![]() |
|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ | |
|
| |
| ThaiVersion McuVersion PaliThai PaliRoman |
payogañca sādheti visesamadhigacchati 1- evameva bhikkhu nāsikagge
vā mukhanimitte vā satiṃ upaṭṭhapetvā nisinno hoti na āgate
@Footnote: 1 Ma. ime pāṭhā natthi.
Vā gate vā assāsapassāse manasi karoti na āgatā vā
gatā vā assāsapassāsā aviditā honti padhānañca paññāyati
payogañca sādheti visesamadhigacchati [1]-.
[385] Katamaṃ padhānaṃ . āraddhaviriyassa kāyopi cittampi
kammaniyaṃ hoti idaṃ padhānaṃ . katamo payogo . āraddhaviriyassa
upakkilesā pahīyanti vitakkā vūpasamanti ayaṃ payogo . katamo
viseso . āraddhaviriyassa saññojanāni pahīyanti anusayā
byāsanti 2- ayaṃ viseso . evaṃ ime ca tayo dhammā ekacittassa
ārammaṇā na honti na cime tayo dhammā aviditā honti
na ca cittaṃ vikkhepaṃ gacchati padhānañca paññāyati payogañca
sādheti visesamadhigacchati.
[386] Ānāpānassati yassa paripuṇṇā subhāvitā
anupubbaṃ paricitā yathā buddhena desitā
so imaṃ lokaṃ 3- pabhāseti abbhā muttova candimāti.
{386.1} Ānanti assāso no passāso. Apānanti passāso
no assāso . assāsapassāsavasena upaṭṭhānaṃ sati 4- yo assāsati
tassupaṭṭhāti yo passāsati tassupaṭṭhāti . paripuṇṇāti
pariggahaṭṭhena paripuṇṇā parivāraṭṭhena paripuṇṇā paripūraṭṭhena
@Footnote: 1 Ma. padhānañca. 2 Ma. byantī honti. 3 Sī. ime loke.
@4 Sī. assāsavasena upaṭṭhānaṃ sati passāsavasena upaṭṭhānaṃ sati.
Paripuṇṇā.
{386.2} Subhāvitāti catasso bhāvanā tattha jātānaṃ dhammānaṃ
anativattanaṭṭhena bhāvanā indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā
tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā āsevanaṭṭhena bhāvanā tassime
cattāro bhāvanaṭṭhā yānīkatā honti vatthukatā anuṭṭhitā paricitā
susamāraddhā.
{386.3} Yānīkatāti yattha yattha ākaṅkhati tattha tattha
vasippatto hoti balappatto vesārajjappatto tassa [1]- te
dhammā āvajjanapaṭibaddhā honti ākaṅkhaṇapaṭibaddhā 2-
manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā tena vuccati yānīkatāti.
{386.4} Vatthukatāti yasmiṃ yasmiṃ vatthusmiṃ cittaṃ svādhiṭṭhitaṃ
hoti tasmiṃ tasmiṃ vatthusmiṃ sati supatiṭṭhitā 3- hoti yasmiṃ yasmiṃ vā
pana vatthusmiṃ sati supatiṭṭhitā hoti tasmiṃ tasmiṃ vatthusmiṃ cittaṃ
svādhiṭṭhitaṃ hoti tena vuccati vatthukatāti.
{386.5} Anuṭṭhitāti yena yena cittaṃ abhinīharati tena tena sati
anuparivattati yena yena vā pana sati anuparivattati tena tena cittaṃ
abhinīharati tena vuccati anuṭṭhitāti.
{386.6} Paricitāti pariggahaṭṭhena paricitā parivāraṭṭhena paricitā
paripūraṭṭhena paricitā satiyā pariggaṇhanto jināti pāpake akusale
dhamme tena vuccati paricitāti.
@Footnote: 1 Ma. me. 2 Ma. ākaṅkhapaṭibaddhā. 3 Sī. sūpaṭṭhitā. Ma. supaṭṭhitā. evamuparipi.
{386.7} Susamāraddhāti cattāro susamāraddhā tattha jātānaṃ
dhammānaṃ anativattanaṭṭhena susamāraddhā indriyānaṃ ekarasaṭṭhena
susamāraddhā tadupagaviriyavāhanaṭṭhena susamāraddhā tappaccanīkānaṃ
kilesānaṃ susamugghātattā 1- susamāraddhā.
{386.8} Susamanti atthi samaṃ atthi susamaṃ. Katamaṃ samaṃ. Ye tattha
jātā anavajjā kusalā bodhipakkhiyā idaṃ samaṃ . katamaṃ susamaṃ .
Yaṃ tesaṃ 2- dhammānaṃ ārammaṇaṃ nirodho nibbānaṃ idaṃ susamaṃ . iti
idañca samaṃ susamaṃ ñātaṃ hoti diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ
paññāya āraddhaṃ hoti viriyaṃ asallīnaṃ upaṭṭhitā sati apamuṭṭhā 3-
passaddho kāyo āraddho samāhitaṃ cittaṃ ekattaṃ tena vuccati
susamāraddhāti.
{386.9} Anupubbaṃ paricitāti dīghaṃ assāsavasena purimā purimā
paricitā pacchimā pacchimā anuparicitā dīghaṃ passāsavasena purimā
purimā paricitā pacchimā pacchimā anuparicitā rassaṃ assāsavasena
purimā purimā paricitā pacchimā pacchimā anuparicitā rassaṃ
passāsavasena purimā purimā paricitā pacchimā pacchimā
anuparicitā .pe. paṭinissaggānupassī assāsavasena purimā purimā
paricitā pacchimā pacchimā anuparicitā paṭinissaggānupassī
passāsavasena purimā purimā paricitā pacchimā pacchimā anuparicitā
sabbāpi soḷasavatthukā ānāpānassatiyo aññamaññaṃ
@Footnote: 1 Ma. susamūhatattā. 2 Ma. āmeṇḍitaṃ. 3 Ma. asammuṭṭhā.
Paricitā ceva honti anuparicitā ca tena vuccati anupubbaṃ paricitāti.
{386.10} Yathāti dasa yathatthā attadamathaṭṭho yathattho
attasamathaṭṭho yathattho attaparinibbāpanaṭṭho yathattho abhiññaṭṭho
yathattho pariññaṭṭho yathattho pahānaṭṭho yathattho bhāvanaṭṭho
yathattho sacchikiriyaṭṭho yathattho saccābhisamayaṭṭho yathattho
nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭho yathattho.
{386.11} Buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe
ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhi tattha ca sabbaññutaṃ
patto balesu ca vasībhāvaṃ.
{386.12} Buddhoti kenatthena buddho . bujjhitā saccānīti
buddho bodhento 1- pajāyāti buddho sabbaññutāya buddho
sabbadassāvitāya buddho anaññaneyyatāya buddho visatitāya 2-
buddho khīṇāsavasaṅkhātena buddho nirupakkilesasaṅkhātena 3- buddho
ekantavītarāgoti buddho ekantavītadosoti buddho ekantavītamohoti
buddho ekantanikkilesoti buddho ekāyanamaggaṃ gatoti buddho
eko anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti buddho abuddhivihatattā
buddhipaṭilābhā buddho.
{386.13} Buddhoti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ na pitarā kataṃ na
bhaginiyā kataṃ na mittāmaccehi kataṃ na ñātisālohitehi kataṃ na
@Footnote: 1 Ma. Yu. bodhetā. 2 Ma. Yu. visavitāya. 3 Ma. nirupalepasaṅkhātena.
