![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
142. 5. Dabbattheragathavannana 1-
yo duddamayoti 2- ayasmato dabbattherassa gatha. Ka uppatti?
ayampi padumuttarabuddhakale hamsavatinagare kulagehe nibbattitva vayappatto
hettha vuttanayeneva dhammadesanam sunanto sattharam ekam bhikkhum senasanapannapakanam
aggatthane thapentam disva adhikarakammam katva tam thanantaram patthetva
satthara byakato yavajivam kusalam katva devamanussesu samsaritva kassapadasabalassa
sasanosakkanakale 3- pabbaji. Tada tena saddhim apare cha janati satta bhikkhu
ekacitta hutva anne sasane agaravam karonte disva "idha kim karoma,
ekamante samanadhammam katva dukkhassantam karissama"ti nissenim bandhitva ucca-
pabbatasikham 4- aruhitva 5- "attaattacittabalam jananta nissenim patenti, 5-
jivite salaya otarantu, ma pacchanutappino ahuvattha"ti vatva sabbe ekacitta
hutva nissenim patetva "appamatta hotha avuso"ti annamannam ovaditva
cittarucitesu 6- thanesu nisiditva samanadhammam katum arabhimsu.
Tattheva 7- thero pancame divase arahattam patva "mama kiccam nipphannam, aham
imasmim thane kim karissami"ti iddhiya 8- uttarakuruto pindapatam aharitva
"avuso imam pindapatam paribhunjatha, bhikkhacarakiccam mamayattam hotu, tumhe
attano kammam karotha"ti aha. Kim nu kho 9- mayam avuso nissenim papetva 10-
evam avocumha "yo pathamam dhammam sacchikaroti, so bhikkham aharatu, tenabhatam
@Footnote: 1 ka. dabbamallaputtattheragathavannana 2 cha.Ma. duddamiyoti. evamuparipi
@3 Si. sasane osakkanakale 4 cha.Ma. uccam pabbatasikharam 5-5 cha.Ma. attano
@ cittabalam jananta nissenim nipatentu 6 Ma. cittarucisu 7 cha.Ma. tatreko
@8 Si. iddhiya gantva 9 Ma. kho-saddo na dissati 10 cha.Ma. patenta
Sesa paribhunjitva samanadhammam karissantiti. Natthi avusoti. Tumhe attano pubba
hetuna labhittha, mayampi sakkonta dukkhassantam 1- karissama, gacchatha tumheti. Thero
te sannapetum asakkonto phasukatthane pindapatam paribhunjitva gato. Aparo
thero sattame divase anagamiphalam patva tato cuto suddhavasabrahmaloke
nibbatto. Itare thera tato cuta ekabuddhantaram devamanussesu samsaritva
imasmim buddhuppade 2- tesu tesu kulesu nibbatta, eko gandhararatthe takkasila-
nagare rajagehe nibbatto, eko majjhantikaratthe paribbajikaya kucchimhi nibbatto,
eko bahiyaratthe kutumbikagehe 3- nibbatto, eko bhikkhunupassaye jato.
Ayam pana dabbatthero mallaratthe anupiyanagare ekassa mallaranno gehe
patisandhim ganhi. Tassa mata upavijannakale 4- kalamakasi, matasariram susanam netva
darucitakam aropetva aggim adamsu. Tassa aggivegasantatta 5- udarapatalam dvidha
ahosi. Darako attano punnabalena uppatitva ekasmim dabbatthambhe nipati.
Tam darakam gahetva ayyikaya adamsu. Sa tassa namam ganhanti dabbatthambhe
patitva laddhajivitatta "dabbo"tissa namam akasi. Tassa ca sattavassikakale
sattha bhikkhusamghaparivaro mallaratthe carikam caramano anupiyambavane viharati.
Dabbakumaro sattharam disva dassaneneva pasiditva pabbajitukamo hutva "aham
dasabalassa santike pabbajissami"ti ayyikam apucchi. Sa "sadhu tata"ti
dabbakumaram adaya satthu santikam gantva "bhante imam kumaram pabbajetha"ti
aha. Sattha annatarassa bhikkhuno sannam adasi "bhikkhu imam darakam pabbajehi"ti.
So thero satthu vacanam sutva dabbakumaram pabbajento tacapancakakammatthanam acikkhi.
