ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
   ฉบับหลวง   บาลีอักษรไทย   PaliRoman 
แสดงหมายเลขหน้า
ในกรณี :- 
   บรรทัดแรกของแต่ละหน้าอ่านหัวข้อถัดไปอ่านหัวข้อสุดท้าย คลิกเพื่อเปลี่ยน ฐญ เป็นแบบไทย
พระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๒ ภาษาบาลี อักษรไทย พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๒๔ สุตฺต. ขุ. อปทานํ (๑)
                                  สุตฺตนฺตปิฏเก ขุทฺทกนิกายสฺส
                                                 อปทานํ
                                                    -----
                          นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ
                                           ปโม พุทฺธวคฺโค
                                           ปมํ พุทฺธาปทานํ
     [๑]               |๑.๑| ตถาคตํ เชตวเน วสนฺตํ
                                  อปุจฺฉิ เวเทหมุนี นตงฺโค
                                  สพฺพญฺุพุทฺธา กิร นาม โหนฺติ
                                  ภวนฺติ เต เหตุหิ เกหิ ธีรา ๑- ฯ
                         |๑.๒| ตทาห สพฺพญฺุวโร มเหสี
                                  อานนฺทภทฺทํ มธุรสฺสเรน
                                  เย สพฺพพุทฺเธสุ กตาธิการา
                                  อลทฺธโมกฺขา ชินสาสเนสุ ฯ
                         |๑.๓| เตเนว สมฺโพธิมุเขน ธีรา
                                  อชฺฌาสเยนาปิ มหาพเลน
                                  ปญฺาย เตเชน สุติกฺขปญฺา
                                  สพฺพญฺุภาวํ อนุปาปุณนฺติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ธีร ฯ
                 |๑.๔| อหมฺปิ ปุพฺพพุทฺเธสุ             พุทฺธตฺตํ อภิปตฺถยึ
                          ตึส ปารมิ สมฺปุณฺณา [๑]-    ธมฺมราชา อสงฺขิยา ฯ
                  |๑.๕| สมฺโพธึ พุทฺธเสฏฺานํ          สสงฺเฆ โลกนายเก
                           ทสงฺคุลี นมสฺสิตฺวา              สิรสา อภิวาทเย ๒- ฯ
                  |๑.๖| ยาวตา พุทฺธเขตฺเตสุ            รตนา วิชฺชนฺติสงฺขิยา
                           อากาสฏฺา จ ภุมฺมฏฺา      มนสา สพฺพมาหเร ๓- ฯ
                  |๑.๗| ตตฺถ รูปิยภูมิยํ                   ปาสาทํ มาปเย อหํ
                           เนกภุมฺมํ รตนมยํ ๔-          อุพฺพิทฺธํ นภมุคฺคตํ ฯ
                  |๑.๘| วิจิตฺตถมภํ สุกตํ                 สุวิภตฺตํ มหารหํ
                           กนกามยสงฺฆาฏํ ๕-           โกนฺตจฺฉตฺเตหิ มณฺฑิตํ ฯ
                  |๑.๙| ปมา เวฬุริยา ภูมิ             วิมลพฺภสมา สุภา
                           นฬินาชลชากิณฺณา ๖-       วรกญฺจนภูมิยา ฯ
                |๑.๑๐| ปหฏฺสาขาปวาฬ-            วณฺณา โลหิตกา สุภา ๗-
                            อินฺทโคปกวณฺณาภา         ภูมิ โอภาสตี ทิสา ฯ
                |๑.๑๑| สุวิภตฺตา ฆรมุขา               นิยฺยุหา ๘- สีหปญฺชรา
                           จตุโร เวทิกา ชาลา             คนฺธาเวฬา มโนรมา ฯ
                |๑.๑๒| นีลา ปีตา โลหิตกา            โอทาตา สุทฺธกาฬกา
                            กูฏาคารวรูเปตา               สตฺตรตนภูสิตา ฯ
                |๑.๑๓| โอโลกมยา ปทุมา            วาฬวิหงฺคโสภิตา
                            นกฺขตฺตตารกากิณฺณา      จนฺทสุริเยหิ ๙- มณฺฑิตา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม.   มนสาเยว หุตฺวาน           ธมฺมราชา อสงฺขิยา ฯ
@       อถ พุทฺธาปทานานิ           สุณาถ สุทฺธมานสา ฯ
@ ม. อภิวาทยึ ฯ ๓. ม. สพฺพมาหรึ ฯ  ม. รตนามยํ ฯ  ม. กนกมย- ฯ
@ ม. นฬินชลชากิณฺณา ฯ  ม. ปวาฬสา ปวาฬวณฺณา กาจิ โลหิตกา สุภา ฯ
@ ม. นิยฺยูหา ฯ  ม. จนฺทสูเรหิ ฯ
                |๑.๑๔| เหมชาเลน สญฺฉนฺนา         โสณฺณกึกิณิกายุตา
                            วาตเวเคน กุชฺชนฺติ             โสณฺณชาลา ๑- มโนรมา ฯ
                |๑.๑๕| มญฺเชฏฺกํ โลหิตกํ             ปีตกํ หริปญฺชรํ
                            นานารงฺเคหิ สํจิตฺตํ ๒-       อุสฺสิตทฺธชมาลินี ฯ
                |๑.๑๖| นานา ๓- พหูเนกสตา        ผลกา ๔- รชตามยา
                            มณิมยา โลหิตงฺกา            มสารคลฺลมยา ตถา ฯ
                            นานาสยนจิตฺติตา ๕-        สณฺหกาสิกสนฺถตา
                |๑.๑๗| กมฺพลา ทุกุลา จีนา           ปตฺตุณฺณา ปณฺฑุปาวุรา ฯ
                            วิวิธตฺถรณํ สพฺพํ               มนสา ปญฺเปมหํ
                |๑.๑๘| ตาสุ ตาเสฺวว ภูมีสุ             รตนกูฏลงฺกตา ฯ
                            มณิเวโรจนา อุกฺกา           ธารยนฺตา สุติฏฺเร
                |๑.๑๙| โสภนฺติ เอสิกา ถมฺภา        สุภา กญฺจนโตรณา ฯ
                            ชมฺโพนทา สารมยา          อโถ รชตมยาปิจ
                |๑.๒๐| เนกาสนฺธี สุวิภตฺตา           กวาฏคฺคลจิตฺติตา ฯ
                            อุภโต ปุณฺณฆฏาเนกา      ปทุมุปฺปลสํยุตา
                |๑.๒๑| อตีเต สพฺพพุทฺเธ จ            สสงฺเฆ โลกนายเก ฯ
                            ปกติวณฺณรูเปน                นิมฺมินิตฺวา สสาวเก
                |๑.๒๒| เตน ทฺวาเรน ปวีสิตฺวา        สพฺพพุทฺธา สสาวกา ฯ
                            สพฺพโสวณฺณมเย ปีเ       นิสินฺนา อริยมณฺฑลา
                |๑.๒๓| เย จ เอตรหิ อตฺถิ               พุทฺธา โลเก อนุตฺตรา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. โสณฺณมาลา ฯ  ม. สมฺปิตํ ฯ  ม. น นํ ฯ  ม. ผลิกา ฯ
@ ม. นานาสยนวิจิตฺตา ฯ
                              อตีตา ๑- วตฺตมานา จ    ภวนํ สพฺเพ สมารุหุํ
                  |๑.๒๔| ปจฺเจกพุทฺเธเนกสเต        สยมฺภู อปราชิเต ฯ
                              อตีเต วตฺตมาเน จ          ภวนํ สพฺเพ สมารุหุํ
                  |๑.๒๕| กปฺปรุกฺขา พหู อตฺถิ        เย ทิพฺพา เย จ มานุสา ฯ
                              สพฺพํ ทุสฺสํ สมาหนฺตฺวา  อจฺฉาเทมิ ติจีวรํ
                  |๑.๒๖| ขชฺชโภชฺชํ สายนิยํ           สมฺปนฺนํ ปานโภชนํ ฯ
                              มณิมเย สุเภ ปตฺเต         สมฺปูเรตฺวา อทาสหํ
                  |๑.๒๗| ทิพฺพวตฺถา สมาหุตฺวา     มฏฺา จีวรสํยุตา ฯ
                              มธุรา สกฺขรา เจว           เตลา จ มธุผาณิตา
                  |๑.๒๘| ตปฺปิตา ปรมนฺเนน          สพฺเพ อริยมณฺฑลา ฯ
                              รตนคพฺภํ ปวีสิตฺวา         เกสรีว คุหาสเย
                  |๑.๒๙| มหารหมฺหิ สยเน            สีหเสยฺยมกปฺปยุํ ฯ
                              สมฺปชานา สมุฏฺาย       เสยฺเย ปลฺลงฺกมาภชุํ
                  |๑.๓๐| โคจรํ สพฺพพุทฺธานํ          ฌานรติสมปฺปิตา ฯ
                              อญฺเ ธมฺมานิ เทเสนฺติ  อญฺเ กีฬนฺติ อิทฺธิยา
                  |๑.๓๑| อปฺปนายปิ กีฬนฺติ          อภิญฺาวสิภาวิตา ฯ
                              วิกุพฺพนา วิกุพฺพนฺติ       อเนกสตสหสฺสิโย
                  |๑.๓๒| พุทฺธาปิ พุทฺเธ ปุจฺฉนฺติ   วิสยํ สพฺพญฺุมาลยํ ฯ
                              คมฺภีรํ นิปุณํ านํ           ปญฺาย วินิพุชฺฌเร
                  |๑.๓๓| สาวกา พุทฺเธ ปุจฺฉนฺติ     พุทฺธา ปุจฺฉนฺติ สาวเก ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อตีเต ฯ  สมาหรึ ฯ
                          อญฺมญฺญฺจ ปุจฺฉนฺติ ๑-   อญฺมญฺ พฺยากโรนฺติ เต
              |๑.๓๔| พุทฺธา ปจฺเจกพุทฺธา จ         สาวกา ปริจารกา ฯ
                          เอวํ รตีสุ รมมานา              ปาสาเทภิรมนฺติ เต
              |๑.๓๕| ฉตฺตาติฉตฺตา ติฏฺนฺติ         รตนาเวฬุสนฺนิภา ๒-
                          สุวณฺณชาลสํยุตฺตํ              รชตชาลขจิตํ ๓-
                          มุตฺตาชาลปริกฺขิตฺตํ ๔-       สพฺเพ ธาเรนฺตุ มตฺถเก ฯ
              |๑.๓๖| ภวนฺติ ๕- เจลวิตานา          โสณฺณตารกจิตฺติตา
                          วิจิตฺตา มลยวิตตา             สพฺเพ ธาเรนฺตุ มตฺถเก ฯ
              |๑.๓๗| วิตตา มลยทาเมหิ              คนฺธทาเมหิ โสภิตา
                          ทุสฺสทาเมหิ ปริกิณฺณา       รตนทามภูสิตา ฯ
              |๑.๓๘| ปุปฺผาภิกิณฺณา สุวิจิตฺตา     สุรภิคนฺธธูปิตา
                          คนฺธปญฺจางฺคุลงฺกตา          เหมจฺฉทนฉาทิตา ฯ
              |๑.๓๙| จตุทฺทิสา โปกฺขรญฺโ         ปทุมุปฺปลสนฺถตา
                          โสวณฺณรูเป ขายนฺตุ           ปทุมเรณุรชุคฺคตา ฯ
              |๑.๔๐| ปุปฺผนฺตุ ปาทปา สพฺเพ       ปาสาทสฺส สมนฺตโต
                          สยญฺจ ปุปฺผา มุญฺจิตฺวา      คนฺตฺวา ภวนโมกิรุํ ฯ
              |๑.๔๑| สิขิโน ตตฺถ นจฺจนฺตุ            ทิพฺพา หํสา ปกุชฺชเร
                          กรวิกา จ คายนฺตุ              ทิชสงฺฆา สมนฺตโต ฯ
              |๑.๔๒| เภริโย สพฺพา วชฺชนฺตุ         วีณา สพฺพา รวนฺตุ ตา ๖-
                          สพฺพา สงฺคีติ วตฺตนฺตุ         ปาสาทสฺส สมนฺตโต ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ปุจฺฉิตฺวา ฯ  ม. ฉตฺตา ติฏฺนฺตุ รตนา กาญฺจนาเวปนฺติกา ฯ  ม.
