![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Mahasuvarajajatakam
dumo yada hotiti idam sattha jetavane viharanto annataram
bhikkhum arabbha kathesi.
So kira satthu santike kammatthanam gahetva kosalajanapade
annataram paccantagamam upanissaya aranne vihasi. Manussa
tassa rattitthanadivatthanadini sampadetva gamanagamanasampannatthane
senasanam katva sakkaccam upatthahimsu. Tassa vassupagatassa pathamamaseyeva
so gamo jhayi. Manussanam bijamattampi avasittham nahosi. Te
tassa panitapindapatam datum nasakkhimsu. So sappayasenasanepi
pindapatena kilamanto maggam va phalam va nibbattetum nasakkhi.
Atha nam temasaccayena sattharam vanditum agatam sattha patisantharam
katva kacci bhikkhu pindapatena na kilantosi senasanam sappayam
ahositi pucchi. So tamattham arocesi. Sattha tassa tam
senasanam sappayanti natva bhikkhu samanena nama senasanasappaye
sati loluppacaram pahaya kincideva yathaladdham paribhunjitva santutthena
samanadhammam katum vattati poranakapandita tiracchanayoniyam nibbattetva
attano nivasanarukkhe sukkhacunnam khadantapi loluppacaram
pahaya santuttha mittadhammam abhinditva annattha na agamimsu
tvam kasma pindapato paritto lukhoti sappayasenasanam pariccajiti
Vatva tena yacito atitam ahari
atite kira himavante gangatire ekasmim udumbaravane anekasata-
sahassa suvaka vasimsu. Tattheko suvaraja attano nivasanarukkhassa
phalesu khinesu yadeva avasittham hoti ankuro va patto va taco
va papatika va tam khaditva gangaya paniyam pivitva paramappiccho
santuttho hutva annattha na gacchati. Tassa paramappicchasantuttha-
bhavagunena sakkassa bhavanam kampi. Sakko avajjamano tam
disva tassa vimamsanattham attano anubhavena tam rukkham sukkhapesi.
Rukkho khanukamatto hutva chiddavachiddo vatena paharanto akotiya-
mano viya atthasi. Tassa chiddehi cunnani nikkhamanti.
Suvaraja tani cunnani khaditva gangayam paniyam pivitva annattha
agantva vatatapam aganetva udumbarakhanukamatthake nisidati.
Sakko tassa paramappicchabhavam natva mittadhamme gunam kathapetva
varamassa datva udumbaram amataphalam karitva agamissamiti eko
hamsaraja hutva sujam asurakannam purato katva tam udumbaravanam
gantva avidure ekassa rukkhassa sakhaya nisiditva tena saddhim
katham samutthapento pathamam gathamaha
dumo yada hoti phalupapanno
bhunjanti nam vihangama sampatanta
khinanti natvana dumam phalaccayena
disodisam yanti tato vihangamati.
Tassattho suvaraja rukkho nama yada phalasampanno hoti
tada tam sakhato sakham sampatanta vihangama bhunjanti tam pana
khinam natva phalanam accayena tato rukkhato disodisam vihangama
gacchantiti.
Evanca pana vatva tato uyyojetum dutiyam gathamaha
cara carikam lohitatunda ma mari
kim tvam suva sukkhadumamhi jhayasi
tadingha bruhi vassantasannibha
kasma suva sukkhadumam na rincasiti.
Tattha jhayasiti kimkarana sukkhakhanumatthake jhayanto pajjhayanto
titthasi. Inghati codanatthe nipato. Vassantasannibhati vassantakale
vanasando subhagunasamakinno viya nilobhaso hoti tena tam
vassantasannibhati alapati. Na rincasiti na chaddesi.
Atha nam suvaraja aham hamsa attano katannukataveditaya
imam na jahamiti vatva dve gatha abhasi
ye ve sakhinam sakharo bhavanti
panaccaye sukkharukkhesu hamsa
khinam akhinanti na tam jahanti
santo satam dhammamanussaranto.
