[๘๐๖] ปทุมํว โตเยน อลิมฺปมาโนติ ปทุมํ วุจฺจติ
ปทุมปุปฺผํ ฯ โตยํ วุจฺจติ อุทกํ ฯ ยถา ปทุมปุปฺผํ โตเยน น
ลิมฺปิยติ ๓- [๔]- อลิตฺตํ [๕]- อนุปลิตฺตํ เอวเมว เทฺว เลปา ตณฺหาเลโป
จ ทิฏฺฐิเลโป จ ฯเปฯ อยํ ตณฺหาเลโป ฯเปฯ อยํ ทิฏฺฐิเลโป
ตสฺส ปจฺเจกสมฺพุทฺธสฺส ตณฺหาเลโป ปหีโน ทิฏฺฐิเลโป
ปฏินิสฺสฏฺโฐ ตณฺหาเลปสฺส ปหีนตฺตา ทิฏฺฐิเลปสฺส ปฏินิสฺสฏฺฐตฺตา
โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ รูเป น ลิมฺปติ สทฺเท น ลิมฺปติ ฯเปฯ
ทิฏฺฐสุตมุตวิญฺญาตพฺเพสุ ธมฺเมสุ น ลิมฺปติ [๖]- นุปลิมฺปติ อลิตฺโต [๗]-
อนุปลิตฺโต นิกฺขนฺโต นิสฺสฏฺโฐ วิปฺปมุตฺโต วิสํยุตฺโต วิมริยาทิกเตน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. ตณฺหาติ ฯ เอวมีทิเสสุ ฐาเนสุ ฯ ๓ ม. ลิมฺปติ ฯ
@๔ ม. น ปลิมฺปติ น อุปลิมฺปติ ฯ ๕ ม. อปลิตฺตํ ฯ ๖ ม. น ปลิมฺปติ ฯ
@๗ ม. อปลิตฺโต ฯ
เจตสา วิหรตีติ ปทุมํว โตเยน อลิมฺปมาโน ฯ เอโก
จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ เตนาห โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ
สีโหว สทฺเทสุ อสนฺตสนฺโต
วาโตว ชาลมฺหิ อสชฺชมาโน
ปทุมํว โตเยน อลิมฺปมาโน
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโปติ ฯ
[๘๐๗] สีโห ยถา ทาฐพลี ปสยฺห
ราชา มิคานํ อภิภุยฺยจารี
เสเวถ ปนฺตานิ เสนาสนานิ
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
[๘๐๘] สีโห ยถา ทาฐพลี ปสยฺห ราชา มิคานํ อภิภุยฺยจารีติ
ยถา สีโห มิคราชา ทาฐพลี ทาฐาวุโธ สพฺเพ ติรจฺฉานคเต
ปาเณ อภิภุยฺย อภิภวิตฺวา อชฺโฌตฺถริตฺวา ปริยาทิยิตฺวา
มทฺทิตฺวา จรติ วิจรติ อิริยติ วตฺเตติ ปาเลติ ยเปติ ยาเปติ
เอวเมว ๑- ปจฺเจกสมฺพุทฺโธปิ ปญฺญาพลี ปญฺญาวุโธ สพฺพปาณภูเต [๒]-
ปญฺญาย อภิภุยฺย อภิภวิตฺวา อชฺโฌตฺถริตฺวา ปริยาทิยิตฺวา
มทฺทิตฺวา จรติ วิจรติ อิริยติ วตฺเตติ ปาเลติ ยเปติ
ยาเปตีติ สีโห ยถา ทาฐพลี ปสยฺห ราชา มิคานํ อภิภุยฺยจารี ฯ
[๘๐๙] เสเวถ ปนฺตานิ เสนาสนานีติ ยถา สีโห มิคราชา
อรญฺญวนปตฺถานิ อชฺโฌคาเหตฺวา ๓- จรติ วิจรติ อิริยติ วตฺเตติ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. ปุคฺคเล ฯ ๓ ม. อรญฺญวนมชฺโฌคาเหตฺวา ฯ
@เอวมุปริปิ ฯ
ปาเลติ ยเปติ ยาเปติ เอวเมว ๑- ปจฺเจกสมฺพุทฺโธปิ อรญฺญวนปตฺถานิ
ปนฺตานิ เสนาสนานิ ปฏิเสวติ อปฺปสทฺทานิ อปฺปนิคฺโฆสานิ
วิชนวาตานิ มนุสฺสราหเสยฺยกานิ ปฏิสลฺลานสารุปฺปานิ ฯ โส เอโก
คจฺฉติ เอโก ติฏฺฐติ เอโก นิสีทติ เอโก เสยฺยํ กปฺเปติ เอโก
คามํ ปิณฺฑาย ปวิสติ เอโก อภิกฺกมติ เอโก ปฏิกฺกมติ เอโก
รโห นิสีทติ เอโก จงฺกมํ อธิฏฺฐาติ เอโก จรติ วิจรติ อิริยติ
วตฺเตติ ปาเลติ ยเปติ ยาเปตีติ เสเวถ ปนฺตานิ เสนาสนานิ ฯ
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ เตนาห โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ
