![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
150. 3. Vanavacchattheragathavannana
nilabbhavannati ayasmato vanavacchattherassa gatha. Tassa 9- ka uppatti?
so kira atthadassino bhagavato kale kacchapayoniyam nibbatto vinataya nama
nadiya vasati. Tassa khuddakanavappamano attabhavo ahosi. So kira ekadivasam
@Footnote: 1 cha.Ma. vatehi 2 ka. atthi yam 3 ka. hitam 4 Si. nidassanattham
@5 cha.Ma. bhunjiyati paribhunjiyatiti 6 Ma. tadattham yassa atthiti tadatthikam
@7 Ma. loke 8 cha.Ma. pi-saddo na dissati 9 cha.Ma. ayam patho na dissati
Bhagavantam nadiya tire thitam disva "param gantukamo manne bhagava"ti attano
pitthiyam aropetva netukamo padamule nipajji. Bhagava tassa ajjhasayam natva
tam anukampanto aruhi. So pitisomanassajato sotam chindanto jiyaya vegena
khittasaro viya tavadeva paratiram papesi. Bhagava tassa punnassa phalam etarahi
nibbattakasampattinca byakaritva pakkami. So tena punnakammena devamanussesu
samsaranto anekasatakkhattum tapasapabbajjam pabbajitva arannavasiyeva ahosi. Puna
kassapabuddhakale kapotayoniyam nibbattitva aranne viharantam mettaviharim ekam
bhikkhum disva cittam pasadesi.
Tato pana cuto baranasiyam kulagehe nibbattitva vayappatto 1-
samvegajato pabbajitva vivattupanissayam bahupunnakammam upacini. Evam tattha tattha
devamanussesu 2- samsaritva imasmim buddhuppade kapilavatthunagare vacchagottassa
nama brahmanassa gehe patisandhim ganhi. Tassa mata paripakkagabbha 3- arannam
dassanatthaya sanjatadohala arannam pavisitva vicarati, tavadevassa kammajavata calimsu,
tirokaranim parikkhipitva adamsu. Sa dhannapunnalakkhanam puttam vijayi. So bodhisattena
saha pamsukilikasahayo ahosi. "vaccho"tissa gottanamanca 4- ahosi. Vanabhiratiya
vasena vanavacchoti pannayittha. Aparabhage mahasatte mahabhinikkhamanam nikkhamitva
mahapadhanam padahante "ahampi siddhatthakumarena saha aranne viharissami"ti
nikkhamitva tapasapabbajjam pabbajitva himavante vasanto abhisambuddhabhavam sutva
bhagavato santikam upagantva pabbajitva kammatthanam gahetva aranne vasamano
na cirasseva vipassanam ussukkapetva arahattam sacchakasi. Tena vuttam apadane 5-:-
"atthadassi tu bhagava sayambhu lokanayako
@Footnote: 1 Si. vayappattakale 2 Si. manussesu 3 Si. paripunnagabbha 4 cha.Ma. namanca,
@Si. vacchotissa namam gottanamanca 5 kha.apa. 33/78/115 taraniyattherapadana (sya)
Vinatanadiya tiram upagacchi 1- tathagato.
Udaka abhinikkhamma kacchapo varigocaro
buddham taretukamoham upesim lokanayakam.
Abhiruhatu mam buddho atthadassi mahamuni
aham tam tarayissami dukkhassantam karo tuvam.
Mama sankappamannaya atthadassi mahayaso
abhiruhitva 2- me pitthim atthasi lokanayako.
Yato sarami attanam yato pattosmi vinnutam
sukham me tadisam natthi phutthe padatale yatha.
Uttaritvana sambuddho atthadassi mahayaso
naditiramhi thatvana ima gatha abhasatha.
Yavata vattate cittam gangasotam taramaham
ayanca 3- kacchapo raja taresi mama punnava. 4-
Imina buddhataranena 5- mettacittavataya ca
attharase kappasate devaloke ramissati.
Devaloka idhagantva sukkamulena codito
ekasane nisiditva kankhasotam tarissati.
Yathapi bhaddake khette bijam appampi ropitam
samma dharam 6- pavecchante phalam toseti kassake. 7-
Tathevidam buddhakhettam sammasambuddhadesitam
samma dharam 6- pavecchante phalam mam tosayissati.
Padhanapahitattomhi upasanto nirupadhi
@Footnote: 1 ka., Si. upaganchi 2 ka. arohitvana, Si. abhiruhitvana 3 Si. ayampi
@4 cha.Ma. pannava 5 Si. buddhatarena 6 cha.Ma. samma dhare 7 cha.Ma. kassakam
Sabbasave parinnaya viharami anasavo.
Attharase kappasate yam kammamakarim tada
duggatim nabhijanami taranaya idam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. Katam buddhassa sasanan"ti.
Evam pana arahattam patva bhagavati kapilavatthusmim viharante tattha gantva
sattharam vanditva bhikkhuhi samagato patisantharavasena "kim avuso aranne phasuviharo
laddho"ti puttho "ramaniya avuso arannapabbata"ti attana vutthapabbate
vannento:-
1- "nilabbhavanna rucira sitavari sucindhara
indagopakasanchanna te sela ramayanti man"ti
gatham abhasi. 1-
[13] Tattha nilabbhavannati nilavalahakanibha nilavalahakasanthana ca.
Rucirati ruciya sakirana 2- pabhassara ca. Sitavariti sitalasalila. Sucindharati
sucisuddhabhumibhagataya suddhacittanam va ariyanam nivasanatthanataya sucindhaRa. Gatha-
sukhattham hi sanunasikam katva niddeso. "sitavarisucindhara"tipi patho,
sitasucivaridhara sitalavimalasalilasayavantoti attho. Indagopakasanchannati
indagopakanamakehi pavalavannehi rattakimihi sanchadita pavussakalavasena 3- evamaha.
Keci pana "indagopakanamani rattatinani"ti vadanti. Apare "kannikara 4- rukkha"ti.
Selati silamaya pabbata, na pamsupabbatati attho. Tenaha "yathapi pabbato selo"ti. 5-
Ramayanti manti mam ramapenti, mayham vivekabhiratim paribruhenti. Evam thero
@Footnote: 1-1 cha.Ma. "nilabbhavanna"ti gatham abhasi 2 Si. ruciya karaniya 3 Si.
@tathaussannakalavasena 4 cha.Ma. kanikara.... 5 khu.udana. 25/24/129 sariputtasutta
Attano cirakalaparibhavitam arannabhiratim pavedento tividham vivekabhiratimeva dipeti.
Tattha upadhivivekena annabyakaranam dipitameva hotiti.
Vanavacchattheragathavannana nitthita.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 86-90.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=1956&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=1956&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=150
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5058
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5360
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5360
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]