![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
4. Catukkanipata
438. 1. Bhaddakapilanitherigathavannana 1-
catukkanipate putto buddhassa dayadotiadika bhaddakapilaniya theriya
gatha.
Sa kira padumuttarassa bhagavato kale hamsavatinagare kulagehe nibbattitva
vinnutam patva satthu santike dhammam sunanti sattharam ekam bhikkhunim pubbenivasam
anussarantinam aggatthane thapentam disva adhikarakammam katva sayampi tam thanantaram
patthetva yavajivam punnani katva tato cuta devamanussesu samsaranti anuppanne
buddhe baranasiyam kulagehe nibbattitva patikulam gantva ekadivasam attano nanandaya
saddhim kalaham karonti taya paccekabuddhassa pindapate dinne "ayam imassa danam
datva ularasampattim labhissati"ti paccekabuddhassa hatthato pattam gahetva bhattam
chaddetva kalalassa puretva adasi. Mahajano garahi "bale paccekabuddho te
kim aparajjhi"ti. Sa tesam vacanena lajjamana puna pattam gahetva kalalam niharitva
dhovitva gandhacunnena ubbattetva catumadhurassa puretva upari asittena paduma
gabbhavannena sappina vijjotamanam paccekabuddhassa hatthe thapetva "yatha ayam
pindapato obhasajato, evam obhasajatam me sariram hotu"ti patthanam patthapesi.
Sa tato cavitva sugatisuyeva samsaranti kassapabuddhakale baranasiyam mahavibhavassa
setthino dhita hutva nibbatti. Pubbakammaphalena 2- duggandhasarira manussehi
jigucchitabba hutva samvegajata attano abharanehi suvannitthakam karetva bhagavato
cetiye patitthapesi, uppalahatthena ca pujam akasi. Tenassa sariram tasmimyeva bhave
sugandham manoharam jatam. Sa patino piya manapa hutva yavajivam kusalam katva tato
cuta sagge nibbatti. Tatthapi yavajivam dibbasukham anubhavitva tato cuta
@Footnote: 1 cha.Ma. bhaddakapilani... evamuparipi 2 Ma. pubbakammabalena
Baranasiranno dhita hutva tattha devasampattisadisam sampattim anubhavanti cirakalam
paccekabuddhe upatthahitva tesu parinibbutesu samvegajata tapasapabbajjaya
pabbajitva uyyane vasanti jhanani bhavetva brahmaloke nibbattitva tato
cuta sagalanagare kosiyagottassa brahmanakulassa gehe nibbattitva mahata
parivarena vaddhitva vayappatta mahatitthagame pipphalikumarassa geham nita. Tasmim
pabbajitum nikkhante mahantam bhogakkhandham mahantanca natiparivattam pahaya pabbajjatthaya
nikkhamitva panca vassani titthiyarame pavisitva aparabhage mahapajapatigotamiya
santike pabbajjam upasampadanca labhitva vipassanam patthapetva nacirasseva arahattam
papuni. Tena vuttam apadane 1-:-
"padumuttaro nama jino sabbadhammana paragu
ito satasahassamhi kappe uppajji nayako.
Tadahu 2- hamsavatiyam videho nama namato 3-
setthi pahutaratano tassa jaya ahosaham.
Kadaci so naradiccam upecca saparijjano
dhammam assosi buddhassa sabbadukkhakkhayavaham. 4-
Savakam dhutavadanam aggam kittesi nayako
sutva sattahikam danam datva buddhassa tadino.
Nipacca sirasa pade tam thanam abhipatthayim
sa hasayanto parisam tada hi narapungavo.
Setthino anukampaya ima gatha abhasatha
lacchase patthitam thanam nibbuto hohi puttaka.
@Footnote: 1 khu.apa. 33/244/380 2 tada hi (sya) 3 namako (sya) 4 cha.Ma. sabbadukkhabhayappaham
Satasahassito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayado oraso dhammanimmito
kassapo nama gottena hessati satthu savako.