สีโห ยถา ทาฐพลี ปสยฺห
ราชา มิคานํ อภิภุยฺยจารี
เสเวถ ปนฺตานิ เสนาสนานิ
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโปติ ฯ
[๘๑๐] เมตฺตํ อุเปกฺขํ กรุณํ วิมุตฺตึ
อาเสวมาโน มุทิตญฺจ กาเล
สพฺเพน โลเกน อวิรุชฺฌมาโน
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
[๘๑๑] เมตฺตํ อุเปกฺขํ กรุณํ วิมุตฺตึ อาเสวมาโน มุทิตญฺจ
กาเลติ โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ
ผริตฺวา วิหรติ ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ อิติ อุทฺธมโธ
ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ๑-
ผริตฺวา วิหรติ กรุณาสหคเตน เจตสา มุทิตาสหคเตน
เจตสา อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ
ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ
สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา
วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา
วิหรตีติ เมตฺตํ อุเปกฺขํ กรุณํ วิมุตฺตึ อาเสวมาโน มุทิตญฺจ
กาเล ฯ
[๘๑๒] สพฺเพน โลเกน อวิรุชฺฌมาโนติ เมตฺตาทีนํ ๒-
ภาวิตตฺตา เย ปุรตฺถิมาย ทิสาย สตฺตา เต อปฺปฏิกุลา โหนฺติ
เย ปจฺฉิมาย ทิสาย สตฺตา เย อุตฺตราย ทิสาย สตฺตา เย
ทกฺขิณาย ทิสาย สตฺตา เย ปุรตฺถิมาย อนุทิสาย สตฺตา เย
ปจฺฉิมาย อนุทิสาย สตฺตา เย อุตฺตราย อนุทิสาย สตฺตา เย
ทกฺขิณาย อนุทิสาย สตฺตา เย อโธคมาย ๓- ทิสาย สตฺตา เย
อุปริมาย ทิสาย สตฺตา เย ทสสุ ทิสาสุ วิทิสาสุ ๔- สตฺตา เต
อปฺปฏิกุลา โหนฺติ [๕]- ฯ สพฺเพน โลเกน อวิรุชฺฌมาโนติ สพฺเพน
สตฺตโลเกน ๖- อวิรุชฺฌมาโน อปฺปฏิวิรุชฺฌมาโน อฆฏฺฏิยมาโน ๗-
อปฺปฏิหญฺญมาโนติ สพฺเพน โลเกน อวิรุชฺฌมาโน ฯ เอโก จเร
ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ เตนาห โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ
เมตฺตํ อุเปกฺขํ กรุณํ วิมุตฺตึ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อพฺยาปชฺเชน ฯ เอวมีทิเสสุ ปเทสุ ฯ ๒ ม. เมตฺตาย ฯ ๓ ม. เหฏฺฐิมาย ฯ
@๔ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๕ ม. กรุณาย ภาวิตตฺตา ฯเปฯ มุทิตาย ภาวิตตฺตา
@ฯเปฯ อุเปกฺขาย ภาวิตตฺตา เย ปุรตฺถิมาย ทิสาย สตฺตา ฯเปฯ เย ทสสุ ทิสาสุ
@สตฺตา เต อปฺปฏิกูลา โหนฺติ ฯ ๖ ม. โลเกน ฯ ๗ ม. อนาฆามติยาโน ฯ
อาเสวมาโน มุทิตญฺจ กาเล
สพฺเพน โลเกน อวิรุชฺฌมาโน
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโปติ ฯ
[๘๑๓] ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ
สนฺทาลยิตฺวาน สญฺโญชนานิ
อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
[๘๑๔] ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหนฺติ ราคนฺติ โย
ราโค สาราโค ฯเปฯ อภิชฺฌา โลโภ อกุสลมูลํ ฯ โทสนฺติ
