![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
303. 6. Cūḷakattheragāthāvaṇṇanā
nadanti morā susikhā supekhuṇāti āyasmato cūḷakattherassa gāthā. Kā
uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ
upacinanto ito ekattiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā
viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso chattapāṇiphalaṃ 1- adāsi.
So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahe
brāhmaṇakule nibbattitvā cūḷakoti laddhanāmo vayappatto dhanapāladamane satthari
laddhappasādo pabbajitvā samaṇadhammaṃ karonto indasālaguhāyaṃ vasati, so ekadivasaṃ
guhādvāre nisinno magadhakkhettaṃ olokesi. Tasmiṃ khaṇe pāvusakālamegho gambhīra-
madhuranigghoso satapaṭalasahassapaṭalo añjanasikharasannikāso 2- nabhaṃ pūretvā pavassati,
mayūrasaṅghā ca meghagajjitaṃ sutvā haṭṭhatuṭṭhā kekāsaddaṃ muñcitvā 3- tattha tattha
padese naccantā vicaranti. Therassapi āvāsagabbhe meghavātaphassehi 4- apagataghammattā
passaddhakarajakāye 5- kallataṃ patte utusappāyalābhena cittaṃ ekaggaṃ ahosi,
kammaṭṭhānavīthiṃ otari, so taṃ ñatvā kālasampadādikittanamukhena attānaṃ bhāvanāya
ussāhento:-
[211] "nadanti morā susikhā supekhuṇā
sunīlagīvā sumukhā sugajjino
susaddalā cāpi mahāmahī ayaṃ
subyāpitambu suvalāhakaṃ nabhaṃ.
@Footnote: 1 cha.Ma. chattapaṇṇiphalaṃ 2 Sī. ajjuṇa... 3 i. muñcantā
@4 Sī., i. āvāsagabbhehi meghavātasamphassehi 5 Sī. passaddhe karajakāye
[212] Sukallarūpo sumanassa jhāyitaṃ 1-
sunikkamo sādhu subuddhasāsane
susukkasukkaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ
phusāhi taṃ uttamamaccutaṃ padan"ti
dve gāthā abhāsi.
Tattha nadanti morā susikhā supekhuṇā, sunīlagīvā sumukhā sugajjinoti ete 2-
matthake uṭṭhitāhi sundarāhi sikhāhi 3- samannāgatattā susikhā, nānāvaṇṇehi
anekehi sobhaṇehi bhaddakapiñchehi 4- samannāgatattā supekhuṇā, rājīvavaṇṇasaṅkāsāya 5-
sundarāya nīlavaṇṇāya gīvāya samannāgatattā sunīlagīvā, sundaramukhatāya sumukhā,
manuññavāditāya 6- sugajjino, morā sikhaṇḍino chajjasaṃvādī kekāsaddaṃ muñcantā
nadanti ravanti. Susaddalā cāpi mahāmahī ayanti ayañca mahāpaṭhavī susaddalā
sundaraharitatiṇā. Subyāpitambūti abhinavavuṭṭhiyā tahaṃ tahaṃ vissandamānasalilatāya
suṭṭhu byāpitajalā vitatajalā. "susukkatambū"tipi 7- pāṭho, suvisuddhajalāti attho.
Suvalāhakaṃ nabhanti idañca nabhaṃ ākāsaṃ nīluppaladalasannibhehi samantato pūretvā ṭhitehi
sundarehi valāhakehi meghehi suvalāhakaṃ.
Sukallarūpo sumanassa jhāyitanti idāni utusappāyalābhena suṭṭhu kallarūpo
kammaniyasabhāvo tvaṃ, 8- nīvaraṇehi anajjhāruḷhacittatāya sundaramanassa 9- yogāvacarassa
yaṃ ārammaṇūpanijjhānavasena lakkhaṇūpanijjhānavasena ca jhāyitaṃ. 10- Sunikkamo .pe.
Accutaṃ padanti evaṃ jhāyanto ca sādhu subuddhassa sammāsambuddhassa sāsane
sundaranikkamo hutvā suparisuddhasīlatāya susukkaṃ, visuddhasabhāvatāya 11- sabbassapi
@Footnote: 1 cha.Ma. jhāyataṃ 2 Sī.,i. ettha ca 3 i. tīhi sikhāhi 4 Ma. bhinnakapiñchehi
@5 Ma. rājivaṭṭasaṃkāsāya 6 Sī. manuññanādatāya, i. manuññarutatāya
@7 Sī.,i. susuddhatambūtipi 8 Sī.,i. kammaniyabhāvo, taṃ jhāya
@9 Sī.,i. sundaramānasassa 10 Sī. yogāvacarassa yaṃ yaṃ ārammaṇūpanijjhānavasena
@ lakkhaṇūpanijjhānavasena ca jhānaṃ taṃ taṃ jhāya 11 Sī. visuddhabhāvatāya
Saṅkilesassa gocarabhāvānupagamanato sukkaṃ, nipuṇañāṇagocaratāya nipuṇaṃ, parama-
gambhīratāya sududdasaṃ, paṇītabhāvena seṭṭhabhāvena ca uttamaṃ, niccasabhāvatāya accutaṃ
padaṃ taṃ nibbānaṃ phusāhi attapaccakkhakaraṇena 1- sammāpaṭipattiyā sacchikarohīti.
Evaṃ thero attānaṃ ovadantova utusappāyalābhena samāhitacitato vipassanaṃ
ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"kaṇikāraṃva jalitaṃ puṇṇamāyeva candimaṃ
jalantaṃ dīparukkhaṃva addasaṃ lokanāyakaṃ.
Kadaliyā phalaṃ gayha 3- adāsiṃ satthuno ahaṃ
pasannacitto sumano vanditvāna apakkamiṃ.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ phalamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā thero attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā pītisomanassajāto
"nadanti morā"tiādinā tāyeva gāthā paccudāhāsi. Tenassa idameva aññā-
byākaraṇaṃ ahosīti.
Cūḷakattheragāthāvṇanā niṭṭhitā.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 513-515.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=11476
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=11476
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=303
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6016
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6145
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6145
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]