![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
290. 3. Upavanattheragathavannana
araham sugatoti ayasmato upavanattherassa gatha. Ka uppatti?
ayam kira padumuttarassa bhagavato kale daliddakule nibbattitva vinnutam patto
bhagavati parinibbute tassa dhatum gahetva manussadevanagagarulakumbhandayakkhagandhabbehi
sattaratanamaye sattayojanike thupe kate tattha sudhotam attano uttarasangam velagge
abandhitva dhajam katva pujam akasi. Tam gahetva abhisammatako nama yakkhasenapati
devehi cetiyapujarakkhanattham 4- thapito adissamanakayo akase dharento cetiyam
tikkhattum padakkhinam akasi. So tam disva bhiyyoso mattaya pasannamanaso ahosi.
So tena punnakammena devamanussesu samsaranto imasmim buddhuppade savatthiyam
brahmanakule nibbattitva upavanoti laddhanamo vayappatto jetavanapatiggahane
buddhanubhavam disva patiladdhasaddho pabbajitva vipassanaya kammam karonto arahattam
@Footnote: 1 Si.,i. puna 2 Si. attabhavasankhatassa gehassa
@3 Si....dhammam 4 Si.,i. cetiye pujarakkhanattham
Patva chalabhinno ahosi. Tena vuttam apadane 1- :-
"padumuttaro nama jino sabbadhammana paragu
jalitva aggikkhandhova sambuddho parinibbuto.
Mahajana samagamma pujayitva tathagatam
citam katvana sukatam 2- sariram abhiropayum.
Sarirakiccam katvana dhatum tattha samanayum
sadevamanussa sabbe buddhathupam akamsu te.
Pathama kancanamaya dutiyapi manimaya
tatiya rupiyamaya catuttha 3- phalikamaya.
Tattha pancami ya bhumi 4- lohitankamaya ahu
chattha masaragallassa sabbaratanamayupari.
Jangha manimaya asi vedika ratanamaya
sabbasonnamayo thupo uddham yojanamuggato.
Deva tattha samagantva ekato mantayum tada
mayampi thupam karissama 5- lokanathassa tadino.
Dhatu avenika natthi sariram ekapinditam
imamhi buddhathupamhi karissama 5- kancukam mayam.
Deva sattaratanehi 6- annam vaddhesu yojanam
thupo dviyojanubbedho timiram byapahanti so. 7-
Naga tattha samagantva ekato mantayum tada
manussa ceva deva ca buddhathupam akamsu te.
Ma no pamatta assumha 8- appamatta sadevaka
@Footnote: 1 khu.apa. 32/52/100 upavanattherapadana 2 cha.Ma. sugatam 3 cha.Ma. catutthi
@4 Si.,Ma. tattha pancamika ceti, cha.Ma. tattha pancamika ceva 5 cha.Ma. kassama
@6 cha.Ma. deva sattahi ratnehi 7 pali. yo 8 cha.Ma. assumha. evamuparipi
Mayampi thupam karissama lokanathassa tadino.
Indanilam mahanilam atho jotirasam manim
ekato sannipatetva buddhathupam achadayum.
Sabbam manimayam asi tavata 1- buddhacetiyam
tiyojanasamubbedham alokakaranam tada.
Garula ca samagantva ekato mantayum tada
manussa devanaga ca buddhathupam 2- akamsu te.
Ma no pamatta assumha appamatta sadevaka
mayampi thupam karissama lokanathassa tadino.
Sabbam manimayam thupam akarum tava 3- kancukam
yojanam tepi vaddhesum ayatam buddhacetiyam.
Catuyojanamubbedho buddhathupo virocati
obhaseti disa sabba sataramsiva uggato.
Kumbhanda ca samagantva ekato mantayum tada
manussa ceva deva ca naga ca garula tatha.
Paccekam buddhasetthassa akamsu thupamuttamam
ma no pamatta assumha appamatta sadevaka.
Mayampi thupam karissama lokanathassa tadino
ratanehi chadayissama 4- ayatam buddhacetiyam.
Yojanam tepi vaddhesum ayatam buddhacetiyam
pancayojanamubbedho thupo obhasati 5- tada.
Yakkha tattha samagantva ekato mantayum tada
manuja devata naga 6- garula ca kumbhandaka.
@Footnote: 1 cha.Ma. yavata 2 cha.Ma. buddhapujam 3 cha.Ma. te ca 4 cha.Ma. chadessama
@5 cha.Ma. obhasate 6 cha.Ma. manussa devanaga ca
Paccekam buddhasetthassa akamsu thupamuttamam
ma no pamatta assumha appamatta sadevaka.
Mayampi thupam karissama lokanathassa tadino
phalika chadayissama ayatam buddhacetiyam.
Yojanam tepi vaddhesum ayatam buddhacetiyam
chayojanikamubbedho thupo obhasati tada.
Gandhabba ca samagantva ekato mantayum tada
manuja devata naga kumbhanda garula tatha. 1-
Sabbekamsu 2- buddhathupam mayamettha akaraka
mayampi thupam karissama lokanathassa tadino.
Vediyo satta katvana dhajam chattam akamsu te
sabbasonnamayam thupam gandhabba karayum tada.
Sattayojanamubbedho thupo obhasati tada
rattindiva na nayanti aloko hoti sabbada.