Soham satam annatarosmi hamsa
nati ca me hoti sakha ca rukkho
Tam nussahe jivikattho pahatum
khinanti natvana na hesa dhammoti.
Tattha ye ve sakhinam sakharo bhavantiti ye ca sahayanam sahaya
honti. Khinam akhinanti pandita nama attano sahayabhogaparikkhayena
khinampi na jahanti. Satam dhammamanussarantoti panditanam pavenim
anussaramano. Nati ca meti hamsaraja ayam rukkho sampiyayanatthena
mayham nati ca sahavannacaranataya sakha ca. Jivikatthoti tamaham
jivikaya atthiko hutva pahatum na sakkomi.
Sakko tassa katham sutva tuttho pasamsitva varam datukamo
dve gatha abhasi
sadhu sakkhi katam hoti metti samsati santhavo
sacetam dhammam rocesi pasamsosi vijanatam.
So te suva varam dammi pattayana vihangama
varam varassu vankanga yamkinci manasicchasiti.
Tattha sadhuti sampahamsanena sadhu sakkhi katam hoti. Metti
samsati santhavoti sakhibhavo ca metti ca parisamajjha santhavo cati
yam metti katam sadhu hoti laddhakam bhaddakameva. Sacetam dhammanti
sace etam mettidhammam. Vijanatanti evam sante vinnunam pasamsi-
tabbayuttakositi attho. So teti so aham tuyham. Varassuti
iccha. Manasicchasiti yamkinci manasa icchasi sabbam tam dadami teti.
Suvaraja varam varanto sattamam gathamaha
varanca me hamsa bhavam dadeyya
ayam hi rukkho punavayu labbhe
so sakhava phalima samvirulho
madhutthiko titthatu sobhamanoti.
Tattha sakhavati sakhasampanno. Phalimati phalinihi sakhahi
upeto. Samvirulhoti samantato virulhapatto tarunapattasampanno
hutva. Madhutthikoti samvijjamanamadhukaphalesu makkhikamadhu viya madhuraphalo
hutvati attho.
Athassa sakko varam dadamano atthamam gathamaha
tam passa samma phalimam ularam
sahava te hotu udumbarena
so sakhava phalima samvirulho
madhutthiko titthatu sobhamanoti.
Tattha sahava te hotu udumbarenati tava udumbarena saddhim
saha ekatova vaso hotu.
Evanca pana vatva attabhavam vijahitva attano ca sujaya ca
anubhavam dassetva gangato hatthena udakam gahetva udumbarakhanukam
pahari. Tavadeva sakhavitapasampanno madhuraphalo rukkho utthahitva
mundamanipabbato viya vilasanto atthasi. Suvaraja tam disva
somanassappatto sakkassa thutim karonto navamam gathamaha
Evam sakka sukhi hohi saha sabbehi natibhi
yathahamajja sukhito disvana phalitam dumanti.
Sakkopi tassa varam datva udumbaram amataphalam katva saddhim
sujataya attano thanameva gato.
Tamattham dipayamana osane abhisambuddhagatha thapita
suvassa varam datvana katvana saphalam dumam
pakkami saha bhariyaya devanam nandanam vananti.
Sattha imam dhammadesanam aharitva evam bhikkhu poranakapandita
tiracchanayoniyam nibbattetvapi nilloluppacara ahesum tvam kasma
evarupe sasane pabbajitva loluppacaram carasi gaccha tattheva
vasahiti kammatthanamassa kathetva jatakam samodhanesi. So
bhikkhu tattha gantva vipassanam vaddhento arahattam papuni.
Tada sakko anuruddho ahosi suvaraja ahamevati.
Mahasuvarajajatakam tatiyam.
The Pali Atthakatha in Roman Book 39 page 350-355.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=39&A=7049&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=39&A=7049&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=1226
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=5158
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=5202
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=5202
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]