![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
17. Dhammadassibuddhavamsavannana
atthadassimhi sammasambuddhe parinibbute antarakappe ca vitivatte
aparimitayukesu sattesu anupubbena parihayitva vassasatasahassayukesu jatesu
dhammadassi nama sattha lokalokakaro lobhadilokamalavinayakaro lokekanayako
loke udapadi. Sopi bhagava paramiyo puretva tusitapure nibbattitva tato
cavitva sarananagare sabbalokasaranassa saranassa nama ranno aggamahesiya
sunandaya nama deviya kucchismim patisandhim aggahesi. So dasannam masanam
accayena saranuyyane matukucchito pavussakale saliladharavivaragato punnacando
viya nikkhami. Mahapurise pana matukucchito nikkhantamatteyeva adhikaranavohara-
satthapotthakesu adhammiya vohara sayameva antaradhayimsu. Dhammikavoharayeva
atthamsu. Tenassa namaggahanadivase "dhammadassi"ti namamakamsu. So
Atthavassasahassani agaram ajjhavasi. Tassa kira arajavirajasudassananamaka tayo
pasada ahesum. Vicikolidevippamukhanam itthinam visatisahassadhikam satasahassam
ahosi.
So cattari nimittani disva vicikolideviya punnavaddhane nama
putte uppanne devakumaro viya ativiya sukhumalo devasampattimiva
sampattimanubhavamano majjhimayame vutthaya sirisayane nisinno niddopagatanam
itthinam vippakaram disva sanjatasamvego mahabhinikkhamanaya cittam uppadesi.
Cittuppadasamanantaramevassa sudassanapasado gaganatalamabbhuggantva caturanginiya
senaya parivuto dutiyo divasakaro viya dibbavimanam viya ca gantva
rattakuravakatarubodhisamipeyeva otaritva atthasi. Mahapuriso kira brahmuna
upanitani kasayani gahetva pabbajitva pasadato otaritva avidure
atthasi. Pasado puna akasena gantva bodhirukkham antokatva pathaviyam
patitthasi. Itthiyopi saparivara pasadato otaritva addhagavutamattam gantva
atthamsu. Tattha itthiyo ca tasam paricarika cetikayo ca thapetva sabbe manussa
tam anupabbajimsu. Bhikkhunam kotisatasahassam ahosi.
Atha dhammadassi bodhisatto sattaham padhanacariyam caritva vicikolideviya
dinnam madhupayasam paribhunjitva badaravane divaviharam katva sayanhasamaye
sirivaddhanena nama yavapalakena dinna attha tinamutthiyo gahetva
bimbijalabodhim upagantva tepannasahatthavitthatam tinasantharam santharitva tattha
sabbannutannanam pativijjhitva "anekajatisamsaram .pe. Tanhanam khayamajjhaga"ti
udanam udanetvava bodhisamipe sattasattaham vitinametva katabrahmayacano
attana saddhim pabbajitassa bhikkhunam kotisatasahassassa saddhammappativedhasamatthatam
Natva attharasayojanikamaggam ekaheneva isipatanam gantva tehi parivuto
tattha dhammacakkam pavattesi, tada kotisatasahassanam pathamabhisamayo ahosi. Tena
vuttam:-
[1] "tattheva mandakappamhi dhammadassi mahayaso
tamandhakaram vidhamitva atirocati sadevake.
[2] Tassapi atulatejassa dhammacakkappavattane
kotisatasahassanam pathamabhisamayo ahu"ti.
Tattha tamandhakaranti tamasankhatam mohandhakaranti attho.
Yada pana tagaranamake nagare sanjayo nama raja kamesu
adinavam nekkhammam khemato ca disva isipabbajjam pabbaji. Tam navutikotiyo
anupabbajimsu. Te sabbeyeva pancabhinnaatthasamapattilabhino ahesum. Atha
sattha dhammadassi tesam upanissayasampattim disva akasena gantva
sanjayassa tapasassa assamapadam gantva akase thatva tesam tapasanam
ajjhasayanurupam dhammam desetva dhammacakkhum uppadesi, so dutiyo abhisamayo
ahosi. Tena vuttam:-
[3] "yada buddho dhammadassi vinesi sanjayam isim
tada navutikotinam dutiyabhisamayo ahu"ti.
Yada pana sakko devanamindo dasabalassa dhammam sotukamo tam upasankami,
tada asitiya kotinam tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttam:-
[4] "yada sakko upaganchi sapariso vinayakam
tada asitikotinam tatiyabhisamayo ahu"ti.
