|
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
Cakkavākajātakaṃ
kāsāyavattheti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ lolabhikkhuṃ
ārabbha kathesi.
So kira lolo ahosi paccayaluddho ācariyupajjhāyavattādīni
chaḍḍetvā pātova sāvatthiyaṃ pavisitvā visākhāya gehe anekakhādanīya-
parivāraṃ yāguṃ pivitvā nānaggarasasālimaṃsodanaṃ bhuñjitvāpi tenātitto
tato cullaanāthapiṇḍikassa mahāanāthapiṇḍikassa kosalaraññoti tesaṃ
tesaṃ nivesanāni sandhāya vicarati. Athekadivasaṃ tassa lolabhāvaṃ
ārabbha dhammasabhāyaṃ kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ. Satthā āgantvā kāya
nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya
---------------------------------------------------------------------------------------------
page388.
Nāmāti vutte taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā saccaṃ kira tvaṃ bhikkhu
lolosīti pucchitvā saccaṃ bhanteti vutte bhikkhu kasmā lolosi
pubbepi tvaṃ lolabhāvena bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīhi atitto
tato nikkhamitvā gaṅgākulle vicaranto himavantaṃ paviṭṭhoti vatvā
atītaṃ āhari
atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente eko lolakāko
bārāṇasiyaṃ hatthikuṇapādīni khāditvā vicaranto tehi atitto gaṅgākulle
macchaṃ khādissāmīti gantvā tattha matamacche khādanto katipāhaṃ vasitvā
himavantaṃ pavisitvā nānāvidhāni phalāphalāni khādanto bahumacchakacchapaṃ
mahantaṃ padumasaraṃ gantvā tattha suvaṇṇavaṇṇe dve cakkavāke
sevāle khāditvā vasante disvā ime ativiya vaṇṇasampannā
sobhaggappattā imesaṃ bhojanaṃ manāpaṃ bhavissati imesaṃ bhojanaṃ
pucchitvā ahampi tadeva bhuñjitvā suvaṇṇavaṇṇo bhavissāmīti
cintetvā tesaṃ santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā ekasmiṃ sākhā-
pariyante nisīditvā tesaṃ pasaṃsanapaṭisaṃyuttaṃ paṭhamaṃ gāthamāha
kāsāyavatthe sakuṇe vadāmi
duve duve nandamane carante
kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu
jātiṃ pasaṃsanti tadiṅgha brūthāti.
Tattha kāsāyavattheti suvaṇṇavaṇṇe kāsāyavatthe viya.
Duve dveti dve dve hutvā. Nandamaneti tuṭṭhacitte. Kaṃ
---------------------------------------------------------------------------------------------
page389.
Aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu jātiṃ pasaṃsantīti ambho aṇḍajā
tumhe mānusesu pasaṃsantā kaṃ aṇḍajaṃ kataraṃ nāma aṇḍajanti
vatvā pasaṃsanti kaṃ sakuṇā nāmāti vatvā tumhe manussānaṃ antare
vaṇṇantīti attho. Kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajamānusesūtipi pāṭho.
Tassattho tumhe aṇḍajesu ca manussesu ca kataraṃ aṇḍajanti
vatvā pasaṃsantīti.
Taṃ sutvā cakkavāko dutiyaṃ gāthamāha
amhe manussesu manussahiṃsa
anubbate cakkavāke vadanti
kalyāṇabhāvamhe dijesu sammatā
abhītarūpā vicarāma aṇṇave
na ghāsahetupi karoma pāpanti.
Tattha manussahiṃsāti kāko manusse hiṃsati viheṭheti tena
taṃ evaṃ ālapati. Anubbateti aññamaññaṃ anugate sammodamāne
piyasaṃvāse. Cakkavāketi cakkavākā nāma sā aṇḍajajātīti pasaṃsanti
vaṇṇenti kathenti. Dijesūti yattakā pakkhino nāma tesu mayaṃ
kalyāṇabhāvātipi manussesu sammatā. Dutiye atthavikappe manussesu
amhe cakkavākāti vadanti dijesu pana mayaṃ kalyāṇabhāvāti no
dijā vadanti. Aṇṇaveti imasmiṃ ṭhāne saro aṇṇavoti vutto
imasmiṃ padumasare mayameva dve janā paresaṃ ahiṃsanato abhītarūpā
vicarāmāti attho. Imissā ca pana gāthāya catutthapadaṃ na
---------------------------------------------------------------------------------------------
page390.
Ghāsahetuṃpi karoma pāpanti paṭhanti. Tassattho yasmā mayaṃ
ghāsahetu pāpaṃ na karoma tasmā kalyāṇabhāvāti amhe manussesu
ca dijesu ca sammatāti.
Taṃ sutvā kāko tatiyaṃ gāthamāha
kiṃ aṇṇave kāni phalāni bhuñje
maṃsaṃ kuto khādatha cakkavākā
kiṃ bhojanaṃ bhuñjatha vo anomā
balañca vaṇṇo ca anapparūpoti.
Tattha kinti pucchāvasena ālapanaṃ. Kiṃ bhojanaṃ cakkavākāti
vuttaṃ hoti. Aṇṇaveti imasmiṃ sare. Bhuñjeti bhuñjatha bhuñjitthāti
vā attho. Maṃsaṃ kuto khādathāti katarapāṇinaṃ maṃsaṃ khādatha.
Bhuñjatha voti vokāro nipātamattaṃ parapadena tassa sambandho
balañca vo vaṇṇo ca anapparūpoti.
