฺปยุตฺตกานญฺจ ตปฺปหานาภิมุขภาวกรณํ, อญฺญินฺทฺริยสฺส กามราคพฺยาปาทาทิตนุ- กรณปฺปหานญฺเจว สหชาตานญฺจ อตฺตโน วสานุวตฺตาปนํ, อญฺญาตาวินฺทฺริยสฺส สพฺพกิจฺเจสุ อุสฺสุกฺกปฺปหานญฺเจว อมตาภิมุขภาวปจฺจยตา จ สมฺปยุตฺตานนฺติ เอวเมตฺถ กิจฺจโต วินิจฺฉยํ วิชานิยา. ภูมิโตติ จกฺขุโสตฆานชิวฺหากายอิตฺถีปุริสสุขทุกฺขโทมนสฺสินฺทฺริยานิ เจตฺถ กามาวจราเนว, มนินฺทฺริยชีวิตินฺทฺริยอุเปกฺขินฺทฺริยานิ สทฺธาวิริยสติสมาธิ- ปญฺญินฺทฺริยานิ จ จตุภูมิปริยาปนฺนานิ, โสมนสฺสินฺทฺริยํ กามาวจรรูปาวจร- โลกุตฺตรวเสน ภูมิตฺตยปริยาปนฺนํ, อวสาเน ตีณิ โลกุตฺตราเนวาติ เอวํ ภูมิโต วินิจฺฉยํ วิชานิยา. เอวํ หิ วิชานนฺโต:- สํเวคพหุโล ภิกฺขุ ฐิโต อินฺทฺริยสํวเร อินฺทฺริยานิ ปริญฺญาย ทุกฺขสฺสนฺตํ นิคจฺฉตีติ. [๒๒๐] นิทฺเทสวาเร "ยํ จกฺขุ จตุนฺนํ มหาภูตานนฺ"ติอาทิ สพฺพํ ธมฺมสงฺคณิยํ ปทภาชเน ^๑- วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. วิริยินฺทฺริยสมาธินฺทฺริย- นิทฺเทสาทีสุ จ สมฺมาวายาโม มิจฺฉาวายาโม สมฺมาสมาธิ มิจฺฉาสมาธีติอาทีนิ น วุตฺตานิ. กสฺมา? สพฺพสงฺคาหิกตฺตา. ^๒- สพฺพสงฺคาหิกานิ หิ อิธ อินฺทฺริยานิ กถิตานิ. เอวํ สนฺเตเปตฺถ ทส อินฺทฺริยานิ โลกิยานิ กามาวจราเนว, ตีณิ โลกุตฺตรานิ, นว โลกิยโลกุตฺตรมิสฺสกานีติ. อภิธมฺมภาชนียวณฺณนา นิฏฺฐิตา. -------------- @เชิงอรรถ: ^๑ สงฺคณี. อ. ๑/๕๙๕/๓๖๔ ^๒ ฉ.ม. สพฺพสงฺคาหกตฺตา

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕๔ หน้าที่ ๑๓๗. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=54&page=137&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=54&A=3210&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=54&A=3210&modeTY=2&pagebreak=1#p137