Pubbahetusampanno katabhiniharo satto pathamakesavattiyavoropanakkhane sotapattiphale
@Footnote: 1 cha.Ma. vattassantam 2 cha.Ma. imasmim buddhuppadeti patha na dissanti 3 cha.Ma.
@ kutumbiyagehe 4 ka. upavijanna, Si. upacitajanna 5 cha.Ma. aggivegasantattam
Patitthahi, dutiyaya kesavattiya oropiyamanaya sakadagamiphale, tatiyaya anagamiphale,
sabbakesanam pana oropananca arahattaphalasacchikiriya ca apaccha apure ahosi.
Sattha mallaratthe yathabhirantam viharitva rajagaham gantva veluvane vasam kappesi.
Tatrayasma dabbamallaputto rahogato attano kiccanipphattim oloketva
samghassa veyyavaccakarane kayam yojetukamo cintesi "yannunaham samghassa senasananca
pannapeyyam bhattani ca uddiseyyan"ti. So satthu santikam gantva attano
parivitakkam arocesi. Sattha tassa sadhukaram datva senasanapannapakattanca
bhattuddesakattanca sampaticchi. Atha nam "ayam dabbo daharova samano mahante
thane thito"ti sattavassikakaleyeva upasampadesi. Thero upasampannakalato patthaya
rajagaham upanissaya viharantanam sabbabhikkhunam senasanani ca pannapeti, bhikkhanca
uddisati. Tassa senasanapannapakabhavo sabbadisasu pakato ahosi "dabbo
kira mallaputto sabhagasabhaganam bhikkhunam ekatthane senasanani pannapeti,
asannepi durepi senasanam pannapeti, gantum asakkonte iddhiya neti"ti.
Atha nam bhikkhu kalepi vikalepi "amhakam avuso jivakambavane senasanam
pannapehi, amhakam maddhakucchismim migadaye"ti evam senasanam uddisapetva tassa
iddhim passanta gacchanti. Sopi iddhiya manomaye kaye abhisankharitva ekekassa
therassa ekekam attana sadisam bhikkhum datva anguliya jalamanaya purato gantva
"ayam manco idam pithan"tiadini vatva senasanam pannapetva puna attano
vasanatthanameva agacchati. Ayamettha sankhepo, vittharato panidam vatthum 1- paliyam 2-
agatameva. Sattha idameva karanam atthuppattim katva aparabhage ariyagana-
majjhe nisinno theram senasanapannapakanam aggatthane thapesi "etadaggam bhikkhave
@Footnote: 1 cha.Ma. vatthu, Ma. kathavatthu 2 vinaYu. mahavi. 1/380/284 pathamadutthadosasikkhapada,
@vinaYu. cula. 6/189/222 samathakkhandhaka
Mama savakanam bhikkhunam senasanapannapakanam yadidam dabbo mallaputto"ti. 1- Vuttampi
cetam apadane 2-:-
"padumuttaro nama jino sabbalokavidu muni
ito satasahassamhi kappe uppajji cakkhuma.
Ovadako vinnapako tarako sabbapaninam
desanakusalo buddho taresi janatam bahum.
Anukampako karuniko hitesi sabbapaninam
sampatte titthiye sabbe pancasile patitthahi. 3-
Evam nirakulam asi sunnatam titthiyehi ca
vicittam arahantehi vasibhutehi tadibhi.
Ratananatthapannasam uggato so mahamuni
kancanagghiyasankaso battimsavaralakkhano.
Vassasatasahassani ayu vijjati tavade
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
Tadaham hamsavatiyam setthiputto mahayaso
upetva lokapajjotam assosim dhammadesanam.
Senasanani bhikkhunam pannapentam sasavakam
kittayantassa vacanam sunitva 4- mudito aham.
Adhikaram sasamghassa katva tassa mahesino
nipacca sirasa pade tam thanam abhipatthayim.
Tada hi so 5- mahaviro mama kammam pakittayi 6-
@Footnote: 1 an.ekaka. 20/214/24 etadaggavagga: tatiyavagga 2 khu.apa. 33/124/190
@ dabbamallaputtattherapadana (sya) 3 cha.Ma. patitthapi 4 Si. sutvana
@5 cha.Ma. tadaha sa, Si. tadabhasi 6 cha.Ma. pakittayam
Yoyam sasamgham bhojesi 1- sattaham lokanayakam.
