![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
389. 5. Māluṅkyaputtattheragāthāvaṇṇanā 2-
rūpaṃ disvā sati muṭṭhātiādikā āyasmato māluṅkyaputtassa gāthā. Imassa
āyasmato vatthu heṭṭhā chakkanipāte 3- vuttameva. Tā pana gāthā therena arahatte
patiṭṭhitena ñātīnaṃ dhammadesanāvasena bhāsitā.
Idha pana puthujjanakāle "sādhu me bhante bhagavā saṅkhittena dhammaṃ desetū"ti
yācitena satthārā "taṃ kiṃ maññasi māluṅkyaputta, ye te cakkhuviññeyyā rūpā
@Footnote: 1 cha.Ma. ṭhapesīti 2 cha.Ma. mālukYu.... evamuparipi
@3 khu.thera. 26/397-404/331-2 māluṅkyaputtatheragāthā
---------------------------------------------------------------------------------------------
page332.
Adiṭṭhā adiṭṭhapubbā, na ca passasi, na ca te hoti passeyyanti, atthi te
tattha chando vā rāgo vā pemaṃ vāti. No hetaṃ bhante. Ye te sotaviññeyyā
saddā .pe. Ghānajivhākāyamanoviññeyyā dhammā aviññātā aviññātapubbā,
na ca vijānāsi, na ca te hoti vijāneyyanti, atthi te tattha chando vā rāgo vā
pemaṃ vāti. No hetaṃ bhante. Ettha ca te māluṅkyaputta diṭṭhasutamutaviññātabbesu
dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamatta, mute mutamattaṃ, viññāte
viññātamattaṃ bhavissati. Yato kho te māluṅkyaputta diṭṭhasutamutaviññātabbesu
dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṃ, sute sutamattaṃ, mute mutamattaṃ, viññāte viññātamattaṃ
bhavissati, tato tvaṃ māluṅkyaputta na tena. Yato tvaṃ māluṅkyaputta na tena, tato
tvaṃ māluṅkyaputta na tattha. Yato tvaṃ māluṅkyaputta na tattha, tato tvaṃ
māluṅkyaputta nevidha na huraṃ na ubhayamantarena, esevanto dukkhassā"ti 1-
saṅkhittena dhamme desite tassa dhammassa sādhukaṃ uggahitabhāvaṃ pakāsentena:-
[794] "rūpaṃ disvā sati muṭṭhā piyaṃ nimittaṃ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosa tiṭṭhati.
[795] Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā rūpasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evamācinato dukkhaṃ ārā nibbāna vuccati.
[796] Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā piyaṃ nimittaṃ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosa tiṭṭhati.
[797] Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā saddasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evamācinato dukkhaṃ ārā nibbāna vuccati.
@Footnote: 1 saṃ.saḷā. 18/132-3/90-1/māluṅkyaputtasutta
---------------------------------------------------------------------------------------------
page333.
[798] Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā piyaṃ nimittaṃ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosa tiṭṭhati.
[799] Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā gandhasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evamācinato dukkhaṃ ārā nibbāna vuccati.
[800] Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā piyaṃ nimittaṃ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosa tiṭṭhati.
[801] Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā rasasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evamācinato dukkhaṃ ārā nibbāna vuccati.
[802] Phassaṃ phussa sati muṭṭhā piyaṃ nimittaṃ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosa tiṭṭhati.
[803] Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā phassasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evamācinato dukkhaṃ ārā nibbāna vuccati.
[804] Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā piyaṃ nimittaṃ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosa tiṭṭhati.
[805] Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā dhammasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evamācinato dukkhaṃ ārā nibbāna vuccati.
[806] Na so rajjati rūpesu rūpaṃ disvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosa tiṭṭhati.
[807] Yathāssa passato rūpaṃ sevato cāpi 1- vedanaṃ
khiyyati nopaciyyati evaṃ so caratī sato
evaṃ apacinato dukkhaṃ santike nibbāna vuccati.
@Footnote: 1 pāli. vāpi. evamuparipi
---------------------------------------------------------------------------------------------
page334.
[808] Na so rajjati saddesu saddaṃ sutvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosa tiṭṭhati.
[809] Yathāssa suṇato saddaṃ sevato cāpi vedanaṃ
khiyyati nopaciyyati evaṃ so caratī sato
evaṃ apacinato dukkhaṃ santike nibbāna vuccati.
[810] Na so rajjati gandhesu gandhaṃ ghatvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosa tiṭṭhati.
[811] Yathāssa ghāyato gandhaṃ sevato cāpi vedanaṃ
khiyyati nopaciyyati evaṃ so caratī sato
evaṃ apacinato dukkhaṃ santike nibbāna vuccati.
[812] Na so rajjati rasesu saraṃ bhotvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosa tiṭṭhati.
[813] Yathāssa sāyato rasaṃ sevato cāpi vedanaṃ
khiyyati nopaciyyati evaṃ so caratī sato
evaṃ apacinato dukkhaṃ santike nibbāna vuccati.
[814] Na so rajjati phassesu phassaṃ phussa paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosa tiṭṭhati.
[815] Yathāssa phusato phassaṃ sevato cāpi vedanaṃ
khiyyati nopaciyyati evaṃ so caratī sato
evaṃ apacinato dukkhaṃ santike nibbāna vuccati.
[816] Na so rajjati dhammesu dhammaṃ ñatvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosa tiṭṭhati.
