อาโรหิตุํ อสกฺโกนฺตาปิ อุปธาวนฺติเยว. ฉกณฏิยาติ ๑- กุฏฺฐิตโคมเยน. อภิวคฺเคนาติ
สห ทนฺเตน. ตํ อฏฺฐทนฺตากาเรน กตฺวา "นครทฺวารํ ภินฺทิตฺวา ปวิสิสฺสามา"ติ
อาคเต อุปริทฺวาเร ฐิตา ตสฺส พนฺธนโยตฺตานิ ฉินฺทิตฺวา เตน อภิวคฺเคน
โอมทฺทนฺติ.
[๑๖๙] สนฺธิมฺปิ ฉินฺทนฺตีติ ฆรสนฺธึปิ ฉินฺทนฺติ. นิลฺโลปนฺติ คามาทโย ๒-
ปหริตฺวา มหาวิโลปํ กโรนฺติ. เอกาคาริกนฺติ ปณฺณาสมตฺตาปิ สฏฺฐีมตฺตาปิ
ปหริตฺวา ๓- ชีวคฺคาหํ คเหตฺวา อาหราเปนฺติ. ปริปนฺเถ ติฏฺฐนฺตีติ ปนฺถทูหนกมฺมํ
กโรนฺติ. อฑฺฒทณฺฑเกหีติ มุคฺคเรหิ ปหารสาธนตฺถํ วา จตุหตฺถทณฺฑํ เทฺวธา
เฉตฺวา คหิตทณฺฑเกหิ. พิลงฺคถาลิกนฺติ กญฺชิยอุกฺขลิกมฺมกรณํ, ๔- ตํ กโรนฺตา
สีสกปาลํ อุปฺปาเฏตฺวา ตตฺตํ อโยคุฬํ สณฺฑาเสน คเหตฺวา ตตฺถ ปกฺขิปนฺติ,
เตน มตฺถลุงฺคํ ปกฺกุถิตฺวา, ๕- อุปริ อุตฺตรติ. สงฺขมุณฺฑิกนฺติ สงฺขมุณฺฑ-
กมฺมกรณํ, ตํ กโรนฺตา อุตฺตโรฏฺฐอุภโตกณฺณจุฬิกคลวาฏกปริจฺเฉเทน จมฺมํ ฉินฺทิตฺวา
สพฺพเกเส เอกโตว คณฺฐึ กตฺวา ทณฺฑเกน วลิตฺวา ๖- อุปฺปาเฏนฺติ, สห เกเสหิ
จมฺมํ อุปฺปาเฏติ. ๗- ตโต สีสกฏาหํ ถูลสกฺขราหิ ฆํสิตฺวา โธวนฺตา สงฺขวณฺณํ
กโรนฺติ.
ราหุมุขนฺติ ราหุมุขกมฺมกรณํ, ตํ กโรนฺตา สงฺกุนา มุขํ วิวริตฺวา
อนฺโตมุเข ทีปํ ชาเลตฺวา ๘- กณฺณจุฬิกาหิ วา ปฏฺฐาย มุขํ นิขาทเนน ขณนฺติ.
โลหิตํ ปคฺฆริตฺวา มุขํ ปูเรติ. โชติมาลิกนฺติ สกลสรีรํ เตลปิโลติกาย เวเฐตฺวา
อาลิมฺปนฺติ. หตฺถปชฺโชติกนฺติ หตฺเถ เตลปิโลติกาย เวเฐตฺวา ทีปํ ๙-
ชาเลนฺติ. ๑๐- เอรกวตฺติกนฺติ เอรกวตฺตกมฺมกรณํ, ตํ กโรนฺตา คีวโต ๑๑- ปฏฺฐาย
จมฺมปฏฺเฏ ๑๒- กนฺตนฺตา โคปฺผเกสุ ๑๒- ฐเปนฺติ. อถ นํ โยตฺเตหิ พนฺธิตฺวา
กฑฺฒนฺติ. โส อตฺตโน จมฺมปฏฺเฏ อกฺกมิตฺวา อกฺกมิตฺวา ปตฺติ. จีรกวาสิกนฺติ
จีรกวาสิกกมฺมกรณํ, ตํ กโรนฺตา ตเถว จมฺมปฏฺเฏ กนฺติตฺวา กฏิยํ
ฐเปนฺติ. กฏิโต ปฏฺฐาย
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ฉกณกายาติ, สี., อิ. ปกฺกฏฐิยาติ ๒ ฉ.ม. คาเม ๓ ฉ.ม. ปริวาเรตฺวา
@๔ ฉ.ม......กมฺมการณํ, เอวมุปริปิ ๕ สี. ปกฺกฏฺฐิตฺวา ๖ ฉ.ม. วลฺลิตฺวา, สี.