@Yu. nirupadhisaṅkhātena.
Samaṇabrāhmaṇehi kataṃ na devatāhi kataṃ vimokkhantikametaṃ
buddhānaṃ bhagavantānaṃ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa
paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṃ buddhoti.
{386.14} Desitāti attadamathaṭṭho yathattho yathā buddhena
desito attasamathaṭṭho yathattho yathā buddhena desito
attaparinibbāpanaṭṭho yathattho yathā buddhena desito .pe.
Nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭho yathattho yathā buddhena desito hoti
gahaṭṭho vā hoti pabbajito vā.
{386.15} Lokoti khandhaloko dhātuloko āyatanaloko
vipattibhavaloko vipattisambhavaloko sampattibhavaloko
sampattisambhavaloko eko loko sabbe sattā āhāraṭṭhitikā
.pe. Aṭṭhārasa lokā aṭṭhārasa dhātuyo.
{386.16} Pabhāsetīti attadamathaṭṭhaṃ yathatthaṃ abhisambuddhattā
so imaṃ lokaṃ obhāseti [1]- pabhāseti attasamathaṭṭhaṃ yathatthaṃ
abhisambuddhattā so imaṃ lokaṃ obhāseti [1]- pabhāseti
attaparinibbāpanaṭṭhaṃ yathatthaṃ abhisambuddhattā so imaṃ lokaṃ
obhāseti .pe. nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhaṃ yathatthaṃ abhisambuddhattā
so imaṃ lokaṃ obhāseti pabhāseti.
{386.17} Abbhā muttova candimāti yathā abbhā evaṃ kilesā
yathā cando evaṃ ariyañāṇaṃ yathā candimā devaputto evaṃ bhikkhu
@Footnote: 1 Ma. Yu. bhāseti. evamuparipi.
Yathā cando abbhā mutto mahiyā 1- dhūmarajamutto rāhupāṇā 2-
vippamutto bhāsate ca tapate ca virocati 3- ca evameva bhikkhu
sabbakilesehi vimutto 4- bhāsate ca tapate ca virocati ca tena vuccati
abbhā muttova candimāti imāni terasa vodāne ñāṇāni.
Bhāṇavāraṃ.
[387] Katamāni battiṃsaṃ satokārīsu ñāṇāni idha bhikkhu
araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati
pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā
so satova assasati .pe. sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmīti
sikkhati sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati passambhayaṃ
kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ
passasissāmīti sikkhati pītipaṭisaṃvedī sukhapaṭisaṃvedī cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī
passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ cittapaṭisaṃvedī abhippamodayaṃ cittaṃ
samādahaṃ cittaṃ vimocayaṃ cittaṃ aniccānupassī virāgānupassī
nirodhānupassī paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati
paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati.
[388] Idhāti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā
ruciyā imasmiṃ ādāye imasmiṃ dhamme imasmiṃ vinaye imasmiṃ
dhammavinaye imasmiṃ pāvacane imasmiṃ brahmacariye imasmiṃ satthusāsane
tena vuccati idhāti.
@Footnote: 1 Ma. mahikā mutto. 2 Ma. Yu. rāhugahaṇā. 3 Ma. virocate. evamuparipi.
@4 Ma. Yu. vippamutto.
{388.1} Bhikkhūti puthujjanakalyāṇako vā hoti bhikkhu sekkho
vā arahā vā akuppadhammo.
{388.2} Araññanti nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ araññaṃ.
{388.3} Rukkhamūlanti tattha bhikkhuno āsanaṃ paññattaṃ hoti mañco
vā pīṭhaṃ vā bhisi vā taṭṭikā vā cammakhaṇḍo vā tiṇasaṇṭharo vā
paṇṇasaṇṭharo vā palāsasaṇṭharo vā tattha bhikkhu caṅkamati vā tiṭṭhati
vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti.
{388.4} Suññanti kenaci anākiṇṇaṃ hoti gahaṭṭhehi vā
pabbajitehi vā.
{388.5} Āgāranti vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhāti.
{388.6} Nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvāti nisinno hoti pallaṅkaṃ
ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya 1- ujuko hoti kāyo panidhito 2-
paṇihito.
{388.7} Parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti parīti pariggahaṭṭho mukhanti
niyyānaṭṭho satīti upaṭṭhānaṭṭho tena vuccati parimukhaṃ satiṃ
upaṭṭhapetvāti.
[389] Satova assasatīti [3]- battiṃsāya ākārehi satokārī
dīghaṃ assāsavasena cittassekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato satiṃ 4-
upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena satokārī hoti dīghaṃ
passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato satiṃ upaṭṭhitā
@Footnote: 1 Ma. paṇidhāyāti. 2 Ma. Yu. dhito supaṇihito. 3 Ma. Yu. satova assasati
@satova passasatīti. 4 Ma. Yu. sati. evamuparipi.
Ṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena satokārī hoti rassaṃ
assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato satiṃ
upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena satokārī hoti rassaṃ
passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato satiṃ
upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena satokārī hoti .pe.
Paṭinissaggānupassī assāsavasena paṭinissaggānupassī passāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato satiṃ upaṭṭhitā hoti
tāya satiyā tena ñāṇena satokārī hoti.
[390] Kathaṃ dīghaṃ assasanto dīghaṃ assasāmīti pajānāti dīghaṃ
passasanto dīghaṃ passasāmīti pajānāti.
{390.1} Dīghaṃ assāsaṃ addhānasaṅkhāte assasati dīghaṃ passāsaṃ
addhānasaṅkhāte passasati dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte
assasatipi passasatipi dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte
assasatopi passasatopi chando uppajjati chandavasena tato sukhumataraṃ
dīghaṃ assāsaṃ addhānasaṅkhāte assasati chandavasena tato sukhumataraṃ
dīghaṃ passāsaṃ addhānasaṅkhāte passasati chandavasena tato sukhumataraṃ
dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatipi passasatipi chandavasena
tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatopi
passasatopi pāmujjaṃ uppajjati pāmujjavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsaṃ
addhānasaṅkhāte assasati pāmujjavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ passāsaṃ
Addhānasaṅkhāte passasati pāmujjavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ
assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatipi passasatipi pāmujjavasena
tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatopi
passasatopi dīghaṃ assāsapassāsā cittaṃ vivaṭṭati upekkhā saṇṭhāti
imehi navahākārehi dīghaṃ assāsapassāsakāyo upaṭṭhānaṃ sati
anupassanāñāṇaṃ kāyo upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ
ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassatīti
tena vuccati kāye kāyānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
[391] Anupassatīti kathaṃ taṃ kāyaṃ anupassati . aniccato
anupassati no niccato dukkhato anupassati no sukhato
anattato anupassati no attato nibbindati no nandati virajjati
no rajjati nirodheti no samudeti paṭinissajjati no ādiyati
aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati dukkhato anupassanto
sukhasaññaṃ pajahati anattato anupassanto attasaññaṃ pajahati
nibbindanto nandiṃ pajahati virajjanto rāgaṃ pajahati nirodhento
samudayaṃ pajahati paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati evantaṃ
kāyaṃ anupassati.
[392] Bhāvanāti catasso bhāvanā tattha jātānaṃ dhammānaṃ
anativattanaṭṭhena bhāvanā indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā
tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā āsevanaṭṭhena bhāvanā dīghaṃ
Assāsapassāsavasena cittassekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato viditā
vedanā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti
viditā saññā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā
abbhatthaṃ gacchanti viditā vitakkā uppajjanti viditā
upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti.
