![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
433. 4. Dantikātherīgāthāvaṇṇanā
divāvihārā nikkhammātiādikā dantikāya theriyā gāthā.
Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ
upacinantī buddhasuññatakāle candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbatti. Sā
ekadivasaṃ kinnarehi saddhiṃ kīḷantī vicaramānā addasa aññataraṃ paccekabuddhaṃ
aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinnaṃ, disvāna pasannamānasā upasaṅkamitvā
sālapupphehi pūjaṃ katvā vanditvā pakkāmi. Sā tena puññakammena devamanussesu
saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kosalarañño purohitabrāhmaṇassa gehe
---------------------------------------------------------------------------------------------
page65.
Nibbattitvā viññutaṃ patvā jetavanapaṭiggahaṇe paṭiladdhasaddhā upāsikā hutvā
pacchā mahāpajāpatigotamiyā santike pabbajitvā rājagahe vasamānā ekadivasaṃ
pacchābhattaṃ gijjhakūṭaṃ abhiruhitvā divāvihāraṃ nisinnā hatthārohakassa abhiruhanatthāya
pādaṃ pasārentaṃ hatthiṃ disvā tadeva ārammaṇaṃ katvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā
saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1-:-
"candabhāgānadītīre ahosiṃ kinnarī tadā
addasaṃ virajaṃ buddhaṃ sayambhuṃ aparājitaṃ.
Pasannacittā sumanā vedajātā katañjalī
sālamālaṃ 2- gahetvāna sayambhuṃ abhipūjayiṃ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā kinnarīdehaṃ tāvatiṃsamagacchahaṃ.
Chattiṃsadevarājūnaṃ mahesittamakārayiṃ
manasā patthitaṃ mayhaṃ nibbattati yathicchitaṃ.
Dasannaṃ cakkavattīnaṃ mahesittamakārayiṃ
ocitattāva hutvāna saṃsarāmi bhavesuhaṃ.
Kusalaṃ vijjate mayhaṃ pabbajiṃ anagāriyaṃ
pūjārahā ahaṃ ajja sakyaputtassa sāsane.
Visuddhamānasā ajja apetamanapāpikā
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
@Footnote: 1 khu.apa. 33/86/308 2 cha. naḷamālaṃ
---------------------------------------------------------------------------------------------
page66.
Catunnavutito kappe yaṃ buddhamabhipūjayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi sālamālāyidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā pītisomanassajātā
udānavasena:-
[48] "divāvihārā nikkhamma gijjhakūṭamhi pabbate
nāgaṃ ogāhamuttiṇṇaṃ nadītīramhi addasaṃ.
[49] Puriso aṅkusamādāya `dehi pādan'ti yācati
nāgo pasārayī pādaṃ puriso nāgamāruhi.
[50] Disvā adantaṃ damitaṃ manussānaṃ vasaṃ gataṃ
tato cittaṃ samādhesiṃ khalu tāya vanaṃ gatā"ti
imā gāthā abhāsi.
Tattha nāgaṃ ogāhamuttiṇṇanti hatthināgaṃ nadiyaṃ ogāhaṃ katvā ogayha tato
uttiṇṇaṃ. "ogayha uttiṇṇan"ti 1- vā pāṭho. Makāro padasandhikaro. Nadītīramhi
addasanti candabhāgāya 2- nadiyā tīre apassiṃ.
Kiṃ karontanti 3- cetaṃ dassetuṃ vuttaṃ "puriso"tiādi. Tattha `dehi pādan'ti
yācatīti "pādaṃ dehi "iti piṭṭhiārohanatthaṃ pādaṃ pasāretuṃ saññaṃ deti, yathāparicitaṃ
hi saññaṃ dento idha yācatīti vutto.
Disvā adantaṃ damitanti pakatiyā pubbe adantaṃ idāni hatthācariyena hatthi-
sikkhāya damitadamathaṃ upagamitaṃ, kīdisaṃ damitaṃ? manussānaṃ vasaṃ gataṃ yaṃ yaṃ manussā
@Footnote: 1 cha.Ma. muttiṇṇanti 2 Sī. sappinikāya 3 Ma.,i. kiṃ karontīti
---------------------------------------------------------------------------------------------
page67.
Āṇāpenti, taṃ taṃ disvāti yojanā. Tato cittaṃ samādhesiṃ, khalu tāya vanaṃ
gatāti khalūti avadhāraṇatthe nipāto. Tato hatthidassanato pacchā tāya hatthino
kiriyāya hetubhūtāya vanaṃ araññaṃ gatā cittaṃ samādhesiṃyeva. Kathaṃ? "ayampi nāma
tiracchānagato hatthī hatthidamakassa vasena damathaṃ gato, kasmā manussabhūtāya cittaṃ
purisadamakassa satthu vasena damathaṃ na gamissatī"ti saṃvegajātā vipassanaṃ vaḍḍhetvā
aggamaggasamādhinā mama cittaṃ samādhesiṃ accantasamādhānena sabbaso kilese khepesinti
attho.
Dantikātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 34 page 64-67.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/rm_line.php?B=34&A=1370&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=34&A=1370&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=433
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=9071
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=9128
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=9128
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]