โย จิตฺตสฺส อาฆาโต ฯเปฯ จณฺฑิกฺกํ อสฺสุโรโป อนตฺตมนตา
จิตฺตสฺส ฯ โมโหติ ทุกฺเข อญาณํ ฯเปฯ อวิชฺชาลงฺคี โมโห
อกุสลมูลํ ฯ ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหนฺติ โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ
ราคญฺจ โทสญฺจ โมหญฺจ ปหาย ปชหิตฺวา วิโนเทตฺวา
พฺยนฺตีกริตฺวา อนภาวงฺคเมตฺวาติ ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย
โมหํ ฯ
[๘๑๕] สนฺทาลยิตฺวาน สญฺโญชนานีติ ทส สญฺโญชนานิ
กามราคสญฺโญชนํ ปฏิฆสญฺโญชนํ ฯเปฯ อวิชฺชาสญฺโญชนํ ฯ
สนฺทาลยิตฺวาน สญฺโญชนานีติ [๑]- สญฺโญชนานิ สนฺทาลยิตฺวาน
ปทาลยิตฺวาน สมฺปทาลยิตฺวาน ปชหิตฺวาน วิโนเทตฺวาน พฺยนฺตีกริตฺวาน
อนภาวงฺคเมตฺวานาติ สนฺทาลยิตฺวาน สญฺโญชนานิ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ทส ฯ
[๘๑๖] อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหีติ โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ
ชีวิตปริโยสาเน อสนฺตาสี อปริสนฺตาสี ๑- อนุตฺราสี อนุพฺพิคฺโค อนุสฺสุกี
อนุตฺราโส อภิรุ อจฺฉมฺภี อนุตฺราสี อปลายี ปหีนภยเภรโว
วิคตโลมหํโสติ [๒]- อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ ฯ เอโก จเร
ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ เตนาห โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ
ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ
สนฺทาลยิตฺวาน สญฺโญชนานิ
อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโปติ ฯ
[๘๑๗] ภชนฺติ เสวนฺติ จ การณตฺถา
นิกฺการณา ทุลฺลภา อชฺช มิตฺตา
อตฺตตฺถปญฺญา อสุจี มนุสฺสา
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
[๘๑๘] ภชนฺติ เสวนฺติ จ การณตฺถาติ อตฺตตฺถการณา
ปรตฺถการณา อุภยตฺถการณา ทิฏฺฐธมฺมิกตฺถการณา
สมฺปรายิกตฺถการณา ปรมตฺถการณา ภชนฺติ สมฺภชนฺติ
เสวนฺติ [๓]- ปฏิเสวนฺตีติ ภชนฺติ เสวนฺติ จ การณตฺถา ฯ
[๘๑๙] นิกฺการณา ทุลฺลภา อชฺช มิตฺตาติ เทฺว มิตฺตา
อาคาริกมิตฺโต ๔- จ อนาคาริกมิตฺโต จ ฯเปฯ อยํ อาคาริกมิตฺโต
ฯเปฯ อยํ อนาคาริกมิตฺโต ฯ นิกฺการณา ทุลฺลภา อชฺช มิตฺตาติ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๒ ม. วีหรตีติ ฯ ๓ ม. นิเสวนฺติ สํเสวนฺติ ฯ
@๔ ม. อคาริกมิตฺโต ฯ เอวมุปริปิ ฯ
อิเม เทฺว มิตฺตา อการณา [๑]- อเหตู อปฺปจฺจยา ทุลฺลภาติ [๒]-
นิกฺการณา ทุลฺลภา อชฺช มิตฺตา ฯ
[๘๒๐] อตฺตตฺถปญฺญา อสุจี มนุสฺสาติ อตฺตตฺถปญฺญาติ
อตฺตโน อตฺถาย อตฺตโน เหตุ อตฺตโน ปจฺจยา อตฺตโน การณา
ภชนฺติ สมฺภชนฺติ เสวนฺติ นิเสวนฺติ สํเสวนฺติ [๓]- อาจรนฺติ สมาจรนฺติ
ปยิรุปาสนฺติ ปุจฺฉนฺติ ๔- ปริปญฺหนฺตีติ อตฺตตฺถปญฺญา ฯ อสุจี
มนุสฺสาติ อสุจินา กายกมฺเมน สมนฺนาคตาติ อสุจี มนุสฺสา ฯ
อสุจินา วจีกมฺเมน สมนฺนาคตาติ อสุจี มนุสฺสา ฯ อสุจินา