[393] Kathaṃ viditā vedanā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti
viditā abbhatthaṃ gacchanti.
{393.1} Kathaṃ vedanāya uppādo vidito hoti. Avijjāsamudayā
vedanāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vedanāya uppādo vidito hoti
taṇhāsamudayā vedanāsamudayoti kammasamudayā vedanāsamudayoti
phassasamudayā vedanāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vedanāya uppādo
vidito hoti nibbattilakkhaṇaṃ passatopi vedanāya uppādo
vidito hoti evaṃ vedanāya uppādo vidito hoti.
{393.2} Kathaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti . aniccato
manasikaroto khayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti dukkhato manasikaroto bhayatupaṭṭhānaṃ
viditaṃ hoti anattato manasikaroto suññatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti
evaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti.
{393.3} Kathaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti. Avijjānirodhā
vedanānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vedanāya atthaṅgamo vidito
hoti taṇhānirodhā vedanānirodhoti kammanirodhā vedanānirodhoti
Phassanirodhā vedanānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vedanāya atthaṅgamo
vidito hoti vipariṇāmalakkhaṇaṃ passatopi vedanāya atthaṅgamo
vidito hoti evaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti evaṃ viditā
vedanā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti.
[394] Kathaṃ viditā saññā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti
viditā abbhatthaṃ gacchanti.
{394.1} Kathaṃ saññāya uppādo vidito hoti. Avijjāsamudayā
saññāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena saññāya uppādo vidito hoti
taṇhāsamudayā saññāsamudayoti kammasamudayā saññāsamudayoti
phassasamudayā saññāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena saññāya uppādo
vidito hoti nibbattilakkhaṇaṃ passatopi saññāya uppādo vidito hoti
evaṃ saññāya uppādo vidito hoti.
{394.2} Kathaṃ saññāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti . aniccato
manasikaroto khayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti dukkhato manasikaroto bhayatupaṭṭhānaṃ
viditaṃ hoti anattato manasikaroto suññatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti
evaṃ saññāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti.
{394.3} Kathaṃ saññāya atthaṅgamo vidito hoti. Avijjānirodhā
saññānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena saññāya atthaṅgamo vidito hoti
taṇhānirodhā saññānirodhoti kammanirodhā saññānirodhoti
Phassanirodhā saññānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena saññāya atthaṅgamo
vidito hoti vipariṇāmalakkhaṇaṃ passatopi saññāya atthaṅgamo
vidito hoti evaṃ saññāya atthaṅgamo vidito hoti evaṃ viditā
saññā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā abbhatthaṃ gacchanti.
[395] Kathaṃ viditā vitakkā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti
viditā abbhatthaṃ gacchanti.
{395.1} Kathaṃ vitakkānaṃ uppādo vidito hoti. Avijjāsamudayā
vitakkasamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vitakkānaṃ uppādo vidito hoti
taṇhāsamudayā vitakkasamudayoti kammasamudayā vitakkasamudayoti
saññāsamudayā vitakkasamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vitakkānaṃ
uppādo vidito hoti nibbattilakkhaṇaṃ passatopi vitakkānaṃ
uppādo vidito hoti evaṃ vitakkānaṃ uppādo vidito hoti.
{395.2} Kathaṃ vitakkānaṃ upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti . aniccato
manasikaroto khayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti dukkhato manasikaroto bhayatupaṭṭhānaṃ
viditaṃ hoti anattato manasikaroto suññatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti evaṃ
vitakkānaṃ upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti.
{395.3} Kathaṃ vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti. Avijjānirodhā
vitakkanirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti
taṇhānirodhā vitakkanirodhoti kammanirodhā vitakkanirodhoti
Saññānirodhā vitakkanirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vitakkānaṃ atthaṅgamo
vidito hoti vipariṇāmalakkhaṇaṃ passatopi vitakkānaṃ atthaṅgamo
vidito hoti evaṃ vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti evaṃ
viditā vitakkā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti viditā
abbhatthaṃ gacchanti.
[396] Dīghaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ
avikkhepaṃ pajānanto indriyāni samodhāneti gocarañca pajānāti
samatthañca paṭivijjhati .pe. dhamme samodhāneti gocarañca
pajānāti samatthañca paṭivijjhati.
{396.1} Indriyāni samodhānetīti kathaṃ indriyāni samodhāneti.
Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ samodhāneti paggahaṭṭhena viriyindriyaṃ
samodhāneti upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena
samādhindriyaṃ samodhāneti dassanaṭṭhena paññindriyaṃ samodhāneti
ayaṃ puggalo imāni indriyāni imasmiṃ ārammaṇe samodhānetīti
tena vuccati indriyāni samodhāneti.
{396.2} Gocarañca pajānātīti yantassa ārammaṇaṃ taṃ tassa
gocaraṃ yaṃ tassa gocaraṃ taṃ tassa ārammaṇaṃ pajānātīti puggalo
pajānanā paññā.
{396.3} Samanti ārammaṇassa upaṭṭhānaṃ samaṃ cittassa
avikkhepo samaṃ cittassa adhiṭṭhānaṃ samaṃ cittassa vodānaṃ samaṃ.
{396.4} Atthoti anavajjaṭṭho nikkilesaṭṭho vodānaṭṭho
paramaṭṭho.
{396.5} Paṭivijjhatīti ārammaṇassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati
cittassa avikkhepaṭṭhaṃ paṭivijjhati cittassa adhiṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati
cittassa vodānaṭṭhaṃ paṭivijjhati tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.
[397] Balāni samodhānetīti kathaṃ balāni samodhāneti .
Assaddhiye akappiyaṭṭhena saddhābalaṃ samodhāneti kosajje
akampiyaṭṭhena viriyabalaṃ samodhāneti pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ
samodhāneti uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ samodhāneti
avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ samodhāneti ayaṃ puggalo
imāni balāni imasmiṃ ārammaṇe samodhānetīti tena vuccati
balāni samodhāneti.
{397.1} Gocarañca pajānātīti .pe. tena vuccati samatthañca
paṭivijjhati.
[398] Bojjhaṅge samodhānetīti kathaṃ bojjhaṅge samodhāneti.
Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṃ samodhāneti pavicayaṭṭhena
dhammavicayasambojjhaṅgaṃ samodhāneti paggahaṭṭhena viriyasambojjhaṅgaṃ
samodhāneti pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṃ samodhāneti upasamaṭṭhena
passaddhisambojjhaṅgaṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṃ
samodhāneti paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṃ
Samodhāneti ayaṃ puggalo ime bojjhaṅge imasmiṃ
ārammaṇe samodhānetīti tena vuccati bojjhaṅge samodhāneti.
{398.1} Gocarañca pajānātīti .pe. tena vuccati samatthañca
paṭivijjhati.
[399] Maggaṃ samodhānetīti kathaṃ maggaṃ samodhāneti. Dassanaṭṭhena
sammādiṭṭhiṃ samodhāneti abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṃ
samodhāneti pariggahaṭṭhena sammāvācaṃ samodhāneti samuṭṭhānaṭṭhena
sammākammantaṃ samodhāneti vodānaṭṭhena sammāājīvaṃ
samodhāneti paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṃ samodhāneti
upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṃ
samodhāneti ayaṃ puggalo imaṃ maggaṃ imasmiṃ ārammaṇe
samodhānetīti tena vuccati maggaṃ samodhāneti.
