![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
202. 5. Ukkhepakatavacchattheragāthāvaṇṇanā
ukkhepakatavacchassāti āyasmato ukkhepakatavacchattherassa gāthā. Kā
uppatti?
sopi kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ
upacinanto ito catunavute kappe siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā
viññutaṃ patto satthāraṃ uddissa māḷaṃ 4- karontassa puttassa 5- ekatthambhaṃ
alabhantassa
@Footnote: 1 cha.Ma....sambhavañca, Ma....sambhāvañca 2 saṃ.nidāna. 16/241/266 visākhasutta,
@aṅ.catukka. 21/48/58 visākhasutta, khu.jā.asīti. 28/393/152 mahāsutasomajātaka (syā)
@3 Sī. balaṃ viddhaṃsana.. 4 Sī. sālaṃ. evamuparipi 5 cha.Ma. pūgassa, Sī. ekassa pūgassa
Thambhaṃ datvā sahāyakiccaṃ akāsi. So tena puññakammena devaloke nibbattitvā
aparāparaṃ puññāni katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ
aññatarassa brāhmaṇassa putto hutvā nibbatti, vacchotissa gottato āgatanāmaṃ.
So satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā kosalaraṭṭhe gāmakāvāse
vasanto āgatāgatānaṃ bhikkhūnaṃ santike dhammaṃ pariyāpuṇāti. "ayaṃ vinayo idaṃ
suttantaṃ ayaṃ abhidhammo"ti pana paricchedaṃ na jānāti. Athekadivasaṃ āyasmantaṃ
dhammasenāpatiṃ pucchitvā yathāparicchedaṃ sabbaṃ sallakkhesi. Dhammasaṅgītiyā pubbepi
piṭakādisamaññā pariyattisaddhamme vavatthitāeva, yato bhikkhūnaṃ vinayadharādivohāro.
So tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ uggaṇhanto paripucchanto tattha vutte rūpārūpadhamme
sallakkhetvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā sammasanto na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi.
Tena vuttaṃ apadāne 1- :-
"siddhatthassa bhagavato mahāpūgagaṇo ahu
saraṇaṃ gatā ca te buddhaṃ saddahanti tathāgataṃ.
Sabbe saṅgamma mantetvā māḷaṃ kubbanti satthuno
ekatthambhaṃ alabhantā vicinanti brahāvane.
Tehaṃ araññe disvāna upagamma gaṇaṃ tadā
añjaliṃ paggahetvāna paripucchiṃ gaṇaṃ ahaṃ.
Te me puṭṭhā viyākaṃsu sīlavanto upāsakā
māḷaṃ mayaṃ kattukāmā ekatthambho na labbhati.
Ekatthammaṃ mamaṃ detha ahaṃ dassāmi satthuno
āharissāmahaṃ thambhaṃ appossukkā bhavantu te.
Te me thambhaṃ pavecchiṃsu pasannā tuṭṭhamānasā
@Footnote: 1 khu.apa. 32/13/79 ekatthambhikattherāpadāna
Tato paṭinivattitvā agamaṃsu sakaṃ gharaṃ.
Aciraṃ gate pūgagaṇe thambhaṃ adāsahaṃ 1- tadā
haṭṭho haṭṭhena cittena paṭhamaṃ ussapesahaṃ. 2-
Tena cittappasādena vimānaṃ upapajjahaṃ
ubbiddhaṃ bhavanaṃ mayhaṃ sattabhūmaṃ samuggataṃ.
Vajjamānāsu bherīsu paricāremahaṃ sadā
pañcapaññāsakappamhi rājā āsiṃ yasodharo.
Tatthāpi bhavanaṃ mayhaṃ sattabhūmaṃ samuggataṃ.
Kūṭāgāravarūpetaṃ ekatthambhaṃ manoramaṃ.
Ekavīsatikappamhi udeno nāma khattiyo
tatrāpi bhavanaṃ mayhaṃ sattabhūmaṃ samuggataṃ.
Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi devattaṃ atha mānusaṃ
anubhomi sabbametaṃ 3- ekatthambhassidaṃ phalaṃ.
Catunnavutito kappe yaṃ thambhamadadaṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi ekatthambhassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā katakiccattā akilāsubhāve ṭhito attano santikaṃ upagatānaṃ
gahaṭṭhapabbajitānaṃ anukampaṃ upādāya tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ vīmaṃsitvā dhammaṃ desesi.
Desento ca ekadivasaṃ attānaṃ paraṃ viya katvā dassento:-
[65] "ukkhepakatavacchassa saṅkalitaṃ bahūhi vassehi
taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ sunisinno uḷārapāmojjo"ti
gāthaṃ abhāsi.
@Footnote: 1 cha.Ma. ahāsahaṃ 2 Sī. upapesahaṃ, Ma. ussāpemahaṃ 3 cha.Ma. sukhaṃ sabbaṃ
Tattha ukkhepakatavacchassāti kataukkhepavacchassa, bhikkhuno santike visuṃ
visuṃ uggahitaṃ vinayapadesaṃ suttapadesaṃ abhidhammapadesañca yathāparicchedaṃ
vinayasuttābhidhammānaṃyeva uparikhipitvā 1- sajjhāyanavasena tattha tattheva pakkhipitvā
2- ṭhitavacchenāti attho. Karaṇatthe hi imaṃ sāmivacanaṃ. Saṅkalitaṃ bahūhi vassehīti
bahukehi saṃvaccharehi sampiṇḍanavasena hadaye ṭhapitaṃ. "saṅkhalitan"tipi 3- pāṭho, saṅkhalitaṃ
4- viya kataṃ ekābaddhavasena vācuggataṃ kataṃ. Yaṃ buddhavacananti vacanaseso. Tanti taṃ
pariyattidhammaṃ bhāsati katheti. Gahaṭaṭhānanti tesaṃ yebhuyyatāya vuttaṃ. Sunisinnoti
tasmiṃ dhamme sammā niccalo nisinno, lābhasakkārādiṃ 5- apaccāsīsanto kevalaṃ
vimuttāyatanasīseyeva ṭhatvā kathetīti attho. Tenāha "uḷārapāmojjo"ti
phalasamāpattisukhavasena dhammadesanāvaseneva ca uppannauḷārapāmojjoti. Vuttaṃ hetaṃ:-
"yathā yathāvuso bhikkhu yathāsutaṃ yathāpariyattaṃ dhammaṃ vitthārena paresaṃ
deseti. Tathā tathā so tasmiṃ dhamme labhati atthavedaṃ, labhati dhammavedaṃ,
labhati dhammūpasaṃhitaṃ pāmojjan"tiādi. 6-
Ukkhepakatavacchattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
--------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 228-231.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=5103
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=5103
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=202
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5354
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5587
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5587
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]