อรรถกถาเล่มที่ ๕๔ ภาษาบาลีอักษรไทย
 วิภงฺค.อ. (สมฺโมห.)

"ปญฺาย ทุพฺพลีกรณา"ติ วุจฺจนฺติ. "อนุปฺปนฺนา เจว ปญฺา น อุปฺปชฺชติ,
อุปฺปนฺนา จ ปญฺา นิรุชฺฌตี"ติ อิทมฺปิ หิ อิมเมวตฺถํ สนฺธาย วุตฺตํ. เสสเมตฺถ
สพฺพํ เหฏฺา ตตฺถ ตตฺถ ปกาสิตตฺตา อุตฺตานตฺถเมว.
     [๕๖๔] วิวิจฺเจว กาเมหีติอาทีสุปิ นิทฺเทเสสุ ยํ วตฺตพฺพํ สิยา, ตํ
เหฏฺา จิตฺตุปฺปาทกณฺเฑ ๑- รูปาวจรนิทฺเทเส อิเธว จ ตตฺถ ตตฺถ วุตฺตเมว.
เกวลญฺหิ ทุติยตติยจตุตฺถชฺฌานนิทฺเทเสสุปิ ยถา ตานิ ฌานานิ เหฏฺา "ติวงฺคิกํ
ฌานํ โหติ, ทุวงฺคิกํ ฌานํ โหตี"ติ วุตฺตานิ, เอวํ อวตฺวา "อชฺฌตฺตํ
สมฺปสาทนนฺ"ติอาทิวจนโต ปริยาเยน สมฺปสาทาทีหิ สทฺธึ ตานิ องฺคานิ คเหตฺวา
"ฌานนฺติ สมฺปสาโท ปีติสุขํ จิตฺตสฺส เอกคฺคตา"ติอาทินา นเยน ตํ ตํ ฌานํ
นิทฺทิฏฺนฺติ อยเมตฺถ วิเสโส.
     [๕๘๘] ยนฺตํ อริยา อาจิกฺขนฺตีติ ปทนิทฺเทเส ปน กิญฺจาปิ "อาจิกฺขนฺติ
เทเสนฺตี"ติอาทีนิ สพฺพาเนว อญฺมญฺเววจนานิ, เอวํ สนฺเตปิ "อุเปกฺขโก
สติมา สุขวิหารี"ติอาทิอุทฺเทสวเสน อาจิกฺขนฺติ, นิทฺเทสวเสน เทเสนฺติ,
ปฏินิทฺเทสวเสน ปญฺาเปนฺติ, เตน เตน ปกาเรน อตฺถํ เปตฺวา ปฏฺเปนฺติ, ตสฺส
ตสฺส อตฺถสฺส การณํ ทสฺเสนฺตา วิวรนฺติ, พฺยญฺชนวิภาคํ ทสฺเสนฺตา วิภชนฺติ,
นิกฺกุชฺชิตภาวํ คมฺภีรภาวญฺจ นีหริตฺวา โสตูนํ าณสฺส ปติฏฺ ชนยนฺตา
อุตฺตานึ กโรนฺติ, สพฺเพหิปิ อิเมหิ อากาเรหิ โสตูนํ อญฺาณนฺธการํ วิธเมนฺตา
ปกาเสนฺตีติ เอวมตฺโถ ทฏฺพฺโพ.
     สมติกฺกมนิทฺเทเสปิ ตตฺถ ตตฺถ เตหิ เตหิ ธมฺเมหิ วุฏฺิตตฺตา อติกฺกนฺโต,
อุปริภูมิปตฺติยา วีติกฺกนฺโต. ตโต อปริหานิภาเวน สมติกฺกนฺโตติ เอวมตฺโถ
ทฏฺพฺโพ.
                     สุตฺตนฺตภาชนียวณฺณนา นิฏฺิตา.
                          -------------
@เชิงอรรถ: ๑ สงฺคณี. อ. ๑/๑๖๐/๒๑๕

             อรรถกถาภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๕๔ หน้า ๓๙๘.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=54&A=9412&modeTY=1
             The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=54&A=9412&modeTY=1
             อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=35&i=600
             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=35&A=7871
             พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=35&A=6666
             The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=35&A=6666
             สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๕
http://84000.org/tipitaka/read/?index_35