[817] Yathāssa vijānato dhammaṃ sevato cāpi vedanaṃ
khiyyati nopaciyyati evaṃ so caratī sato
evaṃ apacinato dukkhaṃ santike nibbāna vuccatī"ti
imā gāthā abhāsi.
---------------------------------------------------------------------------------------------
page335.
Tattha rūpaṃ disvāti cakkhuviññeyyaṃ rūpaṃ cakkhudvārena upalabhitvā. Sati
muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikarototi tasmiṃ rūpe diṭṭhamatte eva aṭṭhatvā
subhanimittaṃ manasikaroto subhākāraggahaṇavasena ayoniso manasikaroto sati muṭṭhā hoti. Tathā
ca sati sārattacitto vedeti taṃ rūpārammaṇaṃ ratto giddho gadhito hutvā anubhavati
assādeti abhinandati. Tathābhūto ca tañca ajjhosa tiṭṭhatīti tañca rūpārammaṇaṃ
ajjhosāya "sukhaṃ sukhan"ti abhinivissa gilitvā pariniṭṭhāpetvā tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavāti tassa evarūpassa puggalassa
rūpasambhavā rūpārammaṇā sukhādibhedena anekā vedanā kilesuppatihetubhūtā vaḍḍhanti.
Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññatīti piyarūpe sārajjanavasena uppajjamānāya
abhijjhāya apiyarūpe byāpajjanavasena piyarūpasseva vipariṇāmaññathābhāvāya 1-
uppajjamānāya sokādilakkhaṇāya vihesāya ca assa puggalassa cittaṃ upahaññati bādhiyati.
Evamācinato dukkhanti vuttākārena 2- taṃ taṃ vedanassādavasena bhavābhisaṅkhāraṃ ācinato
vaṭṭadukkhaṃ pavattati. Tenāha bhagavā "vedanāpaccayā taṇhā .pe. Dukkhakkhandhassa
samudayo hotī"ti. 3- Tathābhūtassa ārā ārakā dūre nibbānaṃ vuccati, tassa taṃ
dullabhanti attho. Saddaṃ sutvātiādigāthāsupi vuttanayeneva attho veditabbo. Tattha
ghatvāti ghāyitvā. Bhotvāti sāyitvā. Phussāti phusitvā. Dhammaṃ ñatvāti
dhammārammaṇaṃ vijānitvā.
Evaṃ chadvāragocare sārajjantassa vaṭṭaṃ dassetvā idāni tattha virajjantassa
vivaṭṭaṃ dassento "na so rajjati rūpesū"tiādimāha. Tattha na so rajjati
rūpesu, rūpaṃ disvā paṭissatoti yo puggalo rūpaṃ disvā āpāthagataṃ rūpārammaṇaṃ
cakkhudvārikena viññāṇasantānena gahetvā catusampajaññavasena sampajānakāritāya
paṭissato hoti, so rūpārammaṇesu na rajjati rāgaṃ na janeti, aññadatthu virattacitto
@Footnote: 1 Sī. vipariṇāmaññathābhāvā, vipariṇāmaññathābhāvena? 2 Sī. vuttappakārena
@3 abhi.vi. 35/232,242/163,165 suttantabhājanīya,
@saṃ.nidāna.16/1/2 paṭiccasamuppādasutta
---------------------------------------------------------------------------------------------
page336.
Vedeti, rūpārammaṇamhi samudayādito yathābhūtaṃ pajānanto nibbindati, nibbindanto
taṃ tatthuppannavedanañca virattacitto vedeti, tathābhūto ca tañca nājjhosa tiṭṭhatīti
taṃ rūpārammaṇaṃ sammadeva virattacittatāya ajjhosāya na tiṭṭhati "etaṃ mama, esohamasmi,
eso me attā"ti taṇhāmānadiṭṭhivasena nābhinivisati.
Yathāssa passato rūpanti assa yogino yathā tattha abhijjhādayo nappavattanti,
evaṃ aniccādito rūpaṃ passantassa. Sevato cāpi vedananti taṃ ārabbha uppannaṃ
vedanaṃ taṃsampayuttadhamme ca gocarasevanāya sevato cāpi. Khiyyatīti sabbaṃ kilesavaṭṭaṃ
parikkhayaṃ pariyādānaṃ gacchati. Nopaciyyatīti na upaciyati na ācayaṃ gacchati. Evaṃ
so caratī satoti evaṃ kilesāpanayanapaṭipattiyā sato sampajāno hutvā carati
viharati. Evaṃ apacinato dukkhanti vuttanayena apacayagāminiyā maggapaññāya sakalaṃ
vaṭṭadukkhaṃ apacinantassa. Santike nibbāna vuccatīti saupādisesaanupādisesanibbāna-
dhātusamīpe evāti vuccati asaṅkhatāya dhātuyā sacchikatattā. Na so rajjati saddesūti-
ādīsupi imināva nayena attho veditabbo.
Evaṃ thero imāhi gāthāhi satthu ovādassa attanā upadhāritabhāvaṃ pavedetvā
uṭṭhāyāsanā satthāraṃ vanditvā gato na cirasseva vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ
pāpuṇīti.
Māluṅkyaputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
--------------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 33 page 331-336.
http://84000.org/tipitaka/atthapali/rm_line.php?B=33&A=7618&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=33&A=7618&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=389
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=7569
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=7732
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=7732
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]