อานิสงส์แห่งการอุทิศส่วนบุญแก่บิดา
หลังพระผู้มีพระภาคเจ้าปรินิพพานล่วงไปประมาณ ๒๐๐ ปี แคว้นสุรัฏฐ์มีพระราชาพระนามว่าปิงคละ และมีเสนาบดีผู้หนึ่งชื่อนันทกะ.
นันทกะไม่เชื่อผลของบุญและบาป ทั้งยังกล่าวขัดขวางผู้ที่กำลังให้ทานหรือประพฤติธรรม แต่ธิดาของเขาชื่ออุตตรากลับมีความประพฤติต่างจากบิดา.
นางอุตตราเป็นอุบาสิกาผู้มีศรัทธา รักษาศีล รักษาอุโบสถ ยินดีในการให้ทาน และรู้จักแบ่งปันสิ่งของแก่ผู้มาขอ.
เมื่อนันทกะถึงแก่กรรม เขาเกิดเป็นเวมานิกเปรตอยู่ใกล้ต้นไทรใหญ่ แม้มีที่อยู่และปรากฏกายคล้ายเทวดา แต่ยังไม่ได้รับอาหารและน้ำตามที่ปรารถนา.
วันหนึ่ง นางอุตตราเห็นพระขีณาสพรูปหนึ่งเดินบิณฑบาตเข้ามาในหมู่บ้าน พระเถระสำรวมอินทรีย์ มีสายตาทอดลง และเดินไปตามลำดับเรือนอย่างสงบ.
นางเกิดศรัทธา จึงถวายน้ำดื่มหนึ่งขันและขนมกุมมาสอันมีรสหวาน แล้วตั้งจิตอุทิศว่า ขอผลแห่งทานนี้จงสำเร็จแก่บิดาของข้าพเจ้าผู้ล่วงลับไปแล้วเถิด.
ในทันใดนั้น น้ำดื่มทิพย์และขนมอันมีรสเลิศก็ปรากฏแก่นันทกเปรต เขาได้ดื่มและบริโภคตามความปรารถนา ความหิวกระหายสงบลง และได้รับความสุขจากส่วนบุญที่ธิดาอุทิศให้.
นันทกเปรตพิจารณาเห็นว่า เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ตนเคยกล่าวว่าทานไม่มีผล แต่บัดนี้น้ำเพียงหนึ่งขันและขนมที่ลูกสาวถวายแล้วอุทิศกลับให้ผลปรากฏแก่ตนโดยตรง.
ต่อมา พระเจ้าปิงคละเสด็จกลับจากต่างแคว้น นันทกเปรตประสงค์ให้พระองค์ทรงเห็นผลของกรรม จึงเนรมิตทางอันร่มรื่นและนำขบวนเสด็จมายังต้นไทรที่ตนอาศัยอยู่.
เมื่อพระราชาและหมู่อำมาตย์มาถึง นันทกเปรตจัดน้ำและขนมซึ่งเกิดจากผลบุญของนางอุตตราถวาย ทุกคนได้บริโภคจนคลายความเหน็ดเหนื่อย.
พระเจ้าปิงคละตรัสถามว่า เขาเป็นใคร และอาหารน้ำอันประณีตเหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร.
นันทกเปรตจึงเล่าถึงนางอุตตราผู้เป็นธิดา ว่านางเป็นผู้มีศรัทธา รักษาศีล รักษาอุโบสถ และได้ถวายน้ำกับขนมแก่พระขีณาสพแล้วอุทิศส่วนบุญให้ตน.
เขากราบทูลว่า สิ่งที่พระองค์ทอดพระเนตรและเสวยอยู่ในขณะนี้ เป็นผลแห่งทานที่เกิดจากจิตเลื่อมใสและการอุทิศส่วนบุญของนางอุตตรา.
พระเจ้าปิงคละทรงเห็นผลบุญอย่างประจักษ์ จึงทรงถามถึงหนทางประพฤติที่จะนำไปสู่ความสุขในภายหน้า.
นันทกเปรตแนะนำให้พระองค์ถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะ งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม กล่าวเท็จ และดื่มน้ำเมา.
พระเจ้าปิงคละทรงรับคำ ประกาศถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะ สมาทานศีล ๕ และทรงตั้งพระทัยละความเห็นผิด.
จากนั้น นันทกเปรตบอกทางที่ถูกต้องให้ พระราชาพร้อมด้วยหมู่อำมาตย์และกองทัพจึงเดินทางกลับแคว้นสุรัฏฐ์โดยสวัสดี.
น้ำหนึ่งขันและขนมที่นางอุตตราถวายด้วยศรัทธาแล้วอุทิศแก่บิดา จึงให้ผลแก่ผู้ล่วงลับทันที และยังเป็นเหตุให้พระราชาพร้อมบริวารได้เห็นผลของกรรม ตั้งมั่นในสรณะและศีล.
นันทกเปตวัตถุ ขุททกนิกาย เปตวัตถุ พระไตรปิฎกเล่มที่ 26
อรรถกถานันทกเปตวัตถุ ขุททกนิกาย เปตวัตถุ