มโนกมฺเมน สมนฺนาคตาติ อสุจี มนุสฺสา ฯ อสุจินา ปาณาติปาเตน
อสุจินา อทินฺนาทาเนน อสุจินา กาเมสุมิจฺฉาจาเรน
อสุจินา มุสาวาเทน อสุจิยา ปิสุณาย วาจาย อสุจิยา ผรุสาย
วาจาย อสุจินา สมฺผปฺปลาเปน อสุจิยา อภิชฺฌาย อสุจินา
พฺยาปาเทน อสุจิยา มิจฺฉาทิฏฺฐิยา สมนฺนาคตาติ อสุจี มนุสฺสา ฯ
อสุจิยา เจตนาย สมนฺนาคตาติ อสุจี มนุสฺสา ฯ อสุจิยา
ปตฺถนาย สมนฺนาคตาติ อสุจี มนุสฺสา ฯ อสุจินา ปณิธินา
สมนฺนาคตาติ อสุจี มนุสฺสา หีนา นิหีนา ปริหีนา ๕- โอมกา ลามกา
ชตุกฺกา ปริตฺตาติ อตฺตตฺถปญฺญา อสุจี มนุสฺสา ฯ
[๘๒๑] เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโปติ เอโกติ ฯเปฯ
จเรติ อฏฺฐ จริยาโย ฯเปฯ เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
เตนาห โส ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. นิกฺกรณา ฯ ๒ ม. ทุลฺลทฺธา สุทุลฺลทฺธาติ ฯ ๓ ม. ปฏิเสวนฺติ ฯ
@๔ ม. ปริปุจฺฉนฺติ ฯ ๕ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
ภชนฺติ เสวนฺติ จ การณตฺถา
นิกฺการณา ทุลฺลภา อชฺช มิตฺตา
อตฺตตฺถปญฺญา อสุจี มนุสฺสา
เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโปติ ฯ
ขคฺควิสาณสุตฺตนิทฺเทโส นิฏฺฐิโต ๑- ฯ
อชิโต ติสฺสเมตฺเตยฺโย ปุณฺณโก อถ เมตฺตคู
โธตโก อุปสีโว จ นนฺโท จ อถ เหมโก
โตเทยฺยกปฺปา ทุภโย ชตุกณฺณี จ ปณฺฑิโต
ภทฺราวุโธ อุทโย จ โปสาโล จาปิ พฺราหฺมโณ
โมฆราชา จ เมธาวี ปิงฺคิโย จ มหาอิสิ
โสฬสนฺนํ ๒- ปเนเตสํ พฺราหฺมณานํว สาสนํ
ปารายนานํ นิทฺเทโส ตตฺตกา จ ภวนฺติ หิ
ขคฺควิสาณสุตฺตานํ นิทฺเทสาปิ ตตฺเถว ๓- จ
นิทฺเทสา ทุวิธา เญยฺยา ปริปุณฺณา สุลิกฺขิตา ๔- ฯ
สุตฺตนิทฺเทโส สมตฺโต ฯ
----------
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เอกูนวีสติโม ฯ ๒ ม. โสฬสานํ ฯ ๓ ม. ตเถว ฯ ๔ ม. สุลกฺขิตาติ ฯ
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๐ หน้าที่ ๔๒๒-๔๒๙.
https://84000.org/tipitaka/read/pali_item.php?book=30&item=806&items=16
อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
https://84000.org/tipitaka/read/pali_item.php?book=30&item=806&items=16&mode=bracket
อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
https://84000.org/tipitaka/read/roman_item.php?book=30&item=806&items=16
อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=30&item=806&items=16
ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=30&i=806
สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๐
https://84000.org/tipitaka/read/?index_30
https://84000.org/tipitaka/english/?index_30
บันทึก ๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๙.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