Tato cakkavāko catutthaṃ gāthamāha
na aṇṇave santi phalāni dhaṅka
maṃsaṃ kuto khādituṃ cakkavāke
sevālabhakkhamha avākabhojanā
na ghāsahetupi karoma pāpanti.
Tattha cakkavāketi cakkavākassa. Avākabhojanāti vikalarahita-
udakabhojanā. Amhākamhi sevālo ceva udakañca bhojananti dasseti.
Na ghāsahetūti tumhādisā viya mayaṃ ghāsahetu pāpaṃ na karoma.
---------------------------------------------------------------------------------------------
page391.
Tato kāko dve gāthā abhāsi
na me idaṃ ruccati cakkavāke
asmiṃ bhave bhojanasannikāso
ahosi me pubbe tato me aññathā
icceva me vimati ettha jātā.
Ahampi maṃsāni phalāni bhuñje
annāni ca loṇiyateliyāni
rasaṃ manussesu labhāmi bhottuṃ
sūrova saṅgāmamukhaṃ vijetvā
na ca me tādiso vaṇṇo cakkavāka yathā tavāti.
Tattha idanti tumhākaṃ bhuñjanabhojanaṃ mayhaṃ na ruccati.
Asmiṃ bhave bhojanasannikāsoti imasmiṃ bhavesu bhojanasannikāso yaṃ
asmiṃ cakkavākabhave bhojanaṃ tvaṃ tena sannikāso taṃsadiso tadanurūpo
ahosi ativiya pasannasarīrosīti attho. Tato me aññathāti
ayaṃ mayhaṃ pubbe tumhe disvā ete ettha nānāvidhāni phalāni
ceva macchamaṃsañca khādanti tena evaṃ sobhaggappattāti ahosi
idāni me ito aññathā hotīti attho. Icceva meti eteneva
me kāraṇena ettha tumhākaṃ sarīravaṇṇe vimati jātā kathaṃ nu
kho ete evarūpaṃ lūkhabhojanaṃ bhuñjantā suvaṇṇavaṇṇā jātāti.
Ahaṃpīti ahaṃ hi ayameva vā pāṭho. Bhuñjeti bhuñjāmi. Annāni
cāti bhojanāni ca. Loṇiyateliyānīti loṇatelayuttāni. Rasanti
---------------------------------------------------------------------------------------------
page392.
Manussesu manussaparibhogaṃ paṇītarasaṃ. Vijetvāti yathā sūro viriyo
te saṅgāmamukhaṃ vijetvā vilumpitvā paribhuñjati tathā vilumpitvā
paribhuñjāmīti attho. Yathā tavāti evaṃ paṇītabhojanaṃ bhuñjantassāpi
mama tādiso vaṇṇo natthi yādiso tava tava vacanaṃ na saddahāmīti
dīpeti.
Athassa vaṇṇasampattiyā abhāvakāraṇaṃ attano ca bhāvakāraṇaṃ
kathento cakkavāko sesagāthā abhāsi
asuddhabhakkhosi khaṇānupātī
kicchena te labbhati annapānaṃ
na tussasi rukkhaphalehi dhaṅka
maṃsāni vā yāni susānamajjhe.
Yo sāhasena adhigamma bhāge
paribhuñjati dhaṅka khaṇānupātī
tato upakkosati naṃ sabhāvo
upakkuṭṭho vaṇṇabalaṃ jahāti.
Appampi ce nibbutiṃ bhuñjatī yadi
asāhasena aparūpaghātanā
balañca vaṇṇo ca tadassa hoti
na hi sabbo āhāramayena vaṇṇoti.
Tattha asuddhabhakkhosīti tvaṃ thenetvā vañcetvā bhakkhanato
asuddhabhakkho. Khaṇānupātīti pamādakkhaṇe anupatanasīlo. Kicchena
---------------------------------------------------------------------------------------------
page393.
Teti tassa tava dukkhena annapānaṃ labbhati. Maṃsāni vāti yāni
vā susānamajjhe maṃsāni tehi na tussasi. Tatoti pacchā.
Upakkosati naṃ sabhāvoti attāva taṃ puggalaṃ garahati. Upakkuṭṭhoti
attanāpi aparehipi akkuṭṭho garahito vippaṭisāritāya vaṇṇañca
balañca jahāti. Nibbutiṃ bhuñjati yadīti yadi pana paraṃ aviheṭhetvā
appakampi dhammaladdhaṃ nibbutiṃ bhojanaṃ bhuñjati. Tadassa hotīti
tadā assa paṇḍitassa sarīre balañca vaṇṇañca hoti. Āhāramayenāti
nānappakārena āhāreneva. Idaṃ vuttaṃ hoti bho kāka vaṇṇo
nāmesa catusamuṭṭhāno so na āhāramatteneva hoti utucittakammehipi
hotiyevāti.
Evaṃ cakkavāko anekapariyāyena kākaṃ garahi. Kāko harāyitvā
na mayhaṃ tava vaṇṇena atthoti kā kāti vassanto palāyi.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā saccāni pakāsetvā jātakaṃ
samodhānesi. Saccapariyosāne lolabhikkhu anāgāmiphale patiṭṭhahi.
Tadā kāko lolabhikkhu ahosi cakkavākī rāhulamātā cakkavāko
pana ahamevāti.
Cakkavākajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
The Pali Atthakatha in Roman Book 39 page 387-393.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=39&A=7823&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=39&A=7823&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=1274
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=5296
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=5339
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=5339
Contents of The Tipitaka Volume 27
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27
        |
|
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]