อรรถกถาเล่มที่ ๓๘ ภาษาบาลีอักษรไทย
 ชา.อ.๔ ติก-ปญฺจกนิปาต

                       วานรชาตกํ
     อสกฺขึ วต อตฺตานนฺติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต
เทวทตฺตสฺส วธาย ปริสกฺกนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุ วิตฺถาริตเมว ฯ
     อตีเต ปน พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต
หิมวนฺตปฺปเทเส กปิโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต คงฺคาตีเร
วสิ ฯ อเถกา อนฺโตคงฺคาย สุํสุมารี โพธิสตฺตสฺส หทยมํเส
โทหฬํ อุปฺปาเทตฺวา สุํสุมารสฺส กเถสิ ฯ โส ตํ กปึ อุทเก
นิมฺมุชฺชาเปตฺวา มาเรตฺวา หทยมํสํ สุํสุมาริยา ทสฺสามีติ จินฺเตตฺวา
มหาสตฺตํ อาห เอหิ สมฺม อนฺตรทีปเก อมฺพผลํ ๒- ขาทิตุํ
คจฺฉามาติ ฯ อหํ กถํ คมิสฺสามีติ อาห ฯ ตํ มม ปิฏฺฐิยํ
นิสีทาเปตฺวา เนสฺสามีติ ฯ โส ตสฺส จิตฺตํ อชานนฺโต ลงฺฆิตฺวา
@เชิงอรรถ: ๑ กณฺฑริชาตกํ ฯ   ๒ ผลาผเล ฯ
ปิฏฺฐิยํ นิสีทิ ฯ สุํสุมาโร โถกํ คนฺตฺวา นิมฺมุชฺชิตุํ อารภิ ฯ อถ
นํ พานโร กึ มํ โภ อุทเก นิมฺมุชฺชาเปสีติ อาห ฯ อหนฺตํ
มาเรตฺวา ตว หทยมํสํ มม ภริยาย ทสฺสามีติ ฯ หนฺท ๑- ตฺวํ
มม หทยมํสํ อุเรติ มญฺญสีติ ฯ อถ กหํ เต ฐปิตนฺติ ฯ เอตํ
อุทุมฺพเร โอลมฺพนฺตํ น ปสฺสสีติ ฯ ปสฺสามิ ทสฺสสิ ปน
เมติ ฯ อาม ทสฺสามีติ ฯ สุํสุมาโร ทนฺธตาย นํ คเหตฺวา
นทีตีเร อุทุมฺพรมูลํ คโต ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส ปิฏฺฐิโต ลงฺฆิตฺวา
อุทุมฺพรรุกฺเข นิสินฺโน อิมา คาถา อภาสิ
            อสกฺขึ วต อตฺตานํ          อุฏฺฐาตุํ อุทกา ถลํ
            นทานาหํ ปุน ตุยฺหํ          วสํ คจฺฉามิ วาริช
            อลเมเตหิ อมฺเพหิ          ชมฺพูหิ ปนเสหิ จ
            ยานิ ปารํ สมุทฺทสฺส         วรํ มยฺหํ อุทุมฺพโร
            โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ         น ขิปฺปมนุพุชฺฌติ
            อมิตฺตวสมนฺเวติ            ปจฺฉา จ อนุตปฺปติ
            โย จ อุปฺปติตํ อตฺถํ         ขิปฺปเมว นิโพธติ
            มุจฺจเต สตฺตุสมฺพาธา        น จ ปจฺฉานุตปฺปตีติ ฯ
     ตตฺถ อสกฺขึ วตาติ สมตฺโถ วต อโหสึ ฯ อุฏฺฐาตุนฺติ
อุทฺธริตุํ ฯ วาริชาติ สุํสุมารํ อาลปติ ฯ ยานิ ปารํ สมุทฺทสฺสาติ
คงฺคํ สมุทฺทนาเมนาลปนฺโต ยานิ สมุทฺทสฺส ปารํ คนฺตฺวา
ขาทิตพฺพานิ อลนฺเตหีติ วทติ ฯ ปจฺฉา จ อนุตปฺปตีติ อุปฺปนฺนํ
@เชิงอรรถ: ๑ ทนฺธ ฯ
อตฺถํ ขิปฺปํ อชานนฺโต อมิตฺตวสํ คจฺฉติ ปจฺฉา จ อนุตปฺปตีติ ฯ
     อิติ โส จตูหิ คาถาหิ โลกิยกิจฺจานํ นิปฺผตฺติการณํ กเถตฺวา
วนสณฺฑเมว คโต ฯ
     สตฺถา อิมํ ธมฺเมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา
สุํสุมาโร เทวทตฺโต อโหสิ พานโร ปน อหเมวาติ ฯ
                     วานรชาตกํ  ทุติยํ
                      -----------

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๘ หน้า ๓๙๓-๓๙๕.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=38&A=8165&modeTY=2
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=38&A=8165&modeTY=2
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=666
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=27&A=3202
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=27&A=3176
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=27&A=3176
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_27