Abhibhonti na tassabha candasura sataraka
samanta yojanasate padipopi na pajjali.
Tena kalena ye keci thupam pujenti manusa
na te thupam aruhanti ambare ukkhipanti te.
Devehi thapito yakkho abhisammatanamako
dhajam va pupphadamam va abhiropeti uttarim.
Na te passanti tam yakkham damam passanti gacchato
evam passitva gacchanti 3- sabbe gacchanti suggatim.
Viruddha ye pavacane pasanna ye ca sasane
@Footnote: 1 Si. kambhanda ca yakkha tatha 2 ka. sabbe kata, cha.Ma. sabbe akamsu 3 cha.Ma. gacchanta
Patihiram datthukama thupam pujenti manusa.
Nagare hamsavatiya ahosim bhatako tada
amoditam janam disva evam cintesaham tada.
Olaro bhagava eso 1- yassa dhatughare disam
ima ca janata tuttha karam kubbam na tappare.
Ahampi karam karissami lokanathassa tadino
tassa dhammesu dayado bhavissami anagate.
Sudhotam rajakenaham uttareyyam patam mama
velagge alaggetvana dhajam ukkhipimambare.
Abhisammatako gayha ambare hasi me dhajam
vateritam dhajam disva bhiyyo hasam janesaham.
Tattha cittam pasadetva samanam upasankamim
tam bhikkhum abhivadetva vipakam pucchaham dhaje.
So me kathesi ananda 2- pitisanjananam mama
tassa dhajassa vipakam anubhossasi sabbada.
Hatthi assa ratha patti sena ca caturangini
parivaressanti tam niccam dhajadanassidam phalam.
Satthi turiyasahassani bheriyo samalankata
parivaressanti tam niccam dhajadanassidam phalam.
Chalasiti sahassani nariyo samalankata
vicittavatthabharana amuttamanikundala.
Alarapamha hasula susanna 3- tanumajjhima
parivaressanti tam niccam dhajadanassidam phalam.
@Footnote: 1 cha.Ma. ularo bhagava neso 2 cha.Ma. anandi 3 Si. sutthana
Timsakappasahassani devaloke ramissasi
asitikkhattum devindo devarajjam karissasi.
Sahassakkhattum rajapi 1- cakkavatti bhavissati
padesarajjam vipulam gananato asankhiyam.
Kappasatasahassamhi okkakakulasambhavo
gotamo namena gottena sattha loke bhavissati.
Devaloka cavitvana sukkamulena codito
punnakammena sannutto brahmabandhu bhavissasi.
Asitikotim chaddetva dase kammakare bahu
gotamassa bhagavato sasane pabbajissasi.
Aradhayitva sambuddham gotamam sakyapungavam
upavanoti namena hessasi satthu savako.
Satasahasse katam kammam phalam dassesi me idha
sumutto saravegova kilese jhapayim 2- mama.
Cakkavattissa santassa catuddipissarassa me
tini yojanani samanta ussiyanti dhaja sada.
Satasahasse ito 3- kappe yam kammamakarim tada
duggatim nabhijanami dhajadanassidam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Athayasma upavano bhagavato upatthako ahosi. Tena ca samayena bhagavato
vatabadho uppajji. Therassa ca gihisahayo devahito nama brahmano savatthiyam
pativasati. So theram catuhi paccayehi pavedesi. 4- Athayasma upavano nivasetva
@Footnote: 1 cha.Ma. raja ca 2 Si. kilesa jhapita 3 cha.Ma. satasahassito 4 Si., i. pavaresi
Pattacivaramadaya tassa brahmanassa nivesanam upagacchi. Brahmano "kenaci annena
payojanena thero agato"ti natva "vadeyyatha 1- bhante kenattho"ti aha. Thero
tassa brahmanassa payojanam acikkhanto:-
[185] "araham sugato loke vatehabadhiko 2- muni
sace unhodakam atthi munino dehi brahmana.
[186] Pujito pujaneyyanam 3- sakkareyyana sakkato
apacito apacineyyanam 4- tassa icchami hatave"ti
gathadvayam abhasi.
Tassattho:- yo imasmim loke pujaneyyanam pujetabbehi sakkadihi devehi
mahabrahmadihi ca brahmehi pujito, sakkareyyanam sakkatabbehi bimbisara-
kosalarajadihi sakkato, apacineyyanam apacayitabbehi mahesihi khinasavehi apacito,
kilesehi arakattadina araham, sobhanagamanadina sugato sabbannu muni mayham
sattha devadevo sakkanam atisakko brahmanam atibrahma, so dani vatehi
vatahetu vatakkhobhanimittam abadhiko jato. Sace brahmana unhodakam atthi,
tassa vatabadhavupasamanattham tam hatave upanetum 5- icchamiti. Tam sutva
brahmano unhodakam tadanurupam vatarahanca bhesajjam bhagavato upanamesi. Tena
ca satthu rogo vupasami. Tassa bhagava anumodanam akasiti.
Upavanattheragathavannana nitthita.
---------------
@Footnote: 1 i. vedeyyatha 2 pali. vatehabadhito 3 Si. pujaniyanam
@4 Si. apacaniyanam, i., Ma. apaceyyanam, cha.Ma. apacitopaceyyanam 5 Ma. apanetum
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 474-480.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=10611&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=10611&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=290
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5908
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6048
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6048
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]