{399.1} Gocarañca pajānātīti .pe. tena vuccati samatthañca
paṭivijjhati.
[400] Dhamme samodhānetīti kathaṃ dhamme samodhāneti .
Ādhipateyyaṭṭhena indriyāni samodhāneti akampiyaṭṭhena balāni
samodhāneti niyyānaṭṭhena bojjhaṅge samodhāneti hetaṭṭhena maggaṃ
samodhāneti upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānaṃ samodhāneti padahanaṭṭhena
sammappadhānaṃ samodhāneti ijjhanaṭṭhena iddhipādaṃ samodhāneti
tathaṭṭhena saccaṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena samathaṃ samodhāneti
Anupassanaṭṭhena vipassanaṃ samodhāneti ekarasaṭṭhena samathavipassanaṃ
samodhāneti anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ samodhāneti
saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhiṃ samodhāneti avikkhepaṭṭhena cittavisuddhiṃ
samodhāneti dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhiṃ samodhāneti muttaṭṭhena
vimokkhaṃ samodhāneti paṭivedhaṭṭhena vijjaṃ samodhāneti pariccāgaṭṭhena
vimuttiṃ samodhāneti samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ samodhāneti
paṭippassaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ samodhāneti chandaṃ
mūlaṭṭhena samodhāneti manasikāraṃ samuṭṭhānaṭṭhena samodhāneti
phassaṃ samodhānaṭṭhena samodhāneti vedanaṃ samosaraṇaṭṭhena
samodhāneti samādhiṃ pamukhaṭṭhena samodhāneti satiṃ ādhipateyyaṭṭhena
samodhāneti satisampajaññaṃ 1- tatuttaraṭṭhena samodhāneti vimuttiṃ
sāraṭṭhena samodhāneti amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena
samodhāneti ayaṃ puggalo ime dhamme imasmiṃ ārammaṇe
samodhānetīti tena vuccati dhamme samodhāneti.
{400.1} Gocarañca pajānātīti yantassa ārammaṇaṃ taṃ
tassa gocaraṃ yantassa gocaraṃ taṃ tassa ārammaṇaṃ pajānātīti puggalo
pajānanā paññā.
{400.2} Samanti ārammaṇassa upaṭṭhānaṃ samaṃ cittassa
avikkhepo samaṃ cittassa adhiṭṭhānaṃ samaṃ cittassa vodānaṃ samaṃ.
{400.3} Atthoti anavajjaṭṭho nikkilesaṭṭho vodānaṭṭho
paramaṭṭho.
@Footnote: 1 Ma. Yu. paññaṃ.
{400.4} Paṭivijjhatīti ārammaṇassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati
cittassa avikkhepaṭṭhaṃ paṭivijjhati cittassa adhiṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati
cittassa vodānaṭṭhaṃ paṭivijjhati tena vuccati samatthañca
paṭivijjhati.
[401] Kathaṃ rassaṃ assasanto rassaṃ assasāmīti pajānāti
rassaṃ passasanto rassaṃ passasāmīti pajānāti . rassaṃ assāsaṃ
ittarasaṅkhāte assasati rassaṃ passāsaṃ ittarasaṅkhāte passasati
rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatipi passasatipi rassaṃ
assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatopi passasatopi chando
uppajjati chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsaṃ ittarasaṅkhāte
assasati chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ passāsaṃ ittarasaṅkhāte
passasati chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte
assasatipi passasatipi chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ
assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatopi passasatopi pāmujjaṃ
uppajjati pāmujjavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsaṃ ittarasaṅkhāte
assasati pāmujjavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ passāsaṃ ittarasaṅkhāte
passasati pāmujjavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsapassāsaṃ
ittarasaṅkhāte assasatipi passasatipi pāmujjavasena tato
sukhumataraṃ rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatopi
passasatopi rassaṃ assāsapassāsā cittaṃ vivaṭṭati upekkhā saṇṭhāti
Imehi navahākārehi rassaṃ assāsapassāsakāyo upaṭṭhānaṃ sati
anupassanāñāṇaṃ kāyo upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva
sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassatīti tena
vuccati kāye kāyānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
[402] Anupassatīti kathaṃ taṃ kāyaṃ anupassati .pe. evantaṃ
kāyaṃ anupassati.
{402.1} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā
rassaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato
viditā vedanā uppajjanti .pe. rassaṃ assāsapassāsavasena cittassa
ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānanto indriyānaṃ samodhāneti .pe. tena
vuccati samatthañca paṭivijjhati.
[403] Kathaṃ sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati
sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati.
{403.1} Kāyoti dve kāyā nāmakāyo ca rūpakāyo ca. Katamo
nāmakāyo . vedanā saññā cetanā phasso manasikāro nāmañca
nāmakāyo ca ye ca vuccanti cittasaṅkhārā ayaṃ nāmakāyo .
Katamo rūpakāyo . cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṃ
upādāyarūpaṃ assāso ca passāso ca nimittañca upanibandhanā
ye ca vuccanti kāyasaṅkhārā ayaṃ rūpakāyo.
[404] Kathante kāyā paṭividitā honti dīghaṃ assāsavasena
Cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya
satiyā tena ñāṇena te kāyā paṭividitā honti dīghaṃ passāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā
hoti tāya satiyā tena ñāṇena te kāyā paṭividitā honti
rassaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati
upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena te kāyā paṭividitā
honti rassaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena te
kāyā paṭividitā honti āvajjato te kāyā paṭividitā honti
{404.1} jānato te kāyā paṭividitā honti passato te
kāyā paṭividitā honti paccavekkhato te kāyā paṭividitā honti
cittaṃ adhiṭṭhahato te kāyā paṭividitā honti saddhāya adhimuccato
te kāyā paṭividitā honti viriyaṃ paggaṇhato te kāyā paṭividitā
honti satiṃ upaṭṭhāpayato te kāyā paṭividitā honti
cittaṃ samādahato te kāyā paṭividitā honti paññāya pajānato
te kāyā paṭividitā honti abhiññeyyaṃ abhijānato te
kāyā paṭividitā honti pariññeyyaṃ parijānato te kāyā paṭividitā
honti pahātabbaṃ pajahato te kāyā paṭividitā honti
bhāvetabbaṃ bhāvayato te kāyā paṭividitā honti sacchikātabbaṃ
sacchikaroto te kāyā paṭividitā honti evante kāyā paṭividitā
Honti sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsapassāsakāyo upaṭṭhānaṃ
sati anupassanāñāṇaṃ kāyo upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ
ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassatīti
tena vuccati kāye kāyānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
[405] Anupassatīti .pe. sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsapassāsā 1-
saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dassanaṭṭhena
diṭṭhivisuddhi yo tattha saṃvaraṭṭho ayaṃ adhisīlasikkhā yo tattha
avikkhepaṭṭho ayaṃ adhicittasikkhā yo tattha dassanaṭṭho
ayaṃ adhipaññāsikkhā imā tisso sikkhāyo āvajjanto
sikkhati jānanto sikkhati passanto sikkhati paccavekkhanto
sikkhati cittaṃ adhiṭṭhahanto sikkhati saddhāya adhimuccanto
sikakhati viriyaṃ paggaṇhanto sikkhati satiṃ upaṭṭhāpento
sikkhati cittaṃ samādahanto sikkhati paññāya pajānanto sikkhati
abhiññeyyaṃ abhijānanto sikkhati pariññeyyaṃ parijānanto
sikkhati pahātabbaṃ pajahanto sikkhati bhāvetabbaṃ bhāvento
sikkhati sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati sabbakāyapaṭisaṃvedī
assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato
viditā vedanā uppajjanti .pe. sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsa-
passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānanto indriyāni
samodhāneti .pe. Tena vuccati samatthañca paṭivijjhatīti.
