อรรถกถาเล่มที่ ๖ หน้าที่ ๙๖-๙๗.

ปญฺญายิตฺถ, ตสฺส กาลกิริยาย สาวกานํ เอวรูโป วิวาโท ชาโต. สมโณ ปน โคตโม ชมฺพุทีเป จนฺโท วิย สุริโย วิย จ ปากโฏ, สาวกาปิสฺส ปากฏาเยว. กีทิโส นุโข สมเณ โคตเม ปรินิพฺพุเต สาวกานํ วิวาโท ภวิสฺสตี"ติ. เถโร ตํ กถํ สุตฺวา จินฺเตสิ "อิมํ กถํ คเหตฺวา ทสพลสฺส อาโรเจสฺสามิ, สตฺถา เอตํ อตฺถุปฺปตฺตึ กตฺวา เอกํ เทสนํ กเถสฺสตี"ติ. โส นิกฺขมิตฺวา เยน สามคาโม, เยนายสฺมา อานนฺโท เตนูปสงฺกมิ. สามคาโมติ สามากานํ อุสฺสนฺนตฺตา ตสฺส คามสฺส นามํ. เยนายสฺมา อานนฺโทติ อุชุเมว ภควโต สนฺติกํ อคนฺตฺวา เยนสฺส อุปชฺฌาโย อายสฺมา อานนฺโท เตนูปสงฺกมิ. พุทฺธกาเล กิร สาริปุตฺตตฺเถโร จ อานนฺทตฺเถโร จ อญฺญมญฺญํ มมายึสุ. สาริปุตฺตตฺเถโร "มยา กตฺตพฺพํ ^๑- สตฺถุ อุปฏฺฐานํ กโรตี"ติ อานนฺนทตฺเถรํ มมายิ. อานนฺทตฺเถโร "ภควโต สาวกานํ อคฺโค"ติ สาริปุตฺตตฺเถรํ มมายิ. กุลทารเก จ ปพฺพาเชตฺวา สาริปุตฺตตฺเถรสฺส สนฺติเก อุปชฺฌํ คณฺหาเปติ. ^๒- สาริปุตฺตตฺเถโรปิ ตเถว อกาสิ. เอวํ เอกเมเกน อตฺตโน ปตฺตจีวรํ ทตฺวา ปพฺพาเชตฺวา อุปชฺฌํ คณฺหาปิตานิ ปญฺจ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ อเหสุํ. อายสฺมา อานนฺโท ปณีตานิ จีวราทีนิปิ ลภิตฺวา เถรสฺส เทติ. ^๓- ธมฺมรตนปูชาวณฺณนา เอโก กิร พฺราหฺมโณ จินฺเตสิ "พุทฺธรตนสฺส จ สํฆรตนสฺส จ ปูชา ปญฺญายติ, กถํ นุโข ธมฺมรตนํ ปูชิตํ นาม ^๔- โหตี"ติ. โส ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา เอตมตฺถํ ปุจฺฉิ. ภควา อาห "สเจปิ พฺราหฺมณ ธมฺมรตนํ ปูเชตุกาโม, เอกํ พหุสฺสุตํ ปูเชหี"ติ. พหุสฺสุตํ ภนฺเต อาจิกฺขถาติ. ภิกฺขุสํฆํ ปุจฺฉาติ. โส ภิกฺขู ^๕- อุปสงฺกมิตฺวา "พหุสฺสุตํ ภนฺเต อาจิกฺขถา"ติ อาห. อานนฺทตฺเถโร พฺราหฺมณาติ. พฺราหฺมโณ เถรํ สหสฺสคฺฆนิเกน ติจีวเรน ปูเชสิ. @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม. กาตพฺพํ ^๒ ฉ.ม., อิ. คณฺหาเปสิ ^๓ ฉ.ม. อทาสิ @^๔ ฉ.ม. นามาติ น ทิสฺสติ ^๕ ฉ.