![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
247. 10. Usabhattheragāthāvaṇṇanā
nagā nagaggesu susaṃvirūḷhāti āyasmato usabhattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni
karonto ito ekatiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle devaputto hutvā nibbatto
ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso dibbapupphehi pūjaṃ akāsi. Sā pupphapūjā
@Footnote: 1 Sī. nānuyuñjati vitakketīti 2 Sī. vijjamānato, Ma. vattanato 3 Ma. taṇhāsaṅghassa
---------------------------------------------------------------------------------------------
page339.
Sattāhaṃ pupphamaṇḍapākārena aṭṭhāsi. Devamanussānaṃ mahāsamāgamo ahosi. So tena
puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe iddhakule 1-
nibbatti, tassa usabhoti nāmaṃ ahosi. So viññutaṃ patto jetavanapaṭiggahaṇe
satthari laddhappasādo pabbajitvā katapubbakicco araññe pabbatapāde viharati.
Tena ca samayena pāvusakālameghe 2- abhippavuṭṭhe pabbatasikharesu rukkhagacchalatāya ghanapaṇṇa-
saṇḍino 3- honti. Athekadivasaṃ thero leṇato nikkhamitvā taṃ vanarāmaṇeyyakaṃ
pabbatarāmaṇeyyakañca disvā yonisomanasikāravasena "imepi nāma rukkhādayo
acetanā utusampattiyā 4- vaḍḍhiṃ pāpuṇanti, atha kasmā nāhaṃ utusappāyaṃ labhitvā
guṇehi vaḍḍhiṃ pāpuṇissāmī"ti cintento:-
[110] "nagā nagaggesu susaṃvirūḷhā
udaggameghena navena sittā
vivekakāmassa araññasaññino
janeti bhiyyo usabhassa kalyatan"ti
gāthaṃ abhāsi.
Tattha nagāti rukkhā, "nāgā"ti keci vadanti, nāgarukkhāti attho. Nagaggesūti
pabbatasikharesu. Susaṃvirūḷhāti suṭṭhu samantato viruḷhamūlā hutvā parito upari ca
sammadeva sañjātasākhaggapallavappasākhāti 5- attho. Udaggameghena navena sittāti
paṭhamuppannena uḷārena mahatā pāvusameghena 6- abhippavuṭṭhā. Vivekakāmassāti kilesa-
vivittaṃ cittavivekaṃ icchantassa, araññavāsena tāva 7- kāyaviveko laddho, idāni
upadhivivekādhigamassa nissayabhūto cittaviveko laddhabboti taṃ patthayamānassa, jāgariyaṃ
anuyuñjantassāti attho, tenāha "araññasaññino"ti. Araññavāso nāma satthārā
@Footnote: 1 cha.Ma. ibbhakule 2 Sī. paccūsakāle meghe 3 Sī. rukkhagacchalatāyo ghanasaṇḍasañcaraṇā
@4 Sī. utusampattiyaṃ 5 Sī. sañjātasākhāpallavappasākhāti 6 Sī. pāvussameghena
@7 Sī. vasatā
---------------------------------------------------------------------------------------------
page340.
Vaṇṇito thomito. So ca kho yāvadeva samathavipassanābhāvanāpāripūriyā, tasmā
sā mayā hatthagatā kātabbāti evaṃ araññagatasaññino nekkhammasaṅkappabahulassāti
attho. Janetīti uppādenti, 1- puthutte hi idaṃ ekavacanaṃ. Keci pana "janentī"ti
paṭhanti. Bhiyyoti uparūpari. Usabhassāti attānameva 2- paraṃ viya vadati. Kalyatanti
kalyabhāvaṃ cittassa kammaññataṃ bhāvanāyogyataṃ. Svāyamattho 3- heṭṭhā vuttoyeva. Evaṃ
thero imaṃ gāthaṃ vadantoyeva vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena
vuttaṃ apadāne 4- :-
"devaputto ahaṃ santo pūjayiṃ sikhināyakaṃ
mandāravena pupphena buddhassa abhiropayiṃ.
Sattāhaṃ chadanaṃ āsi dibbaṃ mālaṃ tathāgate
sabbe janā samāgantvā namassiṃsu tathāgataṃ.
Ekatiṃse ito kappe yaṃ pupphamabhipūjayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
Ito ca dasame kappe rājāhosiṃ jutindharo
sattaratanasampanno cakkavattī mahabbalo.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Ayameva ca therassa aññābyākaraṇagāthā ahosīti.
Usabhattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
Paramatthadīpaniyā theragāthāsaṃvaṇṇanāya
ekādasamavaggavaṇṇanā niṭṭhitā.
@Footnote: 1 Ma. uppādeti 2 Sī. bhiyyoti uparūpari, ñāyassāti attho, attānameva
@3 Sī. tassāyamattho 4 khu.apa. 32/25/243 mandāravapupphapūjakattherāpadāna
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 338-340.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=7532&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=7532&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=247
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5601
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5781
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5781
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]