![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
336. 2. Subhutattheragathavannana
ayogetiadika ayasmato subhutattherassa gatha. Ka uppatti?
ayampi purimabuddhesu katadhikaro tattha tattha bhave punnani upacinanto
kassapassa bhagavato kale baranasiyam gahapatimahasalakule nibbattitva vinnutam
patto ekadivasam satthu santike dhammam sutva pasannamanaso saranesu ca silesu
ca patitthaya mase mase atthakkhattum catujjatiyagandhena satthu gandhakutim opunjapesi.
So tena punnakammena nibbattanibbattatthane sugandhasariro hutva imasmim
buddhuppade magadharatthe gahapatikule nibbattitva subhutoti laddhanamo vayappatto
nissaranajjhasayataya 2- gharavasam pahaya titthiyesu pabbajitva tattha saram alabhanto
@Footnote: 1 Si.,i. ayam patho na dissati 2 Si.,i. nissaranajjhasaya
Satthu santike upatissakolitaseladike bahu samanabrahmane pabbajitva samannasukham
anubhavante disva sasane patiladdhasaddho pabbajitva acariyupajjhaye aradhetva
kammatthanam gahetva vivekavasam vasanto vipassanam vaddhetva arahattam papuni.
Tena vuttam apadane 1-:-
"imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahayaso
kassapo nama gottena uppajji vadatam varo.
Anubyanjanasampanno battimsavaralakkhano
byamappabhaparivuto ramsijalasamotthato.
Assaseta yatha cando suriyova pabhankaro
nibbapeta yatha megho sagarova gunakaro.
Dharaniriva silena himavava samadhina
akaso viya pannaya asango anilo yatha.
Tadaham baranasiyam upapanno mahakule
pahutadhanadhannasmim nanaratanasancaye.
Mahata parivarena nisannam lokanayakam
upecca dhammamassosim amatamva manoraham. 2-
Dvattimsalakkhanadharo sanakkhattova candima
anubyanjanasampanno salarajava phullito.
Ramsijalaparikkhitto dittova kanakacalo
byamappabhaparivuto sataramsi divakaro.
Sonnanano jinavaro samaniva 3- siluccayo
karunapunnahadayo gunena viya sagaro.
Lokavissutakitti ca sineruva naguttamo
yasasa vitthato dhiro 4- akasasadiso muni.
@Footnote: 1 khu.apa. 33/140/248 culasugandhattherapadana (sya) 2 cha.Ma. manoharam
@3 pali. rammaniva 4 cha.Ma. viro
Asangacitto sabbattha anilo viya nayako
patittha sabbabhutanam mahiva munisattamo.
Anupalitto lokena toyena padumam yatha
kuvadagacchadahano aggikkhandhova sobhati. 1-
Agado viya sabbattha kilesavisanasako
gandhamadanaselova gunagandhavibhusito.
Gunanam akaro dhiro 2- ratananamva sagaro
sindhuva vanarajinam 3- kilesamalaharako.
Vijayiva mahayodho marasenavamaddano
cakkavattiva so raja bojjhangaratanissaro.
Mahabhisakkasankaso dosabyadhitikicchako
sallakatto yatha vejjo 4- ditthigandaviphalako.
So tada lokapajjoto sanaramarasakkato
parisasu naradicco dhammam desayate jino.
Danam datva mahabhogo silena sugatupago
bhavanaya ca nibbati iccevamanusasatha.
Desanam tam mahassadam adimajjhantasobhanam
sunanti parisa sabba amatamva maharasam.
Sutva sumadhuram dhammam pasanno jinasasane
sugatam saranam gantva yavajivam namassaham.
Munino gandhakutiya opunjesim 5- tada mahim
catujjatena gandhena mase attha dinesvaham.
Panidhaya sugandhattam sariravissagandhino
tada jino viyakasi sugandhatanulabhitam.
@Footnote: 1 pali. so vasi 2 cha.Ma. viro 3 pali. narajanno 4 pali. settho
@5 pali. ubbattesim
Yo yam gandhakutibhumim gandhenopunjate 1- sakim
tena kammavipakena upapanno tahim tahim.
Sugandhadeho sabbattha bhavissati ayam naro
gunagandhayutto hutva nibbayissatinasavo.
Tena kammena sukatena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsamagacchaham.
Pacchime ca bhave dani jato vippakule aham
gabbham me vasato mata dehenasi sugandhita.
Yada ca matukucchimha nikkhamami tada puri 2-
savatthi sabbagandhehi vasita viya vayatha.
Pupphavassanca surabhi dibbagandham manoramam
dhupani ca mahagghani upavayimsu tavade.
Deva ca sabbagandhehi dhupapupphehi tam gharam
vasayimsu sugandhena yasmim jato aham ghare.
Yada ca taruno bhaddo pathame yobbane thito
tada selam saparisam vinetva narasarathi.
Tehi sabbehi parivuto 3- savatthipuramagato
tada buddhanubhavam tam disva pabbajito aham.