ม., อิ. ภิกฺขุสํฆํ เถโร ตํ คเหตฺวา ภควโต สนฺติกํ อคมาสิ. ภควา "กุโต อานนฺท ลทฺธนฺ"ติ อาห. เอเกน ภนฺเต พฺราหฺมเณน ทินฺนํ, อิทํ ปนาหํ อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส ทาตุกาโมติ. เทหิ อานนฺทาติ. จาริกํ ปกฺกนฺโต ภนฺเตติ. อาคตกาเล เทหีติ, สิกฺขาปทํ ภนฺเต ปญฺญตฺตนฺติ. กทา ปน สาริปุตฺโต อาคมิสฺสตีติ. ทสาหมตฺเตน ภนฺเตติ. "อนุชานามิ อานนฺท ทสาหปรมํ อติเรกจีวรํ นิกฺขิปิตุนฺ"ติ สิกฺขาปทํ ปญฺญเปสึ. ^๑- สาริปุตฺตตฺเถโรปิ ตเถว ยํ กิญฺจิ มนาปํ ลภติ, ตํ อานนฺทตฺเถรสฺส เทติ. โส อิมํปิ อตฺตโน กนิฏฺฐภาติกํ เถรสฺเสว สทฺธิวิหาริกํ อทาสิ. เตน วุตฺตํ "เยนสฺส อุปชฺฌาโย อายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมี"ติ. เอวํ กิรสฺส อโหสิ "อุปชฺฌโย เม มหาปญฺโญ, โส อิมํ กถํ สตฺถุ อาโรเจสฺสติ, อถ สตฺถา ตทนุรูปํ ธมฺมํ เทเสสฺสตี"ติ. กถาปาภตนฺติ กถาย มูลํ. มูลญฺหิ "ปาภตนฺ"ติ วุจฺจติ. ยถาห:- อปฺปเกนาปิ เมธาวี ปาภเตน วิจกฺขโณ สมุฏฺฐาเปติ อตฺตานํ อณุํ อคฺคึว สนฺธมนฺติ. ^๒- ภควนฺตํ ทสฺสนายาติ ภควนฺตํ ทสฺสนตฺถาย. กึ ปนาเนน ภควา น ทิฏฺฐปุพฺโพติ. โน น ทิฏฺฐปุพฺโพ. อยญฺหิ อายสฺมา ทิวา นว วาเร, รตฺตึ นว วาเรติ เอกาหํ อฏฺฐารส วาเร อุปฏฺฐานเมว คจฺฉติ. ทิวสสฺส ปน สตวารํ วา สหสฺสวารํ วา คนฺตุกาโม สมาโนปิ น อการณา คจฺฉติ, เอกํ ปญฺหุทฺธารํ คเหตฺวาว คจฺฉติ. โส ตํทิวสํ เตน กถาปาภเตน คนฺตุกาโม เอวมาห. อสมฺมาสมฺพุทฺธปฺปเวทิตธมฺมวินยวณฺณนา [๑๖๖] เอวญฺเหตํ จุนฺท โหตีติ ภควโต ^๓- อานนฺทตฺเถเรน อาโรจิเตปิ ยสฺมา น อานนฺทตฺเถโร อิมิสฺสา กถาย สามิโก, จุนฺทตฺเถโร ปน สามิโก. โส จ ^๔- ตสฺสา อาทิมชฺฌปริโยสานํ ชานาติ. ตสฺมา ภควา เตน @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม., อิ. ปญฺญาเปสิ ^๒ ขุ. ชา. ๒๗/๔/๒ จุลฺลกเสฏฺฐิชาตกํ @^๓ ฉ.ม., อิ. ภควา ^๔ ฉ.ม., อิ. ว

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๖ หน้าที่ ๙๖-๙๗. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=6&page=96&pages=2&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=6&A=2408&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=6&A=2408&modeTY=2&pagebreak=1#p96