พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์

จุณณิยบท คำร้อยแก้ว, ข้อความร้อยแก้วที่กระจายความออกไป ตรงข้ามกับคำประพันธ์ที่ผูกเป็นคำร้อยกรอง ซึ่งเรียกว่า คาถาพันธ์ หรือ คาถา;
       ในการจัดพุทธพจน์เป็นประเภทต่างๆ ที่เรียกว่า นวังคสัตถุศาสน์ พุทธพจน์อันเป็นคำวิสัชนาที่เป็นจุณณิยบทล้วน จัดเป็นเวยยากรณะ, พุทธพจน์ที่เป็นคาถาล้วน จัดเป็นคาถา, พุทธพจน์ที่เป็นจุณณิยบทและมีคาถาระคน จัดเป็นเคยยะ;
       ในประเพณีไทย เมื่อพระเทศน์ มีธรรมเนียมให้ยกข้อความบาลีขึ้นมาว่านำก่อน และในการเทศน์ทั่วไป มักยกคาถาพุทธภาษิตขึ้นเป็นบทตั้ง เรียกว่า นิกเขปบท แต่ในการเทศน์มหาชาติ ซึ่งเป็นเทศนาที่มีลักษณะเฉพาะพิเศษ นิยมยกข้อความร้อยแก้วภาษาบาลีจากอรรถกถาชาดกมากล่าวนำทีละเล็กน้อยก่อนดำเนินเรื่องในภาษาไทยต่อไป และนี่คงเป็นเหตุให้เกิดความเข้าใจที่เป็นความหมายใหม่ขึ้นในภาษาไทยว่า จุณณียบท คือ บทบาลี (ร้อยแก้ว) เล็กน้อย ที่ยกขึ้นแสดงก่อนเนื้อความ (พจนานุกรมเขียน จุณณียบท);
       ตรงข้ามกับ คาถา, คาถาพันธ์; ดู นวังคสัตถุศาสน์

พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ บรรทัดที่ ๑๐๒๐ - ๑๐๒๔.
https://84000.org/tipitaka/dic/v_line.php?A=1020&Z=1024