![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
442. 4. Sundarinandatherigathavannana
aturam asucintiadika sundarinandaya theriya gatha.
Ayampi kira padumuttarassa bhagavato kale hamsavatinagare kulagehe nibbattitva
vinnutam patva satthu santike dhammam sunanti sattharam ekam bhikkhunim jhayininam
aggatthane thapentam disva adhikaram 1- katva tam thanantaram patthetva kusalam
upacinanti kappasatasahassam devamanussesu samsaranti imasmim buddhuppade sakyarajakule
nibbatti, nandatissa namam akamsu. Aparabhage rupasampattiya sundarinanda,
janapadakalyaniti ca pannayittha. Bhaddakapilani viya ghanandhakare dvadasahatthe gabbhe
padipakiccam natthi, sarirobhaseneva joteti, etasam satagunena yasodhara sobhati. Sa amhakam
@Footnote: 1 cha.Ma. adhikarakammam
Bhagavati sabbannutam patva anupubbena kapilavatthum gantva nandakumaranca rahula-
kumaranca pabbajetva gate suddhodanamaharaje ca parinibbute mahapajapatiya
gotamiya rahulamataya ca pabbajitaya cintesi "mayham jetthabhata cakkavattirajjam
pahaya pabbajitva loke aggapuggalo buddho jato, puttopissa rahulakumaropi
pabbaji, bhattapi 1- me nandaraja, matapi mahapajapatigotami, bhaginipi rahulamata
pabbajita, idanaham gehe kim karissami, pabbajissami"ti sa 2- bhikkhunupassayam
gantva natisinehena pabbaji, no saddhaya. Tasma 3- pabbajitvapi rupam nissaya
uppannamada. "sattha rupam vivanneti garahati, anekapariyayena rupe adinavam dasseti"ti
buddhupatthanam na gacchatitiadi sabbam hettha abhirupanandaya vatthusmim vuttanayeneva
veditabbam. Ayam pana viseso:- satthara nimmitam itthirupam anukkamena jarabhibhutam
disva aniccato dukkhato anattato manasikarontiya theriya kammatthanabhimukham cittam
ahosi. Tam disva sattha tassa sappayavasena dhammam desento:-
[82] "aturam asucim 4- putim passa nande samussayam
asubhaya cittam bhavehi ekaggam susamahitam.
[83] Yatha idam tatha etam yatha etam tatha idam
duggandham putikam vati balanam abhinanditam.
[84] Evametam avekkhanti rattindivamatandita
tato sakaya pannaya abhinibbijjha dakkhisan"ti
ima tisso gatha abhasi.
Sa desananusarena nanam pesetva sotapattiphale patitthahi. Tassa upari-
maggatthaya kammatthanam acikkhanto "nande imasmim sarire appamattakopi saro
natthi, mamsalohitalepano jaradinam vasabhuto, atthipunjamatto evayan"ti dassetum:-
@Footnote: 1 Ma.,i. bhata 2 cha.Ma. ayam patho na dissati 3 i. yasma 4 kunapam,
@khu.apa. 33/212/376
"atthinam nagaram katam mamsalohitalepanam
yattha jara ca maccu ca mano makkho ca ohito"ti 1-
dhammapade imam gathamaha.
Sa desanavasane arahattam papuni. Tena vuttam apadane 2-:-
"padumuttaro nama jino sabbadhammana paragu
ito satasahassamhi kappe uppajji nayako.
Ovadako vinnapako tarako sabbapaninam
desanakusalo buddho taresi janatam bahum.
Anukampako karuniko hitesi sabbapaninam
sampatte titthiye sabbe pancasile patitthapi.
Evam nirakulam asi sunnatam titthiyehi ca
vicittam arahantehi vasibhutehi tadibhi.
Ratananatthapannasam uggato so 3- mahamuni
kancanagghiyasankaso dvattimsavaralakkhano.
Vassasatasahassani ayu vijjati tavade
tavata titthamano so taresi janatam bahum.
Tadaham hamsavatiyam jata setthikule ahum
nanaratanapajjote mahasukhasamappita.
Upetva tam mahaviram assosim dhammadesanam
amatam paramassadam paramattham nivedakam.
