อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ หน้าที่ ๔๔๒.

สหชาตตฺถิปจฺจเยน ปจฺจโย โหติ. เตสมฺปิ ติสมุฏฺฐานิกรูปํ เอกํ มหาภูตํ ติณฺณนฺนํ มหาภูตานํ, ตีณิ เอกสฺส, เทฺว ทฺวินฺนํ, มหาภูตา อุปาทารูปานนฺติ เอวํ สหชาตตฺถิ- ปจฺจเยน ปจฺจโย โหติ. ปุเรชาตตฺถิปจฺจโย ปน วตฺถุปุเรชาตอารมฺมณปุเรชาตวเสน ทุวิโธ โหติ, โส ทุวิโธปิ เหฏฺฐา ปุเรชาตปจฺจเย วุตฺตนเยเนว โยเชตฺวา คเหตพฺโพ. อาหารตฺถิปจฺจโยปิ เหฏฺฐา กพฬิงฺการาหารปจฺจเย โยชิตนเยเนว โยเชตพฺโพ. อิธ ปเนส อตฺตโน อนิรุทฺธกฺขเณ ปจฺจยภาเวน อตฺถิปจฺจโยติ วุตฺโต. รูป- ชีวิตินฺทฺริยมฺปิ เหฏฺฐา อินฺทฺริยปจฺจเย รูปชีวิตินฺทฺริยโยชนายํ วุตฺตนเยเนว คเหตพฺพํ. ^๑- อิธ ปเนตมฺปิ อตฺตโน อนิรุทฺธกฺขเณเยว ปจฺจยภาเวน อตฺถิปจฺจโยติ วุตฺตนฺติ เอวเมตฺถ ปจฺจยุปฺปนฺนโตปิ วิญฺญาตพฺโพ วินิจฺฉโยติ. อตฺถิปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา. ------------ ๒๒. นตฺถิปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา [๒๒] นตฺถิปจฺจยนิทฺเทเส สมนนฺตรนิรุทฺธาติ อญฺเญน จิตฺตุปฺปาเทน อนนฺตริกา หุตฺวา สมนนฺตรํ นิรุทฺธา. ปฏุปฺปนฺนานนฺติ ปจฺจุปฺปนฺนานํ. อิมินา นตฺถิปจฺจยสฺส โอกาสทานฏฺเฐน นตฺถิปจฺจยภาวํ สาเธติ. ปุริเมสุ หิ นิโรธวเสน ปจฺฉิมานํ ปวตฺตโนกาสํ อเทนฺเตสุ เตสํ ปฏุปฺปนฺนภาโว น สิยาติ อยเมตฺถ ปาลิวณฺณนา. เสสํ สพฺพํ อนนฺตรปจฺจเย วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. ปจฺจย- ลกฺขณเมว เหตฺถ นานํ, ปจฺจยานํ ปน ปจฺจยุปฺปนฺนานญฺจ นานากรณํ นตฺถิ. เกวลํ ปน ตตฺถ "จกฺขุวิญฺญาณธาตุ ตํสมฺปยุตฺตกา จ ธมฺมา มโนธาตุยา"ติ- อาทินา นเยน ปจฺจยา จ ปจฺจยุปฺปนฺนา จ สรูปโต ทสฺสิตา. อิธ ปน "สมนนฺตรนิรุทฺธา จิตฺตเจตสิกา ธมฺมา ปฏุปฺปนฺนานํ จิตฺตเจตสิกานํ ธมฺมานนฺ"ติ สพฺเพปิ เต นิโรธุปฺปาทวเสน สามญฺญโต ทสฺสิตาติ. นตฺถิปจฺจยนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา. ------------ @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม. โยเชตพฺพํ

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๕๕ หน้าที่ ๔๔๒. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=55&page=442&pages=1&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=55&A=9981&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=55&A=9981&modeTY=2&pagebreak=1#p442