@อยํ อุปฑฺฒคาถา นตฺถิ ฯ  ม. มุตฺตาชาลปริกฺขิตฺตา ฯ  ม. ภวนฺตุ ฯ
@ ม. รสนฺตุ ตา ฯ
              |๑.๔๓| ยาวตา พุทฺธเขตฺตมฺหิ          จกฺกวาฬา ๑- จมูปริ
                          มหนฺตา โชติสมฺปนฺนา        อจฺฉิทฺทา รตนามยา ฯ
              |๑.๔๔| ติฏฺนฺตุ โสณฺณปลฺลงฺกา     ทีปรุกฺขา ชลนฺตุ เต
                          ภวนฺตุ เอกปชฺโชตา            ทสสหสฺสปรมฺปรา ฯ
              |๑.๔๕| คณิกา ลาสิกา เจว              นจฺจนฺตุ อจฺฉราคณา
                          นานารงฺคา ปทิสฺสนฺตุ         ปาสาทสฺส สมนฺตโต ฯ
              |๑.๔๖| ทุมคฺเค ปพฺพตคฺเค วา         สิเนรุคิริมุทฺธเน
                          อุสฺสาเปมิ ธชํ สพฺพํ            วิจิตฺตํ ปญฺจวณฺณิกํ ฯ
              |๑.๔๗| นรา นาคา จ คนฺธพฺพา       สพฺเพ เทวา อุเปนฺตุ เต
                          นมสฺสนฺตา ปญฺชลิกา         ปาสาทํ ปริวารยุํ ฯ
              |๑.๔๘| ยงฺกิญฺจิ กุสลํ กมฺมํ             กตฺตพฺพํ กิริยํ มม
                          กาเยน วาจามนสา            ติทเส สุคตํ กตํ ฯ
              |๑.๔๙| เย สตฺตา สญฺิโน อตฺถิ      เย จ สตฺตา อสญฺิโน
                          กตํ ปุญฺผลํ มยฺหํ            สพฺเพ ภาคี ภวนฺตุ เต ฯ
              |๑.๕๐| เย ๒- ตํ กตํ สุวิทิตํ             ทินฺนํ ปุญฺผลํ มยา
                          เย จ ตตฺถ น ชานนฺติ          เทวา คนฺตฺวา นิเวทยุํ ฯ
              |๑.๕๑| สพฺเพ โลกมฺหิ เย สตฺตา      ชีวนฺตาหารเหตุกา
                          มนุญฺ โภชนํ สพฺเพ ๓-    ลภนฺตุ มม เจตสา ฯ
              |๑.๕๒| มนสา ทานํ มยา ทินฺนํ       มนสา ปสาทมาทยึ ๔-
                          ปูชิตฺวา ๕- สพฺพสมฺพุทฺธํ   ปจฺเจกานญฺจ ปูชยึ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. จกฺกวาเฬ ตโต ปเร ฯ  ม. เยสํ ฯ  ม. สพฺพํ ฯ  ม. ปสาทมาวหึ ฯ
@ ม. ปูชิตา สพฺพสมฺพุทฺธา ปจฺเจกา ชินสาวกา ฯ
              |๑.๕๓| เตน กมฺเมน สุกเตน         เจตนาปณิธีหิ จ
                          ชเหตฺวา มานุสํ เทหํ         ตาวตึสํ อคญฺฉหํ ฯ
              |๑.๕๔| ทุเว ภเว ปชานามิ            เทวตฺตํ อถ มานุสํ
                          อญฺ คตึ น ชานามิ        มนสา ปตฺถนาผลํ ฯ
              |๑.๕๕| เทวานํ อธิโก โหมิ            ภวามิ มนุชาธิโป
                          รูปลกฺขณสมฺปนฺโน         ปญฺาย อสโม ภเว ฯ
              |๑.๕๖| โภชนํ วิวิธํ เสฏฺ              รตนญฺจ อนปฺปกํ
                          นานาวิธานิ วตฺถานิ         นภสา ขิปฺปํ อุเปนฺติ มํ ฯ
              |๑.๕๗| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ ๑- หตฺถํ ปสาเรมิ    ทิพฺพา ภกฺขา อุเปนฺติ มํ ฯ
              |๑.๕๘| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ          รตนา สพฺเพ อุเปนฺติ เม ฯ
              |๑.๕๙| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ         สพฺเพ คนฺธา อุเปนฺติ เม ฯ
              |๑.๖๐| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ         สพฺเพ ยานา อุเปนฺติ เม ฯ
              |๑.๖๑| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ         สพฺเพ มาลา อุเปนฺติ เม ฯ
              |๑.๖๒| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ          อลงฺการา อุเปนฺติ เม ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยํ ยํ ฯ สพฺพตฺถ อีทิสเมว ฯ
              |๑.๖๓| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ         สพฺพา กญฺา อุเปนฺติ เม ฯ
              |๑.๖๔| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ         มธุสกฺขรา อุเปนฺติ เม ฯ
              |๑.๖๕| ปพฺยา ปพฺพเต เจว        อากาเส อุทเก วเน
                          ยตฺถ หตฺถํ ปสาเรมิ         สพฺเพ ขชฺชา อุเปนฺติ เม ฯ
              |๑.๖๖| อธเน อทฺธิเก ชเน            ยาจเก จ ปถาวิโน
                          ททามิ ตํ ทานวรํ             สมฺโพธิวรปตฺติยา ฯ
              |๑.๖๗| นาเทนฺโต ปพฺพตํ เสลํ      คชฺเชนฺโต พหลํ คิรึ
                          สเทวกํ หาสยนฺโต           พุทฺโธ โลเก ภวามหํ ฯ
              |๑.๖๘| ทิสา ทสวิธา โลเก           ยายโต นตฺถิ อนฺตกํ
                          ตสฺมิญฺจ ทิสาภาคมฺหิ     พุทฺธเขตฺตา อสงฺขิยา ฯ
              |๑.๖๙| ปภา ปกิตฺติตา มยฺหํ        ยมกา รํสิวาหนา
                          เอตฺถนฺตเร รํสิชาลํ          อาโลโก วิปุโล ภเว ฯ
              |๑.๗๐| เอตฺตเก โลกธาตุมฺหิ        สพฺเพ ปสฺสนฺตุ มํ ชนา
                          สพฺเพว ๑- สุมนา โหนฺตุ  สพฺเพ มํ อนุวตฺตเร ฯ
              |๑.๗๑| วิสิฏฺมธุรนาเทน            อมตํ เภริมาหเร ๒-
                          เอตฺถนฺตเร ชนา สพฺเพ     สุณนฺตุ มธุรํ คิรํ ฯ
              |๑.๗๒| ธมฺมเมเฆน วสฺสนฺเต       สพฺเพ โหนฺตุ อนาสวา
                          เย ตตฺถ ปจฺฉิมกา สตฺตา  โสตาปนฺนา ภวนฺตุ เต ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สพฺเพ มํ อนุวตฺตนฺตุ ยาว พฺรหฺมนิเวสนํ ฯ  ม. เภริมาหนึ ฯ
              |๑.๗๓| ทตฺวา ทาตพฺพกํ ทานํ       สีลํ ปูเร ๑- อเสสโต
                          เนกฺขมฺมปารมึ คนฺตฺวา    ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ
              |๑.๗๔| ปณฺฑิเต ปริปุจฺฉิตฺวา        กตฺวา วิริยมุตฺตมํ
                          ขนฺติยา ปารมึ คนฺตฺวา     ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ
              |๑.๗๕| กตฺวา ทฬฺหมธิฏฺานํ        สจฺจปารมิ ปูรเย
                          เมตฺตาย ปารมึ คนฺตฺวา    ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ
              |๑.๗๖| ลาภาลาเภ สุขทุกฺเข        สมฺมานเน วิมานเน
                          สพฺพตฺถ สมโก หุตฺวา      ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ ฯ
              |๑.๗๗| โกสชฺชํ ภยโต ทิสฺวา         วิริยญฺจาปิ เขมโต
                          อารทฺธวิริยา โหถ            เอสา พุทฺธานุสาสนี ฯ
              |๑.๗๘| วิวาทํ ภยโต ทิสฺวา           อวิวาทญฺจ เขมโต
                          สมคฺคา สขิลา โหถ          เอสา พุทฺธานุสาสนี ฯ
              |๑.๗๙| ปมาทํ ภยโต ทิสฺวา          อปฺปมาทญฺจ เขมโต
                          ภาเวถฏฺงฺคิกํ มคฺคํ         เอสา พุทฺธานุสาสนี ฯ
              |๑.๘๐| สมาคตา พหู พุทฺธา         อรหนฺโต จ สพฺพโส
                          สมฺพุทฺเธ อรหนฺเต จ        วนฺทมานา นมสฺสถ ฯ
              |๑.๘๑| เอวํ อจินฺติยา พุทฺธา         พุทฺธธมฺมา อจินฺติยา
                          อจินฺติเยสุ ปสนฺนานํ        วิปาโก โหตฺยจินฺติโยติ ฯ
              อิตฺถํ สุทํ ภควา อตฺตโน พุทฺธจริตํ สมฺโพธยมาโน ๒-
พุทฺธาปทานิยํ นาม ธมฺมปริยายํ อภาสิตฺถาติ ฯ
                                         พุทฺธาปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ปูเรตฺวา ฯ  ม. สมฺภาวยมาโน ฯ
                                       ทุติยํ ปจฺเจกพุทฺธาปทานํ
     [๒]               |๒.๘๒| อถ ปจฺเจกพุทฺธาปทานํ สุณาถ ฯ
                                    ตถาคตํ เชตวเน วสนฺตํ
                                    อปุจฺฉิ เวเทหมุนี นตงฺโค
                                    ปจฺเจกพุทฺธา กิร นาม โหนฺติ
                                    ภวนฺติ เต เหตุหิ เกหิ ธีรา ๑- ฯ
                        |๒.๘๓| ตทาห สพฺพญฺุวโร มเหสี
                                    อานนฺทภทฺทํ มธุรสฺสเรน
                                    เย สพฺพพุทฺเธสุ ๒- กตาธิการา
                                    อลทฺธโมกฺขา ชินสาสเนสุ ฯ
                        |๒.๘๔| เตเนว สํเวคมุเขน ธีรา
                                    วินาปิ พุทฺเธหิ สุติกฺขปญฺา
                                    อารมฺมเณนาปิ ปริตฺตเกน
                                    ปจฺเจกโพธึ อนุปาปุณนฺติ ฯ
                        |๒.๘๕| สพฺพมฺหิ โลกมฺหิ มมํ เปตฺวา
                                    ปจฺเจกพุทฺธาน ๓- สโมว นตฺถิ
                                    เตสํ อิมํ วณฺณปเทสมตฺตํ
                                    วกฺขามหํ สาธุ มหามุนีนํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. วีร ฯ  ม. ปุพฺพพุทฺเธสุ ฯ  ม. ปจฺเจกพุทฺเธหิ ฯ
                        |๒.๘๖| สยเมว พุทฺธาน มหาอิสีนํ
                                    สาธูนิ วากฺยานิ มธุํว ขุทฺทํ
                                    อนุตฺตรํ เภสชฺชํ ปตฺถยนฺตา
                                    สุณาถ สพฺเพ สุปสนฺนจิตฺตา ฯ
                        |๒.๘๗| ปจฺเจกพุทฺธาน สมาคตานํ
                                    ปรมฺปรํ พฺยากรณานิ ยานิ
                                    อาทีนโว ยญฺจ วิราควตฺถุํ
                                    ยถา จ โพธึ อนุปาปุณึสุ ฯ
                        |๒.๘๘| สราควตฺถูสุ วิราคสญฺ
                                    รตฺตมฺหิ โลกมฺหิ วิรตฺตจิตฺตา
                                    หิตฺวา ปปญฺจํ ๑- ชิตผนฺทิตานิ
                                    ตตฺเถว โพธึ อนุปาปุณึสุ ฯ
                        |๒.๘๙| สพฺเพสุ ภูเตสุ นิธาย ทณฺฑํ
                                    อวิเหยํ อญฺตรมฺปิ เตสํ
                                    เมตฺเตน จิตฺเตน หิตานุกมฺปี
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                         |๒.๙๐| สพฺเพสุ ภูเตสุ นิธาย ทณฺฑํ
                                    อวิเหยํ อญฺตรมฺปิ เตสํ
                                    น ปุตฺตมิจฺเฉยฺย กุโต สหายํ
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ปปญฺเจ ฯ
                        |๒.๙๑| สํสคฺคชาตสฺส ภวนฺติ เสฺนหา
                                    เสฺนหนฺวยํ ทุกฺขมิทํ ปโหติ
                                    อาทีนวํ เสฺนหชํ เปกฺขมาโน
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๒| มิตฺเต สุหชฺเช อนุกมฺปมาโน
                                    หาเปติ อตฺถํ ปฏิพนฺธจิตฺโต
                                    เอตํ ภยํ สนฺถเว เปกฺขมาโน
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๓| วํโส วิสาโลว ยถา วิสตฺโต
                                    ปุตฺเตสุ ทาเรสุ จ ยา อเปกฺขา
                                    วํสกฺกฬีโรว อสชฺชมาโน
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๔| มิโค อรญฺมฺหิ ยถา อพนฺโธ
                                    เยนิจฺฉกํ คจฺฉติ โคจราย
                                    วิญฺู นโร เสริตํ เปกฺขมาโน
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๕| อามนฺตนา โหติ สหายมชฺเฌ
                                    วาเส าเน คมเน จาริกาย
                                    อนภิชฺฌิตํ เสริตํ เปกฺขมาโน
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๖| ขิฑฺฑา รตี โหติ สหายมชฺเฌ
                                    ปุตฺเตสุ เปมํ วิปุลญฺจ โหติ
                                    ปิยวิปฺปโยคํ วิชิคุจฺฉมาโน
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๗| จาตุทฺทิโส อปฺปฏิโฆ จ โหติ
                                    สนฺตุสฺสมาโน อิตรีตเรน
                                    ปริสฺสยานํ สหิตา อฉมฺภี
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๘| ทุสฺสงฺคหา ปพฺพชิตาปิ เอเก
                                    อโถ คหฏฺา ฆรมาวสนฺตา
                                    อปฺโปสฺสุกฺโก ปรปุตฺเตสุ หุตฺวา
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                        |๒.๙๙| โอโรปยิตฺวา คิหิพฺยญฺชนานิ
                                    สญฺฉินฺนปตฺโต ยถา โกวิฬาโร
                                    เฉตฺวาน วีโร คิหิพนฺธนานิ
                                    เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๐๐| สเจ ลเภถ นิปกํ สหายํ
                                     สทฺธิญฺจรํ สาธุวิหาริธีรํ
                                     อภิภุยฺย สพฺพานิ ปริสฺสยานิ
                                     จเรยฺย เตนตฺตมโน สติมา ฯ
                       |๒.๑๐๑| โน เจ ลเภถ นิปกํ สหายํ
                                     สทฺธิญฺจรํ สาธุวิหาริธีรํ
                                     ราชาว รฏฺ วิชิตํ ปหาย
                                     เอโก จเร มาตงฺครญฺเว นาโค ฯ
                      |๒.๑๐๒| อทฺธา ปสํสาม สหายสมฺปทํ
                                     เสฏฺา สมา เสวิตพฺพา สหายา
                                     เอเต อลทฺธา อนวชฺชโภชี
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๐๓| ทิสฺวา สุวณฺณสฺส ปภสฺสรานิ
                                     กมฺมารปุตฺเตน สุนิฏฺิตานิ
                                     สงฺฆฏฺฏมานานิ ทุเว ภุชสฺมึ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๐๔| เอวํ ทุติเยน สหา มมสฺส
                                     วาจาภิลาโป อภิสชฺชนา วา
                                     เอตํ ภยํ อายติ เปกฺขมาโน
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๐๕| กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา
                                     วิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํ
                                     อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๐๖| อีตี จ คณฺโฑ จ อุปทฺทโว จ
                                     โรโค จ สลฺลญฺจ ภยญฺจ เมตํ
                                     เอตํ ภยํ กามคุเณสุ ทิสฺวา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๐๗| สีตญฺจ อุณฺหญฺจ ขุทํ ปิปาสํ
                                     วาตาตเป ฑํสสิรึสเป จ
                                     สพฺพานิเปตานิ อภิภวิตฺวา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๐๘| นาโคว ยูถานิ วิวชฺชยิตฺวา
                                     สญฺชาตขนฺโธ ปทุมี อุฬาโร
                                     ยถาภิรนฺตํ วิหรํ อรญฺเ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๐๙| อฏฺานตํ สงฺคณิการตสฺส
                                     ยํ ผุสฺสเย ๑- สามยิกํ วิมุตฺตึ
                                     อาทิจฺจพนฺธุสฺส วโจ นิสมฺม
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๑๐| ทิฏฺีวิสูกานิ อุปาติวตฺโต
                                     ปตฺโต นิยามํ ปฏิลทฺธมคฺโค
                                     อุปฺปนฺนาโณมฺหิ อนญฺเนยฺโย
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ผสฺสเย ฯ
                       |๒.๑๑๑| นิลฺโลลุโป นิกฺกุโห นิปฺปิปาโส
                                     นิมฺมกฺโข นิทฺธนฺตกสาวโมโห
                                     นิราสโย สพฺพโลเก ภวิตฺวา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๑๒| ปาปํ สหายํ ปริวชฺชเยถ
                                     อนตฺถทสฺสึ วิสเม นิวิฏฺ
                                     สยํ น เสเว ปสุตํ ปมตฺตํ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๑๓| พหุสฺสุตํ ธมฺมธรํ ภเชถ
                                     มิตฺตํ อุฬารํ ปฏิภาณวนฺตํ
                                     อญฺาย อตฺถานิ วิเนยฺย กงฺขํ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๑๔| ขิฑฺฑํ รตึ กามสุขญฺจ โลเก
                                     อนลงฺกริตฺวา อนเปกฺขมาโน
                                     วิภูสนฏฺานา วิรโต สจฺจวาที
