อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ หน้าที่ ๔๐๕.

ตตฺถ ธมฺมโตติ:- อิเมสุ หิ ปจฺจเยสุ เหตุปจฺจโย ตาว นามรูปธมฺเมสุ นามธมฺเมกเทโส. อารมฺมณปจฺจโย สทฺธึ ปญฺญตฺติยา จ อภาเวน สพฺเพปิ นามรูปธมฺมา. อธิปติปจฺจเย สหชาตาธิปติ นามธมฺเมกเทโส. ตถา กมฺมฌาน- มคฺคปจฺจยา. อารมฺมณาธิปติ สพฺเพปิ ครุกาตพฺพา อารมฺมณธมฺมา. อนนฺตรสมนนฺตร- ปจฺฉาชาตาเสวนวิปากสมฺปยุตฺตนตฺถิวิคตปจฺจยา นามธมฺมาว. นิพฺพานสฺส อสงฺคหิตตฺตา นามธมฺเมกเทโสติปิ วตฺตุํ วฏฺฏติ. ปุเรชาตปจฺจโย รูเปกเทโส. เสสา ยถาลาภวเสน นามรูปธมฺมาติ เอวํ ตาเวตฺถ ธมฺมโต วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย. กาลโตติ:- ปจฺจุปฺปนฺนาว โหนฺเตตฺถ ปจฺจยา ทส ปญฺจ จ อตีตาเอว ปญฺเจโก เต กาเล เทฺวปิ นิสฺสิโต ตโย ติกาลิกา เจว วิมุตฺตา จาปิ กาลโตติ. เอเตสุ หิ เหตุปจฺจโย สหชาตอญฺญมญฺญนิสฺสยปุเรชาตปจฺฉาชาตวิปาก- อาหารอินฺทฺริยฌานมคฺคสมฺปยุตฺตวิปฺปยุตฺตอตฺถิอวิคตปจฺจโยติ อิเม ปณฺณรส ปจฺจยา ปจฺจุปฺปนฺนธมฺมาว โหนฺติ. อนนฺตรปจฺจโย สมนนฺตราเสวนนตฺถิวิคตปจฺจโยติ อิเม ปญฺจ อตีตาเยว โหนฺติ. เอโก ปน กมฺมปจฺจโยว ^๑- เต ปจฺจุปฺปนฺนาตีเต เทฺวปิ กาเล นิสฺสิโต โหติ. เสสา อารมฺมณปจฺจโย อธิปติปจฺจโย อุปนิสฺสย- ปจฺจโยติ อิเม ตโย ปจฺจยา เตกาลิกาปิ โหนฺติ, อิเม ตโย ^๒- ปญฺญตฺติยา สทฺธึ นิพฺพานสฺส สงฺคหิตตฺตา กาลวินิมุตฺตาปีติ เอวเมตฺถ กาลโตปิ วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโย. นานปฺปการเภทโต ปจฺจยุปฺปนฺนโตติ อิเมสํ ปน ทฺวินฺนํ ปทานํ อตฺโถ นิทฺเทสวาเร อาวิภวิสฺสตีติ. ปจฺจยุทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา. ----------- @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม. ว-สทฺโท น ทิสฺสติ ^๒ ฉ.ม. "อิเม ตโย"ติ ปาโฐ น ทิสฺสติ

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕๕ หน้าที่ ๔๐๕. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=55&page=405&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=55&A=9122&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=55&A=9122&modeTY=2&pagebreak=1#p405