Tam sutva mudito hutva yavajivam tada jinam
mettacitto paricari paccayehi vinayakam.
Sasanam jotayitvana so madditva kutitthiye
veneyyam vinayitvana 1- nibbuto so sasavako.
Nibbute tamhi lokagge pujanatthaya satthuno
natimitte samanetva saha tehi akarayi.
Sattayojanikam thupam ubbedham 2- ratanamayam
jalantam sataramsimva salarajamva phullitam.
Sattasatasahassani 3- catiyo satta karayim 3-
nalaggi viya jotanti 4- rataneheva sattahi.
Gandhatelehi puretva dipanujjalayi tahim
pujanatthaya mahesissa sabbasattanukampino 5-.
Sattasatasahassani punnakumbhani karayim
rataneheva punnani pujanatthaya mahesino.
Majjhe atthatthakumbhinam ussita kancanagghiyo
atirocanti vannena saradeva divakaro.
@Footnote: 1 cha.Ma. vinayitva ca 2 cha.Ma. ubbiddham 3-3 cha.Ma. patiyo tattha karayi
@4 jotante (sya) 5 cha.Ma. sabbabhutanukampino
Catudvaresu sobhanti torana ratanamaya
ussita phalaka ramma sobhanti ratanamaya.
Virocanti parikkhayo 1- avatamsa sunimmita
ussitani patakani ratanani virocare.
Surattam sukatancetam 2- cetiyam ratanamayam
atirocati vannena sasanjhova 3- divakaro.
Thupassa me disa 4- tisso haritalena purayi 5-
6- eka manosilayeka anjanena ca ekika. 6-
Pujam etadisam rammam karetva varavadino
adasim danam samghassa yavajivam yathabalam.
Sahaham 7- setthina tena tani punnani sabbaso
yavajivam karitvana sahava sugatim gata.
Sampattiyonubhutvana devatte atha manuse
chaya viya sarirena saha teneva samsarim.
Ekanavutito kappe vipassi nama nayako
uppajji carudassano 8- sabbadhammavipassako.
Tada hi bandhumatiya 9- brahmano sadhusammato
addho santo gunenasi dhanena ca suduggato.
Tadapi tassaham asim brahmani samacetasa
kadaci so dijavaro sangamesi mahamunim.
@Footnote: 1 cha.Ma. parikkhitta 2 cha.Ma. sukatam cittam 3 sasajjhava (sya) 4 cha.Ma. vediyo
@5 purayim (sya) 6-6 cha.Ma. ekam manosilayekam... ekikam 7 cha.Ma. sahava 8 carunayano
@(sya) 9 cha.Ma. tadayam bandhumatiyam
Nisinnam janakayamhi desentam amatam padam
sutva dhammam pamudito adasi ekasatakam.
Gharam ekena vatthena gantvanetam mamabravi 1-
anumoda mahapunne 2- dinnam buddhassa satakam.
Tadaham anjalim katva anumodim suvidita 3-
sudinno satako sami buddhasetthassa tadino.
Sukhito sajjito hutva samsaranto bhavabhave
baranasipure ramme raja asi mahipati.
Tada tassa mahesiham itthigumbassa uttama
tassapi dutiyika 4- asim pubbasnehena bhattuno.
Pindaya vicarante so 5- attha paccekanayake
disva pamudito hutva datva pindam maharaham.
Buddhe 6- nimantayitvana katva ratanamandapam
kammarehi katamattham 7- sovannam satahatthakam. 8-
Samanetvana te sabbe tesam danamadasi so
senasane 9- pavitthanam pasanno sehi panibhi.
Tampi danam sahadasim kasirajenahantada
punaham baranasiyam jata kasikagamake.
Kutumbikakule phite sukhito so sabhatuko
jetthassa bhatuno jaya ahosim supatibbata.