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๑๕| ปุตฺตญฺจ ทารํ ปิตรญฺจ มาตรํ
                                     ธนานิ ธญฺานิ จ พนฺธวานิ
                                     หิตฺวาน กามานิ ยโถธิกานิ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๑๖| สงฺโค เอโส ปริตฺตเมตฺถ โสขฺยํ
                                     อปฺปสฺสาโท ทุกฺขเมเวตฺถ ภิยฺโย
                                     กณฺโฑ เอโส อิติ ตฺวา มติมา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๑๗| สนฺทาลยิตฺวาน สํโยชนานิ
                                     ชาลํว ภิตฺวา สลิลมฺพุจารี
                                     อคฺคีว ทฑฺฒํ อนิวตฺตมาโน
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๑๘| โอกฺขิตฺตจกฺขู น จ ปาทโลโล
                                     คุตฺตินฺทฺริโย รกฺขิตมานสาโน
                                     อนวสฺสุโต อปฺปริฑยฺหมาโน
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๑๙| โอหารยิตฺวา คิหิพฺยญฺชนานิ
                                     สญฺฉินฺนปตฺโต ยถา ปาริฉตฺโต
                                     กาสายวตฺโถ อภินิกฺขมิตฺวา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๒๐| รเสสุ เคธํ อกรํ อโลโล
                                     อนญฺโปสี สปทานจารี
                                     กุเล กุเล อปฺปฏิพทฺธจิตฺโต
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๒๑| ปหาย ปญฺจาวรณานิ เจตโส
                                     อุปกฺกิเลเส พฺยปนุชฺช สพฺเพ
                                     อนิสฺสิโต เฉชฺช สิเนหโทสํ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๒๒| วิปิฏฺิกตฺวาน สุขญฺจ ทุกฺขํ
                                     ปุพฺเพว โสมนสฺสํ โทมนสฺสํ
                                     ลทฺธานุเปกฺขํ สมถํ วิสุทฺธํ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๒๓| อารทฺธวิริโย ปรมตฺถปตฺติยา
                                     อลีนจิตฺโต อกุสีตวุตฺติ
                                     ทฬฺหนิกฺกโม ถามพลูปปนฺโน
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๒๔| ปฏิสลฺลานํ ฌานมริญฺจมาโน
                                     ธมฺเมสุ นิจฺจํ อนุธมฺมจารี
                                     อาทีนวํ สมฺมสิตา ภเวสุ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๒๕| ตณฺหกฺขยํ ปตฺถยมปฺปมตฺโต
                                     อเนลมูโค สุตวา สติมา
                                     สงฺขาตธมฺโม นิยโต ปธานวา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                       |๒.๑๒๖| สีโหว สทฺเทสุ อสนฺตสนฺโต
                                     วาโตว ชาลมฺหิ อสชฺชมาโน
                                     ปทุมํว โตเยน อลิมฺปมาโน
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๒๗| สีโห ยถา ทาพลี ปสยฺห
                                     ราชา มิคานํ อภิภุยฺยจารี
                                     เสเวถ ปนฺตานิ เสนาสนานิ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๒๘| เมตฺตํ อุเปกฺขํ กรุณํ วิมุตฺตึ
                                     อาเสวมาโน มุทิตญฺจ กาเล
                                     สพฺเพน โลเกน อวิรุชฺฌมาโน
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๒๙| ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ
                                     สนฺทาลยิตฺวาน สํโยชนานิ
                                     อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๓๐| ภชนฺติ เสวนฺติ จ การณตฺถา
                                     นิกฺการณา ทุลฺลภา อชฺช มิตฺตา
                                     อตฺตตฺถปญฺา อสุจี มนุสฺสา
                                     เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป ฯ
                      |๒.๑๓๑| วิสุทฺธสีลา สุวิสุทฺธปญฺ
                                     สมาหิตา ชาคริยานุยุตฺตา
                                     วิปสฺสกา ธมฺมวิเสสทสฺสี
                                     มคฺคงฺคโพชฺฌงฺคคเต วิชญฺา ฯ
                      |๒.๑๓๒| สุญฺปฺปณิธิญฺจ ตถานิมิตฺตํ
                                     อาเสวยิตฺวา ชินสาสนมฺหิ
                                     เย สาวกตฺตํ น วชนฺติ ธีรา
                                     ภวนฺติ ปจฺเจกชินา สยมฺภู ฯ
                      |๒.๑๓๓| มหนฺตธมฺมา พหุธมฺมกายา
                                     จิตฺติสฺสรา สพฺพทุกฺโขฆติณฺณา
                                     อุทคฺคจิตฺตา ปรมตฺถทสฺสี
                                     สีโหปมา ขคฺควิสาณกปฺปา ฯ
                       |๒.๑๓๔| สนฺตินฺทฺริยา สนฺตมนา สมาธี
                                     ปจฺจนฺตสตฺเตสุ มติปฺปจารา
                                     ทีปา ปรตฺถ อิธ วิชฺชลนฺตา
                                     ปจฺเจกพุทฺธา สตฺตหิตาเม ๑- ฯ
                      |๒.๑๓๕| ปหีนสพฺพาวรณา ชนินฺทา
                                     โลกปฺปทีปา ฆนกญฺจนาภา
                                     นิสฺสํสยํ โลกสุทกฺขิเณยฺยา
                                     ปจฺเจกพุทฺธา สตตปฺปิตาเม ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สตตํ หิตา เม ฯ
                      |๒.๑๓๖| ปจฺเจกพุทฺธาน สุภาสิตานิ
                                     จรนฺติ โลกมฺหิ สเทวกมฺหิ
                                     สุตฺวา ตถา เย น กโรนฺติ พาลา
                                     วชฺชนฺติ ๑- ทุกฺเขสุ ปุนปฺปุนนฺเต ฯ
                      |๒.๑๓๗| ปจฺเจกพุทฺธาน สุภาสิตานิ
                                     มธุํ ยถา ขุทฺทมิวสฺสวนฺตํ
                                     สุตฺวา ตถา เย ปฏิปตฺติยุตฺตา
                                     ภวนฺติ เต สจฺจทสา สปญฺา ฯ
                      |๒.๑๓๘| ปจฺเจกพุทฺเธหิ ชิเนหิ ภาสิตา
                                     คาถา ๒- อุฬารา อภินิกฺขมิตฺวา
                                     ตา สกฺยสีเหน นรุตฺตเมน
                                     ปกาสิตา ธมฺมวิชานนตฺถํ ฯ
                      |๒.๑๓๙| โลกานุกมฺปาย อิมานิ เตสํ
                                     ปจฺเจกพุทฺธาน วิกุพฺพิตานิ
                                     สํเวคสงฺคมติวฑฺฒนตฺถํ
                                     สยมฺภุสีเหน ปกาสิตานีติ ฯ
                                     ปจฺเจกพุทฺธาปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                                   ทุติยํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. จรนฺติ ฯ  ม. กถา ฯ
                                     ตติยํ สารีปุตฺตตฺเถราปทานํ (๑)
                                        อถ เถราปทานํ สุณาถ
     [๓]   |๓.๑๔๐| หิมวนฺตสฺส อวิทูเร         ลมฺพโก นาม ปพฺพโต
                         อสฺสโม สุกโต มยฺหํ          ปณฺณสาลา สุมาปิตา ฯ
          |๓.๑๔๑| อุตฺตานกูลา นทิกา            สุปติตฺถา มโนรมา
                         สุสุทฺธปุฬินากิณฺณา          อวิทูเร มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๔๒| อสกฺขรา อปพฺภารา           สาทุ อปฺปฏิคนฺธิกา
                         สนฺทนฺติ นทิกา ตตฺถ         โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๔๓| กุมฺภีลา มกรา เจตฺถ           สุํสุมารา จ กจฺฉปา
                         สนฺทนฺติ ๑- นทิยา ตตฺถ    โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๔๔| ปาีนา ปาวุสา มจฺฉา        วลชา มุญฺชโรหิตา
                         วคฺคุฬา ปปตายนฺติ           โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๔๕| อุโภกูเลสุ นทิยา                ปุปฺผิโน ผลิโน ทุมา
                         อุภโต อติลมฺพนฺติ             โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๔๖| อมฺพา สาลา จ ติลกา         ปาฏลี สินฺทุวาริตา
                         ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺติ     ปุปฺผิตา มม อสฺสเม ฯ
          |๓.๑๔๗| จมฺปกา สลฬา นีปา           นาคปุนฺนาคเกตกา
                         ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺติ    ปุปฺผิตา มม อสฺสเม ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. จรนฺติ ฯ
          |๓.๑๔๘| อติมุตฺตา อโสกา จ             ภคินีมาลา จ ปุปฺผิตา
                         องฺโกลา พิมฺพิชาลา จ        ปุปฺผิตา มม อสฺสเม ฯ
          |๓.๑๔๙| เกตกา กทลี เจว                 เกพุกา ติณสูลิกา
                        ทิพฺพา ๑- คนฺธา สมฺปวนฺติ  โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๕๐| กณิกา กณฺณิการา จ          อสนา อญฺชนา พหู
                        ทิพฺพา ๑- คนฺธา สมฺปวนฺติ  โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๕๑| ปุณฺณาวา ๒- คิริปุณฺณาวา ๓-  โกวิฬารา จ ปุปฺผิตา
                        ทิพฺพา ๑- คนฺธา สมฺปวนฺติ  โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๕๒| อุทฺทาลกา จ กุฏชา            กทมฺพา พกุลา พหู
                        ทิพฺพา ๑- คนฺธา สมฺปวนฺติ  โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๕๓| อาฬกา อิสิมุคฺคา จ            กทลี มาตุลุงฺคิโย
                         คนฺโธทเกน สํวฑฺฒา          ผลานิ ธารยนฺติ เต ฯ
          |๓.๑๕๔| อญฺเ ปุปฺผนฺติ ปทุมา       อญฺเ ชายนฺติ เกสรี
                         อญฺเ โอปุปฺผา ปทุมา     ปุปฺผิตา ตฬเก ตทา ฯ
          |๓.๑๕๕| คพฺภํ คณฺหนฺติ ปทุมา         นิทฺธาวนฺติ มุฬาลิโย
                         สิงฺฆาฏปตฺตมากิณฺณา      โสภยนฺติ ตฬเก ตทา ฯ
          |๓.๑๕๖| นยิตา อมฺพคณฺฑี จ           อุตฺตรา ๔- หิ พนฺธุชีวกา
                         ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺติ     ปุปฺผิตา ตฬเก ตทา ฯ
          |๓.๑๕๗| ปาีนา ปาวุสา มจฺฉา        วลชา มุญฺชโรหิตา
                         สงฺกุลา มคฺคุรา เจว           วสนฺติ ตฬเก ตทา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ทิพฺพคนฺธํ สมฺภวนฺตา โสภยนฺติ มมสฺสมํ ฯ ๒-๓ ม. ปุณฺณาคา ฯ คิรปุณฺณาคา ฯ
@ ม. อุตฺตรี ฯ
          |๓.๑๕๘| กุมฺภีลา สุํสุมารา จ             ตนฺติคฺคาหา จ รกฺขสา
                         โอคาหา ๑- อชครา จ        วสนฺติ ตฬเก ตทา ฯ
          |๓.๑๕๙| ปาเรวตา รวิหํสา                จกฺกวากา นทีจรา
                         โกกิลา สุวสาลิกา             อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๖๐| กุกฺกุตฺถกา กุฬีรกา            วเน โปกฺขรสาตกา
                         ทินฺทิภา สุวโปตา จ           อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๖๑| หํสา โกญฺจา มยุรา จ         โกกิลา ลมฺพจูฬกา ๒-
                         จมฺปกา ชีวชีวา จ              อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๖๒| โกสิกา โปฏฺสีสา จ           กุรรา เสนกา พหู
                         มหากาฬา จ สกุณา          อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๖๓| ปสทา ๓- มิคา วราหา จ     วกา เภรณฺฑกา พหู
                         โรหิจฺจา สุตฺตโปตา ๔- จ    อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๖๔| สีหา พฺยคฺฆา จ ทีปิ จ         อจฺฉโกกตรจฺฉภิ ๕-
                         ติธปฺปภินฺนา มาตงฺคา       อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๖๕| กินฺนรา วานรา เจว             อโถปิ วนกมฺมิกา
                         เจตา จ ลุทฺทกา เจว          อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๖๖| ตินฺทุกานิ ปิยาลานิ            มธุกา กาสมาริโย
                         ธุวํ ผลานิ ธาเรนฺติ             อวิทูเร มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๑๖๗| โกสุมฺภา ๖- สลฬา นีปา ๗-  สารผลสมายุตา
                         ธุวํ ผลานิ ธาเรนฺติ             อวิทูเร มมสฺสมํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. โอคุหา ฯ  ม. ตมฺมจูฬกา ฯ   ม. ปสทา จ วราหา จ จมรา กณฺฑกา
@พหู ฯ  ม. สุกโปตา ฯ  ม. อจฺฉโกกตรจฺฉิกา ฯ  ม. โกสมฺภา ฯ
@ ม. นิพฺพา ฯ
          |๓.๑๖๘| หรีตกา อามลกา                อมฺพา ชมฺพู วิเภทกา
                         โกลา ภลฺลาตกา พิลฺลา      ผลานิ ธารยนฺติ เต ฯ
          |๓.๑๖๙| อาลุวา จ กลมฺพา จ            พิฬาลิตกฺกฬานิ จ
                         ชีวกา สมฺพกา เจว             พหุกา มม อสฺสเม ฯ
          |๓.๑๗๐| อสฺสมสฺสาวิทูรมฺหิ              ตฬากาสิ ๑- สุนิมฺมิตา
                         อจฺโฉทกา สีตชลา             สุปติตฺถา มโนรมา ฯ
          |๓.๑๗๑| ปทุมุปฺปลสญฺฉนฺนา           ปุณฺฑรีกสมายุตา
                         มนฺทาลเกหิ สญฺฉนฺนา       ทิพฺโพ คนฺโธ ปวายติ ฯ
          |๓.๑๗๒| เอวํ สพฺพงฺคสมฺปนฺเน          ปุปฺผิเต ผลิเต วเน
                         สุกเต อสฺสเม รมฺเม            วิหรามิ อหํ ตทา ฯ
          |๓.๑๗๓| สีลวา วตฺตสมฺปนฺโน           ฌายี ฌานรโต สทา
                        ปญฺจาภิญฺาพลปฺปตฺโต    สุรุจิ นาม ตาปโส ฯ
          |๓.๑๗๔| จตุพฺพีสสหสฺสานิ               สิสฺสา มยฺหํ อุปฏฺหุํ
                         สพฺเพว พฺราหฺมณา เอเต     ชาติมนฺโต ยสสฺสิโน ฯ
          |๓.๑๗๕| ลกฺขเณ อิติหาเส จ             สนิฆณฺฑุสเกฏุเภ
                        ปทกา เวยฺยากรณา            สทฺธมฺเม ปารมึ คตา ฯ
          |๓.๑๗๖| อุปฺปาเตสุ นิมิตฺเตสุ            ลกฺขเณสุ จ โกวิทาพฺยา ภุมฺมนฺตลิกฺเข        มม สิสฺสา สุสิกฺขิตา ฯ
          |๓.๑๗๗| อปฺปิจฺฉา นิปกา เอเต         อปฺปาหารา อโลลุปา
                         ลาภาลาเภน สนฺตุฏฺา      ปริวาเรนฺติ มํ สทา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ตฬากาสุํ ฯ
          |๓.๑๗๘| ฌายี ฌานรตา ธีรา            สนฺตจิตฺตา สมาหิตา
                         อากิญฺจญฺ ปตฺถยนฺตา    ปริวาเรนฺติ มํ สทา ฯ
          |๓.๑๗๙| อภิญฺาปารมิปฺปตฺตา       เปตฺติเก โคจเร รตา
                         อนฺตลิกฺขจรา ธีรา             ปริวาเรนฺติ มํ สทา ฯ
          |๓.๑๘๐| สํวุตา ฉสุ ทฺวาเรสุ              อเนญฺชา รกฺขิตินฺทฺริยา
                        อสํสฏฺา จ เต ธีรา             มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๘๑| ปลฺลงฺเกน นิสชฺชาย            านา จงฺกมเนน จ
                         วีตินาเมนฺติ เต รตฺตึ           มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๘๒| รชฺชนีเย น รชฺชนฺติ              โทสนีเย น ทุสฺสเร
                         โมหนีเย น มุยฺหนฺติ           มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๘๓| อิทฺธึ วิมํสมานา เต             วตฺตนฺติ นิจฺจกาลิกํวึ เต ปกมฺเปนฺติ            สารมฺเภน ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๘๔| กีฬมานาว เต สิสฺสา           กีฬนฺติ ฌานกีฬิตํ
                        ชมฺพุโต ผลมาเนนฺติ           มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๘๕| อญฺเ คจฺฉนฺติ โคยานํ       อญฺเ ปุพฺพวิเทหนํ
                         อญฺเ จ อุตฺตรกุรุํ             มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๘๖| ปุรโต เปเสนฺติ เต ขารึ         ปจฺฉโต จ วชนฺติ เต
                        จตุพฺพีสสหสฺเสหิ                ฉาทิตํ โหติ อมฺพรํ ฯ