@Footnote: 1 Ma. Yu. assāsapassāsānaṃ.
[406] Kathaṃ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati
passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati.
{406.1} Katamo kāyasaṅkhāro . dīghaṃ assāsā kāyikā ete
dhammā kāyapaṭibaddhā kāyasaṅkhārā te kāyasaṅkhāre passambhento
nirodhento vūpasamento sikkhati dīghaṃ passāsā kāyikā ete dhammā
kāyapaṭibaddhā kāyasaṅkhārā te kāyasaṅkhāre passambhento
nirodhento vūpasamento sikkhati rassaṃ assāsā rassaṃ passāsā
sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsā kāyikā ete dhammā kāyapaṭibaddhā
kāyasaṅkhārā te kāyasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento
sikkhati
{406.2} yathārūpehi kāyasaṅkhārehi yā kāyassa ānamanā
vinamanā sannamanā paṇamanā iñjanā phandanā calanā kampanā
passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ
passasissāmīti sikkhati yathārūpehi kāyasaṅkhārehi yā kāyassa
naānamanā navinamanā nasannamanā nappaṇamanā aniñjanā naphandanā
acalanā akampanā santaṃ sukhumaṃ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti
sikkhati passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati
{406.3} iti kira passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati
passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati evaṃ sante vātūpaladdhiyā
ca pabhāvanā na hoti assāsapassāsānañca pabhāvanā na hoti
ānāpānassatiyā ca pabhāvanā na hoti ānāpānassatisamādhissa
Ca pabhāvanā na hoti na ca taṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi
vuṭṭhahantipi
{406.4} iti kira passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti
sikkhati passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati evaṃ sante
vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā hoti assāsapassāsānañca pabhāvanā
hoti ānāpānassatiyā ca pabhāvanā hoti ānāpānassatisamādhissa
ca pabhāvanā hoti tañca naṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi
vuṭṭhahantipi yathākathaṃ viya seyyathāpi kaṃse ākoṭite paṭhamaṃ oḷārikā
saddā pavattanti oḷārikānaṃ saddānaṃ nimittaṃ suggahitattā
sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi oḷārike sadde
{406.5} atha pacchā sukhumakā saddā pavattanti sukhumakānaṃ
saddānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā
niruddhepi sukhumake sadde atha pacchā sukhumanimittārammaṇattāpi
cittaṃ pavattati evameva paṭhamaṃ oḷārikā assāsapassāsā pavattanti
oḷārikānaṃ assāsapassāsānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā
sūpadhāritattā niruddhepi oḷārike assāsapassāse atha pacchā
sukhumakā assāsapassāsā pavattanti sukhumakānaṃ assāsapassāsānaṃ
nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi sukhumake
assāsapassāse atha pacchā sukhumakānaṃ assāsapassāsānaṃ
nimittārammaṇattāpi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati evaṃ sante
vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā hoti assāsapassāsānañca
Pabhāvanā hoti ānāpānassatiyā ca pabhāvanā hoti
ānāpānassatisamādhissa ca pabhāvanā hoti tañca naṃ samāpattiṃ
paṇḍitā samāpajjantipi vuṭṭhahantipi passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ
assāsapassāsakāyo upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ kāyo
upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā tena
ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassati tena vuccati kāye kāyānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā.
[407] Anupassatīti kathaṃ taṃ kāyaṃ anupassati .pe. Evantaṃ kāyaṃ
anupassati.
{407.1} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsapassāsā 1- saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi
avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi yo tattha
saṃvaraṭṭho ayaṃ adhisīlasikkhā yo tattha avikkhepaṭṭho ayaṃ adhicittasikkhā
yo tattha dassanaṭṭho ayaṃ adhipaññāsikkhā imā tisso sikkhāyo
āvajjanto sikkhati .pe. sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati
passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ
avikkhepaṃ pajānato viditā vedanā uppajjanti .pe. passambhayaṃ
kāyasaṅkhāraṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato indriyāni samodhāneti .pe. tena vuccati samatthañca
paṭivijjhati 2- aṭṭha anupassane ñāṇāni aṭṭha ca
@Footnote: 1 Ma. Yu. assāsapassāsānaṃ. evamuparipi. 2 Ma. Yu. paṭivijjhatīti. evamuparipi.
Upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni kāye kāyānupassanāya.
Bhāṇavāraṃ.
[408] Kathaṃ pītipaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati pītipaṭisaṃvedī
passasissāmīti sikkhati.
{408.1} Katamā pīti . dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ
avikkhepaṃ pajānato uppajjati pītipāmujjaṃ .pe. dīghaṃ passāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati pītipāmujjaṃ .pe.
Rassaṃ assāsavasena rassaṃ passāsavasena sabbakāyapaṭisaṃvedī
assāsavasena sabbakāyapaṭisaṃvedī passāsavasena passambhayaṃ
kāyasaṅkhāraṃ assāsavasena passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati pītipāmujjaṃ
yā pītipāmujjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso cittassa odagyaṃ
attamanatā cittassa ayaṃ pīti [1]- paṭividitā hoti dīghaṃ assāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti
{408.2} tāya satiyā tena ñāṇena sā pīti paṭividitā hoti
dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati
upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena sā pīti paṭividitā hoti
rassaṃ assāsavasena rassaṃ passāsavasena sabbakāyapaṭisaṃvedī
assāsavasena passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsavasena passambhayaṃ
@Footnote: 1 Ma. Yu. ayaṃ pīti. kathaṃ sā pīti ....
Kāyasaṅkhāraṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato
sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena sā pīti paṭividitā
hoti āvajjato sā pīti paṭividitā hoti jānato ... passato
paccavekkhato cittaṃ adhiṭṭhahato saddhāya adhimuccato viriyaṃ
paggaṇhato satiṃ upaṭṭhāpayato cittaṃ samādahato paññāya
pajānato abhiññeyyaṃ abhijānato pariññeyyaṃ parijānato
pahātabbaṃ pajahato bhāvetabbaṃ bhāvayato sacchikātabbaṃ sacchikaroto
sā pīti paṭividitā hoti evaṃ sā [1]- pītipaṭisaṃvedī
assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ
vedanā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya
satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassatīti tena vuccati
vedanāsu vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā 2-.
{408.3} Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati .pe.
Evantaṃ vedanaṃ anupassati.
{408.4} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. āsevanaṭṭhena
bhāvanā . pītipaṭisaṃvedī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi
.pe. pītipaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati.
[409] Kathaṃ sukhapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati.
@Footnote: 1 Ma. Yu. pīti paṭividitā hoti. 2 Ma. Yu. ... bhāvanāti. evamuparipi.
{409.1} Sukhanti dve sukhāni kāyikañca sukhaṃ cetasikañca sukhaṃ.
