[319] กุศลกรรมบถ 10(๑) : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ พ.ศ. ๒๕๖๔

[319] กุศลกรรมบถ 10^๑ (ทางแห่งกุศลกรรม, ทางทำความดี, กรรมดีอันเป็นทางนำไปสู่สุคติ - Kusala-kammapatha: wholesome course of action) ว่าโดยหัวข้อย่อ ดังนี้
       ก. กายกรรม 3 (การกระทำทางกาย - Kāyakamma: bodily action)
           1. ปาณาติปาตา เวรมณี^@ (เว้นจากปลงชีวิต - Pāṇātipātā veramaṇī: abstention from killing)
           2. อทินฺนาทานา เวรมณี (เว้นจากถือเอาของที่เขามิได้ให้โดยอาการขโมย - Adinnādānā veramaṇī: abstention from taking what is not given)
           3. กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณี (เว้นจากประพฤติผิดในกาม - Kāmesumicchācārā veramaṇī: abstention from sexual misconduct)
----------------------------------------------
^@ เวรมณี แปลว่า “เจตนาที่ทำให้เว้น” หรือ “เจตนาที่ตรงข้าม” เมื่อจะแปลให้เต็มความ จึงควรแปลว่า “การกระทำที่ว่างจากการคิดเบียดเบียน” หรือ “การทำดีที่ตรงข้ามกับการเบียดเบียนชีวิต” ดังนี้เป็นต้น

       ข. วจีกรรม 4 (การกระทำทางวาจา - Vacīkamma: verbal action)
           4. มุสาวาทา เวรมณี (เว้นจากพูดเท็จ - Musāvādā veramaṇī: abstention from false speech)
           5. ปิสุณาย วาจาย เวรมณี (เว้นจากพูดส่อเสียด - Pisuṇāya vācāya veramaṇī: abstention from tale-bearing)
           6. ผรุสาย วาจาย เวรมณี (เว้นจากพูดคำหยาบ - Pharusāya vācāya veramaṇī: abstention from harsh speech)
           7. สมฺผปฺปลาปา เวรมณี (เว้นจากพูดเพ้อเจ้อ - Samphappalāpā veramaṇī: abstention from vain talk or gossip)

       ค. มโนกรรม 3 (การกระทำทางใจ - Manokamma: mental action)
           8. อนภิชฺฌา (ความไม่คิดเพ่งเล็งอยากได้ของเขา - Anabhijjhā: non-covetousness)
           9. อพฺยาปาท (ความไม่คิดร้ายต่อผู้อื่น - Abyāpāda: non-illwill)
           10. สมฺมาทิฏฺฐิ (ความเห็นชอบ ถูกต้องตามคลองธรรม - Sammādiṭṭhi: right view)

D.III.269, 290.

ที.ปา. 11/360 /284; 471 /337.

พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ ๔๓ - กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๔
http://84000.org/tipitaka/dic/d_item.php?i=319