          |๓.๑๘๗| อคฺคิปากํ ๑- อนคฺคึ จ         ทนฺโตทุกฺขลิกาปิจ
                        อมฺพนา โกฏิกา เกจิ           ปวตฺตผลโภชนา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อคฺคปากี อนคฺคี จ ฯ
          |๓.๑๘๘| อุทโกโรหกา เกจิ                สายํ ปาโต สุจิรตา
                         โตยาภิเสกจรณา ๑-          มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๘๙| ปรูฬฺหกจฺฉนขโลมา            ปงฺกทนฺตา รชสฺสิรา
                         คนฺธิตา สีลคนฺเธน             มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๙๐| ปาโตว สนฺนิปาเตตฺวา         ชฏิลา อุคฺคตาปนา
                        ลาภาลาภํ ปกิตฺเตตฺวา        คจฺฉนฺติ อมฺพเร ตทา ฯ
          |๓.๑๙๑| เอเตสํ ปกฺกมนฺตานํ            มหาสทฺโท ปวตฺตติ
                        อชินจมฺมสทฺเทน                โมทิตา โหนฺติ เทวตา ฯ
          |๓.๑๙๒| ทิโสทิสา ปกฺกมนฺติ            อนฺตลิกฺขจรา อิสี
                         สกพเลนุปตฺถทฺธา             เต คจฺฉนฺติ ยถิจฺฉกํ ฯ
          |๓.๑๙๓| ปวีกมฺปกา เอเต               สพฺเพว นภจาริโน
                         อุคฺคเตชา ทุปฺปสหา          สาคโรว อโขภิยา ฯ
          |๓.๑๙๔| านจงฺกมิยา เกจิ               เกจิ เนสชฺชิกา อิสี
                         ปวตฺตโภชนา เกจิ              มม สิสฺสา ทุราสทา ฯ
          |๓.๑๙๕| เมตฺตาวิหาริโน เอเต           หิเตสี สพฺพปาณินํ
                        อนตฺตุกฺกํสกา สพฺเพ           น เต วมฺเภนฺติ กสฺสจิ ฯ
          |๓.๑๙๖| สีหราชาว สมฺภีตา              คชราชาว ถามวา
                        ทุราสทา พฺยคฺฆาริว           อาคจฺฉนฺติ มมนฺติเก ฯ
          |๓.๑๙๗| วิชฺชาธรา เทวตา จ             นาคคนฺธพฺพรกฺขสา
                        กุมฺภณฺฑา ทานวา ครุฬา    อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. โตยาภิเสจนกรา ฯ
          |๓.๑๙๘| เต ชฏาขาริภริตา               อชินุตฺตรวาสิโน
                        อนฺตลิกฺขจรา สพฺเพ           อุปชีวนฺติ ตํ สรํ ฯ
          |๓.๑๙๙| ตทานุจฺฉวิกา เอเต             อญฺมญฺ สคารวา
                        จตุพฺพีสสหสฺสานํ               ขิตฺตสทฺโท น วิชฺชติ ฯ
          |๓.๒๐๐| ปาเท ปาทํ นิกฺขิปนฺตา       อปฺปสทฺทา สุสํวุตา
                        อุปสงฺกมฺม สพฺเพ เต          สิรสา วนฺทเร มมํ ฯ
          |๓.๒๐๑| เตหิ สิสฺเสหิ ปริวุโต            สนฺเตหิ จ ตปสฺสิภิ
                        วสามิ อสฺสเม ตตฺถ            ฌายี ฌานรโต อหํ ฯ
          |๓.๒๐๒| อิสีนํ สีลคนฺเธน                 ปุปฺผคนฺเธน จูภยํ
                        ผลีนํ ผลคนฺเธน                  คนฺธิโต โหติ อสฺสโม ฯ
          |๓.๒๐๓| รตฺตินฺทิวํ น ชานามิ            อรติ เม น วิชฺชติ
                         สเก สิสฺเส โอวทนฺโต          ภิยฺโย หาสํ ลภามหํ ฯ
          |๓.๒๐๔| ปุปฺผานํ ปุปฺผมานานํ          ผลานญฺจ วิปจฺจตํ
                        ทิพฺพา คนฺธา ปวายนฺติ       โสภยนฺตา มมสฺสมํ ฯ
          |๓.๒๐๕| สมาธิมฺหา วุฏฺหิตฺวา         อาตาปี นิปโก อหํ
                        ขาริภารํ คเหตฺวาน             วนํ อชฺโฌคหึ อหํ ฯ
          |๓.๒๐๖| อุปฺปาเต สุปิเน จาปิ           ลกฺขเณสุ สุสิกฺขิโต
                        ปวตฺตมานํ มนฺตปทํ           ธารยามิ อหํ ตทา ฯ
          |๓.๒๐๗| อโนมทสฺสี ภควา               โลกเชฏฺโ นราสโภ
                        วิเวกกาโม สมฺพุทฺโธ           หิมวนฺตํ อุปาคมิ ฯ
          |๓.๒๐๘| อชฺโฌคเหตฺวา หิมวนฺตํ      อคฺโค การุณิโก มุนิ
                        ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวาน           นิสีทิ ปุริสุตฺตโม ฯ
          |๓.๒๐๙| ตมทฺทสาหํ สมฺพุทฺธํ          สปฺปภาสํ มโนรมํ
                        อินฺทีวรํว ชลิตํ                   อาทิตฺตํว หุตาสนํ ฯ
          |๓.๒๑๐| ชลนฺตํ ทีปรุกฺขํว                 วิชฺชุํว ๑- คคเณ ยถา
                        สุผุลฺลํ สาลราชํว                อทฺทสํ โลกนายกํ ฯ
          |๓.๒๑๑| อยํ นาโค มหาวีโร             ทุกฺขสฺสนฺตกโร มุนิ
                        อิมํ ทสฺสนมาคมฺม             สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจเร ฯ
          |๓.๒๑๒| ทิสฺวานาหํ เทวเทวํ             ลกฺขณํ อุปธารยึ
                        พุทฺโธ นุ โข น วา พุทฺโธ     หนฺท ปสฺสามิ จกฺขุมํ ฯ
          |๓.๒๑๓| สหสฺสารานิ จกฺกานิ           ทิสฺสนฺติ จรณุตฺตเม
                        ลกฺขณานิสฺส ทิสฺวาน          นิฏฺ คญฺฉึ ตถาคเต ฯ
          |๓.๒๑๔| สมฺมชฺชนึ คเหตฺวา             สมฺมชฺชิตฺวานหํ ตทา
                        อฏฺ ปุปฺเผ สมาเนตฺวา       พุทฺธเสฏฺ อปูชยึ ฯ
          |๓.๒๑๕| ปูชยิตฺวาน ตํ พุทฺธํ             โอฆติณฺณมนาสวํ
                        เอกํสํ อชินํ กตฺวา               นมสฺสึ โลกนายกํ ฯ
          |๓.๒๑๖| เยน าเณน สมฺพุทฺโธ       วิหรติ อนาสโว
                        ตํ าณํ กิตฺตยิสฺสามิ         สุณาถ มม ภาสโต ฯ
          |๓.๒๑๗| สมุทฺธรยิมํ โลกํ                 สยมฺภุ อมิโตทย
                        ตว ทสฺสนมาคมฺม              กงฺขาโสตํ ตรนฺติ เต ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. วิชฺชุตํ ฯ
          |๓.๒๑๘| ตุวํ สตฺถา จ เกตุ จ            ธโช ยูโป จ ปาณินํ
                        ปรายโน ปติฏฺา จ           ทีโป จ ทิปทุตฺตโม ฯ
          |๓.๒๑๙| สกฺกา สมุทฺเท อุทกํ          ปเมตุํ อาฬฺหเกน วา
                        น เตฺวว ตว สพฺพญฺาณํ สกฺกา ปเมตเว ฯ
          |๓.๒๒๐| ธาเรตุํ ปวึ สกฺกา            เปตฺวา ตุลมณฺฑเล
                         น เตฺวว ตว สพฺพญฺาณํ สกฺกา ปเมตเว ฯ
          |๓.๒๒๑| อากาสํ มินิตุํ สกฺกา          รชฺชุนา ๑- องฺคุเลน วา
                         น เตฺวว ตว สพฺพญฺาณํ สกฺกา ปเมตเว ฯ
          |๓.๒๒๒| มหาสมุทฺเท อุทกํ             ปวิญฺจาขิลญฺชเห
                        พุทฺธาณํ อุปาทาย         อุปมาโต น ยุชฺชเร ฯ
          |๓.๒๒๓| สเทวกสฺส โลกสฺส             จิตฺตํ เยสํ ปวตฺตติ
                        อนฺโตชาลิคตา เอเต          ตว าณมฺหิ จกฺขุม ฯ
          |๓.๒๒๔| เยน าเณน ปตฺโตสิ        เกวลํ โพธิมุตฺตมํ
                        เตน าเณน สพฺพญฺุ    มทฺทสิ ปรติตฺถิเย ฯ
          |๓.๒๒๕| อิมา คาถา ปเตฺวาน       สุรุจิ นาม ตาปโส
                        อชินํ ปตฺถริตฺวาน             ปวิยํ นิสีทิ โส ฯ
          |๓.๒๒๖| จุลฺลาสีติสหสฺสานิ           อชฺโฌคาโฬฺห มหณฺณเว
                         อจฺจุคฺคโต ตาวเทว          คิริราชา ปวุจฺจติ ฯ
          |๓.๒๒๗| ตาว อจฺจุคฺคโต เนรุ          อายโต วิตฺถโต จ โส
                        จุณฺณิโต สงฺขเภเทน ๒-    โกฏิสตสหสฺสิโย ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. รชฺชุยา ฯ  ม. อณุเภเทน ฯ
          |๓.๒๒๘| ลกฺเข ปิยมานมฺหิ           ปริกฺขยมคจฺฉถ
                         น เตฺวว ตว สพฺพญฺาณํ สกฺกา ปเมตเว ฯ
          |๓.๒๒๙| สุขุมจฺฉิเกน ชาเลน          อุทกํ โย ปริกฺขิเป
                         เย เกจิ อุทเก ปาณา        อนฺโตชาลิคตา สิยุํ ฯ
          |๓.๒๓๐| ตเถว หิ มหาวีร                เย เกจิ ปุถุติตฺถิยา
                        ทิฏฺิคฺคหณปกฺขนฺตา       ปรามาเสน โมหิตา ฯ
          |๓.๒๓๑| ตว สุทฺเธน าเณน         อนาวรณทสฺสินา
                        อนฺโตชาลิคตา เอเต         าณนฺเต นาติวตฺตเร ฯ
          |๓.๒๓๒| ภควา จ ตมฺหิ สมเย         อโนมทสฺสี มหายโส
                        วุฏฺหิตฺวา สมาธิมฺหา      ทิสํ โอโลกยี ชิโน ฯ
          |๓.๒๓๓| อโนมทสฺสิมุนิโน             นิสโภ นาม สาวโก
                         ปริวุโต สตสหสฺเสหิ         สนฺตจิตฺเตหิ ตาทิภิ ฯ
          |๓.๒๓๔| ขีณาสเวหิ สุทฺเธหิ            ฉฬภิญฺเหิ ตาทิหิ ๑-
                         จิตฺตมญฺาย พุทฺธสฺส    อุเปสิ โลกนายกํ ฯ
          |๓.๒๓๕| อนฺตลิกฺเข ิตา ตตฺถ        ปทกฺขิณมกํสุ เต
                         นมสฺสนฺตา ปญฺชลิกา     โอรุหุํ ๒- พุทฺธสนฺติเก ฯ
          |๓.๒๓๖| อโมทสฺสี ภควา               โลกเชฏฺโ นราสโภ
                         ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา        สิตํ ปาตุํ กรี ชิโน ฯ
          |๓.๒๓๗| วรุโณ นามุปฏฺาโก         อโนมทสฺสิสฺส สตฺถุโน
                         เอกํสํ จีวรํ กตฺวา             อาปุจฺฉิ โลกนายกํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ฌายิภิ ฯ  ม. โอตรุํ ฯ
          |๓.๒๓๘| โก นุ โข ภควา เหตุ          สิตกมฺมสฺส สตฺถุโน
                        น หิ พุทฺธา อเหตูหิ           สิตํ ปาตุํ กโรนฺติ เต ฯ
          |๓.๒๓๙| อโนมทสฺสี ภควา             โลกเชฏฺโ นราสโภ
                        ภิกฺขุมชฺเฌ นิสีทิตฺวา        อิมํ คาถํ อภาสถ ฯ
          |๓.๒๔๐| โย มํ ปุปฺเผน ปูเชสิ          าณญฺจาปิ อนุตฺถวิ
                         ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ           สุณาถ มม ภาสโต ฯ
          |๓.๒๔๑| พุทฺธสฺส คิรมญฺาย        สพฺเพ เทวา สมานุสา ๑-
                         สทฺธมฺมํ โสตุกามา เต     สมฺพุทฺธํ อุปสงฺกมุํ ฯ
          |๓.๒๔๒| ทสสุ โลกธาตูสุ               เทวกายา มหิทฺธิกา
                         สทฺธมฺมํ โสตุกามา เต     สมฺพุทฺธํ อุปสงฺกมุํ ฯ
          |๓.๒๔๓| หตฺถี อสฺสา รถา ปตฺตี       เสนา จ จตุรงฺคินี
                         ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ       พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
          |๓.๒๔๔| สฏฺี ตุริยสหสฺสานิ           เภริโย สมลงฺกตา
                         อุปฏฺิสฺสนฺติมํ นิจฺจํ        พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
          |๓.๒๔๕| โสฬสิตฺถีสหสฺสานิ           นาริโย สมลงฺกตา
                         วิจิตฺตวตฺถาภรณา           อามุตฺตมณิกุณฺฑลา ฯ
          |๓.๒๔๖| อาฬารมุขา ๒- หสุลา       สุสญฺา ตนุมชฺฌิมา
                        ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ        พุทฺธปูชายิทํ ผลํ ฯ
          |๓.๒๔๗| กปฺปสตสหสฺสานิ            เทวโลเก รมิสฺสติ
                         สหสฺสกฺขตฺตุํ จกฺกวตฺติ      ราชา รฏฺเ ภวิสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สมาคตา ฯ  โป. อฬารปมฺหา ฯ
          |๓.๒๔๘| สหสฺสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท       เทวรชฺชํ กริสฺสติ
                         ปเทสรชฺชํ วิปุลํ               คณนาโต อสงฺขยํ ฯ
          |๓.๒๔๙| ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต         มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ
                         พฺราหฺมณิสาริยา นาม     ธารยิสฺสติ กุจฺฉินา ฯ
          |๓.๒๕๐| มาตุยา นามโคตฺเตน        ปญฺายิสฺสติยํ นโร
                         สารีปุตฺโตติ นาเมน         ติกฺขปญฺโ ภวิสฺสติ ฯ
          |๓.๒๕๑| อสีติโกฏี ฉฑฺเฑตฺวา         ปพฺพชิสฺสติกิญฺจโน
                         คเวสนฺโต สนฺติปทํ          จริสฺสติ มหึ อิมํ ฯ
          |๓.๒๕๒| อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป      โอกฺกากกุลสมฺภโว
                         โคตโม นาม โคตฺเตน       สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
          |๓.๒๕๓| ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท       โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต
                         สารีปุตฺโตติ นาเมน          เหสฺสติ อคฺคสาวโก ฯ
          |๓.๒๕๔| อยํ ภาคีรสี คงฺคา             หิมวนฺตา ปภาวิตา
                         มหาสมุทฺทมปฺเปติ          ตปฺปยนฺตี มโหทธึ ฯ
          |๓.๒๕๕| ตเถวายํ สารีปุตฺโต           สกฺโก ตีสุ วิสารโท
                        ปญฺาย ปารมึ คนฺตฺวา    ตปฺปยิสฺสติ ปาณิโน ฯ
          |๓.๒๕๖| หิมวนฺตํ อุปาทาย            สาครญฺจ มโหทธึ
                        เอตฺถนฺตเร ยํ ปุฬินํ           คณนาโต อสงฺขยํ ฯ
          |๓.๒๕๗| ตมฺปิ สกฺกา อเสเสน         สงฺขฺยาตุํ คณนา ยถา
                         น เตฺวว สารีปุตฺตสฺส        ปญฺายนฺโต ภวิสฺสติ ฯ
          |๓.๒๕๘| ลกฺเข ปิยมานมฺหิ           ขีเย คงฺคาย วาลุกา
                         น เตฺวว สารีปุตฺตสฺส        ปญฺายนฺโต ภวิสฺสติ ฯ
          |๓.๒๕๙| มหาสมุทฺเท อูมิโย           คณนาโต อสงฺขยา
                         ตเถว สารีปุตฺตสฺส           ปญฺายนฺโต น เหสฺสติ ฯ
          |๓.๒๖๐| อาราธยิตฺวา สมฺพุทฺธํ       โคตมํ สกฺยปุงฺควํ
                        ปญฺาย ปารมึ คนฺตฺวา   เหสฺสติ อคฺคสาวโก ฯ
          |๓.๒๖๑| ปวตฺติตํ ธมฺมจกฺกํ            สกฺยปุตฺเตน ตาทินา
                         อนฺวตฺติสฺสติ สมฺมา         วสฺสนฺโต ธมฺมวุฏฺิโย ฯ
          |๓.๒๖๒| สพฺพเมตํ อภิญฺาย        โคตโม สกฺยปุงฺคโว
                         ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา        อคฺคฏฺาเน เปสฺสติ ฯ
          |๓.๒๖๓| อโห เม สุกตํ กมฺมํ           อโนมทสฺสิสฺส สตฺถุโน
                         ยสฺสาธิการํ ๑- กตฺวาน    สพฺพตฺถ ปารมึ คโต ฯ
          |๓.๒๖๔| อปริเมยฺเย กตํ กมฺมํ         ผลํ ทสฺเสสิ เม อิธ
                         สุมุตฺโต สรเวโคว             กิเลเส ฌาปยึ อหํ ฯ
          |๓.๒๖๕| อสงฺขตํ คเวสนฺโต             นิพฺพานํ อจลํ ปทํ
                         วิจินํ ติตฺถิเย สพฺเพ          เอสาหํ สํสรึ ภเว ฯ
          |๓.๒๖๖| ยถาปิ พฺยาธิโก โปโส       ปริเยเสยฺย โอสถํ
                        วิจิเนยฺย ธนํ สพฺพํ            พฺยาธิโต ปริมุตฺติยา ฯ
          |๓.๒๖๗| อสงฺขตํ คเวสนฺโต             นิพฺพานํ อมตํ ปทํ
                        อพฺโพกิณฺณํ ปญฺจสตํ       ปพฺพชึ อิสิปพฺพชํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยสฺสาหํ การํ ฯ
          |๓.๒๖๘| ชฏาย ภารภริโต              อชินุตฺตรนิวาสหํ ๑-
                        อภิญฺาปารมึ คนฺตฺวา     พฺรหฺมโลกํ อคญฺฉหํ ฯ
          |๓.๒๖๙| นตฺถิ พาหิรเก สุทฺธิ          เปตฺวา ชินสาสนํ
                         เย เกจิ พุทฺธิมา สตฺตา     สุชฺฌนฺติ ชินสาสเน ฯ
          |๓.๒๗๐| อตฺถกามํ ๒- มมเมตํ        น หิ นิสึ อหํ อิติ
                        อสงฺขตํ คเวสนฺโต             กุติตฺถํ สญฺจรึ อหํ ฯ
          |๓.๒๗๑| ยถา สารตฺถิโก โปโส        กทลึ เฉตฺวาน ผาลเย
                         น ตตฺถ สารํ วินฺเทยฺย      สาเรน ริตฺตโก หิ โส ฯ
          |๓.๒๗๒| ตเถว ติตฺถิยา โลเก           นานาทิฏฺี พหู ชนา
                        อสงฺขเตน ริตฺตา เต           สาเรน กทลี ยถา ฯ
          |๓.๒๗๓| ปจฺฉิเม ภวสมฺปตฺเต         พฺรหฺมพนฺธุ อโหสหํ
                         มหาโภคํ ฉฑฺฑยิตฺวาน    ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ
                                                 ปมภาณวารํ ฯ
          |๓.๒๗๔| อชฺฌายโก มนฺตธโร          ติณฺณํ เวทาน ปารคู
                         พฺราหฺมโณ สญฺชโย นาม  ตสฺส มูเล วสามหํ ฯ
          |๓.๒๗๕| สาวโก เต มหาวีร             อสฺสชิ นาม พฺราหฺมโณ
                         ทุราสโท อุคฺคเตโช           ปิณฺฑาย จรตี ตทา ฯ
          |๓.๒๗๖| ตมทฺทสาสึ สปฺปญฺ        มุนึ โมเน สมาหิตํ
                        สนฺตจิตฺตํ มหานาคํ           สุผุลฺลํ ปทุมํ ยถา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อชินุตฺตรนิวาสโน ฯ  ม. อตฺถกามมยํ เอตํ น ยิทํ อิติหีติหํ ฯ
          |๓.๒๗๗| ทิสฺวา เม จิตฺตมุปฺปชฺชิ      สุทนฺตํ สุทฺธมานสํ
