อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ หน้าที่ ๒๒๗.

ปุฏฺโฐ ปน อิตโร สุตฺตวิโรธภเยน ปฏิกฺขิปติ. ทานํ เทนฺตนฺติ ทานํ ททมานํ ทิสฺวาติ อตฺโถ. ตตฺถ ยสฺมา อตฺตโน อนุโมทิตตฺตา จ เตสํ ตตฺถ โภคา อุปฺปชฺชนฺติ, ตสฺมาสฺส อิมินา การเณน ลทฺธึ ปติฏฺฐเปนฺตสฺสาปิ ^๑- อปฺปติฏฺฐิตาว โหติ. น หิ เต อิโต ทินฺเนน ^๒- วตฺถุนา ^๓- ยาเปนฺตีติ. ^๔- เสเสสุปิ สุตฺตสาธเนสุ เอเสว นโยติ. อิโตทินฺนกถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา. ----------- ๗. ปฐวีกมฺมวิปาโกติกถาวณฺณนา [๔๙๒] อิทานิ ปฐวี กมฺมวิปาโกติกถา นาม โหติ. ตตฺถ ยสฺมา "อตฺถิ อิสฺสริยสํวตฺตนิยํ กมฺมํ, อาธิปจฺจสํวตฺตนิยํ กมฺมนฺ"ติ เอตฺถ ^๕- อิสฺสรานํ ภาโว อิสฺสริยํ นาม, อธิปตีนญฺจ ภาโว อาธิปจฺจํ นาม, ^๕- ปฐวิสฺสริยาธิปจฺจสํวตฺตนิกญฺจ กมฺมํ อตฺถีติ วุตฺตํ, ตสฺมา เยสํ "ปฐวี กมฺมวิปาโก"ติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ อนฺธกานํ, เต สนฺธาย ปฐวีติ ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺญา อิตรสฺส. สุขเวทนียาติอาทิ กมฺมวิปากสภาวทสฺสนวเสน วุตฺตํ. "ผสฺโส โหตี"ติอาทินา นเยน นิทฺทิฏฺเฐสุ วิปาเกสุ ผสฺโส สุขเวทนียาทิเภโท โหติ. โส จ สญฺญาทโย จ สุขเวทนาทีหิ สมฺปยุตฺตา, เวทนาทโย สญฺญาทีหิ, สพฺเพปิ สารมฺมณา, อตฺถิ จ เนสํ ปุเรจาริกาวชฺชนาทิสงฺขาตํ อาวชฺชนํ, กมฺมปจฺจยภูตา เจตนา, โย ตตฺถ อิฏฺฐวิปาโก, ตสฺส ปตฺถนา, ปณิธานวเสน ปวตฺตา มูลตณฺหา, กินฺเต เอวรูปา ปฐวีติ ปุจฺฉติ. อิตโร ปฏิกฺขิปติ. ปฏิโลมปุจฺฉาทีนิ อุตฺตานตฺถาเนว. [๔๙๓] กมฺมวิปาโก ปเรสํ สาธารโณติ ปเญฺห ผสฺสาทโย สนฺธาย ปฏิกฺขิปติ, กมฺมสมุฏฺฐานํ รูปญฺจ ปฐวีอาทีนํเยว จ สาธารณภาวํ สนฺธาย @เชิงอรรถ: ^๑ ม. ลทฺธิ ปติฏฐเปนฺติยาปิ ^๒ ฉ.ม. ทินฺเนเนว ^๓ ม. ทินฺนาเนว วตฺถูนิ @^๔ ฉ.ม. ยาเปนฺติ ^๕-๕ สี.,ม. อิสฺสรานํ อิสฺสริยํ นาม, อธิปตีนญฺจ อาธิปจฺจํ นาม

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕๕ หน้าที่ ๒๒๗. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=55&page=227&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=55&A=5102&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=55&A=5102&modeTY=2&pagebreak=1#p227