![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
277. 10. Sirimattheragathavannana
pare ca nam pasamsantiti ayasmato sirimattherassa gatha. Ka uppatti?
ayampi purimabuddhesu katadhikaro tattha tattha bhave punnani upacinanto
pamuduttarassa bhagavato 1- paramiyo puretva tusitabhavane thitakale brahmanakule
nibbattitva vinnutam patto tinnam vedanam paragu sanighanduketubhanam
sakkharappabhedanam itihasapancamanam padako veyyakarano lokayatamahapurisalakkhanesu anavayo
nekkhammajjhasayataya kame pahaya tapasapabbajjam pabbajitva caturasitisahassa-
parimanena tapasaganena parivuto himavantappadese devatabhinimmite assame 2- jhana-
bhinnayo nibbattetva vasanto 3- purimabuddhesu katadhikarataya lakkhanamantesu
agataniyamena ca buddhagune anussaritva atite buddhe uddissa annatarasmim
nadinivattane pulinacetiyam katva pujasakkarabhirato ahosi. Tam disva tapasa "kam
uddissa ayam pujasakkaro kariyati"ti pucchimsu. So tesam lakkhanamante aharitva
tattha agatani mahapurisalakkhanani vibhajitva tadanusarena attano bale thatva buddhagune
kittesi. Tam sutva tepi tapasa pasannamanasa tato patthaya sammasambuddham
uddissa thupapujam karenta 4- viharanti.
Tena ca samayena padumuttarabodhisatto tusitakaya cavitva matukucchim okkanto
hoti. Carimabhave dvattimsa buddhanimittani 5- paturahesum, sabbe ca acchariyabbhuta-
dhamma. Tapaso tani antevasikanam dassetva bhiyyoso mattaya sammasambuddhesu
tesam pasadam vaddhetva kalam katva brahmaloke nibbattitva tehi attano sarirassa
pujaya kariyamanaya dissamanarupo 6- agantva "aham tumhakam acariyo brahmaloke
@Footnote: 1 Si.,i. bhagavato kale 2 Si.,i. assamapade 3 Si. pasanno 4 cha.Ma. karonta
@5 cha.Ma. pubbanimittani 6 Ma. adissamanarupo, adissamanarupo
Nibbatto, tumhe appamatta pulinacetiyapujamanuyunjatha, bhavanaya ca yuttappayutta
hotha"ti vatva brahmalokameva gato.
Evam so devamanussesu samsaranto imasmim buddhuppade savatthiyam gahapatikule
nibbatti, tassa jatadivasato patthaya tasmim kule sirisampattiya vaddhamanatta
sirimatveva namam akamsu. Tassa padasa gamanakale kanitthabhata nibbatti, tassa
"ayam sirim vaddhento jato"ti sirivaddhoti namam akamsu. Te ubhopi jetavanap-
patiggahane buddhanubhavam disva patiladdhasaddha pabbajimsu. Tesu sirivaddho na
tava 1- uttarimanussadhammassa labhi ahosi, catunnam paccayanam labhi, gahatthapabbajitanam
sakkato garukato, sirimatthero pana pabbajitakalato patthaya tadisena kammacchiddena
appalabhi ahosi bahujanasambhavito, 2- samathavipassanasu kammam karonto na cirasseva
chalabhinno ahosi. Tena vuttam apadane 3- :-
"pabbate himavantamhi devalo nama tapaso
tattha me cankamo asi amanussehi mapito.
Jatabharassa 4- bharito kamandaludharo tada 5-
uttamattham gavesanto vipina nikkhamim tada.
Cullasitisahassani sissa mayham upatthahum
sakakammabhipasuta 6- vasanti vipine tada.
Assama abhinikkhamma akam pulinacetiyam
nanapuppham samanetva tam cetiyamapujayim.