                         อุสภํ ปวรํ วีรํ                   อรหายํ ภวิสฺสติ ฯ
          |๓.๒๗๘| ปาสาทิโก อิริยติ              อภิรูโป สุสํวุโต
                         อุตฺตเม ทมเถ ทนฺโต        อมตทสฺสี ภวิสฺสติ ฯ
          |๓.๒๗๙| ยนฺนูนาหํ อุตฺตมตฺถํ         ปุจฺเฉยฺยํ ตุฏฺมานสํ
                         โส เจ ๑- ปุฏฺโ กถิสฺสติ   ปฏิปุจฺฉามหนฺตทา ฯ
          |๓.๒๘๐| ปิณฺฑจารํ ๒- จรนฺตสฺส     ปจฺฉโต อคมาสหํ
                         โอกาสํ ปฏิมาเนนฺโต       ปุจฺฉิตุํ อมตํ ปทํ ฯ
          |๓.๒๘๑| วีถนฺตเร อนุปฺปตฺตํ           อุปคนฺตฺวาน ปุจฺฉหํ
                         กถํ โคตฺโตสิ ตฺวํ วีร ๓-     กสฺส สิสฺโสสิ มาริส ฯ
          |๓.๒๘๒| โส เม ปุฏฺโ วิยากาสิ       อสมฺภีโตว เกสรี
                         พุทฺโธ โลเก สมุปฺปนฺโน    ตสฺส สิสฺโสมฺหิ อาวุโส ๔- ฯ
          |๓.๒๘๓| กิทิสนฺเต มหาวีร              อนุชาต มหายส ๕-
                         พุทฺธสฺส สาสนํ ธมฺมํ        สาธุ เม กถยสฺสุ โภ ฯ
          |๓.๒๘๔| โส เม ปุฏฺโ กถี สพฺพํ       คมฺภีรํ นิปุณํ ปทํ
                         ตณฺหาสลฺลสฺส หนฺตารํ     สพฺพทุกฺขาปนูทนํ ฯ
          |๓.๒๘๕| เย ธมฺมา เหตุปภวา          เตสํ เหตุํ ตถาคโต อาห
                         เตสญฺจ โย นิโรโธ            เอวํวาที มหาสมโณ ฯ
          |๓.๒๘๖| โสหํ วิสฺสชฺชิเต ปเญฺห       ปมํ ผลมชฺฌคํ
                         วิรโช วิมโล อาสึ                สุตฺวาน ชินสาสนํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. เม ฯ  ม. ปิณฺฑปาตํ ฯ  ยุ. ธีร ฯ  ยุ. สาวโก ฯ  ยุ. มหายโส ฯ
          |๓.๒๘๗| สุตฺวาน มุนิโน วากฺยํ        ปสฺสิตฺวา ธมฺมมุตฺตมํ
                         ปริโยคาฬฺหสทฺธมฺโม       อิมํ คาถํ อภาสหํ ฯ
          |๓.๒๘๘| เอเสว ธมฺโม ยทิ ตาวเทว   ปจฺจพฺยถา ปทมโสกํ
                         อทิฏฺ อพฺภตีตํ               พหุเกหิ กปฺปนหุเตหิ ฯ
          |๓.๒๘๙| โยหํ ธมฺมํ คเวสนฺโต          กุติตฺเถ สญฺจรึ อหํ
                         โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต   กาโล เม นปฺปมชฺชิตุํ ฯ
          |๓.๒๙๐| โตสิโตหํ อสฺสชินา            ปตฺวาน อจลํ ปทํ ฯ
                         สหายกํ คเวสนฺโต           อสฺสมํ อคมาสหํ
          |๓.๒๙๑| ทูรโตว มมํ ทิสฺวา             สหาโย เม สุสิกฺขิโต
                         อิริยาปถสมฺปนฺโน           อิทํ วจนมพฺรวิ ฯ
          |๓.๒๙๒| ปสนฺนมุขเนตฺโตสิ            มุนิภาโวว ทิสฺสติ
                         อมตาธิคโต กจฺจิ             นิพฺพานํ อจฺจุตํ ปทํ ฯ
          |๓.๒๙๓| สุภานุรูโป อายาสิ            อาเนญฺชการิโต วิย
                         ทนฺโตว ๑- ทนฺตทมเถ ๒-   อุปสนฺโตสิ พฺราหฺมณ ฯ
          |๓.๒๙๔| อมตํ มยา อธิคตํ              โสกสลฺลวิโนทนํ
                         ตุวํปิ ตํ อธิคจฺเฉหิ ๓-        คจฺฉาม พุทฺธสนฺติกํ ฯ
          |๓.๒๙๕| สาธูติ โส ปฏิสฺสุตฺวา         สหาโย เม สุสิกฺขิโต
                         หตฺเถน หตฺถํ คณฺหิตฺวา    อุปาคมฺม ตวนฺติกํ ๔- ฯ
          |๓.๒๙๖| อุโภปิ ปพฺพชิสฺสาม          สกฺยปุตฺต ตวนฺติเก ฯ
                         ตว สาสนมาคมฺม            วิหราม อนาสวา ฯ
@เชิงอรรถ:  ยุ. จ ฯ  ม. ทนฺตทมโถ ฯ ยุ. อุตฺตทมเถ ฯ  ม. อธิคจฺเฉสิ ฯ
@ ยุ. อุปาคมี สตฺถุ สนฺติกํ ฯ
          |๓.๒๙๗| โกลิโต อิทฺธิยา เสฏฺโ      อหํ ปญฺาย ปารโค
                         อุโภว เอกโต หุตฺวา         สาสนํ โสภยาม เส ฯ
          |๓.๒๙๘| อปริโยสิตสงฺกปฺโป           กุติตฺเถ สญฺจรึ อหํ
                         ตว ทสฺสนมาคมฺม           สงฺกปฺโป ปูริโต มม ฯ
          |๓.๒๙๙| ปวิยํ ปติฏฺาย               ปุปฺผนฺติ สมเย ทุมา
                         ทิพฺพา คนฺธา สมฺปวนฺติ   โตเสนฺติ สพฺพปาณินํ ฯ
          |๓.๓๐๐| ตเถวาหํ มหาวีร               สกฺยปุตฺต มหายส
                         สาสเน โว ๑- ปติฏฺาย   สมเยสามิ ปุปฺผิตุํ ฯ
          |๓.๓๐๑| วิมุตฺติปุปฺผเมสนฺโต          ภวสํสารโมจนํ
                         วิมุตฺติปุปฺผลาเภน           โตเสมิ สพฺพปาณินํ ฯ
          |๓.๓๐๒| ยาวตา พุทฺธเขตฺตมฺหิ       เปตฺวาน มหามุนึ
                         ปญฺาย สทิโส นตฺถิ      ตว ปุตฺตสฺส จกฺขุม ฯ
          |๓.๓๐๓| สุวินีตา จ เต สิสฺสา          ปริสา จ สุสิกฺขิตา
                         อุตฺตเม ทมเถ ทนฺตา       ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๐๔| ฌายี ฌานรตา ธีรา         สนฺตจิตฺตา สมาหิตา
                         มุนี โมเนยฺยสมฺปนฺนา     ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๐๕| อปฺปิจฺฉา นิปกา ธีรา        อปฺปาหารา อโลลุปา
                         ลาภาลาเภน สนฺตุฏฺา    ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๐๖| อารญฺิกา ธุตรตา          ฌายิโน ลูขจีวรา
                         วิเวกาภิรตา ธีรา             ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. เต ฯ
          |๓.๓๐๗| ปฏิปนฺนา ผลฏฺา จ         เสขา ผลสมงฺคิโน
                         อาสึสกา ๑- อุตฺตมตฺถํ     ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๐๘| โสตาปนฺนา จ วิมลา        สกทาคามิโน จ เย
                         อนาคามี จ อรหา            ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๐๙| สติปฏฺานกุสลา              โพชฺฌงฺคภาวนารตา
                         สาวกา โว ๒- พหู สพฺเพ  ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๑๐| อิทฺธิปาเทสุ กุสลา           สมาธิภาวนารตา
                         สมฺมปฺปธานมนุยุตฺตา     ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๑๑| เตวิชฺชา ฉฬภิญฺา จ       อิทฺธิยา ปารมึ คตา
                         ปญฺาย ปารมิมฺปตฺตา   ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๑๒| อีทิสา ๓- โว ๒- มหาวีร    ตว สิสฺสา สุสิกฺขิตา
                         ทุราสทา อุคฺคเตชา          ปริวาเรนฺติ ตํ สทา ฯ
          |๓.๓๑๓| เตหิ สิสฺเสหิ ปริวุโต          สญฺเตหิ ตปสฺสิภิ
                         มิคราชาวสมฺภีโต            อุฬุราชาว โสภสิ ฯ
          |๓.๓๑๔| ปวิยํ ปติฏฺาย               รุหนฺติ ขรณีรุหา
                         เวปุลฺลตฺตํ ปาปุณนฺติ       ผลญฺจ ทสฺสยนฺติ เต ฯ
          |๓.๓๑๕| ปวีสทิโส ตฺวํสิ               สกฺยปุตฺต มหายส ฯ
                         สาสเน เต ปติฏฺาย        ลภนฺติ อมตํ ผลํ ฯ
          |๓.๓๑๖| สินฺธุ สรสฺสตี เจว              นทิโย จนฺทภาคิกา ๔-
                         คงฺคา จ ยมุนา เจว          สรภู จ อโถ มหี ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อาสีสกา ฯ  ม. ยุ. เต ฯ  ม. ยุ. เอทิสา ฯ  ยุ. นทิยา จนฺทภาคิโย ฯ
          |๓.๓๑๗| เอตาสํ สนฺทมานานํ         สาคโร สมฺปฏิจฺฉติ
                         ชหนฺติ ปุริมํ นามํ            สาคโรเตฺวว ายติ ฯ
          |๓.๓๑๘| ตเถวิเม จตุวณฺณา           ปพฺพชิตฺวา ตวนฺติเก
                         ชหนฺติ ปุริมํ นามํ            พุทฺธปุตฺตาติ ายเร ฯ
          |๓.๓๑๙| ยถาปิ จนฺโท วิมโล           คจฺฉํ อากาสธาตุยา
                         สพฺเพ ตารคเณ โลเก       อาภาย อติโรจติ ฯ
          |๓.๓๒๐| ตเถว ตฺวํ มหาวีร              ปริวุโต เทวมานุเส
                         พุทฺธกฺเขตฺตํ อติกฺกมฺม     ชลสิ สพฺพทา ตุวํ ฯ
          |๓.๓๒๑| คมฺภีเร อุฏฺิตา อูมิ           น เวลํ อติวตฺตติ
                         สพฺพเวลํ ปผุสฺสนฺติ         สญฺจุณฺณา วิกิรนฺติ ตา ฯ
          |๓.๓๒๒| ตเถว ติตฺถิยา โลเก           นานาทิฏฺี พหู ชนา
                         ธมฺมํ ตริตุกามา เต          นาติวตฺตนฺติ ตํ มุนึ ฯ
          |๓.๓๒๓| สเจ จ ๑- ตํ ปาปุณนฺติ      ปฏิวาเรหิ ๒- จกฺขุม
                         ตวนฺติกํ อุปาคนฺตฺวา        สญฺจุณฺณาว ภวนฺติ เต ฯ
          |๓.๓๒๔| ยถาปิ อุทเก ชาตา           กุมุทา มนฺทาลกา ๓- พหู
                         อุปลิมฺปนฺติ โตเยน          กทฺทมกลเลน จ ฯ
          |๓.๓๒๕| ตเถว พหุกา สตฺตา           โลเก ชาตา วิรูหเร
                         อฑฺฑิตา ราคโทเสน         กทฺทเม กุมุทํ ยถา ฯ
          |๓.๓๒๖| ยถา ปทุมํ ชลชํ                ชลมชฺเฌ วิโรจติ ๔-
                         น โส ลิมฺปติ โตเยน         ปริสุทฺโธ หิ เกสรี ฯ
@เชิงอรรถ:  ยุ. ว ฯ  ม. ยุ. ปฏิวาเทหิ ฯ  ยุ. มทฺทาลกา ฯ  ม. ยุ. วิรูหติ ฯ
            |๓.๓๒๗| ตเถว ตฺวํ มหาวีร              โลเก ชาโต มหามุนิ
                           โนปลิมฺปสิ โลเกน            โตเยน ปทุมํ ยถา ฯ
            |๓.๓๒๘| ยถา หิ รมฺมเก มาเส         พหู ปุปฺผนฺติ วาริชา
                           นาติกฺกมนฺติ ตํ มาสํ         สมโย ปุปฺผนาย โส ฯ
            |๓.๓๒๙| ตเถว ตฺวํ สกฺยปุตฺต ๑-      ปุปฺผิโต เต วิมุตฺติยา
                           สาสนํ นาติวตฺตนฺติ          ปทุมํ วารินา ยถา ฯ
            |๓.๓๓๐| สุปุปฺผิโต สาลราชาว        ทิพฺพคนฺธํ ปวายติ
                           อญฺสาเลหิ ปริวุโต        สาลราชาติโสภติ ๒- ฯ
            |๓.๓๓๑| ตเถว ตฺวํ มหาวีร              พุทฺธาเณน ปุปฺผิโต
                           ภิกฺขุสงฺเฆน ปริวุโต          สาลราชาว โสภสิ ฯ
            |๓.๓๓๒| ยถาปิ เสโล หิมวา            โอสโถ สพฺพปาณินํ
                           นาคานํ อสุรานญฺจ          เทวานํ อาลโยปิจ ฯ
            |๓.๓๓๓| ตเถว ตฺวํ มหาวีร               โอสโถ วิย ปาณินํ
                           เตวิชฺชา ฉฬภิญฺา จ      อิทฺธิยา ปารมึ คตา ฯ
            |๓.๓๓๔| อนุสิฏฺา มหาวีร              ตยา การุณิเกน เต
                           รมนฺติ ธมฺมรติยา             วสนฺติ ตว สาสเน ฯ
            |๓.๓๓๕| มิคราชา ยถา สีโห            อภินิกฺขมฺม อาสยา
                           จตุทฺทิสา ๓- วิโลเกตฺวา    ติกฺขตฺตุํ อภินาทติ ๔- ฯ
            |๓.๓๓๖| สพฺเพ มิคา อุตฺตสนฺติ        มิคราชสฺส คชฺชโต
                           ตถา หิ ชาติมา เอโส         ปสุํ ๕- ตาเสติ สพฺพทา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. มหาวีร ฯ  ม. ยุ. สาลราชาว โสภติ ฯ  ม. จตุทฺทิสานุวิโลเกตฺวา ฯ
@ ยุ. อภินาทยิ ฯ  ม. ยุ. ปสู ฯ
            |๓.๓๓๗| คชฺชโต เต มหาวีร            พสุธายํ ปกมฺปติ
                           โพธเนยฺยา ปพุชฺฌนฺติ     ตสนฺติ มารกายิกา ฯ
            |๓.๓๓๘| ตสนฺติ ติตฺถิยา สพฺเพ       นทโต เต มหามุนิ
                           กากเสนาว วิพฺภนฺตา       มิครญฺา ยถา มิคา ฯ
            |๓.๓๓๙| เย เกจิ คณิโน โลเก          สตฺถาโรติ ปวุจฺจเร
                           ปรมฺปราภตํ ธมฺมํ            เทเสนฺติ ปริสาย เต ฯ
            |๓.๓๔๐| น เหว ตฺวํ มหาวีร             ธมฺมํ เทเสสิ ปาณินํ
                           สามํ สจฺจานิ พุชฺฌิตฺวา    เกวลํ โพธิปกฺขิกํ ฯ
            |๓.๓๔๑| อาสยานุสยํ ตฺวา          อินฺทฺริยานํ พลาพลํ
                           ภพฺพาภพฺเพ วิทิตฺวาน      มหาเมโฆว คชฺชสิ ฯ
            |๓.๓๔๒| จกฺกวาฬปริยนฺตา            นิสินฺนา ปริสา ภเว
                           นานาทิฏฺี วิจินฺเตนฺติ       วิมติจฺเฉทนาย ตํ ฯ
            |๓.๓๔๓| สพฺเพสํ จิตฺตมญฺาย      โอปมฺมกุสโล มุนิ
                           เอกํ ปญฺหํ กเถนฺโตว        วิมตึ ฉินฺทิ ปาณินํ ฯ
            |๓.๓๔๔| อุปทิสาสทิเสเหว ๑-        วสุธา ปูริตา ภเว
                           สพฺเพว เต ปญฺชลิกา       กิตฺตยุํ โลกนายกํ ฯ
            |๓.๓๔๕| กปฺปํ วา เต กิตฺตยนฺตา     นานาวณฺเณหิ กิตฺตยุํ
                           ปริเมตุํ น กปฺเปยฺยุํ ๒-     อปฺปเมยฺโย ตถาคโต ฯ
            |๓.๓๔๖| ตถา ๓- สเกน ถาเมน       กิตฺติโต หิ มหาชิโน ๔-
                           กปฺปโกฏี ปกิตฺเตนฺตา      เอวเมวํ ปกิตฺตยุํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อุปติสฺสสทิเสเหว ฯ  ม. สกฺเกยฺยํ ฯ ยุ. ปปฺปยุยํ ฯ  ยุ. ยถา ฯ
@ ม. มยา ชิโน ฯ
            |๓.๓๔๗| สเจ หิ โกจิ เทโว วา          มนุสฺโส วา สุสิกฺขิโต
                           ปเมตุํ ปริกปฺเปยฺย ๑-      วิฆาตํว ลเภยฺย โส ฯ
            |๓.๓๔๘| สาสเน เต ปติฏฺาย         สกฺยปุตฺต มหายส
                           ปญฺาย ปารมึ คนฺตฺวา   วิหรามิ อนาสโว ฯ
            |๓.๓๔๙| ติตฺถิเย สมฺปมทฺทามิ        วตฺเตมิ ชินสาสนํ
                           ธมฺมเสนาปติ อชฺช           สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน ฯ
            |๓.๓๕๐| อปริเมยฺเย กตํ กมฺมํ          ผลํ ทสฺเสสิ เม อิธ
                           สุมุตฺโต ๒- สรเวโคว         กิเลเส ฌาปยึ มมํ ฯ
            |๓.๓๕๑| โย โกจิ มนุโช ภารํ            ธาเรยฺย มตฺถเก สทา
                           ภาเรน ทุกฺขิโต อสฺส         ภาโร หิ ภริโต ตถา ฯ
            |๓.๓๕๒| ฑยฺหมาโน ติหคฺคีหิ          ภเวสุ สํสรึ อหํ
                           ภริโต ภวภาเรน               เนรุ อุทฺธริโต ยถา ๓- ฯ
            |๓.๓๕๓| โอโรปิโต จ เม ภาโร         ภวา อุคฺฆาฏิตา มยา
                           กรณียํ กตํ สพฺพํ              สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน ฯ
            |๓.๓๕๔| ยาวตา พุทฺธเขตฺตมฺหิ        เปตฺวา สกฺยปุงฺควํ
                           อหํ อคฺโคมฺหิ ปญฺาย     สทิโส เม น วิชฺชติ ฯ
            |๓.๓๕๕| สมาธิมฺหิ สุกุสโล             อิทฺธิยา ปารมึ คโต
                           อิจฺฉมาโน อหํ ๔- อชฺช     สหสฺสํ อภินิมฺมิเน ฯ
            |๓.๓๕๖| อนุปุพฺพวิหารสฺส              วสีภูโต มหามุนิ
                           กเถสิ สาสนํ มยฺหํ            นิโรโธ สยนํ มม ฯ
@เชิงอรรถ:  ยุ. ปูริตํ ปริกทฺเธยฺย ฯ  ม. สุขิตฺโต ฯ ยุ สุขิโต ฯ  ม. ยุ. คิรึ
@อุจฺจาริโต ยถา ฯ  ม. จหํ ฯ ยุ. วหํ ฯ
            |๓.๓๕๗| ทิพฺพจกฺขุํ วิสุทฺธํ เม          สมาธิกุสโล อหํ
                           สมฺมปฺปธานมนุยุตฺโต      โพชฺฌงฺคภาวนารโต ฯ
            |๓.๓๕๘| สาวเกน หิ ปตฺตพฺพํ          สพฺพเมว กตํ มม ๑-
                           โลกนาถํ เปตฺวาน          สทิโส เม น วิชฺชติ ฯ
            |๓.๓๕๙| สมาปตฺติมฺหิ ๒- กุสโล      ฌานวิโมกฺขานํ ขิปฺปํ ปฏิลาภี
                           โพชฺฌงฺคภาวนารโต        สาวกคุณปารมึ คโตสฺมิ ฯ
            |๓.๓๖๐| สาวกคุณผุสฺเสน ๓-         พุทฺธิยา ปุริสุตฺตมคารวา ๔-
                           สทฺธาสงฺคหิตํ จิตฺตํ [๕]-   สทา สพฺรหฺมจาริสุ ฯ
            |๓.๓๖๑| อุทฺธฏทาโฒว ๖- สปฺโป    ฉินฺนวิสาโณว อุสโภ
                           นิกฺขิตฺตมานทปฺโปว         อุเปมิ ครุคารเวน คณํ ฯ
            |๓.๓๖๒| ยทิ รูปินี ภเวยฺย               ปญฺา เม วสุ ปตีนํ ๗- สเมยฺย
                           อโนมทสฺสิสฺส ภควโต       ผลเมตํ าณถวนาย ฯ
            |๓.๓๖๓| ปวตฺติตํ ธมฺมจกฺกํ             สกฺยปุตฺเตน ตาทินา
                           อนุวตฺเตมหํ สมฺมา          าณถวนายิทํ ผลํ ฯ
            |๓.๓๖๔| มา เม กทาจิ ปาปิจฺโฉ      สเมโต หีนวีริโย
                           อปฺปสฺสุโต อนาจาโร ๘-   สเมโต กตฺถจิ อหุ ฯ
            |๓.๓๖๕| พหุสฺสุโต จ เมธาวี            สีเลสุ สุสมาหิโต
                           เจโตสมถานุยุตฺโต           อปิ มุทฺธนิ ติฏฺตุ ฯ
            |๓.๓๖๖| ตํ โว วทามิ ภทฺทํ โว ๙-     ยาวนฺเตตฺถ สมาคตา
                           อปฺปิจฺฉา โหถ สนฺตุฏฺา   ทานํ ทตฺวา สทา อหุ ๑๐-@เชิงอรรถ:  ม. มยา ฯ ยุ. มมํ ฯ  ม. สมาปตฺตินํ ฯ ยุ. สมาปตฺติวินยกุสโล ฯ  ม. ยุ.
