อรรถกถาเล่มที่ ๘ หน้าที่ ๒๒๐-๒๒๑.

กตฺวา ปสํสนฺติ, ปุพฺพณฺหสมเย ^๑- ภิกฺขุสํฆํ ปิณฺฑาย ปวิสนฺตํ ทิสฺวา พีชนงฺคลาทีนิ คเหตฺวา เขตฺตํ คจฺฉนฺตาปิ ผรสุอาทีนิ คเหตฺวา อรญฺญํ ปวิสนฺตาปิ ตานิ อุปกรณานิ นิกฺขิปิตฺวา ภิกฺขุสํฆสฺส นิสีทนฏฺฐานํ อาสนสาลํ วา มณฺฑปํ วา รุกฺขมูลํ วา สมฺมชฺชิตฺวา อาสนานิ ปญฺญเปตฺวา ^๒- อาวรเก จ ปานียํ ปจฺจุปฏฺฐเปตฺวา ^๒- ภิกฺขุสํฆํ นิสีทาเปตฺวา ยาคุขชฺชกาทีนิ ทตฺวา กตภตฺตกิจฺจํ ภิกฺขุสํฆํ อุยฺโยเชตฺวา ตโต ตานิ อุปกรณานิ อาทาย เขตฺตํ วา อรญฺญํ วา คนฺตฺวา อตฺตโน กมฺมานิ กโรนฺติ, กมฺมนฺตฏฺฐาเนปิ เนสํ อญฺญา กถา นาม นตฺถิ, จตฺตาโร มคฺคฏฺฐา จตฺตาโร ผลฏฺฐาติ อฏฺฐ ปุคฺคลา อริยสํโฆ นาม, เต "เอวรูเปน สีเลน เอวรูเปน อาจาเรน เอวรูปาย ปฏิปตฺติยา สมนฺนาคตา ลชฺชิโน เปสลา อุฬารคุณา"ติ ภิกฺขุสํฆสฺเสว วณฺณํ กเถนฺติ, กมฺมนฺตฏฺฐานโต อาคนฺตฺวา ภุตฺตสายมาสา ฆรทฺวาเร นิสินฺนาปิ สยนฆรํ ปวิสิตฺวา นิสินฺนาปิ ภิกฺขุสํฆสฺเสว วณฺณํ กเถนฺติ. ภควา เตสํ มนุสฺสานํ นิปจฺจการํ ทิสฺวา ภิกฺขุสํฆํ ปิณฺฑปาตาปจายเน นิโยชิตฺวา เอตทโวจ. เย ธมฺมา สมณกรณา จ พฺราหฺมณกรณา จาติ เย ธมฺมา สมาทาย ปริปูริตา สมิตปาปสมณํ จ พาหิตปาปพฺราหฺมณํ จ กโรนฺตีติ อตฺโถ. "ตีณิมานิ ภิกฺขเว สมณสฺส สมณิยานิ สมณกรณียานิ. กตมานิ ตีณิ, อธิสีลสิกฺขาสมาทานํ, อธิจิตฺตสิกฺขาสมาทานํ, อธิปญฺญาสิกฺขาสมาทานนฺ"ติ ^๓- เอตฺถ ปน สมเณน กตฺตพฺพธมฺมา วุตฺตา, เตปิ จ สมณกรณา โหนฺติเยว. อิธ ปน หิโรตฺตปฺปาทิวเสน เทสนา วิตฺถาริตา. เอวํ โน อยํ อมฺหากนฺติ เอตฺถ โนติ นิปาตมตฺตํ, เอวํ อยํ อมฺหากนฺติ อตฺโถ. มหปฺผลา มหานิสํสาติ อุภยํปิ อตฺถโต เอกเมว อวญฺฌาติ อโมฆา. สผลาติ อยํ ตสฺเสวตฺโถ. ยสฺสา หิ ผลํ นตฺถิ, สา วญฺฌา นาม โหติ. สอุทฺรยาติ สวฑฺฒิ, อิทํ สผลตาย เววจนํ. เอวญฺหิ โว ภิกฺขเว สิกฺขิตพฺพนฺติ ภิกฺขเว เอวํ ตุเมฺหหิ สิกฺขิตพฺพํ, อิติ ภควา อิมินา เอตฺตเกน ฐาเนน หิโรตฺตปฺปาทีนํ ธมฺมานํ วณฺณํ กเถสิ. กสฺมา? วจนปถปจฺฉินฺทนตฺถํ. สเจ หิ @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม. ปุพฺพณฺหสมยํ ^๒-๒ ฉ.