Tattha cittam pasadetva assamam pavisamaham
sabbe sissa samagantva etamattham pucchimsu mam. 7-
@Footnote: 1 Si. sirivaddho tava 2 Si. bahujanassa ca sambhavito, i. bahujana asambhavito
@3 khu.apa. 33/77/111 pulinuppadakattherapadana (sya) 4 cha.Ma. jatabharena
@5 cha.Ma. sada 6 Ma. sakakammani pasuta 7 Si. apucchu mam
Pulinena kato thupo yam tvam deva namassasi
mayampi natumicchama puttho acikkha no tuvam.
Dittha no vo mantapade 1- cakkhumanto mahayasa
te kho aham namassami buddhasetthe mahayase.
Kidisa te mahavira sabbannu lokanayaka
kathamvanna kathamsila kidisa te mahayasa.
Battimsalakkhana buddha cattalisadijapi ca
netta gopakhuma tesam jinjukaphalasannibha.
Gacchamana ca te buddha yugamattanca pekkhare
na tesam janu nadati sandhisaddo na suyyati.
Gacchamana ca sugata aturitava 2- gacchare
pathamam dakkhinam padam buddhanam esa dhammata.
Asambhita ca te buddha migarajava kesari
nevukkamsenti attanam no ca vambhenti paninam.
Manatimanato 3- mutta sama sabbesu panisu
anattukkamsaka buddha buddhanam esa dhammata.
Uppajjanta ca sambuddha alokam dassayanti te
chabbikaram pakasenti 4- kevalam vasudham imam.
Passanti nirayancete nibbati nirayo tada
pavassati mahamegho buddhanam esa dhammata.
Idisa te mahanaga atula te 5- mahayasa
vannato anatikkanta appameyya tathagata.
@Footnote: 1 cha.Ma. niddittha nu mantapade 2 cha.Ma. uddharantava 3 cha.Ma. manavamanato
@4 cha.Ma. chappakaram pakampenti 5 cha.Ma. ca
Anumodimsu me vakyam sabbe sissa sagarava
tatha ca patipajjimsu yathasatti yathabalam.
Patipujenti pulinam sakakammabhilasino
saddahanta mama vakyam buddhattagatamanasa. 1-
Tada cavitva tusita devaputto mahayaso
uppajji matukucchismim 2- dasasahassi kampatha.
Assamassaviduramhi cankamamhi thito aham
sabbe sissa samagantva agacchum mama santike.
Usabhova mahi nadati migarajava kujjati 3-
usumarova salati 4- kim vipako bhavissati.
Yam pakittemi sambuddham sikatathupasantike
so dani bhagava sattha matukucachimupagami.
Tesam dhammakatham vatva kittayitva mahamunim
uyyojetva sake sisse pallankamabhujim aham.
Balanca vata me khinam byadhina paramena tam
buddhasettham saritvana tattha kalankato aham.
Sabbe sissa samagantva akamsu citakam tada
kalevaranca me gayha citakam abhiropayum.
Citakam parivaretva sise katvana anjalim
sokasallapareta te vikkandimsu samagata.
Tesam lalappamananam agamam citakam tada 5-
aham acariyo tumham ma socittha sumedhasa.
Sadatthe vayameyyatha rattindivamatandita
@Footnote: 1 cha.Ma. buddhasakkatamanasa 2 Si. upaganchi matukucchim 3 cha.Ma. kujati
@4 Si. phalati 5 Si. agamasim citantikam
Ma vo pamatta ahuttha 1- khano vo patipadito.
Sake sissenusasitva devalokam punagamim
attharasa ca kappani 2- devaloke ramamaham.
Satanam pancakkhattunca cakkavatti ahosaham
anekasatakkhattunca devarajjamakarayim.
Avasesesu kappesu vokinno samsarim aham
duggatim nabhijanami uppadassa idam phalam.
Yatha komudike mase bahu pupphanti padapa
tathevahampi samaye pupphitomhi mahesina.
Viriyam me dhuradhorayham yogakkhemadhivahanam
nagova bandhanam chetva viharami anasavo.