@สาวกคุเณนาปิ ผุสฺเสน ฯ  ม. ปุริสุตฺตมภารวา ฯ  (ยํ) ฯ  ม. ยุ. อุทฺธวิโสว ฯ
@ ม. วสุมตีปิ น สเมยฺย ฯ  ม. อนาทโร ฯ  ม. ยุ. ภทนฺเต ฯ
@๑๐ ม. ยุ. ฌายี ณานรตา สทา ฯ
            |๓.๓๖๗| ยมหํ ปมํ ทิสฺวา             วิรโช วิมโล อหุ ๑-
                           โส เม อาจริโย ธีโร ๒-     อสฺสชิ นาม สาวโก ฯ
            |๓.๓๖๘| ตสฺสาหํ สาวโก อชฺช ๓-    ธมฺมเสนาปตี อหุ ๑-
                           สพฺพตฺถ ปารมึ ปตฺวา      วิหรามิ อนาสโว ฯ
            |๓.๓๖๙| โย เม อาจริโย อาสิ         อสฺสชิ นาม สาวโก
                           ยสฺสํ ทิสายํ วสติ             อุสฺสีสมฺหิ กโรมหํ ฯ
            |๓.๓๗๐| มม กมฺมํ สริตฺวาน           โคตโม สกฺยปุงฺคโว
                           ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา         อคฺคฏฺาเน เปสิ มํ ฯ
     [๔]-  |๓.๓๗๑| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส          วิโมกฺขาปิจ อฏฺเม
                           ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา        กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ๕- ฯ
          อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สารีปุตฺโต เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
                                   สารีปุตฺตตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                จตุตฺถํ มหาโมคฺคลฺลานตฺเถราปทานํ (๒)
     [๔]   |๔.๓๗๒| อโนมทสฺสี ภควา            โลกเชฏฺโ นราสโภ
                            วิหาสิ หิมวนฺตมฺหิ           เทวสงฺฆปุรกฺขโต ฯ
            |๔.๓๗๓| วรุโณ นาม นาเมน           นาคราชา อหํ ตทา
                            กามรูปี วิกุพฺพามิ           มโหทธินิวาสหํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. อหํ ฯ   ยุ. วีโร ฯ   ม. ยุ. ตสฺสาหํ อาหสา อชฺช ฯ
@ ม.   กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ   ภวา สพฺเพ สมูหตา
@       มาโคว พนฺธนํ หิตฺวา        วิหรามิ อนาสโว
@       สฺวาคตํ วต เม อาสิ         พุทฺธเสฏฺสฺส สนฺติเก
@       ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา   กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
@ ม. สพฺพตฺถ อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ
            |๔.๓๗๔| องฺคนิยคณํ หิตฺวา            ตุริยํ ปฏฺเปสหํ
                            สมฺพุทฺธํ ปริวาเรตฺวา       วาเทสุํ อจฺฉรา ตทา ฯ
            |๔.๓๗๕| วิชฺชมาเนสุ ๑- ตุริเยสุ       เทวตุริยานิ วชฺชยุํ
                            อุภินฺนํ สทฺทํ สุตฺวาน       พุทฺโธปิ สมฺปพุชฺฌถ ฯ
            |๔.๓๗๖| นิมนฺตยิตฺวา สมฺพุทฺธํ       สกํ ภวนมุปาคมึ
                            อาสนํ ปญฺเปตฺวาน     กาลมาโรจยึ อหํ ฯ
            |๔.๓๗๗| ขีณาสวสหสฺเสหิ              ปุริโต ๒- โลกนายโก
                           โอภาเสนฺโต ทิสา สพฺพา  ภวนมฺเม อุปาคมิ ฯ
            |๔.๓๗๘| อุปวิฏฺ มหาวีรํ               เทวเทวํ นราสภํ
                           ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺตปฺเปสึ ๓-   อนฺนปาเนนหํ ตทา ฯ
            |๔.๓๗๙| อนุโมทิ มหาวีโร              สยมฺภู อคฺคปุคฺคโล
                           ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา         อิมา คาถา อภาสถ ฯ
            |๔.๓๘๐| โย โส สงฺฆํ อปูเชสิ           พุทฺธญฺจ โลกนายกํ
                           เตน จิตฺตปฺปสาเทน        เทวโลกํ คมิสฺสติ ฯ
            |๔.๓๘๑| สตฺตสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ        เทวรชฺชํ กริสฺสติพฺยา รชฺชํ อฏฺสตํ      วสุธํ อาวสิสฺสติ ฯ
            |๔.๓๘๒| ปญฺจปญฺาสกฺขตฺตุํ จ     จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ
                           โภคา อสงฺขยา ตสฺส        อุปฺปชฺชิสฺสนฺติ ตาวเท ฯ
            |๔.๓๘๓| อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป       โอกฺกากกุลสมฺภโว
                           โคตโม นาม โคตฺเตน       สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. วชฺชมาเนสุ ตูเรสุ เทวา ตูรานิ วชฺชยุ ฯ ยุ. อชฺชมาเนสุ ฯ  ม. ปริวุโต ฯ
@ยุ. ปุรโต ฯ  ม. ส ภิกฺขุสงฺฆํ ตปฺเปสึ ฯ
            |๔.๓๘๔| นิรยา โส จวิตฺวาน            มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ
                            โกลิโต นาม นาเมน       พฺรหฺมพนฺธุ ภวิสฺสติ ฯ
            |๔.๓๘๕| โส ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวาน      กุสลมูเลน โจทิโต
                            โคตมสฺส ภาวโต            ทุติโย เหสฺสติ สาวโก ฯ
            |๔.๓๘๖| อารทฺธวิริโย ปหิตตฺโต      อิทฺธิยา ปารมึ คโต
                            สพฺพาสเว ปริญฺาย      นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ
            |๔.๓๘๗| ปาปมิตฺโตปนิสฺสาย          กามราควสํ คโต
                            มาตรํ ปิตรญฺจาปิ           ฆาตยึ ทุฏฺมานโส ฯ
            |๔.๓๘๘| ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ            นิรยํ อถ มานุสํ
                            ปาปกมฺมสมงฺคิตํ ๑-       ภินฺนสีโส มรามหํ ๒- ฯ
            |๔.๓๘๙| อิทํ ปจฺฉิมกํ มยฺหํ             จริโม วตฺตเต ภโว
                            อิธาปิ อีทิสํ มยฺหํ            มรณกาเล ภวิสฺสติ ฯ
            |๔.๓๙๐| ปวิเวกมนุยุตฺโต                สมาธิภาวนารโต
                            สพฺพาสเว ปริญฺาย      วิหรามิ อนาสโว ฯ
            |๔.๓๙๑| ธรณึปิ สุคมฺภีรํ                 พหลํ ทุปฺปธํสิยํ
                          วามงฺคุฏฺเน จาเลยฺยํ ๓-   อิทฺธิยา ปารมึ คโต ฯ
            |๔.๓๙๒| อสฺมิมานํ น ปสฺสามิ         มาโน มยฺหํ น วิชฺชติ
                            สามเณเร อุปาทาย         ครุจิตฺตํ กโรมหํ ฯ
            |๔.๓๙๓| อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป       ยํ กมฺมํ อภินีหรํ
                            ตมหํ ภูมึ อนุปฺปตฺโต       ปตฺโตมฺหิ อาสวกฺขยํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ปาปกมฺมสมงฺคิตา ฯ ยุ. ปาปกมฺมสมงฺคีนํ ฯ  ยุ. ภวามหํ ฯ
@ ม. ยุ. โขเภยฺยํ ฯ
            |๔.๓๙๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส          วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                           ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา      กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                             มหาโมคฺคลฺลานตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                  ปญฺจมํ มหากสฺสปตฺเถราปทานํ (๓)
     [๕]   |๕.๓๙๕| ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต        โลกเชฏฺสฺส ตาทิโน
                            นิพฺพุเต โลกนาถสฺมึ       ปูชํ กุพฺพนฺติ สตฺถุโน ฯ
             |๕.๓๙๖| อุทคฺคจิตฺตา ชนตา          อาโมทิตปฺปโมทิตา
                            เตสุ สํเวคชาเตสุ             ปีติ เม อุปปชฺชถ ๑- ฯ
             |๕.๓๙๗| าติมิตฺเต สมาเนตฺวา     อิทํ วจนมพฺรวึ
                            ปรินิพฺพุโต มหาวีโร       หนฺท ปูชํ กโรม เส ฯ
             |๕.๓๙๘| สาธูติ เต ปฏิสฺสุตฺวา        ภิยฺโย หาสํ ชนึสุ เม
                            พุทฺธสฺมึ โลกนาถสฺมึ      กาหาม ปุญฺสญฺจยํ ฯ
             |๕.๓๙๙| อคฺฆิยํ สุกตํ กตฺวา          สตหตฺถํ สมุคฺคตํ
                            ทิยฑฺฒํ หตฺถสตํปิ          วิมานํ นภมุคฺคตํ ฯ
             |๕.๔๐๐| กตฺวาน อคฺฆิยํ ตตฺถ        กุสลปนฺตีหิ จิตฺติตํ
                            สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา       เจติยํ ปูชยุตฺตมํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. อุทปชฺชถ ฯ
             |๕.๔๐๑| อคฺคิกฺขนฺโธว ชลติ          สาลราชาว ผุลฺลิโต ๑-
                            อินฺทลฏฺีว อากาเส       โอภาสติ ๒- จตุทฺทิสา ฯ
             |๕.๔๐๒| ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา     กตฺวาน กุสลํ พหุํ
                            ปุพฺพกมฺมํ สริตฺวาน        ติทสํ อุปปชฺชหํ ฯ
             |๕.๔๐๓| สหสฺสยุตฺตํ หยวาหึ         ทิพฺพยานํ อธิฏฺิโต
                            อุพฺพิทฺธํ ภวนํ มยฺหํ        สตฺตภุมฺมํ สมุคฺคตํ ฯ
             |๕.๔๐๔| กูฏาคารสหสฺสานิ           สพฺพโสณฺณมยา อหุ ๓-
                            ชลนฺติ สกเตเชน             ทิสา สพฺพา ปภาสยุํ ๔- ฯ
             |๕.๔๐๕| สนฺติ อญฺเปิ นิยฺยุหา     โลหิตงฺกมยา ๕- ตทา
                            เตปิ โชตนฺติ อาภาย        สมนฺตา จตุโร ทิสา ฯ
             |๕.๔๐๖| ปุญฺกมฺมาภินิพฺพตฺตา   กูฏาคารา สุนิมฺมิตา
                            มณิมยาปิ โชตนฺติ          ทิโสทิสํ ๖- สมนฺตโต ฯ
             |๕.๔๐๗| เตสํ อุชฺโชตมานานํ         โอภาโส วิปุโล อหุ
                            สพฺเพ เทเว อภิโภมิ        ปุญฺกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ
             |๕.๔๐๘| สฏฺิกปฺปสหสฺสมฺหิ         อุพฺพิทฺโธ นาม ขตฺติโย
                            จาตุรนฺโต วิชิตาวี           ปวึ อาวสึ อหํ
             |๕.๔๐๙| ตเถว ภทฺทเก กปฺเป         ตึสกฺขตฺตุํ อโหสหํ ฯ
                            สกกมฺมาภิรทฺโธมฺหิ        จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
             |๕.๔๑๐| สตฺตรตนสมฺปนฺโน          จตุทีปมฺหิ อิสฺสโร
                            ตตฺถาปิ ภวนํ มยฺหํ         อินฺทลฏฺีว อุคฺคตํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อคฺคิกฺขนฺโธว ชลิโต กึสุโกอิว ผุลฺลิโต ฯ ยุ... ชลิโต... ฯ  ม. โอภาเสติ ฯ
@ ม. อหํ ฯ ยุ. สพฺเพ โสวณฺณมยา อหํ ฯ  ม. ยุ. ปภาสยํ ฯ
@ ม. นิยฺยูหา โลหิตงฺคมยา ฯ  ม. ยุ. ทิสา ทส ฯ
             |๕.๔๑๑| อายามโต จตุพฺพีสา        วิตฺถาเรน จ ทฺวาทสา
                            รมฺมกํ ๑- นาม นครํ        ทฬฺหปาการโตรณํ ฯ
             |๕.๔๑๒| อายามโต ปญฺจสตํ          วิตฺถาเรน ตทฑฺฒกํ
                            อากิณฺณํ ชนกาเยหิ         ติทสานํ ปุรํ วิย ฯ
             |๕.๔๑๓| ยถา สูจิฆเร สูจิ               ปกฺขิตฺตา ปณฺณวีสติ
                            อญฺมญฺ ปฆฏฺเฏนฺติ  อากิณฺณา โหติ สตตา ๒- ฯ
             |๕.๔๑๔| เอวมฺปิ นครํ มยฺหํ            หตฺถสฺสรถสงฺกุลํ ๓-
                            มนุสฺเสหิ ตทากิณฺณํ        รมฺมกํ ๑- นครุตฺตมํ ฯ
             |๕.๔๑๕| ตตฺถ ภุตฺวา ปิวิตฺวา จ       ปุน เทวตฺตตํ คโต
                            ภเว ปจฺฉิมเก มยฺหํ          อโหสิ กุลสมฺปทา ฯ
             |๕.๔๑๖| พฺรหฺมญฺกุลสมฺภูโต       มหารตนสญฺจโย
                            อสีติโกฏิโย หิตฺวา           หิรญฺสฺส ปริพฺพชึ ๔- ฯ
             |๕.๔๑๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส          วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                            ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา       กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มหากสฺสโป เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
                             มหากสฺสปตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. รมฺมณํ ฯ  ม. อากิณฺณํ โหติ ลงฺกตํ ฯ ยุ. .. โหติ ตํ ตทา ฯ
@ ม. หตฺถิสฺสรถสงฺกุลํ ฯ  ม. หิรญฺสฺสาปิ ปพฺพชึ ฯ
                                        ฉฏฺ อนุรุทฺธตฺเถราปทานํ (๔)
     [๖]   |๖.๔๑๘| สุเมธํ ภควนฺตาหํ        โลกเชฏฺ นราสภํ
                            วูปกฏฺ วิหรนฺตํ          อทฺทสํ โลกนายกํ ฯ
            |๖.๔๑๙| อุปคนฺตฺวาน สมฺพุทฺธํ    สุเมธํ โลกนายกํ
                            อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน   พุทฺธเสฏฺ อยาจหํ ฯ
            |๖.๔๒๐|  อนุกมฺป มหาวีร           โลกเชฏฺ นราสภ
                            ปทีปนฺเต ปทสฺสามิ     รุกฺขมูลมฺหิ ฌายโต ฯ
            |๖.๔๒๑| อธิวาเสสิ โส ธีโร           สยมฺภู วทตํ วโร