ม. อรชปานียํ ปจฺจุปฏฺฐาเปตฺวา สี. อาธารเก @จ ปานิยํ จ ^๓ องฺ. ติก. ๒๐/๘๒/๒๒๒ สมณสุตฺต โกจิ อจิรปพฺพชิโต พาลภิกฺขุ เอวํ วเทยฺย "ภควา หิโรตฺตปฺปาทิธมฺเม สมาทาย วตฺตถาติ วทติ, โก นุ โข เตสํ สมาทาย วตฺตเน อานิสํโส"ติ, ตสฺส วจนปถปจฺฉินฺทนตฺถํ. อยญฺจ อานิสํโส, อิเม หิ ธมฺมา สมาทาย ปริปูริตา สมิตปาปสมณํ นาม พาหิตปาปพฺราหฺมณํ นาม กโรนฺติ, จตุปฺปจฺจยลาภํ อุปฺปาเทนฺติ, ปจฺจยทายกานํ มหปฺผลตํ สมฺปาเทนฺติ, ปพฺพชฺชํ อวญฺฌํ สผลํ สอุทฺรยํ กโรนฺตีติ วณฺณํ อภาสิ, อยเมตฺถ สงฺเขโป. วิตฺถารโต ปน วณฺณนากถา ^๑- สติปฏฺฐาเน ^๒- วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพา. [๔๑๖] หิโรตฺตปฺเปนาติ "ยํ หิริยติ หิริยิตพฺเพน, โอตฺตปฺปติ โอตฺตปฺปิตพฺเพนา"ติ ^๓- เอวํ วิตฺถาริตาย หิริยา เจว โอตฺตปฺเปน จ. อปิเจตฺถ อชฺฌตฺตสมุฏฺฐานา หิรี, พหิทฺธาสมุฏฺฐานํ โอตฺตปฺปํ. อตฺตาธิปเตยฺยา หิรี, โลกาธิปเตยฺยํ โอตฺตปฺปํ. ลชฺชิสภาวสณฺฐิตา หิรี, ภยสภาวสณฺฐิตํ โอตฺตปฺปํ, วิตฺถารกถา ปเนตฺถ สพฺพากาเรน วิสุทฺธิมคฺเค วุตฺตา. อปิจ อิเม เทฺว ธมฺมา โลกํ ปาลนโต โลกปาลนกธมฺมา นามาติ กถิตา. ยถาห "เทฺวเม ภิกฺขเว สุกฺกา ธมฺมา โลกํ ปาเลนฺติ. กตเม เทฺว? หิริ จ โอตฺตปฺปํ จ. อิเม โข ภิกฺขเว เทฺว สุกฺกา ธมฺมา โลกํ ปาเลนฺติ. อิเม เจ ภิกฺขเว เทฺว สุกฺกา ธมฺมา โลกํ น ปาเลยฺยุํ, นยิธ ปญฺญาเยถ' มาตา'ติ วา' มาตุจฺฉา'ติ วา `มาตุลานี'ติ วา `อาจริยภริยา'ติ วา `ครูนํ ทารา'ติ วา, สมฺเภทํ โลโก อคมิสฺส, ยถา อเชฬกา กุกฺกุฏสูกรา โสณสิงฺคาลา"ติ. ^๔- อิเมเยว ชาตเก "เทวธมฺมา"ติ กถิตา. ยถาห:- "หิริโอตฺตปฺปสมฺปนฺนา สุกฺกธมฺมสมาหิตา สนฺโต สปฺปุริสา โลเก เทวธมฺมาติ วุจฺจเร"ติ. ^๕- มหาจุนฺทตฺเถรสฺส ปน กิเลสสลฺเลขนปฏิปทาติ กตฺวา ทสฺสิตา. ยถาห "ปเร อหิริกา ภวิสฺสนฺติ, มยเมตฺถ หิริมนา ภวิสฺสามาติ สลฺเลโข กรณีโย. @เชิงอรรถ: ^๑ ฉ.ม. วณฺณกถา. ^๒ สุ.วิ. ๒/๓๗๓/๓๖๖ อาทิ มหาสติปฏฺฐานสุตฺต., @ป.สู.๑/๓๒๖ อาทิ (สฺยา) ^๓ อภิ. สงฺ. ๓๔/๑๓๓๐-๑/๒๙๙ นิกฺเขปกณฺฑ @^๔ องฺ. ทุก. ๒๐/๙/๕๑ จริยสุตฺต ^๕ ขุ. ชา. ๒๗/๖/๓ เทวธมฺมชาตก (สฺยา)

เนื้อความอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๘ หน้าที่ ๒๒๐-๒๒๑. http://84000.org/tipitaka/read/attha_page.php?book=8&page=220&pages=2&modeTY=2&edition=pali ศึกษาพระสูตร (เนื้อความ) นี้แยกตามสารบัญ :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=8&A=5622&modeTY=2&pagebreak=1 http://84000.org/tipitaka/atthapali/th_line.php?B=8&A=5622&modeTY=2&pagebreak=1#p220