[125] อธิปไตย 3 : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๖๔

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)

[125] อธิปไตย 3 (ความเป็นใหญ่, ภาวะที่ถือเอาเป็นใหญ่ - Adhipateyya: dominant influence; supremacy)
       1. อัตตาธิปไตย (ความมีตนเป็นใหญ่, ถือตนเป็นใหญ่, กระทำการด้วยปรารภตน เป็นประมาณ - Attādhipateyya: supremacy of self; self-dependence)
       2. โลกาธิปไตย (ความมีโลกเป็นใหญ่, ถือโลกเป็นใหญ่, กระทำการด้วยปรารภนิยมของโลก เป็นประมาณ - Lokādhipateyya: supremacy of the world or public opinion)
       3. ธัมมาธิปไตย (ความมีธรรมเป็นใหญ่, ถือธรรมเป็นใหญ่, กระทำการด้วยปรารภความถูกต้อง เป็นจริง สมควรตามธรรม เป็นประมาณ - Dhammādhipateyya: supremacy of the Dhamma or righteousness; rule of the Dhamma; rule of the true law)

       ผู้เป็นอัตตาธิปก พึงใช้สติให้มาก;
       ผู้เป็นโลกาธิปก พึงมีปัญญาครองตน และรู้พินิจ;
       ผู้เป็นธรรมาธิปก พึงประพฤติให้ถูกหลักธรรม;
       ผู้เป็นหัวหน้าหมู่ เป็นนักปกครอง พึงถือธรรมาธิปไตย.

D.III.220;
A.I.147.

ที.ปา. 11/228 /231;
องฺ.ติก. 20/479 /186.

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔
http://84000.org/tipitaka/dic/d_item.php?i=125