@Footnote: 1 cha.Ma. sa mabravi 2 cha.Ma. mahapunnam 3 cha.Ma. supinita 4 cha.Ma. tassati dayita
@5 cha.Ma. te 6 cha.Ma. puno 7 cha.Ma. katam pattam 8 cha.Ma. vata pattakam 9 cha.Ma. sonnasane
Paccekabuddham disvana mama bhattukaniyaso 1-
bhatu bhattam tassa datva agate tamhi pavadim.
Nabhinandittha so danam tato tassa adasaham
buddhananiya 2- tam annam puna tasseva so ada.
Tam danam 3- chaddayitvana duttha buddhassaham tada
pattam kalalapunnantam adasim tassa tadino.
Dane ca gahane ceva apace padusepi ca
samacittamukham disva tadaham samvijim bhusam.
Puna pattam gahetvana sodhayitva sugandhina
pasannacitta puretva saghatam sakkharam adam.
Yattha yatthupapajjami surupa homi danato
buddhassa apakarena duggandha madanena 4- ca.
Puna kassapadhirassa nitthapitamhi 5- cetiye
sovannam itthakam varam adasim mudita aham.
Catujjatena gandhena temayitva 6- tamitthakam
mutta duggandhadosamha sabbangasusamagata.
Sattapatisahassani ratanehi ca 7- sattahi
karetva ghatapurani vattini ca sahassaso.
Pakkhipetva padipetva thapayim sattapantiyo
pujanattham lokanathassa vippasannena cetasa.
@Footnote: 1 cha.Ma. kaniyassa mama bhattuno 2 cha.Ma. ukha aniya 3 cha.Ma. tadannam 4 cha.Ma. vadanena
@5 cha.Ma. nidhayantamhi 6 cha.Ma. nicayitva 7 cha.Ma. rataneheva
Tadapi tasmim punnasmim bhaginiham visesato
puna kasisu sanjato sumitto 1- iti vissuto.
Tassaham bhariya asim sukhita sajjita piya
tada paccekamunino adasim ghanavethanam.
Tassapi bhagini asim moditva danamuttamam
punapi kasiratthamhi jato koliyajatiya.
Tada koliyaputtanam satehi saha pancahi
panca paccekabuddhanam satani samupatthahi.
Temasam vasayitvana 2- adasi ca ticivaram 3-
jaya tassa tada asim punnakammapathanuga.
Tato cuto ahu raja nando nama mahayaso
tassapi mahesi asim sabbakamasamiddhini.
Tato ahu cavitvana 4- brahmadatto mahipati
padumavatiputtanam paccekamuninam tada.
Satani panucanunani yavajivam upatthahim
rajuyyane nivasetva nibbutani ca pujayim.
Cetiyani ca karetva pabbajitva ubho mayam
bhavetva appamannayo brahmalokam agamhase.
Tato cuto mahatitthe sujato pipphalayano
mata sumanadeviti kosigotto dijo pita.
@Footnote: 1 cha.Ma. sumitta 2 cha.Ma. tappayitvana 3 cha.Ma. ticivare 4 cha.Ma. tada raja bhavitvana
Aham madde janapade sakalayam 1- puruttame
kapilassa dijassasim dhita mata sucimati.
Ghanakancanabimbena nimminitvana mam pita
ada kassapadhirassa kamehi vajjitassa ca. 2-
Kadaci so taruniko 3- gantva kammantapekkhako
kakadikehi khajjante pane disvana samviji.
Gharepaham 4- tile jate disvanatapatapane
kimikakehi khajjante samvegamalabhim tada.
Tada so pabbaji dhiro aham tam anupabbajim
pancavassani nivasim paribbajapathe 5- aham.
Yada pabbajita asi gotami jinaposika
tadaham tamupagantva buddhena anusasita.
Nacireneva kalena arahattam apapunim
aho kalyanamittattam kassapassa sirimato.
Putto 6- buddhassa dayado kassapo susamahito
pubbenivasam yovedi saggapayanca passati.