{409.2} Katamaṃ kāyikaṃ sukhaṃ. Yaṃ kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ vedayitaṃ 1-
kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā idaṃ kāyikaṃ sukhaṃ . katamaṃ
cetasikaṃ sukhaṃ . yaṃ [2]- cetasikaṃ sukhaṃ cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ
cetosamphassajā sātā sukhā vedanā idaṃ cetasikaṃ sukhaṃ.
{409.3} Kathaṃ te sukhā paṭividitā honti . Dīghaṃ assāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā
tena ñāṇena te sukhā paṭividitā honti dīghaṃ passāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya
satiyā tena ñāṇena te sukhā paṭividitā honti .pe. sacchikātabbaṃ
sacchikaroto te sukhā paṭividitā honti evante sukhā paṭividitā
honti sukhapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati
anupassanāñāṇaṃ vedanā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva
sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassatīti tena vuccati
vedanāsu vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
{409.4} Anupassatīti kathaṃ vedanaṃ anupassati . aniccato
anupassati .pe. Evantaṃ vedanaṃ anupassati.
{409.5} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Sukhapaṭisaṃvedī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe. sukhapaṭisaṃvedī
@Footnote: 1 Ma. Yu. ayaṃ pāṭho natthi. 2 Ma. Yu. cetasikaṃ sātaṃ ...
Assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati.
[410] Kathaṃ cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati
cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmīti sikkhati.
{410.1} Katamo cittasaṅkhāro . dīghaṃ assāsavasena saññā ca
vedanā ca cetasikā ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā dīghaṃ
passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā
cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā .pe. sukhapaṭisaṃvedī assāsavasena
sukhapaṭisaṃvedī passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā ete
dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā ayaṃ cittasaṅkhāro.
{410.2} Kathaṃ te cittasaṅkhārā paṭividitā honti . dīghaṃ
assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā
hoti tāya satiyā tena ñāṇena te cittasaṅkhārā paṭividitā honti
dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati
upaṭṭhitā hoti tāya satiyā tena ñāṇena te cittasaṅkhārā
paṭividitā honti .pe. sacchikātabbaṃ sacchikaroto te cittasaṅkhārā
paṭividitā honti evante cittasaṅkhārā paṭividitā honti
cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati
anupassanāñāṇaṃ vedanā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva
Sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassatīti tena
vuccati vedanāsu vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
{410.3} Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati . aniccato
anupassati .pe. Evantaṃ vedanaṃ anupassati.
{410.4} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. āsevanaṭṭhena
bhāvanā . cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena
sīlavisuddhi .pe. cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni
samodhāneti tena vuccati samatthañca paṭivijjhati.
[411] Kathaṃ passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati
passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati.
{411.1} Katamo cittasaṅkhāro . dīghaṃ assāsavasena saññā ca
vedanā ca cetasikā ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā te
cittasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati dīghaṃ
passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā
cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā te cittasaṅkhāre passambhento
nirodhento vūpasamento sikkhati cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsavasena
cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā
ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā te cittasaṅkhāre
passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ
Assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ
vedanā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā
tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassatīti tena vuccati vedanāsu
vedanānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
{411.2} Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati .pe. Evantaṃ
vedanaṃ anupassati.
{411.3} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. āsevanaṭṭhena
bhāvanā . passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena
sīlavisuddhi .pe. passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsapassāsavasena cittassa
ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti
tena vuccati samatthañca paṭivijjhati aṭṭha anupassane ñāṇāni
aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni vedanāsu
vedanānupassanāya.
Bhāṇavāraṃ.
[412] Kathaṃ cittapaṭisaṃvedī assasissāmīti sikkhati cittapaṭisaṃvedī
passasissāmīti sikkhati.
{412.1} Katamaṃ taṃ cittaṃ . dīghaṃ assāsavasena viññāṇacittaṃ yaṃ
cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ [1]- manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ
viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu dīghaṃ passāsavasena
@Footnote: 1 Ma. Yu. mano. evamuparipi. 2 Sī. Yu. tajjamāno. evamuparipi.
.pe. Passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsavasena viññāṇacittaṃ yaṃ
cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ
viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu idaṃ cittaṃ.
{412.2} Kathaṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti . Dīghaṃ assāsavasena cittassa
ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya satiyā
tena ñāṇena taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti dīghaṃ passāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti tāya
satiyā tena ñāṇena cittaṃ paṭividitaṃ hoti .pe. sacchikātabbaṃ
sacchikaroto taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti evantaṃ cittaṃ paṭividitaṃ
hoti cittapaṭisaṃvedī assāsavasena viññāṇacittaṃ upaṭṭhānaṃ
sati anupassanāñāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ
ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassatīti
tena vuccati citte cittānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
{412.3} Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati .pe. evantaṃ
cittaṃ anupassati.
{412.4} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe.
Cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati.
[413] Kathaṃ abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati abhippamodayaṃ
cittaṃ passasissāmīti sikkhati.
{413.1} Katamo ca 1- cittassa abhippamodo. Dīghaṃ assāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo
yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso cittassa odagyaṃ
attamanatā cittassa dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato uppajjati cittassa abhippamodo yā cittassa āmodanā
pamodanā hāso pahāso cittassa 2- odagyaṃ attamanatā cittassa
.pe. cittapaṭisaṃvedī assāsavasena cittapaṭisaṃvedī passāsavasena
cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo
yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso cittassa odagyaṃ
attamanatā cittassa ayaṃ cittassa abhippamodo . abhippamodayaṃ cittaṃ
assāsapassāsavasena viññāṇacittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ
cittaṃ upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā
tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassatīti tena vuccati citte cittānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā.
{413.2} Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati .pe. Evantaṃ cittaṃ
anupassati.
{413.3} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
@Footnote: 1 Ma. Yu. casaddo natthi. 2 Ma. Yu. vitti. evamuparipi.
Abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe.
Abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ
avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena
vuccati samatthañca paṭivijjhati.
[414] Kathaṃ samādahaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati samādahaṃ
cittaṃ passasissāmīti sikkhati.
{414.1} Katamañca samādhindriyaṃ 1-. Dīghaṃ assāsavasena cittassa
ekaggatā avikkhepo samādhi [2]- dīghaṃ passāsavasena cittassa
ekaggatā avikkhepo samādhi [2]- samādahaṃ cittaṃ assāsavasena [3]-
cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti
adhiṭṭhiti 4- avisāhāro avikkhepo ca 5- avisāhatamānasatā samatho
samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi ayaṃ [6]- samādahaṃ cittaṃ
assāsavasena 7- viññāṇacittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ cittaṃ
upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā
tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassatīti tena vuccati citte
cittānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
{414.2} Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati .pe. Evantaṃ cittaṃ
anupassati.
{414.3} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Samādahaṃ cittaṃ assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe.
@Footnote: 1 Ma. Yu. katamo samādhi. 2 Ma. yā cittassa ṭhiti .pe. samādhibalaṃ sammāsamādhi.
@3 Ma. samādahaṃ cittaṃ passāsavasena .... 4 Ma. Yu. avaṭṭhiti. 5 Ma. Yu. casaddo
@natthi. 6 Ma. samādhi. 7 Ma. assāsapassāsavasena.
Samādahaṃ cittaṃ assāsavasena 1- cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati.