                          ทุเมสุ วินิวิชฺฌิตฺวา         ยนฺตํ โยเชตฺวหนฺตทา ๑- ฯ
            |๖.๔๒๒| สหสฺสวฏฺฏิปาทาสึ        พุทฺธสฺส โลกพนฺธุโน
                           สตฺตาหํ ปชฺชลิตฺวาน     ปทีปา วูปสมฺมิสุํ ๒- ฯ
            |๖.๔๒๓| เตน จิตฺตปฺปสาเทน       เจตนาปณิธีหิ จ
                            ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ      วิมานํ อุปปชฺชหํ ฯ
            |๖.๔๒๔| อุปปนฺนสฺส เทวตฺตํ        พฺยมฺโห ๓- อาสิ สุนิมฺมิโต
                            สมนฺตโต ปชฺชลติ        ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
            |๖.๔๒๕| อฏฺวีสติกฺขตฺตุญฺจ        จกฺกวตฺติ อโหสหํ
                            ทิวารตฺติญฺจ ปสฺสามิ    สมนฺตา โยชนนฺตทา ฯ
            |๖.๔๒๖| สมนฺตา โยชนํ สพฺพํ       วิโรเจมิ อหํ ตทา
                            สพฺเพ เทเว อภิโภมิ     ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. โยชิยหํ ตทา ฯ  ม. ทีปา วูปสมึสุ เม ฯ  ม. พฺยมฺหํ อาสิ สุนิมฺมิตํ ฯ
@ยุ. ถมฺโภ ฯ
            |๖.๔๒๗| ตึสกปฺปานิ เทวินฺโท         เทเว รชฺชมการยึ
                            น มํ เกจาติมญฺนฺติ     ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
            |๖.๔๒๘| สหสฺสโลกํ าเณน         ปสฺสามิ สตฺถุสาสเน
                            ทิพฺพจกฺขุํ อนุปฺปตฺโต     ทีปทานสฺสิทํ ผลํ ฯ
            |๖.๔๒๙| สุเมโธ นาม สมฺพุทฺโธ      ตึสกปฺปสหสฺสิโก ๑-
                            ตสฺส ทีโป มยา ทินฺโน    วิปฺปสนฺเนน เจตสา ฯ
            |๖.๔๓๐| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส          วิโมกฺขาปิ จ อฏฺิเม
                           ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา      กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อนุรุทฺโธ เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                อนุรุทฺธตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                          สตฺตมํ ปุณฺณมนฺตานีปุตฺตตฺเถราปทานํ (๕)
     [๗]   |๗.๔๓๑| อชฺฌานโก มนฺตธโร       ติณฺณํ เวทาน ปารคู
                            ปุรกฺขโตมฺหิ สิสฺเสหิ      อุปคญฺฉึ นรุตฺตมํ ฯ
            |๗.๔๓๒| ปทุมุตฺตโร โลกวิทู          อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห
                            มม กมฺมํ ปกิตฺเตสิ        สงฺขิตฺเตน มหามุนิ ฯ
            |๗.๔๓๓| ตาหํ ธมฺมํ สุณิตฺวาน       อภิวาเทตฺวาน สตฺถุโน
                            อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน     ปกฺกามึ ๒- ทกฺขิณามุโข ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. ตึสกปฺปสหสฺสิโต ฯ  ม. ปกฺกมึ ฯ
            |๗.๔๓๔| สงฺขิตฺเตน สุณิตฺวาน        วิตฺถาเรน อเทสยึ ๑-
                            สพฺเพ สิสฺสา อตฺตมนา   สุตฺวาน มม ภาสโต ฯ
                            สกํ ทิฏฺึ วิโนเทตฺวา       พุทฺเธ จิตฺตํ ปสาทยุํ
            |๗.๔๓๕| สงฺขิตฺเตนปิ เทเสมิ           วิตฺถาเรน ตเถวหํ ฯ
                            อภิธมฺมนยญฺโหํ         กถาวตฺถุวิสุทฺธิยา
                            สพฺเพสํ วิญฺาเปตฺวาน  วิหรามิ อนาสโว ฯ
            |๗.๔๓๖| อิโต ปญฺจสเต กปฺเป        จตุโร สุปฺปกาสกา
                            สตฺตรตนสมฺปนฺนา        จตุทีปมฺหิ อิสฺสรา ฯ
            |๗.๔๓๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส          วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                           ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา      กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุณฺโณ มนฺตานีปุตฺโต เถโร อิมา
คาถาโย อภาสิตฺถาติ ฯ
                      ปุณฺณสฺส มนฺตานีปุตฺตตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                              อฏฺมํ อุปาลิตฺเถราปทานํ (๖)
     [๘]   |๘.๔๓๘| นคเร หํสวติยา               สุชาโต นาม พฺราหฺมโณ
                            อสีติโกฏิสนฺนิจโย ๒-     ปหูตธนธญฺวา ฯ
            |๘.๔๓๙| อชฺฌายโก มนฺตธโร         ติณฺณํ เวทาน ปารคู
                            ลกฺขเณ อิติหาเส จ        สทฺธมฺเม ปารมึ คโต ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อภาสยึ. ฯ  ม. ยุ. อสีติโกฏินิจโย ฯ
            |๘.๔๔๐| ปริพฺพชา เอกสิขา           โคตมา พุทฺธสาวกา
                            จรกา ตาปสา เจว         จรนฺติ มหิยา ตทา ฯ
            |๘.๔๔๑| เตปิ มํ ปริวาเรนฺติ            พฺราหฺมโณ วิสฺสุโต อิติ
                            พหู ชนา มํ ปูเชนฺติ ๑-   นาหํ ปูเชมิ กิญฺจินํ ฯ
            |๘.๔๔๒| ปูชารหํ น ปสฺสามิ           มานถทฺโธ อหํ ตทา
                            พุทฺโธติ วจนํ นตฺถิ         ตาว นุปฺปชฺชเต ชิโน ฯ
            |๘.๔๔๓| อจฺจเยน อโหรตฺตํ            ปทุมุตฺตรนายโก ๒-
                            สพฺพํ ตมํ วิโนเทตฺวา      โลเก อุปฺปชฺชิ จกฺขุมา ฯ
            |๘.๔๔๔| วิตฺถาริเก พหู ชญฺเ       ปุถุภูเต จ สาสเน
                            อุปาคมิ ตทา พุทฺโธ       นครํ หํสสวฺหยํ ฯ
            |๘.๔๔๕| ปิตุ อตฺถาย โส พุทฺโธ      ธมฺมํ เทเสสิ จกฺขุมา
                            เตน กาเลน ปริสา         สมนฺตา โยชนํ ตทา ฯ
            |๘.๔๔๖| สมฺมโต มนุชานํ โย ๓-    สุนนฺโท นาม ตาปโส
                            ยาวตา พุทฺธปริสา        ปุปฺเผหิจฺฉาทยิ ตทา ฯ
            |๘.๔๔๗| จตุสจฺจํ ปกาเสนฺโต         เสฏฺเ จ ปุปฺผมณฺฑเป
                            โกฏิสตสหสฺสานํ          ธมฺมาภิสมโย อหุ ฯ
            |๘.๔๔๘| สตฺตรตฺตินฺทิวํ พุทฺโธ       วสฺสิตฺวา  ธมฺมวุฏฺิยา
                            อฏฺเม ทิวเส ปตฺเต       สุนนฺทํ กิตฺตยี ชิโน ฯ
            |๘.๔๔๙| เทวโลเก มนุสฺเส วา        สํสรนฺโต อยํ ภเว
                            สพฺเพสํ ปวโร หุตฺวา      ภเวสุ สํสริสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. พหุชฺชโน มํ ปูเชติ ฯ  ม. ปทุมุตฺตรนามโก ฯ  ม. ยุ. โส ฯ
            |๘.๔๕๐| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ           โอกฺกากกุลสมฺภโว
                            โคตโม นาม นาเมน      สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
            |๘.๔๕๑| ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท      โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต
                            มนฺตานีปุตฺโต ปุณฺโณติ  เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ฯ
            |๘.๔๕๒| เอวํ กิตฺตยิ สมฺพุทฺโธ        สุนนฺทํ ตาปสํ ตทา
                            หาสยนฺโต ชนํ สพฺพํ      ทสฺสยนฺโต สกํ พลํ ฯ
            |๘.๔๕๓| กตญฺชลี นมสฺสนฺติ          สุนนฺทํ ตาปสํ ตทา ๑-
                            พุทฺเธ การํ กริตฺวาน       โสเธสิ คติมตฺตโน ฯ
            |๘.๔๕๔|  ตตฺถ เม อหุ สงฺกปฺโป      สุตฺวาน มุนิโน วจํ
                            อหํ ๒- การํ กริสฺสามิ     ยถา ปสฺสามิ โคตมํ ฯ
            |๘.๔๕๕| เอวาหํ จินฺตยิตฺวาน         กิริยํ จินฺตยึ มมํ
                            กฺยาหํ กมฺมํ อาจรามิ     ปุญฺกฺเขตฺเต อนุตฺตเร ฯ
            |๘.๔๕๖| อยญฺจ ปาิโก ภิกฺขุ        สพฺพปาีน ๓- สาสเน
                            วินเย อคฺคนิกฺขิตฺโต       ตํ านํ ปตฺถยึ ๔- อหํ ฯ
            |๘.๔๕๗| อิทํ เม อมิตํ โภคํ            อกฺโขภํ สาครูปมํ
                            เตน โภเคน พุทฺธสฺส      อารามํ มาปเย อหํ ฯ
            |๘.๔๕๘| โสภนํ นาม อารามํ         นครสฺส ปุรตฺถโต
                            กตฺวา ๕- สตสหสฺเสน    สงฺฆารามํ อมาปยึ ฯ
            |๘.๔๕๙| กูฏาคาเร จ ปาสาเท        มณฺฑเป หมฺมิเย คุหา
                            จงฺกเม สุกเต กตฺวา        สงฺฆาราเม ๖- อมาปยึ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ชนา ฯ  ม. อหมฺปิ การํ กสฺสามิ ฯ  ม. สพฺพปาิสฺส ฯ ยุ. สพฺพปาิกสาสเน ฯ
@ ม. ยุ. ปตฺถเย ฯ  ม. กิณิตฺวา ฯ  ม. สงฺฆารามํ ฯ
            |๘.๔๖๐| ชนฺตาฆรํ อคฺคิสาลํ          อโถ อุทกมาฬกํ
                            นฺหานฆรํ มาปยิตฺวา     ภิกฺขุสงฺฆสฺสทาสหํ ฯ
            |๘.๔๖๑| อาสนฺทิโย จ ปีเก          ปริโภเค จ ภาชเน
                            อารามิกญฺจ เภสชฺชํ      สพฺพเมตํ อทาสหํ ฯ
            |๘.๔๖๒| อารกฺขํ ปฏฺเปตฺวาน       ปาการํ การยึ ทฬฺหํ
                            มา นํ โกจิ วิเหเสิ         สนฺตจิตฺตาน ตาทินํ ฯ
            |๘.๔๖๓| อาวาเส ๑- สตสหสฺเส     สงฺฆาราเม ๒- อมาปยึ
                            เวปุลฺลตํ มาปยิตฺวา       สมฺพุทฺธํ อุปนามยึ ฯ
            |๘.๔๖๔| นิฏฺาปิโต มยาราโม       สมฺปฏิจฺฉ ตุวํ มุนิ
                            นิยฺยาเทสฺสามิ ตํ ๓- ธีร   อธิวาเสหิ จกฺขุม ฯ
            |๘.๔๖๕| ปทุมุตฺตโร โลกวิทู          อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห
                            มม สงฺกปฺปมญฺาย    อธิวาเสหิ นายโก ฯ
            |๘.๔๖๖| อธิวาสนมญฺาย           สพฺพญฺุสฺส มเหสิโน
                            โภชนํ ปฏิยาเทตฺวา       กาลมาโรจยึ อหํ ฯ
            |๘.๔๖๗| อาโรจิตมฺหิ กาลมฺหิ        ปทุมุตฺตรนายโก
                            ขีณาสวสหสฺเสหิ           อารามํ เม อุปาคมิ ฯ
            |๘.๔๖๘| นิสินฺนกาลมญฺาย        อนฺนปาเนน ตปฺปยึ
                            ภุตฺตาวีกาลมญฺาย     อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ
            |๘.๔๖๙| กีโต สตสหสฺเสน             ตตฺตเกเนว การิโต
                            โสภโน นาม อาราโม     สมฺปฏิจฺฉ ตุวํ มุนิ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สตสหสฺเสนาวาสํ ฯ  ยุ. สงฺฆารามํ ฯ  ยุ. เต วีร ฯ ม. ตํ วีร ฯ
            |๘.๔๗๐| อิมินา ภูมิทาเนน            เจตนาปณิธีหิ จ
                            ภเว นิพฺพตฺตมาโนหํ      ลภามิ มม ปตฺถิตํ ฯ
            |๘.๔๗๑| ปฏิคฺคเหตฺวา สมฺพุทฺโธ    สงฺฆารามํ สุมาปิตํ
                            ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา       อิทํ วจนมพฺรวิ ฯ
            |๘.๔๗๒| โย โส พุทฺธสฺส ปาทาสิ    สงฺฆารามํ สุมาปิตํ
                            ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ         สุณาถ มม ภาสโต ฯ
            |๘.๔๗๓| หตฺถี อสฺสา รถา ปตฺตี      เสนา จ จตุรงฺคินี
                            ปริวาเรนฺติมํ นิจฺจํ          สงฺฆารามสฺสิทํ ผลํ ฯ
            |๘.๔๗๔| สฏฺี ตุริยสหสฺสานิ         เภริโย สมลงฺกตา
                            ปริวาเรนฺติมํ นิจฺจํ          สงฺฆารามสฺสิทํ ผลํ ฯ
            |๘.๔๗๕| ฉฬาสีติสหสฺสานิ            นาริโย สมลงฺกตา
                            วิจิตฺตวตฺถาภรณา         อามุตฺตมณิกุณฺฑลา ฯ
            |๘.๔๗๖| อาฬารมุขา ๑- หสุลา      สุสญฺา ตนุมชฺฌิมา
                            ปริวาเรสฺสนฺติมํ นิจฺจํ     สงฺฆารามสฺสิทํ ผลํ ฯ
            |๘.๔๗๗| ตึสกปฺปสหสฺสานิ            เทวโลเก รมิสฺสติ
                            สหสฺสกฺขตฺตุํ เทวินฺโท     เทวรชฺชํ กริสฺสติ ฯ
            |๘.๔๗๘| เทวราเชน ปตฺตพฺพํ         สพฺพํ ปฏิลภิสฺสติ
                            อนูนโภโค หุตฺวาน         เทวรชฺชํ กริสฺสติ ฯ
            |๘.๔๗๙| สหสฺสกฺขตฺตุํ จกฺกวตฺติ     ราชา รฏฺเ ภวิสฺสติ ฯพฺยา รชฺชํ วิปุลํ          คณนาโต อสงฺขยํ ๒-@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. อาฬารปมฺหา ฯ  โป. ม. ยุ. อสงฺขิยํ ฯ
            |๘.๔๘๐| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ           โอกฺกากกุลสมฺภโว
                            โคตโม นาม โคตฺเตน    สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
            |๘.๔๘๑|  ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท     โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต
                            อุปาลิ นาม นาเมน       เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก ฯ
            |๘.๔๘๒| วินเย ปารมึ ปตฺวา          านาาเน จ โกวิโท
