[258] อินทรีย์ 5 : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๖๔

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)

[258] อินทรีย์ 5 (ธรรมที่เป็นใหญ่ในกิจของตน - Indriya: controlling faculty)
       1. สัทธา (ความเชื่อ - Saddhā: confidence)
       2. วิริยะ (ความเพียร - Viriya: energy; effort)
       3. สติ (ความระลึกได้ - Sati: mindfulness)
       4. สมาธิ (ความตั้งจิตมั่น - Samādhi: concentration)
       5. ปัญญา (ความรู้ทั่วชัด - Paññā: wisdom; understanding)

       หมวดธรรมนี้เรียกอย่างหนึ่งว่า พละ 5 ที่เรียกว่า พละ เพราะความหมายว่า เป็นพลัง ทำให้เกิดความมั่นคง ซึ่งความไร้ศรัทธาเป็นต้น แต่ละอย่างจะเข้าครอบงำไม่ได้
       ส่วนที่เรียกว่า อินทรีย์ เพราะความหมายว่า เป็นใหญ่ในการกระทำหน้าที่แต่ละอย่างๆ ของตน คือเป็นเจ้าการในการครอบงำเสียซึ่งความไร้ศรัทธา ความเกียจคร้าน ความประมาท ความฟุ้งซ่าน และความหลงตามลำดับ
       ดู [228] พละ 5.

S.V.191-204; 235-237;
Ps.II.1-29.

สํ.ม. 19/843-900 /256-271; 1061-1069 /310-312;
ขุ.ปฏิ. 31/423-463 /300-344.

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔
http://84000.org/tipitaka/dic/d_item.php?i=258