Silam samadhipannanca vimuttinca anuttaram
bhavetva caturo dhamme papunim asavakkhayam.
Yada pabbajito caham yada ca araha 4- ahum
nibbayissam yada caham gandhavasso tada ahu.
Sariragandho ca sadatiseti 5- me
maharaham candanacampakuppalam
@Footnote: 1 pali.gandhena ubbato 2 pali. puram 3 pali. sahito 4 pali. araham
@5 pali. setthotiseti
Tatheva gandhe itare ca sabbaso
pasayha vayami tato tahim tahim.
Kilesa jhapita mayham .pe. Katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva titthiyesu pabbajitva attano pattam attakilamathanuyogam
dukkham sasane pabbajitva pattam jhanadisukhanca cintetva 1- attano patipatti-
paccavekkhanamukhena annam byakaronto:-
[320] "ayoge yunjamattanam puriso kiccamicchako
caram ce nadhigaccheyya tam ve 2- dubbhagalakkhanam.
[321] Abbulham aghagatam vijitam 3-
ekance ossajeyya kaliva siya
sabbanipi ce ossajeyya andhova siya
samavisamassa adassanato.
[322] Yanhi kayira tanhi vade yam na kayira na tam vade
akarontam bhasamanam parijananti pandita.
[323] Yathapi ruciram puppham vannavantam agandhakam
evam subhasita vaca aphala hoti akubbato.
[324] Yathapi ruciram puppham vannavantam sagandhakam 4-
evam subhasita vaca saphala hoti kubbato"ti
ima panca gatha abhasi.
Tattha ayogeti ayunjitabbe asevitabbe antadvaye. Idha pana attakilamathanu-
yogavasena attho veditabbo. Yunjanti tasmim attanam yunjanto yojento tatha
patipajjanto. Kiccamicchakoti ubhayahitavaham kiccam icchanto, tappatipakkhato ayoge
@Footnote: 1 Si.,i. dipetva 2 cha.Ma. me 3 pali. aghatajivitam 4 cha.Ma. sugandhakam
Caram caranto ce bhaveyya. Nadhigaccheyyati yathadhippetam hitasukham na papuneyyati
nayo. 1- Tasma yam aham titthiyamatavancito 2- ayoge yunjim, tam ve dubbhagalakkhanam
apunnasabhavo. "purimakammabyamohito ayoge yunjin"ti dasseti.
Abbulham aghagatam vijitanti vibadhanasabhavataya agha nama ragadayo, aghani
eva aghagatam, aghagatanam vijitam samsarappavatti, tesam vijayo kusaladhammabhibhavo. "aghagatam
vijitan"ti anunasikalopam akatva vuttam. Tam abbulham anuddhatam yena, tam
abbulhaghagatam vijitam katva 3- evambhuto hutva, kilese asamucchinditvati
attho. Ekance ossajeyyati adutiyataya padhanataya ca ekam appamadam sammapayogameva
va ossajeyya pariccajeyya ce. Kaliva so puggalo kalakanni viya siya. Sabbanipi ce
ossajeyyati sabbanipi vimuttiya paripacakani saddhaviriyasatisamadhipannin-
driyani 4- ossajeyya ce, abhavanaya chaddeyya ce, andhova siya samavisamassa
adassanato.
Yathati opammasampatipadanatthe nipato. Ruciranti sobhanam. Vannavantanti vanna-
santhanasampannam. Agandhakanti gandharahitam palibhaddakagirikannikajayasumanadibhedam. Evam
subhasita vacati subhasita vaca nama tepitakam buddhavacanam vannasanthanasampanna-
pupphasadisam. Yatha hi agandhakam puppham dharentassa sarire gandho na pharati, evam
etampi yo sakkaccasavanadihi na samacarati, tassa sakkaccam asamacarantassa yam
tattha kattabbam, tam akubbato sutagandham 5- patipattigandhanca na avahati aphala hoti.
Tena vuttam "evam subhasita vaca, aphala hoti akubbato"ti.
Sagandhakanti sumanacampakaniluppalapupphadibhedam. Evanti yatha tam puppham
dharentassa sarire gandho pharati, evam tepitakabuddhavacanasankhata subhasita vacapi yo
@Footnote: 1 Ma.na papuneyya, tathati nayo 2 Ma. titthiyataMa.....
@3-3 Si.,i. yena tam abbulham anuddhatam aghagatam vijitam akatva
@4 Si.,i. sabbani viriyasatisamadhipannindriyani 5 Si.,i.,Ma. sutagandham
@cagagandham, dhammapada.A. sutagandham dharanagandham (3/45 sya)
Sakkaccasavanadihi tattha kattabbam karoti, assa 1- puggalassa saphala hoti, sutagandhapati-
pattigandhanam avahanato mahapphala hoti mahanisamsa. Tasma yathovadam 2- patipajjeyya,
yathakari tathavadi ca bhaveyyati. Sesam vuttanayameva.
Subhutattheragathavannana nitthita.
--------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 42-48.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=33&A=949&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=33&A=949&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=336
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6350
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6459
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6459
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]