@Footnote: 1 khu.dha. 25/150/43 2 khu.apa. 33/166/371 3 cha.Ma. uggatova
Tada nimantayitvana sasamgham lokanayakam
datva tassa mahadanam pasanna sehi panibhi.
Jhayininam bhikkhuninam aggatthanam apatthayim
nipacca sirasa viram sasamgham lokanayakam.
Tada adantadamako tilokasarano pabhu
byakasi narasundharo 1- lacchase tam supatthitam.
Satasahassito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayada orasa dhammanimmita
nandati nama namena hessati satthusavika.
Tam sutva mudita hutva yavajivam tada jinam
mettacitta paricarim paccayehi vinayakam.
Tena kammena sukatena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsam aganchaham.
Tato cuta yamamagam tatoham tusitam gata
tato ca nimmanaratim vasavattipuram tato.
Yattha yatthupapajjami tassa kammassa vahasa
tattha tattheva rajunam mahesittamakarayim.
Tato cuta manussatte rajanam cakkavattinam
mandalinanca rajunam mahesittamakarayim.
@Footnote: 1 cha.Ma. narasarathi
Sampattim anubhotvana devesu manujesu ca
sabbattha sukhita hutva nekakappesu samsarim.
Pacchime bhave sampatte purasmim 1- kapilavhaye
ranno suddhodanassaham dhita asim anindita.
Ramsiriva 2- rupinim disva nanditam asi tam kulam
tena nandati me namam sundara pavara aham. 3-
Yuvatinanca sabbasam kalyaniti ca vissuta
tasmimpi nagare ramme thapetva tam yasodharam.
Jettho bhata tilokaggo pacchimo araha tatha
ekakini gahatthaham matuya paricodita.
Sakiyamhi kule jata putte buddhanuja tuvam
nandenapi vina bhuta agare kim nu lacchasi.
Jaravasanam yobbannam rupam asucisammatam
rogantamapicarogyam jivitam maranantikam.
Idampi te subham rupam sasikantam manoharam
bhusananam alankaram sirisanketasannibham. 4-
Pujitam lokasaramva nayananam rasayanam
punnanam kittijananam okkakakulanandanam.
Nacireneva kalena jara samabhibhossati 5-
6- pahaya geham garayham 6- cara dhammamanindite.
@Footnote: 1 cha.Ma. suramme 2 cha.Ma. siriya 3 cha.Ma. sundaram pavaram ahu
@4 cha.Ma. sirisanghatasamnibham 5 cha.Ma. samadhisessati 6-6 cha.Ma.,i. vihaya geham karunne
Sutvaham matu vacanam pabbajim anagariyam
dehena na tu cittena rupayobbanalolita. 1-
Mahata ca payattena jhanajjhena saram mamam 2-
katunca vadate mata na caham tattha ussuka.
Tato mahakaruniko disva mam kamalananam 3-
nibbindanattham rupasmim mama cakkhupathe jino.
Sakena anubhavena itthim mapesi sobhanam 4-
dassaniyam suruciram mamatopi surupinim.
Tamaham vimhita disva ativimhitadehinim
cintayim saphalam meti nettalabhanca manusam.
Tamaham ehi subhane 5- yenattho tam vadehi me
kulante namagottanca vada me yadi te piyam.
Na panhakalo 6- subhane ucchange mam nivesaya 7-
sidantiva mamangani pasuppaya muhuttakam.
Tato sisam mamanke sa katva sayi susobhana 8-
tassa lalate patita luddha paramadaruna.
Saha tassa nipatena pilaka upapajjatha
paggharimsu pabhinna ca kunapa pubbalohita.
Sambhinnam 9- vadanancapi kunapaputigandhikam 10-
uddhumatam vinilanca sabbancapi 11- sarirakam.
@Footnote: 1 cha.Ma....lalita 2 cha.Ma. param mama 3 cha.Ma. kamalalasam 4 cha.Ma. sobhinim 5 cha.Ma. subhage
@6 cha.Ma. na vancakalo 7 cha.Ma. nivasaya 8 cha.Ma. sulocana 9 cha.Ma. pabhinnam 10 cha.Ma. kunapam
@putigandhanam 11 cha.Ma. pubbancapi
Sa pavedhitasabbangi nissasanti muhum muhum
vedayanti sakam dukkham karunam paridevayi.