[415] Kathaṃ vimocayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati vimocayaṃ
cittaṃ passasissāmīti sikkhati . rāgato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmīti
sikkhati rāgato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmīti sikkhati dosato vimocayaṃ
cittaṃ assasissāmīti sikkhati dosato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmīti
sikkhati mohato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati mohato vimocayaṃ
cittaṃ passasissāmīti sikkhati .pe. mānato vimocayaṃ cittaṃ diṭṭhiyā
vimocayaṃ cittaṃ vicikicchāya vimocayaṃ cittaṃ thīnamiddhato vimocayaṃ cittaṃ
uddhaccato vimocayaṃ cittaṃ ahirikato vimocayaṃ cittaṃ anottappato
vimocayaṃ cittaṃ assasissāmīti sikkhati anottappato vimocayaṃ
cittaṃ passasissāmīti sikkhati vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena
viññāṇacittaṃ upaṭṭhānaṃ sati .pe..
{415.1} Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati .pe. evantaṃ
cittaṃ anupassati.
{415.2} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. āsevanaṭṭhena
bhāvanā . vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe.
Vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
@Footnote: 1 Ma. assāsapassāsavasena.
Pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati . aṭṭha anupassane ñāṇāni aṭṭha ca
upaṭṭhānānussatiyo cattāri sutantikavatthūni citte cittānupassanāya.
[416] Kathaṃ aniccānupassī assasissāmīti sikkhati aniccānupassī
passasissāmīti sikkhati.
{416.1} Aniccanti kiṃ aniccaṃ. Pañcakkhandhā aniccā. Kenatthena
aniccā . uppādavayaṭṭhena aniccā . pañcannaṃ khandhānaṃ udayaṃ
passanto kati lakkhaṇāni passati vayaṃ passanto kati lakkhaṇāni
passati udayabbayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati . pañcannaṃ
khandhānaṃ udayaṃ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati .pe.
Pañcannaṃ khandhānaṃ udayabbayaṃ passanto imāni paññāsaṃ
lakkhaṇāni passati rūpe aniccānupassī assasissāmīti sikkhati rūpe
aniccānupassī passasissāmīti sikkhati vedanāya saññāya
saṅkhāresu viññāṇe cakkhusmiṃ .pe. jarāmaraṇe aniccānupassī
assasissāmīti sikkhati jarāmaraṇe aniccānupassī passasissāmīti
sikkhati aniccānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṃ
sati anupassanāñāṇaṃ dhammā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ
ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassatīti
tena vuccati dhammesu dhammānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
{416.2} Anupassatīti kathaṃ te dhamme anupassati .pe. Evante
dhamme anupassati.
{416.3} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Aniccānupassī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe.
Aniccānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati.
[417] Kathaṃ virāgānupassī assasissāmīti sikkhati virāgānupassī
passasissāmīti sikkhati . rūpe ādīnavaṃ disvā rūpavirāge
chandajāto hoti saddhādhimutto cittaṃ cassa svādhiṭṭhitaṃ rūpe
virāgānupassī assasissāmīti sikkhati rūpe virāgānupassī
passasissāmīti sikkhati vedanāya saññāya saṅkhāresu viññāṇe
cakkhusmiṃ .pe. jarāmaraṇe ādīnavaṃ disvā jarāmaraṇavirāge
chandajāto hoti saddhādhimutto cittaṃ cassa svādhiṭṭhitaṃ jarāmaraṇe
virāgānupassī assasissāmīti sikkhati jarāmaraṇe virāgānupassī
passasissāmīti sikkhati virāgānupassī assāsapassāsavasena
dhammā upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ dhammā upaṭṭhānaṃ
no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena te
dhamme anupassatīti tena vuccati dhammesu dhammānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā.
{417.1} Anupassatīti kathaṃ te dhamme anupassati .pe. Evante
dhamme anupassati.
{417.2} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Virāgānupassī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe.
Virāgānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati.
[418] Kathaṃ nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati nirodhānupassī
passasissāmīti sikkhati . rūpe ādīnavaṃ disvā rūpanirodhe
chandajāto hoti saddhādhimutto cittaṃ cassa svādhiṭṭhitaṃ rūpe
nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati rūpe nirodhānupassī
passasissāmīti sikkhati vedanāya saññāya saṅkhāresu viññāṇe
cakkhusmiṃ .pe. jarāmaraṇe ādīnavaṃ disvā jarāmaraṇanirodhe
chandajāto hoti saddhādhimutto cittaṃ cassa svādhiṭṭhitaṃ
jarāmaraṇe nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati jarāmaraṇe
nirodhānupassī passasissāmīti sikkhati.
[419] Katihākārehi avijjāya ādīnavo hoti katihākārehi
avijjā nirujjhati . pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti
aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati.
{419.1} Katamehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti.
Aniccaṭṭhena
Avijjāya ādīnavo hoti dukkhaṭṭhena avijjāya ādīnavo
hoti anattaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti santāpaṭṭhena
avijjāya ādīnavo hoti vipariṇāmaṭṭhena avijjāya ādīnavo
hoti imehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti.
{419.2} Katamehi aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati. Nidānanirodhena
avijjā nirujjhati samudayanirodhena avijjā nirujjhati jātinirodhena
avijjā nirujjhati āhāranirodhena 1- avijjā nirujjhati hetunirodhena
avijjā nirujjhati paccayanirodhena avijjā nirujjhati ñāṇuppādena
avijjā nirujjhati nirodhupaṭṭhānena avijjā nirujjhati
imehi aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati imehi pañcahākārehi
avijjāya ādīnavaṃ disvā imehi aṭṭhahākārehi avijjānirodhena
chandajāto hoti saddhādhimutto cittaṃ cassa svādhiṭṭhitaṃ
avijjāya nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati avijjāya
nirodhānupassī passasissāmīti sikkhati.
[420] Katihākārehi saṅkhāresu ādīnavo hoti katihākārehi
saṅkhārā nirujjhanti .pe. katihākārehi viññāṇe ādīnavo hoti
katihākārehi viññāṇaṃ nirujjhati katihākārehi nāmarūpe ādīnavo
hoti katihākārehi nāmarūpaṃ nirujjhati katihākārehi saḷāyatane
ādīnavo hoti katihākārehi saḷāyatanaṃ nirujjhati katihākārehi
phasse ādīnavo hoti katihākārehi phasso nirujjhati katihākārehi
@Footnote: 1 Ma. Yu. bhavanirodhena.
Vedanāya ādīnavo hoti katihākārehi vedanā nirujjhati
katihākārehi taṇhāya ādīnavo hoti katihākārehi taṇhā
nirujjhati katihākārehi upādāne ādīnavo hoti katihākārehi
upādānaṃ nirujjhati katihākārehi bhave ādīnavo hoti katihākārehi
bhavo nirujjhati katihākārehi jātiyā ādīnavo hoti katihākārehi
jāti nirujjhati katihākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti
katihākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati . pañcahākārehi jarāmaraṇe
ādīnavo hoti aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati.
{420.1} Katamehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti.
Aniccaṭṭhena jarāmaraṇe ādīnavo hoti dukkhaṭṭhena anattaṭṭhena
santāpaṭṭhena vipariṇāmaṭṭhena jarāmaraṇe ādīnavo hoti imehi
pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti.
{420.2} Katamehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati .
Nidānanirodhena jarāmaraṇaṃ nirujjhati samudayanirodhena jātinirodhena
bhavanirodhena 1- hetunirodhena paccayanirodhena ñāṇuppādena nirodhupaṭṭhānena
jarāmaraṇaṃ nirujjhati imehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati
imehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavaṃ disvā imehi aṭṭhahākārehi
jarāmaraṇanirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto cittaṃ cassa
svādhiṭṭhitaṃ jarāmaraṇe nirodhānupassī assasissāmīti sikkhati
jarāmaraṇe nirodhānupassī passasissāmīti sikkhati nirodhānupassī
@Footnote: 1 Ma. Yu. pabhavanirodhena.
Assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ
dhammā upaṭṭhānaṃ no sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya
satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassatīti tena vuccati
dhammesu dhammānupassanā satipaṭṭhānabhāvanā.
{420.3} Anupassatīti kathante dhamme anupassati .pe. Evante
dhamme anupassati.
{420.4} Bhāvanāti catasso bhāvanā .pe. Āsevanaṭṭhena bhāvanā.
Nirodhānupassī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi .pe.
Nirodhānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ
pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati.
[421] Kathaṃ paṭinissaggānupassī assasissāmīti sikkhati
paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati . dve paṭinissaggā
pariccāgapaṭinissaggo ca pakkhandanapaṭinissaggo ca . rūpaṃ pariccajatīti
paṭiccāgapaṭinissaggo rūpanirodhe nibbāne cittaṃ pakkhandatīti
pakkhandanapaṭinissaggo . rūpe paṭinissaggānupassī assasissāmīti
sikkhati rūpe paṭinissaggānupassī passasissāmīti sikkhati vedanaṃ
saññaṃ saṅkhāre viññāṇaṃ cakkhuṃ .pe. jarāmaraṇaṃ pariccajatīti
pariccāgapaṭinissaggo jarāmaraṇanirodhe nibbāne cittaṃ pakkhandatīti
pakkhandanapaṭinissaggo . jarāmaraṇe paṭinissaggānupassī
Assasissāmīti sikkhati jarāmaraṇe paṭinissaggānupassī
passasissāmīti sikkhati paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena
dhammā upaṭṭhānaṃ sati anupassanāñāṇaṃ dhammā upaṭṭhānaṃ no
sati sati upaṭṭhānaṃ ceva sati ca tāya satiyā tena ñāṇena
te dhamme anupassatīti tena vuccati dhammesu dhammānupassanā
satipaṭṭhānabhāvanā.
{421.1} Anupassatīti kathante dhamme anupassati . aniccato
anupassati no niccato .pe. paṭinissajjati no ādiyati aniccato
anupassanto niccasaññaṃ pajahati .pe. paṭinissajjanto ādānaṃ
pajahati evante dhamme anupassati.
{421.2} Bhāvanāti catasso bhāvanā tattha jātānaṃ dhammānaṃ
anativattanaṭṭhena bhāvanā .pe. āsevanaṭṭhena bhāvanā .
Paṭinissaggānupassī assāsapassāsā saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi
avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi yo tattha
saṃvaraṭṭho ayaṃ adhisīlasikkhā yo tattha avikkhepaṭṭho ayaṃ
adhicittasikkhā yo tattha dassanaṭṭho ayaṃ adhipaññāsikkhā
imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati jānanto sikkhati
.pe. sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati paṭinissaggānupassī
assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato viditā
vedanā uppajjanti viditā upaṭṭhahanti [1]- abbhatthaṃ gacchanti .pe.
@Footnote: 1 Ma. Yu. viditā.
Paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ
avikkhepaṃ pajānato .pe. pajānanto indriyāni samodhāneti
gocarañca pajānāti samatthañca paṭivijjhati balāni samodhāneti
bojjhaṅge samodhāneti maggaṃ samodhāneti dhamme samodhāneti
gocarañca pajānāti samatthañca paṭivijjhati.
{421.3} Indriyāni samodhānetīti kathaṃ indriyāni samodhāneti.
Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ samodhāneti .pe. tena vuccati
samatthañca paṭivijjhati aṭṭha anupassane ñāṇāni aṭṭha ca
upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni dhammesu dhammānupassanāya
imāni battiṃsaṃ satokārīsu ñāṇāni.
[422] Katamāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni . dīghaṃ
assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi dīghaṃ
passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi .pe.
Vimocayaṃ cittaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi
imāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni.
{422.1} Katamāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni . dīghaṃ
assāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā dukkhato anupassanaṭṭhena
vipassanā anattato anupassanaṭṭhena vipassanā dīghaṃ passāsaṃ
aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā dukkhato anupassanaṭṭhena
vipassanā anattato anupassanaṭṭhena vipassanā .pe. vimocayaṃ
Cittaṃ assāsaṃ vimocayaṃ cittaṃ passāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena
vipassanā dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā anattato anupassanaṭṭhena
vipassanā imāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni.
{422.2} Katamāni aṭṭha nibbidāñāṇāni. Aniccānupassī assāsaṃ
yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ aniccānupassī passāsaṃ
yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ .pe. paṭinissaggānupassī
assāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ paṭinissaggānupassī
passāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti nibbidāñāṇaṃ imāni
aṭṭha nibbidāñāṇāni.
{422.3} Katamāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni. Aniccānupassī
assāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ aniccānupassī
passāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ .pe.
Paṭinissaggānupassī assāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome
ñāṇaṃ paṭinissaggānupassī passāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā
nibbidānulome ñāṇaṃ imāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni.
{422.4} Katamāni aṭṭha nibbidāpaṭippassaddhiñāṇāni .
Aniccānupassī assāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidā-
paṭippassaddhiñāṇaṃ aniccānupassī passāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā
paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṃ .pe. imāni aṭṭha nibbidā-
paṭippassaddhiñāṇāni.
{422.5} Katamāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni. Sotāpattimaggena
Sakkāyadiṭṭhiyā pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe
ñāṇaṃ vicikicchāya pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe
ñāṇaṃ sīlabbataparāmāsassa diṭṭhānusayassa vicikicchānusayassa
pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ sakadāgāmimaggena
oḷārikassa kāmarāgasaññojanassa paṭighasaññojanassa
oḷārikassa kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā
uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ anāgāmimaggena aṇusahagatassa
kāmarāgasaññojanassa paṭighasaññojanassa aṇusahagatassa
kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati
vimuttisukhe ñāṇaṃ arahattamaggena rūparāgassa arūparāgassa
mānassa uddhaccassa avijjāya mānānusayassa ca bhavarāgānusayassa
avijjānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe
ñāṇaṃ imāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni soḷasavatthukaṃ
ānāpānassatisamādhiṃ bhāvayato samādhikāni imāni dve ñāṇasatāni
uppajjanti.
Ānāpānakathā samattā 1-.
----------
The Pali Tipitaka in Roman Character Volume 31 page 257-300.
https://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=31&A=5173
Compare with The Pali Tipitaka in Thai Character :-
https://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=31&A=5173
Compare with The Royal Version of Thai Tipitaka :-
https://84000.org/tipitaka/read/byitem.php?book=31&item=384&items=39
Compare with The MCU Version of Thai Tipitaka :-
https://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=31&siri=62
Study Atthakatha :-
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=31&i=362
The Pali Atthakatha in Thai :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=48&A=1781
The Pali Atthakatha in Roman :-
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=48&A=1781
Contents of The Tipitaka Volume 31
https://84000.org/tipitaka/read/?index_31
https://84000.org/tipitaka/english/?index_31
บันทึก ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
![]()