@จาเลตฺวา ๗ ฉ.ม. อุฏฺฐหติ ๘ ฉ.ม. ชาเลนฺติ ๙ ฉ.ม. ทีปํ วิย
@๑๐ สี. ปชฺชาเลนฺติ ๑๑ สี. เหฏฺฐา คีวโต ๑๒-๑๒ ฉ.ม. จมฺมพทเธ กนฺติตฺวา
@โคปฺผเก
กนฺติตฺวา โคปฺผเกสุ ฐเปนฺติ. อุปริเมหิ เหฏฺฐิมสรีรํ จีรกนิวาสนนิวตฺถํ วิย
โหติ. เอเณยฺยกนฺติ เอเณยฺยกกมฺมกรณํ. ตํ กโรนฺตา อุโภสุ กปฺปเรสุ จ ชาณูสุ
จ อยวลยานิ ทตฺวา อยสูลานิ โกฏฺเฏนฺติ. โส จตูหิ อยสูเลหิ ภูมิยํ
ปติฏฺฐหติ. อถ นํ ปริวาเรตฺวา อคฺคึ กโรนฺติ. "เอเณยฺยโก โชติปริคฺคโห
ยถา"ติ อาคตฏฺฐาเนปิ อิทเมว วุตฺตํ. ตํ กาเลน กาลํ สูลานิ อปเนตฺวา
จตูหิ อฏฺฐิโกฏีหิเยว ฐเปนฺติ. เอวํ ๑- เอวรูปา กรณา ๒- นาม นตฺถิ.
พฬิสมํสิกนฺติ อุภโต มุเขหิ พฬิเสหิ ปหริตฺวา จมฺมมํสนฺหารูนิ
อุปฺปาเฏนฺติ. กหาปณิกนฺติ สกลสรีรํ ติณฺหาหิ วาสีหิ โกฏิโต ปฏฺฐาย
กหาปณมตฺตํ ปาเตนฺตา โกฏฺเฏนฺติ. ขาราปฏิจฺฉิกนฺติ สรีรํ ตตฺถ ตตฺถ อาวุเธน
ปหริตฺวา โกจฺเฉหิ ขารํ ฆํสนฺติ. จมฺมมํสนฺหารูนิ ปคฺฆริตฺวา สวนฺติ.
อฏฺฐิกสงฺขลิกาว ติฏฺฐติ. ปลิฆปริวตฺติกนฺติ เอเกน ปสฺเสน นิปชฺชาเปตฺวา
กณฺณจฺฉิทฺเท อยสูลํ โกฏฺเฏตฺวา ปฐวิยา เอกาพทฺธํ กโรนฺติ. อถ นํ ปาเท
คเหตฺวา อาวิชฺฌนฺติ. ปลาลปีฐกนฺติ เฉกา การณิกา ฉวิจมฺมํ ฉินฺทิตฺวา ๓-
นิสทโปตเกหิ อฏฺฐีหิ ภินฺทิตฺวา เกเสสุ คเหตฺวา อุกฺขิปนฺติ. มํสราสิเยว โหติ,
อถ นํ เกเสเยว ๔- ปริโยนทฺธิตฺวา คณฺหนฺติ. ๕- ปลาลวฏฺฏิ วิย กตฺวา
ปลิเวเฐนฺติ. ๕- สุนเขหีติ กติปยานิ ทิวสานิ อาหารํ อทตฺวา ฉาตเกหิ สุนเขหิ
ขาทาเปนฺติ. เต มุหุตฺเตน อฏฐิสงฺขลิกเมว กโรนฺติ. สมฺปรายิโกติ สมฺปราเย
ทุติยตฺตภาเว วิปาโกติ อตฺโถ.
[๑๗๐] ฉนฺทราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานนฺติ นิพฺพานํ. นิพฺพานญฺหิ
อาคมฺม กาเมสุ ฉนฺทราโค วินิยฺยติ เจว ปหิยฺยติ จ, ตสฺมา นิพฺพานํ
ฉนฺทราควินโย ฉนฺทราคปฺปหานนฺติ จ วุตฺตํ. สามํ วา กาเม ปริชานิสฺสนฺตีติ
สยํ วา เต กาเม ตีหิ ปริญฺญาหิ ปริชานิสฺสนฺติ. ตถตฺตายาติ ตถภาวาย.
ยถาปฏิปนฺโนติ ยาย ปฏิปทาย ปฏิปนฺโน.
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. อยํ สทฺโท น ทสฺสติ ๒ ฉ.ม. การณา ๓ ฉ.ม. อจฺฉินฺทิตฺวา
@๔ ฉ.ม. เกเสเหว ๕-๕ ฉ.ม. ปลาลวฏฺฏึ วิย กตฺวา ปน เวเฐนฺติ
เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๗ หน้าที่ ๓๘๑-๓๘๒.
http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=7&page=381&pages=2&modeTY=2&edition=pali
ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=7&A=9742&modeTY=2&pagebreak=1
http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=7&A=9742&modeTY=2&pagebreak=1#p381
