![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
16. Atthadassibuddhavamsavannana
piyadassimhi sammasambuddhe parinibbute tassa sasane ca antarahite
parihayitva vaddhitva aparimitayukesu manussesu 1- anukkamena parihayitva
vassasatasahassayukesu jatesu paramatthadassi atthadassi nama buddho loke
uppajji. So paramiyo puretva tusitapure nibbattitva tato cavitva paramasobhane
sobhane nama nagare sagarassa nama ranno kule aggamahesiya sudassanadeviya
kucchismim patisandhim gahetva dasa mase gabbhe vasitva sucindhanuyyane
matukucchito nikkhami. Matukucchito mahapurise nikkhantamatte sucirakalanihitani
kulaparamparagatani mahanidhanani dhanasamika patilabhimsuti tassa namaggahanadivase
"atthadassi"ti namamakamsu. So dasavassasahassani agaram ajjhavasi. Amaragirisuragiri-
girivahananamaka paramasurabhijanaka tayo cassa pasada ahesum. Visakhadevippamukhani
tettimsa itthisahassani ahesum.
So cattari nimittani disva visakhadeviya selakumare nama putte
uppanne sudassanam nama assarajam abhiruhitva mahabhinikkhamanam nikkhamitva
pabbaji. Tam nava manussakotiyo anupabbajimsu. Tehi parivuto so mahapuriso
@Footnote: 1 Ma. aparimitayuka manussa hutva
Attha mase padhanacariyam caritva visakhapunnamaya sucindharanagina 1- upaharatthaya
anitam madhupayasam mahajanena sandissamanasabbasariraya nagiya saha
suvannapatiya dinnam madhupayasam paribhunjitva tarunatarusatasamalankate tarunasalavane
divaviharam vitinametva sayanhasamaye dhammarucina maharucina nama nagarajena
dinna attha kusatinamutthiyo gahetva campakabodhim upasankamitva tepannasa-
hatthayamavitthatam kusatinasantharam santharitva pallankam abhujitva sambodhim patva
sabbabuddhacinnam "anekajatisamsaram .pe. Tanhanam khayamajjhaga"ti udanam
udanetva sattasattaham bodhisamipeyeva vitinametva brahmuna dhammadesanayacanam
sampaticchitva attana saha pabbajitanavabhikkhukotiyo ariyadhammapativedhasamatthe
disva akasena gantva anomanagarasamipe anomuyyane otaritva tehi
parivuto tattha dhammacakkam pavattesi. Tada kotisatasahassanam pathamo dhammabhisamayo
ahosi.
Puna bhagavati lokanayake devalokacarikam caritva tattha dhammam desente
kotisatasahassanam dutiyo abhisamayo ahosi. Yada pana bhagava atthadassi amhakam
bhagava viya kapilavatthuparam sobhanapuram pavisitva dhammam desesi, tada kotisatasahassanam
tatiyo dhammabhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[1] "tattheva mandakappamhi atthadassi mahayaso
mahatamam nihantvana patto sambodhimuttamam.
[2] Brahmuna yacito santo dhammacakkam pavattayi
amatena tappayi lokam dasasahassi sadevakam.
@Footnote: 1 Ma. sucinandanagiya
[3] Tassapi lokanathassa ahesum abhisamaya tayo
kotisatasahassanam pathamabhisamayo ahu.
[4] Yada buddho atthadassi carati devacarikam
kotisatasahassanam dutiyabhisamayo ahu.
[5] Punaparam yada buddho desesi pitu santike
kotisatasahassanam tatiyabhisamayo ahu"ti.
Tattha tatthevati tasmimyeva kappeti attho. Ettha pana varakappo "mandakappo"ti
adhippeto. "yasmim kappe tayo buddha nibbattanti, so kappo varakappo"ti
hettha padumuttarabuddhavamsavannanayam vutto. Tasma varakappo idha "mandakappo"ti
vutto. Nihantvanati nihanitva. Ayameva va patho. Santoti samano.
Amatenati maggaphaladhigamamatapanena. Tappayiti atappayi, pinesiti attho.
Dasasahassiti dasasahassilokadhatum. Devacarikanti devanam vinayanattham devalokacarikanti
attho.
Sucandakanagare kira santo ca rajaputto upasanto ca purohitaputto
tisu vedesu sabbasamayantaresu ca saramadisva nagarassa catusu dvaresu cattaro
pandite visarade ca manusse thapetum "yam pana tumhe panditam samanam va brahmanam
va passatha sunatha va, tam amhakam agantva arocetha"ti. Tena ca samayena
atthadassi lokanatho sucandakanagaram sampapuni. Atha tehi nivedita purisa
gantva tesam dasabalassa tatthagamanam pativedesum. Tato te santopasanta
tathagatagamanam sutva pahatthamanasa sahassaparivara dasabalam asamam paccuggantva
abhivadetva nimantetva sattaham buddhappamukhassa samghassa asadisam mahadanam
datva sattame divase sakalanagaravasihi manussehi saddhim dhammakatham sunimsu. Tasmim
Kira divase atthanavutisahassani ehibhikkhupabbajjaya pabbajitva arahattam
papunimsu. Taya parisaya majjhe bhagava patimokkham uddisi, so pathamo sannipato
ahosi.
