|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
 |
| |
    
บทว่า เย หิ เกจิ ได้แก่ บุคคลเหล่าใดเหล่าหนึ่ง. บทว่า อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานนฺติ ความว่า ไม่รู้ คือไม่แทงตลอดทุกขสัจอันไม่วิปริต ด้วยมรรคปัญญาที่ประกอบด้วยวิปัสสนาปัญญา โดยสภาวะและลักษณะแห่งกิจที่แม้จริงว่า นี้ทุกข์ ทุกข์มีเพียงเท่านี้ ไม่มีทุกข์ยิ่งไปกว่านี้. แม้ในบทที่เหลือก็มีนัยนี้แล. ในบทว่า น เม เต ภิกฺขเว เป็นต้นมีความย่อดังนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บุคคลทั้งหลายผู้มิได้ประกอบกัมมัฏฐานมีสัจจะ ๔ เป็นอารมณ์ จะเป็นสมณะได้ก็เพียงโดยการบรรพชา และจะเป็นพราหมณ์ได้ก็เพียงโดยชาติ บุคคลเหล่านั้น เราตถาคตมิได้ยอมรับ คือรับรองว่าเป็นสมณะในหมู่สมณะผู้มีบาปอันสงบแล้ว และว่าเป็นพราหมณ์ในหมู่พราหมณ์ผู้ลอยบาปแล้ว. เพราะเหตุไร? เพราะบุคคลเหล่านั้นไม่มีธรรมที่ทำให้เป็นสมณะ และทำให้เป็นพราหมณ์ ด้วยเหตุนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสคำว่า น จ ปเนเต อายสฺมนฺโต เป็นต้น. บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า สามญฺญตฺถํ ได้แก่ ผล กล่าวคือคุณเครื่องเป็นสมณะ. อธิบายว่า ได้แก่ สามัญผล ๔. บทว่า พฺรหฺมญฺญตฺถํ เป็นไวพจน์ของบทว่า สามญฺญตฺถํ นั้นนั่นแล. ฝ่ายอาจารย์อีกพวกหนึ่งกล่าวว่า บทว่า สามญฺญตฺถํ ได้แก่ อริยมรรค ๔. บทว่า พฺรหฺมญฺญตฺถํ ได้แก่ อริยผล ๔ บทที่เหลือมีนัยดังกล่าวแล้วนั่นแล. ในสุกกปักษ์ (ธรรมฝ่ายขาว) พึงทราบความหมายโดยบรรยายตรงข้ามจากที่กล่าวมาแล้ว. ในคาถาทั้งหลาย คำที่ไม่เคยมี ไม่มี. จบอรรถกถาสมณสูตรที่ ๔ ----------------------------------------------------- .. อรรถกถา ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ จตุกกนิบาต สมณสูตร จบ. |