Dukkhena dukkhita homi phusayanti ca vedana
mahadukkhe nimuggamhi saranam hohi me sakhi.
Kuhim vadanasobhante kuhinte tunganasika
tambabimbavarotthante vadanante kuhim gatam.
Kuhim sasinibham 1- vannam kambugiva kuhim gata
2- damamalanca te kannam vevannam samupagatam. 2-
Makulapadumakara 3- kalasava 4- payodhara
pabhinna putikunapa dutthagandhajamagata. 5-
Vedimajjha puthussoni sunava 6- nitakibbisa
jata amajjhabharita aho rupam asassatam.
Sabbam sarirasanjatam putigandham bhayanakam
susanamiva jeguccham 7- ramante yattha baliya. 8-
Tada mahakaruniko bhata me lokanayako
disva samviggacittam mam ima gatha abhasatha.
Aturam kunapam 9- putim passa nande samussayam
asubhaya cittam bhavehi ekaggam susamahitam.
Yatha idam tatha etam yatha etam tatha idam
duggandham putikam vati balanam abhinanditam.
@Footnote: 1 cha.Ma. sasinibham 2-2 cha.Ma. dola lolava te kanna vevannam samupagata
@3 cha.Ma. makulakharakakara 4 cha.Ma. kalikava 5 cha.Ma. dutthagandhittamagata
@6 cha.Ma. vedimajjhava sussoni sunava 7 cha.Ma. bibhaccham 8 cha.Ma. balisa 9 asucim,
@khu.theri. 26/82/444
Evametam avekkhanti rattindivamatandita
tato sakaya pannaya abhinibbijjha dakkhisam.
Tatoham asi samvigga 1- sutva gatha subhasita
tatratthitavaham santi arahattam apapunim.
Yattha yattha nisinnaham tada jhanaparayana
jino tasmim gune tuttho etadagge thapesi mam.
Kilesa jhapita mayham bhava sabbe samuhata
nagiva bandhanam chetva viharami anasava.
Svagatam vata me asi buddhasetthassa santike
tisso vijja anuppatta katam buddhassa sasanam.
Patisambhida catasso vimokkhapi ca atthime
chalabhinna sacchikata katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva attano patipattim paccavekkhitva udanavasena "aturam
asucim putin"tiadina satthara desitahi tihi gathahi saddhim:-
[85] "tassa me appamattaya vicinantiya yoniso
yathabhutam ayam kayo dittho santarabahiro.
[86] Atha nibbindaham kaye ajjhattanca virajjaham
appamatta visamyutta upasantamhi nibbuta"ti
ima dve gatha abhasi.
@Footnote: 1 cha.Ma. atisamvigga
Tattha evametam avekkhanti, rattindivamatandita, tato sakaya pannaya,
abhinibbijjha dakkhisanti etam aturadisabhavam kayam evam "yatha idam tatha etan"ti-
adina vuttappakarena rattindivam sabbakalam atandita hutva paratoghosahetukam
suttamayananam muncitva tato tam nimittam attani sambhutatta sakaya bhavanamayaya
pannaya yathavato ghanavinibbhogakaranena abhinibbijjha katham nu kho dakkhisam passissanti
abhogapurecarikena pubbabhagananacakkhuna avekkhanti vicinantiti attho.
Tenaha "tassa me appamattaya"tiadim. Tassa attho:- tassa me sati
avippavasena appamattaya yoniso upayena aniccadivasena vipassanapannaya
vicinantiya vimamsantiya ayam khandhapancakasankhato kayo sasantanaparasantanavibhagato
santarabahiro yathabhutam dittho.
Atha tatha dassanato paccha nibbindaham kaye vipassanapannasahitaya
aggapannaya attabhave nibbindim, visesatova ajjhattasantane virajji viragam
apajjim, aham yathabhutaya appamadapatipattiya matthakappattiya appamatta sabbaso
samyojananam samucchinnatta visamyutta upasanta ca nibbuta ca amhiti.
Sundarinandatherigathavannana nitthita.
-------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 103-111.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=34&A=2193&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=2193&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=442
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9175
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9220
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9220
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]