Soyam kamalapattakkho sihamso kanakattaco
mama padamule nipati patthayam 2- thanamuttamam.
Satasahasse ito 3- kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena 4- sattha loke bhavissati.
Savako tassa buddhassa dabbo namena vissuto
senasanapannapako aggo hessatiyam tatha. 5-
Tena kammena sukatena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsam agacchaham.
Satanam tinikkhattunca devarajjamakarayim
tatha pancasatakkhattum 6- cakkavatti ahosaham.
Padesarajjam vipulam gananato asankhayam 7-
sabbattha sukhito asim tassa kammassa vahasa.
Ekanavute ito 8- kappe vipassi nama nayako
uppajji carunayano 9- sabbadhammavipassako.
Dutthacitto upavadim savakam tassa tadino
sabbasavaparikkhinam suddhoti 10- ca vijaniya.
Tasseva naravirassa savakanam mahesinam
salakam ca gahetvana khirodanamadasaham.
Imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahayaso
kassapo nama gottena 11- uppajji vadatam varo.
@Footnote: 1 Si. soham sasamgham bhojesim, Ma. yoham sasamgham bhojemi, cha.Ma. yo sasamghamabhojesi
@2 i. patito 3 cha.Ma. satasahassito 4 ka. namena 5 cha.Ma.,i. tada
@6 cha.Ma.,i. satanam pancakkhattunca 7 cha.Ma. asankhiyam 8 cha.Ma. ekanavutito
@9 cha.Ma. carudassano 10 Si....khino, muttoti 11 ka. namane
Sasanam jotayitvana abhibhuyya kutitthiye
veneyye vinayitvana nibbuto so sasavako.
Sasisse nibbute nathe atthamentamhi 1- sasane
deva kandimsu samvigga muttakesa rudammukha.
Nibbayissati dhammakkho na passissama subbate
na sunissama saddhammam aho no appapunnata.
Tadayam pathavi sabba acala sa pulapuli 2-
sagaro ca sasokova vinadi karunam 3- giram.
Catuddisa dundubhiyo nadayimsu amanusa
samantato asaniyo patimsu ca bhayavaha.
Ukka patimsu nabhasa dhumaketu padissatha 4-
sadhuma jalavatta ca 5- ravimsu karunam miga.
Uppade 6- darune disva sasanatthangasucake
samvigga bhikkhavo satta cintayimha mayam tada.
Sasanena vinamhakam jivitena alam mayam
pavisitva maharannam yunjama jinasasane.
Addasamha tadaranne ubbiddham selapabbatam 7-
nisseniya tamaruyha nissenim patayimhase.
Tada ovadi no thero buddhuppado sudullabho
saddha 8- va 9- dullabha laddha thokam sesanca sasanam.
Nipatanti khanatita anante dukkhasagare
@Footnote: 1 Si. antapattamhi 2 cha.Ma.,i. calacala, ka. apalasa calacali 3 Ma. darunam
@4 cha.Ma.,i. dhumaketu ca dissati 5 Si. sabbathalajasatta ca 6 Si.,Ma. uppate
@7 cha.Ma. selamuttamam 8 cha.Ma. saddhatidullabha 9 i. vo
Tasma payogo kattabbo yava titthati sasanam. 1-
Araha asi so thero anagami tadanugo
susila itare yutta devalokam agamhase.
Nibbuto tinnasamsaro suddhavase ca ekako
ahanca pukkusati ca sabhiyo bahiyo tatha.
Kumarakassapo ceva tattha tatthupaga mayam
samsarabandhana mutta gotamenanukampita.
Mallesu kusinarayam jato gabbheva 2- me sato
mata mata 3- citakarulha 4- tato nipatito aham.
Patito dabbapunjamhi tato dabboti vissuto
brahmacariphalenaham vimutto sattavassiko.
Khirodanaphalenaham pancangehi upagato 5-
khinasavopavadena papehi bahu codito.
Ubho punnanca papanca vitivattomhi danaham 6-
patvana paramam santim viharami anasavo.
Senasanam pannapayim hasayitvana subbate
jino tasmim gune tuttho etadagge thapesi mam.
Kilesa jhapita mayham bhava sabbe samuhata
nagova bandhanam chetva viharami anasavo.