Atho jatikkhayam patto abhinnavosito muni
etahi tihi vijjahi tevijjo hoti brahmano.
Tatheva bhaddakapilani tevijja maccuhayini
dhareti antimam deham jetva maram savahanam.
@Footnote: 1 cha.Ma. sakalaya 2 cha.Ma. mam 3 cha.Ma. karuniko
@4 cha.Ma. gharevaham 5 cha.Ma. paribbajavate 6 cha.Ma. suto
Disva adinavam loke ubho pabbajita mayam
tayamha khinasava danta sitibhutamha nibbuta.
Kilesa jhapita mayham bhava sabbe samuhata
nagiva bandhanam chetva viharami anasava.
Svagatam vata me asi buddhasetthassa santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
Patisambhida catasso vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva pubbenivasanane cinnavasi ahosi. Tattha satisayam
katadhikaratta aparabhage tam sattha jetavane ariyaganamajjhe nisinno bhikkhuniyo
patipatiya thanantaresu thapento pubbenivasam anussarantinam aggatthane thapesi.
Sa ekadivasam mahakassapassa therassa gunabhitthavanapubbakam attano katakiccatadi-
vibhavanamukhena udanam udanenti:-
[63] "putto buddhassa dayado kassapo susamahito
pubbenivasam yovedi saggapayanca passati.
[64] Atho jatikkhayam patto abhinnavosito muni
etahi tihi vijjahi tevijjo hoti brahmano.
[65] Tatheva bhaddakapilani tevijja maccuhayini
dhareti antimam deham jetva maram savahanam.
[66] Disva adinavam loke ubho pabbajita mayam
tyamha khinasava danta sitibhutamha nibbuta"ti
ima gatha abhasi.
Tattha putto buddhassa dayadoti buddhanubuddhabhavato sammasambuddhassa
anujatisuto tato eva tassa dayabhutassa navalokuttaradhammassa adanena dayado
kassapo 1- lokiyalokuttarehi samadhihi sutthu samahitacittataya susamahito.
Pubbenivasam yovediti yo mahakassapatthero pubbenivasam attano paresanca nivutthak-
khandhasantanam pubbenivasanussatinanena pakatam katva avedi annasi pativijjhi.
Saggapayanca passatiti chabbisatidevalokabhedam saggam catubbidham apayanca dibbacakkhuna
hatthatale amalakam viya passati.
Atho jatikkhayam pattoti tato param jatikkhayasankhatam arahattam patto. Abhinnaya
2- abhipatthena nanena abhivisitthena 2- abhinneyyam dhammam abhijanitva parinneyyam
parijanitva pahatabbam pahaya sacchikatabbam sacchikatva vosito nittham patto
katakicco. Asavakkhayapannasankhatam monam pattatta muni.
Tatheva bhaddakapilaniti yatha mahakassapo etahi yathavuttahi tihi vijjahi
tevijjo maccuhayi ca, tatheva bhaddakapilani tevijja maccuhayiniti. Tato eva
dhareti antimam deham, jetva maram savahananti attanameva param viya katva
dasseti.
Idani yatha therassa patipattiadimajjhapariyosanakalyana, evam mamapiti
dassenti "disva adinavan"ti osanagathamaha. Tattha tyamha khinasava dantati
te mayam mahakassapatthero ahanca uttamena damena 3- danta sabbaso khinasava
@Footnote: 1 Ma.,i. kassapagotto 2-2 Ma. abhivisuddhena nanena, cha. abhivisitthena nanena
@3 Si. damathena
Ca amha. Sitibhutamha nibbutati tato eva kilesaparilahabhavato sitibhuta
saupadisesaya nibbanadhatuya nibbuta ca amha bhavamati attho.
Bhaddakapilanitherigathavannana nitthita.
Catukkanipatavannana nitthita.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 86-96.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=34&A=1831&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=1831&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=438
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9125
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9169
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9169
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]