Yada pana sarananagare vematikabhatikam padumakumaram phussadevakumaranca
saparivare pabbajesi, tasmim antovasse pabbajitanam bhikkhunam kotisatasahassanam 1-
majjhe visuddhipavaranam pavaresi, so pathamo sannipato ahosi. Puna bhagavato
devalokato orohane satakotinam dutiyo sannipato ahosi. Yada pana
sudassanarame terasannam dhutagunanam gune anisamse pakasetva haritam nama
mahasavakam etadagge thapesi, tada asitiya kotinam majjhe bhagava patimokkham
uddisi, so tatiyo sannipato ahosi. Tena vuttam:-
[5] "tassapi devadevassa sannipata tayo asum 2-
khinasavanam vimalanam santacittana tadinam.
[6] Yada buddho dhammadassi sarane vassam upagami
tada kotisatasahassanam 1- pathamo asi samagamo.
[7] Punaparam yada buddho devato eti manusam
tadapi satakotinam dutiyo asi samagamo.
[8] Punaparam tada buddho pakasesi dhute gune
tada asitikotinam tatiyo asi samagamo"ti.
Tada amhakam bodhisatto sakko devaraja hutva dvisu devalokesu
devehi parivuto agantva dibbehi gandhapupphadihi dibbaturiyehi ca tathagatam
pujesi. Sopi nam sattha "anagate gotamo nama buddho bhavissati"ti byakasi.
Tena vuttam:-
[9] "ahantena samayena sakko asim purindado
dibbena gandhamalena turiyenabhipujayim.
@Footnote: 1 Si.,i.,ka. kotisahassanam 2 cha.Ma. ahum
[10] Sopi mam tada byakasi devamajjhe nisidiya
attharase kappasate ayam buddho bhavissati.
1- Ahu kapilavhaya ramma nikkhamitva tathagato. 1-
[11] Padhanam padahitvana .pe. hessama sammukha imam.
[12] Tassapi vacanam sutva bhiyyo citatam pasadayim
uttarim vatamadhitthasim dasaparamipuriya"ti.
Tassa pana bhagavato saranam nama nagaram ahosi. Sarano nama raja
pita, sunanda nama mata, padumo ca phussadevo ca dve aggasavaka,
sunetto nama upatthako, khema ca sabbanama ca dve aggasavika,
bimbijalarukkho bodhi, sariram panassa asitihatthubbedham ahosi, ayu vassasatasahassam,
vicikolidevi namassa aggamahesi, punnavaddhano namassa putto, pasadena
nikkhami. Tena vuttam:-
[13] "saranam nama nagaram sarano nama khattiyo
sunanda nama janika dhammadassissa satthuno.
[18] Padumo phussadevo ca ahesum aggasavaka
sunetto namupatthako dhammadassissa satthuno.
[19] Khema ca sabbanama ca ahesum aggasavika
bodhi tassa bhagavato bimbijaloti vuccati.
[21] Sopi buddho asamasamo asitihatthamuggato
atirocati tejena dasasahassimhi dhatuya.
@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime patha na dissanti
[22] Suphullo salarajava vijjuva gagane yatha
majjhanhikeva suriyo evam so upasobhatha.
[23] Tassapi atulatejassa samakam asi jivitam
vassasatasahassani loke atthasi cakkhuma.
[24] Obhasam dassayitvana vimalam katvana sasanam
cavi candova gagane nibbuto so sasavako"ti.
Tattha bimbijaloti rattakuravakarukkho. Dasasahassimhi dhatuyati dasasahassiya
lokadhatuya. Vijjuvati vijjulata viya. Upasobhathati yatha gagane vijju ca
majjhanhike suriyo ca upasobhati, evam so bhagava upasobhitthati attho.
Samakanti sabbehi narasattehi samameva tassa ayu ahositi attho. Caviti cuto.
Candovati gaganato candima viya caviti attho. Dhammadassi kira bhagava
salavatinagare kesarame parinibbayi. Sesamettha gathasu pakatamevati.
Dhammadassibuddhavamsavannana nitthita.
Nitthito pannarasamo buddhavamso.
------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 51 page 317-322.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=51&A=7046&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=51&A=7046&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=33&i=196
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=33&A=7999
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=33&A=10278
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=33&A=10278
Contents of The Tipitaka Volume 33
http://84000.org/tipitaka/read/?index_33
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]