Satasahassito kappe yam buddhamabhikittayim
duggatim nabhijanami kittanaya idam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Chalabhinnam hi samanam ayasmantam sirimattheram "ariyo"ti ajananta puthujjana
bhikkhu samanera ca appalabhitaya lokassa anabhigatabhavena 3- asambhaventa yam
kinci kathetva garahanti. Sirivaddhattheram pana paccayanam labhibhavena lokassa
sakkatagarukatabhavato sambhaventa pasamsanti. Thero "avannarahassa nama vanna-
bhananam, vannaharassa ca avannabhananam assa 4- puthujjanabhavassa 5- doso"ti puthujjana-
bhavanca garahanto:-
[159] "pare ca nam pasamsanti atta ce asamahito
mogham pare pasamsanti atta hi asamahito.
@Footnote: 1 Si. ahuvattha 2 Si. attharasani kappani 3 Si. asambhavitabhavena,
@i. anabhiratibhavena 4 Si.,i. bhananancati ayam 5 Si. puthujjanassa
[160] Pare ca nam garahanti atta ce susamahito
mogham pare garahanti atta hi susamahito"ti
gathadvayamabhasi.
Tattha pareti attano anne pare nama, idha pana panditehi anne
bala pareti adhippeta. Tesam hi ajanitva apariyogahetva bhasanato garaha
viya pasamsapi appamanabhuta. 1- Nanti nam puggalam. Pasamsantiti aviddasubhavena
tanhavipannataya va, athava abhutamyeva puggalam "asuko bhikkhu jhanalabhi, ariyo"ti va
abhutagunaropanena 2- kittenti abhitthavanti. Yo panettha casaddo, so attupanayattho.
Tena pare nam puggalam pasamsanti ca, 3- tanca kho tesam pasamsanamattam, na pana tasmim
pasamsaya vatthu atthiti imamattham dasseti. Atta ce asamahitoti yam puggalam pare
pasamsanti, so ce sayam asamahito maggasamadhina phalasamadhina upacarappanasamadhi-
matteneva va na samahito, 4- samadhanassa patipakkhabhutanam kilesanam appahinatta
vikkhitto vibbhantacitto hoti ceti attho. "asamahito"ti 5- ca etena samadhi-
nimittanam gunanam abhavam dasseti. Moghanti bhavanapumsakaniddeso "visamam candimasuriya
parivattanti"tiadisu 6- viya. Pare pasamsantiti ye tam asamahitam puggalam pasamsanti,
te mogham mudha amulakam pasamsanti. Kasma? atta hi asamahito yasma
tassa puggalassa cittam asamahitam, tasmati attho.
Dutiyagathayam garahantiti attano aviddasubhavena dosantarataya va 7- ariyam
jhanalabhim ca samanam 8- "asuko bhikkhu jagariyam nanuyunjati antamaso goduhanamattampi 9-
kalam, kevalam kayadalhibahulo niddaramo bhassaramo sanganikaramo viharati"ti-
adina appatipajjamanatavibhavanena va gunaparidhamsanena va garahanti nindanti,
@Footnote: 1 Si. appamana 2 Ma. bhutagunaropanena. bhutagunaropanena
@3 Si. so avupasantatto, te pana pare tam puggalam pasamsanti ce 4 Si. na samahito sace
@5 Ma. atta hi asamahitoti 6 an.catukka. 21/70/85 adhammikasutta
@7 Ma. dosantaratayapi 8 Si. samahitam 9 Si. gandusahananamattampi
Upakkosanti vati attho. Sesam pathamagathaya vuttapariyayena veditabbam. Evam therena
imahi gathahi attano nikkilesabhave sirivaddhassa ca sakilesabhave pakasite
tam sutva sirivaddho samvegajato vipassanam patthapetva na cirasseva sadattham paripuresi,
garahakapuggala ca theram khamapesum.
Sirimattheragathavannana nitthita.
Paramatthadipaniya theragathasamvannanaya
dutiyavaggavannana nitthita.
-----------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 430-436.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=32&A=9602&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=32&A=9602&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=277
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5806
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5962
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5962
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]