Yada pana bhagava attano puttassa selattherassa dhammam desento
atthasitisahassani pasadetva ehibhikkhubhavena pabbajetva arahattam papetva
patimokkham uddisi, so dutiyo sannipato ahosi. Puna mahamangalasamagame
maghapunnamayam devamanussanam dhammam desento atthasattatisahassani arahattam
papetva patimokkham uddisi, so tatiyo sannipato ahosi. Tena vuttam:-
[6] "sannipata tayo asum tassapi ca mahesino
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[7] Atthanavutisahassanam 1- pathamo asi samagamo
atthasitisahassanam 2- dutiyo asi samagamo.
[8] Atthasattatisahassanam 3- tatiyo asi samagamo
anupada vimuttanam vimalanam mahesinan"ti.
Tada kira amhakam bodhisatto campakanagare susimo nama brahmana-
mahasalo lokasammato ahosi. So sabbavibhavajatam dinanathakapanaddhikadinam
vissajjetva himavantasamipam gantva tapasapabbajjam pabbajitva attha
samapattiyo panca abhinnayo ca nibbattetva mahiddhiko mahanubhavo hutva
mahajanassa kusalakusalanam dhammanam anavajjasavajjabhavanca dassetva buddhappadam
agamayamano atthasi.
@Footnote: 1 Ma. atthanavutisatasahassanam 2 Ma. atthasitisatasahassanam
@3 Ma. atthasattatisatasahassanam
Athaparena samayena atthadassimhi lokanayake loke uppajjitva
sudassanamahanagare atthannam parisanam majjhe dhammamatavassam vassente tassa
dhammam sutva saggalokam gantva dibbani mandaravapadumaparicchattakadini pupphani
devalokato aharitva attano anubhavam dassento dissamanasariro catusu
disasu catuddipikamahamegho viya pupphavassam vassetva samantato pupphamandapam
pupphamayagghitoranahemajaladini pupphamayani katva mandaravapupphacchattena dasabalam
pujesi. Sopi nam bhagava "anagate gotamo nama buddho bhavissati"ti byakasi.
Tena vuttam:-
[9] "ahantena samayena jatilo uggatapano
susimo nama namena mahiya setthasammato.
[10] Dibbam mandaravam puppham padumam parichattakam
devaloka haritvana 1- sambuddhamabhipujayim.
[11] Sopi mam buddho byakasi atthadassi mahamuni
attharase kappasate ayam buddho bhavissati.
1- Ahu kapilavhaya ramma nikkhamitva tathagato. 1-
[12] Padhanam padahitvana .pe. hessama sammukha imam.
[13] Tassapi vacanam sutva tuttho 2- samviggamanaso
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya"ti.
Tattha jatiloti jata assa atthiti jatilo. Mahiya setthasammatoti
sakalenapi lokena settho uttamo pavaroti evam sammato sambhavitoti attho.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti 2 cha.Ma. hattho
Tassa pana bhagavato sobhanam nama nagaram ahosi. Sagaro nama raja
pita, sudassana nama mata, santo upasanto ca dve aggasavaka, abhayo
namupatthako, dhamma ca sudhamma ca dve aggasavika, campakarukkho bodhi,
sariram asitihatthubbedham ahosi. Sarirappabha samantato sabbakalam yojanamattam
pharitva atthasi, ayu vassasatasahassam, visakha namassa aggamahesi, selo nama
putto, assayanena nikkhami. Tena vuttam:-
[14] "sobhanam nama nagaram sagaro nama khattiyo
sudassana nama janika atthadassissa mahesino. 1-
[19] Santo ca upasanto ca ahesum aggasavaka
abhayo namupatthako atthadassissa mahesino. 1-
[20] Dhamma ceva sudhamma ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato campakoti pavuccati.
[22] Sopi buddho asamasamo asitihatthamuggato
sobhate salarajava ulurajava purito.
[23] Tassa pakatika ramsi anekasatakotiyo
uddham adho dasa disa pharanti yojanam sada.
[24] Sopi buddho narasabho sabbasattuttamo muni
vassasatasahassani loke atthasi cakkhuma.
[25] Atulam dassetva obhasam virocetva sadevake 2-
sopi aniccatam patto yathaggupadanasankhaya"ti.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. satthuno 2 Si.,Ma. atulam dassayitvana obhasetva sadevake
Tattha ulurajava puritoti saradasamayaparipunnavimalasakalamandalo tarakaraja
viyati attho. Pakatikati pakativasena uppajjamana, na adhitthanavasena.
Yada icchasi bhagava, tada anekakotisatasahassepi cakkavale abhaya phareyya.
Ramsiti rasmiyo. Upadanasankhayati upadanakkhaya indhanakkhaya aggi viya
sopi bhagava catunnam upadananam khayena anupadisesaya nibbanadhatuya
anupamanagare anomarame parinibbayi. Dhatuyo panassa adhitthanena vikirimsu.
Sesamettha gathasu uttanamevati.
Atthadassibuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito cuddasamo buddhavamso.
-----------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 311-317.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=6913&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=6913&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=195
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=7951
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=10192
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=10192
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]