อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ปญฺจ.อ. (ปรมตฺถที.)

                      ๒. ปฏิจฺจสมุปฺปาทกถาวณฺณนา
     [๔๔๘] อิทานิ ปฏิจฺจสมุปฺปาทกถา นาม โหติ. ตตฺถ เยสํ นิทานวคฺเค
"อุปฺปาทา วา ตถาคตานํ อนุปฺปาทา วา ตถาคตานํ ิตาว สา ธาตุ
ธมฺมฏฺิตตา"ติ วจนโต ๒- "ปฏิจฺจสมุปฺปาโท อสงฺขโต"ติ ลทฺธิ เสยฺยถาปิ
ปุพฺพเสลิยานญฺจ มหิสาสกานญฺจ, เต สนฺธาย ปุจฺฉา สกวาทิสฺส, ปฏิญฺา
อิตรสฺส.
     [๔๔๙] อวิชฺชา อสงฺขตาติอาทโย ปญฺหา อวิชฺชาทีนํเยว ปฏิจฺจสมุปฺปาท-
ภาวทสฺสนตฺถํ วุตฺตา. เยน ปนตฺเถน ตตฺถ เอเกกํ องฺคํ "ปฏิจฺจสมุปฺปาโท"ติ
วุจฺจติ, โส ปฏิจฺจสมุปฺปาทวิภงฺเค วุตฺโตเยว.
     [๔๕๑] อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขาราติ ยา ตตฺถ ธมฺมฏฺิตตาติอาทิ เยน
สุตฺเตน ลทฺธิ ปติฏฺาปิตา, ตสฺเสว อตฺถทสฺสเนน ลทฺธิภินฺทนตฺถํ วุตฺตํ.
อยเญฺหตฺถ อตฺโถ:- ยา อยํ เหฏฺา "ิตาว สา ธาตุ ธมฺมฏฺิตตา ธมฺมนิยามตา"ติ
@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. ปฏิกฺขิปตีติ   ๒ ฉ.ม......อาทิวจนโต, สํ.นิ. ๑๖/๒๐/๒๕
วุตฺตา, น สา อญฺตฺร อวิชฺชาทีหิ วิสุํ เอกา อตฺถิ, อวิชฺชาทีนมฺปน
ปจฺจยานํเยเวตํ นามํ. อุปฺปนฺเนปิ หิ ตถาคเต อนุปฺปนฺเนปิ อวิชฺชาโต สงฺขารา
สมฺภวนฺติ, สงฺขาราทีหิ จ วิญฺาณาทีนิ, ตสฺมา "อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา"ติ
ยา เอตสฺมึ ปเท สงฺขารธมฺมานํ การณฏฺเน ิตตาติ ธมฺมฏฺิตตา, เตสํเยว
จ ธมฺมานํ การณฏฺเเนว นิยามตาติ ธมฺมนิยามตาติ อวิชฺชา วุจฺจติ, สา จ
อสงฺขตา, นิพฺพานญฺจ อสงฺขตนฺติ ปุจฺฉติ. ปรวาที ลทฺธิวเสน ปฏิชานิตฺวา
ปุน เทฺว อสงฺขตานีติ ปุฏฺโ สุตฺตาภาเวน ปฏิกฺขิปิตฺวา ลทฺธิวเสน ๑- ปฏิชานาติ.
เสสปเทสุปิ เอเสว นโย. เหฏฺา วุตฺตสทิสํ ปเนตฺถ วุตฺตนเยน ๒- เวทิตพฺพนฺติ.
                    ปฏิจฺจสมุปฺปาทกถาวณฺณนา นิฏฺิตา.
                            ---------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๕ หน้า ๒๑๗-๒๑๘.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=55&A=4884&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=55&A=4884&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=37&i=1084
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=37&A=10459
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=37&A=6951
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=37&A=6951
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๖
http://84000.org/tipitaka/read/?index_37