| |
    
อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๑๘. กุมุทวรรค๒. นิสเสณีทายกเถราปทาน (๑๗๒) ๑๗๒. อรรถกถานิสเสณิทายกเถราปทาน๑-
____________________________
๑- บาลีว่า นิสเสณีทายกเถราปทาน.
อปทานของท่านพระนิสเสณิทายกเถระมีคำเริ่มต้นว่า โกณฺฑญฺญสฺส ภควโต ดังนี้.
แม้พระเถระรูปนี้ก็ได้เคยบำเพ็ญกุศลมาแล้วในพระชินวรพุทธเจ้าพระองค์ก่อนๆ ทุกๆ ภพนั้นจะสั่งสมแต่บุญอันเป็นอุปนิสัยแห่งพระนิพพานเป็นประจำเสมอมาหลายชาติ.
ในกาลแห่งพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าโกณฑัญญะ ท่านได้เกิดในตระกูลช่างไม้ มีศรัทธาเลื่อมใส ได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว มีใจเลื่อมใส สร้างบันไดทำด้วยไม้แก่นเพื่อสำหรับขึ้นไปยังปราสาท ที่ประทับของพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้ว ช่วยกันยกพาดไว้.
พระผู้มีพระภาคเจ้าได้เสด็จขึ้นไปยังปราสาท ในขณะที่เขากำลังมองเห็นอยู่นั่นแหละ เพื่อเป็นเครื่องเจริญปสาทะแก่เขา.
เขามีความเลื่อมใสยิ่งนัก ด้วยปีติโสมนัสอันนั้นนั่นแหละ กระทำกาละแล้วได้ไปเกิดในเทวโลก เสวยทิพยสมบัติในเทวโลกนั้น เมื่อจะเกิดในหมู่มนุษย์ก็ได้เกิดในตระกูลอันสูงส่ง เพราะผลที่ได้สร้างบันได ได้เสวยความสุขในมนุษย์แล้ว.
ในพุทธุปบาทกาลนี้ เขาได้เกิดในตระกูลแห่งหนึ่ง ได้ฟังพระธรรมเทศนาของพระศาสดาแล้วเกิดศรัทธาบวชแล้ว ไม่นานนักก็ได้เป็นพระอรหันต์.
ท่านระลึกถึงบุพกรรมของตนได้เกิดความโสมนัสใจ เมื่อจะประกาศถึงเรื่องราวที่ตนเคยได้ประพฤติมาแล้วในกาลก่อน จึงกล่าวคำเริ่มต้นว่า โกณฺฑญฺญสฺส ภควโต ดังนี้.
บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า โกณฺฑญฺญสฺส มีวิเคราะห์ว่า
ชื่อว่าโกณฑะ เพราะเป็นผู้คลอดจากครรภ์แล้วเป็นไป ได้แก่ลามกสัตว์.
ชื่อว่าโกณฑัญญะ เพราะเป็นผู้อื่นจากคนที่ต่ำช้าเลวทรามคือโกณฑะ.
อธิบายว่า ไม่เป็นผู้ลามก แต่เป็นบุรุษผู้สูงสุด.
อีกอย่างหนึ่ง โกณฑัญญะนั้นเป็นชื่อโดยโคตร เพราะในบรรดาโคตรของพราหมณ์ทั้งหลาย พระองค์ประสูติในโกณฑัญญโคตร.
คำที่เหลือมีเนื้อความปรากฏชัดแล้วแล.
จบอรรถกถานิสเสณิทายกเถราปทาน
----------------------------------------------------- .. อรรถกถา ขุททกนิกาย อปทาน ภาค ๑ เถราปทาน ๑๘. กุมุทวรรค ๒. นิสเสณีทายกเถราปทาน (๑๗๒) จบ.
https://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=32&i=174&fontsz=4
อ่านเนื้อความในพระไตรปิฎก
https://84000.org/tipitaka/attha/v.php?B=32&A=4561&Z=4571&fontsz=4
อ่านอรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=50&A=4649
The Pali Atthakatha in Roman
https://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=50&A=4649
- -- ---- ----------------------------------------------------------------------------
ดาวน์โหลด โปรแกรมพระไตรปิฎก
ดาวน์โหลด พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาฯ ๔๕ เล่ม
บันทึก ๑๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๐
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
|
