[141] เจดีย์ 4 : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๖๔

[141] เจดีย์ 4 (สิ่งที่ก่อขึ้น, ที่เคารพบูชา, สิ่งที่เตือนใจให้ระลึกถึง, ในที่นี้หมายถึง สถานที่หรือสิ่งที่เคารพบูชาเนื่องด้วยพระพุทธเจ้าหรือพระพุทธศาสนา เรียกเต็มว่า สัมมาสัมพุทธเจดีย์ หรือ พุทธเจดีย์ - Cetiya: shrine; Buddhist monument; objects of homage)
       1. ธาตุเจดีย์ (เจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ - Dhātu-cetiya: a relic shrine; sepulchral or reliquary monument; stupa enshrining the Buddha’s relics)
       2. บริโภคเจดีย์ (เจดีย์คือสิ่งหรือสถานที่ที่พระพุทธเจ้าเคยทรงใช้สอย อย่างแคบหมายถึงต้นโพธิ์ อย่างกว้างหมายถึงสังเวชนียสถาน 4 ตลอดจนสิ่งทั้งปวงที่พระพุทธเจ้าเคยทรงบริโภค เช่น บาตร จีวร และบริขารอื่นๆ เป็นต้น - Paribhoga-cetiya: a shrine by use or by association; things and places used by the Buddha, esp. the Bodhi tree)
       3. ธรรมเจดีย์ (เจดีย์บรรจุพระธรรม เช่น บรรจุใบลานจารึกพุทธพจน์แสดงหลักปฏิจจสมุปบาท เป็นต้น - Dhamma-cetiya: a doctrinal shrine; monument of the Teaching where inscribed palm-leaves or tablets or scriptures are housed)
       4. อุทเทสิกเจดีย์ (เจดีย์สร้างอุทิศพระพุทธเจ้า ได้แก่ พระพุทธรูป - Uddesika-cetiya: a shrine by dedication, i.e. a Buddha-image)

       เจดีย์เหล่านี้ ในที่มาแต่ละแห่ง ท่านแสดงไว้ 3 ประเภท นับรวมที่ไม่ซ้ำเข้าด้วยกัน จึงเป็น 4.

KhA.222;
J.IV.228

ขุทฺทก.อ. 247;
ชา.อ. 6/185;
วินย.ฎีกา 1/263.

[***] ฌาน 4 ดู [9] ฌาน 4.

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔
http://84000.org/tipitaka/dic/d_item.php?i=141