อรรถกถาเล่มที่ ๓๔ ภาษาบาลีอักษรไทย
 เถรี.อ. (ปรมตฺถที.)

       [๑๙๓]  ทุกฺขํ ทุกฺขสมุปฺปาทํ          ทุกฺขสฺส จ อติกฺกมํ
              อริยฏฺงฺคิกํ มคฺคํ           ทุกฺขูปสมคามินํ.
       [๑๙๔]  ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา         วิหรึ สาสเน รตา
              ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา      กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.
       [๑๙๕]  สพฺพตฺถ วิหตา นนฺที         ตโมกฺขนฺโธ ปทาลิโต
              เอวํ ชานาหิ ปาปิม         นิหโต ตฺวมสิ อนฺตกา"ติ
อิมา คาถา อภาสิ.
      ตตฺถ ชาตสฺส มรณํ โหตีติ ยสฺมา ชาตสฺส สตฺตสฺส มรณํ โหติ, น
อชาตสฺส. น เกวลํ มรณเมว, อถโข ชราโรคาทโย ยตฺตกา อนตฺถา, สพฺเพปิ
เต ชาตสฺส โหนฺติ ชาติเหตุกา. เตนาห ภควา "ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทว-
ทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺตี"ติ. ๑- เตเนวาห "หตฺถปาทาน เฉทนนฺ"ติ หตฺถานํ
ปาทานํ จ เฉทนํ ชาตสฺเสว โหติ, น อชาตสฺส. หตฺถปาทเฉทนาปเทเสน เจตฺถ
ทฺวตฺตึสกมฺมการณาปิ ทสฺสิตา เอวาติ ทฏฺพฺพํ. เตเนวาห "วธพนฺธปริเกฺลสํ, ชาโต
ทุกฺขํ นิคจฺฉตี"ติ. ชีวิตวิโยชนมุฏฺิปฺปหาราทิสงฺขาตํ วธปริเกฺลสํ เจว
อนฺทุพนฺธนาทิสงฺขาตํ พนฺธปริเกฺลสํ อญฺญฺจ ยงฺกิญฺจิ ทุกฺขํ นาม ตํ สพฺพํ ชาโต
เอว นิคจฺฉติ, น อชาโต, ตสฺมา ชาตึ น โรเจมีติ.
      อิทานิ ชาติยา กามานญฺจ อจฺจนฺตเมว อตฺตนา สมติกฺกนฺตภาวํ มูลโต
ปฏฺาย ทสฺเสนฺตี "อตฺถิ สกฺยกุเล ชาโต"ติอาทิมาห. ตตฺถ อปราชิโตติ กิเลส-
มาราทินา เกนจิ น ปราชิโต. สตฺถา หิ สพฺพาภิภู สเทวกํ โลกํ อญฺทตฺถุ
อภิภวิตฺวา ิโต, ตสฺมา อปราชิโต. เสสํ วุตฺตนยตฺตา อุตฺตานเมว.
                    อุปจาลาเถรีคาถาวณฺณนา นิฏฺิตา.
                      สตฺตกนิปาตวณฺณนา นิฏฺิตา.
@เชิงอรรถ: ๑ วิ.มหา. ๔/๑/๑, อภิ.วิ. ๓๕/๒๒๕/๑๖๑, ขุ.ธ. ๒๕/๑/๙๓

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๔ หน้า ๒๑๓.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=4579&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=34&A=4579&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=461
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9432
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9479
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9479
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26