Svagatam vata me asi mama buddhassa 7- santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
@Footnote: 1 cha.Ma., i. yava thati mune matam 2 cha.Ma. gabbhe jatassa 3 i. pita, Si. mata mata
@4 cha.Ma. citarulha 5 cha.Ma. pancahangehupagato 6 cha.Ma. daniham 7 cha.Ma. buddhasetthassa
Patisambhida catasso vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanan"ti.
Evambhutampi nayena 1- pubbe ekassa khinasavattherassa anuddhamsanavasena katena
papakammena bahuni vassasatasahassani niraye pacci, tayaeva kammapilotikaya
codiyamana mettiyabhummajaka 2- bhikkhu "imina mayam kalyanabhattiyassa 3- gahapatino
antare paribhedita"ti 4- duggahitagahino amulakena parajikena dhammena anuddhamsesum.
Tasmim ca adhikarane samghena vinayena 5- vupasamite ayam thero lokanukampaya attano
gune vibhavento:-
6- "yo duddamayo damena danto
dabbo santusito vitinnakankho
vijitavi apetabheravo hi
dabbo so parinibbuto thitatto"ti
imam gatham abhasi. 6-
[5] Tattha yoti aniyamitaniddeso, tassa "so"ti imina niyamatam 7- datthabbam.
Ubhayenapi annam viya katva attanameva vadati. Duddamayoti duddamo, dametum
asakkuneyyo. Idanca attano puthujjanakale ditthigatanam visukayikanam tam kilesanam
8- madavilepakacittassa 9- vipphanditam 10- indriyanam avupasamananca cintetva
vadati. Damenati uttamena aggamaggadamena, tena hi danto puna 11- dametabbatabhavato
"danto"ti vattabbatam arahati, na annena. Athava damenati damakena purisadammasarathina
damito.
@Footnote: 1 cha.Ma. evambhutam pana tam yena, Ma. evambhutam pana yena 2 cha.Ma. mettiyabhumajaka
@3 cha.Ma...bhattikassa 4 Si. paribhinnati 5 cha.Ma. sativinayena
@6-6 cha.Ma."yo duddamiyo"ti imam gatham abhasi 7 cha.Ma. niyamattam, Ma. niyamitam
@8 Ma. visukayikakilesanam, cha.Ma. visukayikanam kilesanam
@9 cha.Ma. madalepacittassa 10 Ma. vipannatam 11 Si. tenapi puna
Dabboti drabyo, bhabboti attho. Tenaha bhagava imameva theram sandhaya
"na kho dabba dabba evam nibbethenti"ti. 1- Santusitoti yathaladdhapaccaya-
santosena jhanasamapattisantosena maggaphalasantosena ca santuttho. Vitinnakankhoti
solasavatthukaya atthavatthukaya ca kankhaya pathamamaggeneva samugghatitatta vigatakankho.
Vijitaviti purisajaniyena vijetabbassa sabbassapi sankilesapakkhassa vijitatta
vidhamitatta vijitavi. Apetabheravoti pancavisatiya bhayanam sabbaso apetatta
apagatabheravo abhayuparato. Puna dabboti namakittanam. Parinibbutoti dve
parinibbanani kilesaparinibbananca, ya saupadisesanibbanadhatu, khandhapari-
nibbananca, ya anupadisesanibbanadhatu. Tesu idha kilesaparinibbanam adhippetam,
tasma pahatabbadhammanam maggena sabbaso pahinatta kilesaparinibbanena
parinibbutoti attho. Thitattoti thitasabhavo acalo itthadisu tadibhavappattiya
lokadhammehi akampaniyo. Hiti ca hetuatthe nipato, tena yo pubbe duddamo
hutva thito yasma dabbatta satthara uttamena damena damito santusito
vitinnakankho vijitavi apetabheravo, tasma so dabbo parinibbuto tatoyeva ca
thitatto, evambhute ca tasmim cittappasadova katabbo, na pasadannathattanti
paraneyyabuddhike 2- satte anukampanto thero annam byakasi.
Dabbattheragathavannana nitthita.
-------------
@Footnote: 1 vinaYu.mahavi. 1/384/290, vinaYu.cula. 6/193/227 2 Si. na pasadannathattam
@ phaleyyati buddhike
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 57-65.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=1286&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=1286&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=142
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=4999
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5313
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5313
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]