                            ชินสาสนํ ธารยนฺโต       วิหริสฺสตินาสโว ฯ
            |๘.๔๘๓| สพฺพเมตํ อภิญฺาย       โคตโม สกฺยปุงฺคโว
                            ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา      เอตทคฺเค เปสฺสติ ฯ
            |๘.๔๘๔|  อปริเมยฺยํ อุปาทาย       ปตฺเถมิ ตว สาสนํ
                            โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต  สพฺพสํโยชนกฺขโย ฯ
            |๘.๔๘๕| ยถา สูลาวุโต โปโส         ราชทณฺเฑน ตชฺชิโต
                            สูเล สาตํ อวินฺทนฺโต      ปริมุตฺตึว อิจฺฉติ ฯ
            |๘.๔๘๖| ตเถวาหํ มหาวีร              ภวทณฺเฑน ตชฺชิโต
                            กมฺมสูลาวุโต สนฺโต       ปิปาสาเวทนาฏฺิโต ฯ
            |๘.๔๘๗| ภเว สาตํ น วินฺทามิ        ฑยฺหนฺโต ตีหิ อคฺคิหิ
                            ปริมุตฺตึ คเวสามิ           ยถา จ ราชทณฺฑโต ฯ
            |๘.๔๘๘| ยถา วิสารโท ปุริโส         วิเสน ปริปีฬิโต
                            อคทํ โส คเวเสยฺย         วิสฆาตายุปายนํ ๑-  ฯ
            |๘.๔๘๙| คเวสมาโน ปสฺเสยฺย        อคทํ วิสฆาตกํ
                            ตํ ปิวิตฺวา สุขี อสฺส        วิสมฺหา ปริมุตฺติยา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. วิสฆาตายุปาลนํ ฯ ยุ. .. ปายโส ฯ
            |๘.๔๙๐| ตเถวาหํ มหาวีร              ยถา วิสคโต ๑- นโร
                            สมฺปีฬิโต อวิชฺชาย        สทฺธมฺมาคทเมสหํ ฯ
            |๘.๔๙๑| ธมฺมาคทํ คเวสนฺโต         อทฺทกฺขึ สกฺยสาสนํ
                            อคฺคสจฺโจสถานนฺตํ ๒-  สพฺพสลฺลวิโนทนํ ฯ
            |๘.๔๙๒| ธมฺโมสถํ ปิวิตฺวาน          วิสํ สพฺพํ สมูหนึ
                            อชรามรํ สีติภาวํ           นิพฺพานํ ปสฺสยึ ๓- อหํ ฯ
            |๘.๔๙๓| ยถา ภูตตชฺชิโต โปโส      ภูตคฺคาเหน ปีฬิโต
                            ภูตเวชฺชํ คเวเสยฺย         ภูตสฺมา ปริมุตฺติยา ฯ
            |๘.๔๙๔| คเวสมาโน ปสฺเสยฺย        ภูตวิชฺชาสุ โกวิทํ
                            ตสฺส โส วิหญฺเ ภูตํ     สมูลญฺจ วินาสเย ฯ
            |๘.๔๙๕| ตเถวาหํ มหาวีร              ตมคฺคาเหน ปีฬิโต
                            าณาโลกํ คเวสามิ      ตมโต ปริมุตฺติยา ฯ
            |๘.๔๙๖| อถทฺทสํ สกฺยมุนึ             กิเลสตมโสธนํ
                            โส เม ตมํ วิโนเทสิ         ภูตเวชฺโชว ภูติกํ ๔- ฯ
            |๘.๔๙๗| สํสารโสตํ สญฺฉินฺทึ         ตณฺหาโสตํ นิวารยึ
                            ภวํ อุคฺฆาตยึ สพฺพํ        ภูตเวชฺโชว มูลโต ฯ
            |๘.๔๙๘| ครุโฬ ยถา โอปตติ          ปนฺนคํ ภกฺขมตฺตโน
                            สมนฺตา โยชนสตํ          วิกฺโขเภติ มหาสรํ ฯ
            |๘.๔๙๙| ปนฺนคํ โส คเหตฺวาน        อโธสีสํ วิเหยํ
                            อาทาย โส ปกฺกมติ       เยน กามํ วิหงฺคโม ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. วิสหโต ฯ  ม. อคฺคํ สพฺโพสธานํ ตํ ฯ  ยุ. อคฺคสพฺโพ ... ฯ
@ โป. ผุสฺสยึ ฯ ม. ผสฺสยึ ฯ  ม. ภูตกํ ฯ
            |๘.๕๐๐| ตเถวาหํ มหาวีร              ยถาปิ ครุโฬ พลี
                            อสงฺขตํ คเวสนฺโต          โทเส วิกฺขาลยึ อหํ ฯ
            |๘.๕๐๑| ทิฏฺโ อหํ ธมฺมวรํ           สนฺติปทํ อนุตฺตรํ
                            อาทาย วิหราเมตํ          ครุโฬ ปนฺนคํ ยถา ฯ
            |๘.๕๐๒| อาสาวตี นาม ลตา         ชาตา จิตฺตลตาวเน
                            ตสฺสา วสฺสสหสฺเสน      เอกํ นิพฺพตฺตเต ผลํ ฯ
            |๘.๕๐๓| ตํ เทวา ปยิรุปาสนฺติ        ตาว ทูรผลํ ๑- สกึ
                            เทวานํ สา ปิยา เอวํ       อาสาวตี ผลุตฺตมา ๒- ฯ
            |๘.๕๐๔| สตสหสฺสํ อุปาทาย          ตาหํ ปริจเร มุนึ ๓-
                            สายํ ปาตํ นมสฺสามิ      เทวา อาสาวตึ ยถา ฯ
            |๘.๕๐๕| อวญฺฌา ปาริจริยา          อโมฆา จ นมสฺสนา
                            ทูราคตํปิ มํ สนฺตํ          ขโณ มํ ๔- น วิราธยิ ฯ
            |๘.๕๐๖| ปฏิสนฺธึ น ปสฺสามิ         วิจินนฺโต ภเว อหํ
                            นิรูปธิ วิปฺปมุตฺโต          อุปสนฺโต จรามหํ ฯ
            |๘.๕๐๗| ยถาปิ ปทุมํ นาม            สุริยรํเสน ปุปฺผติ
                            ตเถวาหํ มหาวีร            พุทฺธรํเสน ปุปฺผิโต ฯ
            |๘.๕๐๘| ยถา พลากโยนิมฺหิ          น วิชฺชติ ปุมา ๔- สทา
                            เมเฆสุ คชฺชมาเนสุ        คพฺภํ คณฺหนฺติ ตา สทา ฯ
            |๘.๕๐๙| จิรํปิ คพฺภํ ธาเรนฺติ          ยาว เมโฆ น คชฺชติ
                            ภารโต ปริมุจฺจนฺติ         ยทา เมโฆ ปวสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ตาว ทูรผเล สติ ฯ  ม. ยุ. ลตุตฺตมา ฯ  ม. มุนิ ฯ  ม. ยํ ฯ
@ โป. ม. ปุโม ฯ
            |๘.๕๑๐| ปทุมุตฺตรพุทฺธสฺส              ธมฺมเมเฆน คชฺชโต ๑-
                           สทฺเทน ธมฺมเมฆสฺส         ธมฺมคพฺภํ อคณฺหหํ ฯ
            |๘.๕๑๑| สตสหสฺสํ อุปาทาย           ปุญฺคพฺภํ ธเรมหํ
                           นปฺปมุญฺจามิ ภารโต        ธมฺมเมโฆ น คชฺชติ ฯ
            |๘.๕๑๒| ยทา ตุวํ สกฺยมุนิ               รมฺเม กาปิลวตฺถเว
                           คชฺชสิ ธมฺมเมเฆน            ภารโต ปริมุจฺจหํ ฯ
            |๘.๕๑๓| สุญฺตํ อนิมิตฺตญฺจ          อถาปณิหิตํปิ ๒-
                           จตุโร จ ผเล สพฺเพ            ธมฺมํ ๓- วิชฏิ ตํปิหํ ฯ
                                         ทุติยภาณวารํ ฯ
            |๘.๕๑๔| อปริเมยฺยํ อุปาทาย           ปตฺเถมิ ตว สาสนํ
                           โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต     สนฺติปทํ อนุตฺตรํ ฯ
            |๘.๕๑๕| วินเย ปารมึ ปตฺโต             ยถาปิ ปาิโก อิสี
                           น เม สมสโม อตฺถิ            ธาเรมิ สาสนํ อหํ ฯ
            |๘.๕๑๖| วินเย ขนฺธเก จาปิ              ติกจฺเฉเทว ปญฺจเก
                           เอตฺถ เม วิมติ นตฺถิ          อกฺขเร พฺยญฺชเนปิ วา ฯ
            |๘.๕๑๗| นิคฺคเห ปฏิกมฺเม จ            านาาเน จ โกวิโท
                           โอสารเณ วุฏฺาปเน         สพฺพตฺถ ปารมึ คโต ฯ
            |๘.๕๑๘| วินเย ขนฺธเก จาปิ ๔-         นิกฺขิปิตฺวา ปทํ อหํ
                           อุภโต ๕- วิภงฺเค เจว         รสโต โอสเรยฺยหํ ฯ
@เชิงอรรถ:  โป. คชฺชิโต ฯ  ม. ยุ. ตถาปฺปณิหิตมฺปิ จ ฯ  ม. ธมฺเมวํ วิชนยึ อหํ ฯ
@ยุ. ... วิชฏายหํ ฯ  ม. วาปิ ฯ  ม. ยุ. อุภโต วินิเวเตฺวา ฯ
            |๘.๕๑๙| นิรุตฺติยา จ กุสโล ๑-         อตฺถานตฺเถ จ โกวิโท
                           อนญฺาตํ มยา นตฺถิ       เอกคฺโค สตฺถุ สาสเน ฯ
            |๘.๕๒๐| รูปทกฺโข อหํ อชฺช              สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน
                           กงฺขํ สพฺพํ วิโนเทมิ           ฉินฺทามิ สพฺพสํสยํ ฯ
            |๘.๕๒๑| ปทํ อนุปทญฺจาปิ              อกฺขรญฺจาปิ พฺยญฺชนํ
                           นิทาเน ปริโยสาเน            สพฺพตฺถ โกวิโท อหํ ฯ
            |๘.๕๒๒| ยถาปิ ราชา พลวา             นิหนิตฺวา ๒- ปรนฺตเป
                           วิชินิตฺวาน สงฺคามํ            นครํ ตตฺถ มาปเย ฯ
            |๘.๕๒๓| ปาการํ ปริกฺขญฺจาปิ          เอสิกํ ทฺวารโกฏฺกํ
                           อฏฺฏาลเก จ วิวิเธ             การเย นคเร พหู ฯ
            |๘.๕๒๔| สึฆาฏกํ ปจฺจุรญฺจ ๓-         สุวิภตฺตนฺตราปณํ
                           การาเปยฺย ๔- สภํ ตตฺถ     อตฺถานตฺถวินิจฺฉยํ ฯ
            |๘.๕๒๕| นิคฺฆาฏตฺถํ อมิตฺตานํ         ฉิทฺทาฉิทฺทญฺจ ชานิตุํ
                           พลกายสฺส รกฺขาย            เสนามจฺจํ ๕- เปติ โส ฯ
            |๘.๕๒๖| อารกฺขตฺถาย ภณฺฑสฺส       นิธานกุสลํ นรํ
                           มา เม ภณฺฑํ วินสฺสีติ        ภณฺฑรกฺขํ เปติ โส ฯ
            |๘.๕๒๗| สมคฺโค ๖- โหติ โส ๗- รญฺโ     วุฑฺฒึ ยสฺส จ อิจฺฉติ
                           ตสฺสาธิกรณํ เทติ              มิตฺตสฺส ปฏิปชฺชิตุํ ฯ
            |๘.๕๒๘| อุปฺปาเทสุ ๘- นิมิตฺเตสุ      ลกฺขเณสุ จ โกวิทํ
                           อชฺฌายกํ มนฺตธรํ             โปโรหิจฺเจ เปติ โส ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สุกุสโล ฯ  ม. ยุ. นิคฺคณฺหิตฺวา ฯ  ม. ยุ. สึฆาฏกํ จจฺจรญฺจ ฯ
@ ม. ยุ. การเยยฺย ฯ  ม. ยุ. เสนาปจฺจํ ฯ  โป. สมตฺโต ฯ ม. มมตฺโต ฯ
@ยุ. สามโก ฯ  โป. ม. ยุ. โย ฯ  โป. ม. อุปฺปาเตสุ ฯ
            |๘.๕๒๙| เอเตหงฺเคหิ สมฺปนฺโน        ขตฺติโยติ ปวุจฺจติ
                           สทา รกฺขนฺติ ราชานํ         จกฺกวาโกว ทุกฺขินํ ๑- ฯ
            |๘.๕๓๐| ตเถว ตฺวํ มหาวีร               หตามิตฺโตว ขตฺติโย
                           สเทวกสฺส โลกสฺส            ธมฺมราชาติ วุจฺจติ ฯ
            |๘.๕๓๑| ติตฺถิเย นีหริตฺวาน ๒-         มารญฺจาปิ สเสนกํ
                           ตมนฺธการํ วิธํเสตฺวา ๓-     ธมฺมนครํ อมาปยิ ฯ
            |๘.๕๓๒| สีลํ ปาการิกํ ตตฺถ              าณนฺเต ทฺวารโกฏฺกํ
                           สทฺธา เต เอสิกา ธีร          ทฺวารปาโล จ สํวโร ฯ
            |๘.๕๓๓| สติปฏฺานมฏฺฏาลํ            ปญฺา เต จจฺจรํ มุเน
                           อิทฺธิปาทญฺจ สิงฺฆาฏํ       ธมฺมวีถิ ๔- สุมาปิตํ ๕- ฯ
            |๘.๕๓๔| สุตฺตนฺตํ อภิธมฺมญฺจ          วินยํ จาปิ เกวลํ
                           นวงฺคํ พุทฺธวจนํ               เอสา ธมฺมสภา ตว ฯ
            |๘.๕๓๕| สุญฺตํ อนิมิตฺตญฺจ          วิหารญฺจาปณีหิตํ
                           อเนโช จ นิโรโธ จ             เอสา ธมฺมกุฏี ตว ฯ
            |๘.๕๓๖| ปญฺาย อคฺโค นิกฺขิตฺโต   ปฏิภาเณ จ โกวิโท
                           สารีปุตฺโตติ นาเมน           ธมฺมเสนาปตี ตว ฯ
            |๘.๕๓๗| จุตูปปาตกุสโล                  อิทฺธิยา ปารมึ คโต
                           โกลิโต นาม นาเมน          โปโรหิจฺโจ ตว ๖- มุเน ฯ
            |๘.๕๓๘| โปราณกวํสธโร                 อุคฺคเตโช ทุราสโท
                           ธุตวาทิคุเณ อคฺโค            อกฺขทสฺโส ตว มุเน ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. ทุกฺขิตํ ฯ  ม. นีหนิตฺวาน ฯ  ม. ยุ. วิธมิตฺวา ฯ  ยุ. ธมฺมวีถึ ฯ
@ ม. สุมาปิตา ฯ  โป. ตุวํ. ฯ ม. ตฺวํ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
            |๘.๕๓๙| พหุสฺสุโต ธมฺมธโร             สพฺพปาี จ สาสเน
                           อานนฺโท นาม นาเมน      ธมฺมรกฺโข ตว มุเน ฯ
            |๘.๕๔๐| เอเต สพฺเพ อติกฺกมฺม        มเหสี ภควา มม
                           วินิจฺฉยํ เม ปาทาสิ           วินเย วิญฺุเทสิตํ ฯ
            |๘.๕๔๑| โย โกจิ วินเย ปญฺหํ           ปุจฺฉติ พุทฺธสาวโก
                           ตตฺถ เม จินฺตนา นตฺถิ       ตญฺเวตฺถํ   กเถมหํ ฯ
            |๘.๕๔๒| ยาวตา พุทฺธเขตฺตมฺหิ         เปตฺวา จ ๑- มหามุนึ
                           วินเย มาทิโส นตฺถิ           กุโต ภิยฺโย ภวิสฺสติ ฯ
            |๘.๕๔๓| ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา           เอวํ คชฺชติ โคตโม
                           อุปาลิสฺส สโม นตฺถิ          วินเย ขนฺธเกสุ จ ฯ
            |๘.๕๔๔| ยาวตา พุทฺธภณิตํ             นวงฺคํ สตฺถุสาสนํ
                           วินเย ๒- กถิตํ สพฺพํ          วินยมูลปสฺสิโน ฯ
            |๘.๕๔๕| มม กมฺมํ สริตฺวาน             โคตโม สกฺยปุงฺคโว
                           ภิกฺขุสงฺเฆ นิสีทิตฺวา          เอตทคฺเค เปสิ มํ ฯ
            |๘.๕๔๖| สตสหสฺสํ อุปาทาย            อิมํ านํ อปตฺถยึ
                           โส เม อตฺโถ อนุปฺปตฺโต     วินเย ปารมึ คโต ฯ
            |๘.๕๔๗| สกฺยานํ นนฺทิชนโก ๓-       กปฺปโก อาสิหํ ปุเร
                           วิชหิตฺวาน ตํ ชาตึ             ปุตฺโต ชาโต มเหสิโน ฯ
            |๘.๕๔๘| อิโต ทุติยเก กปฺเป             อญฺชโส นาม ขตฺติโย
                           อนนฺตเตโช อมิตยโส        ภูมิปาโล มหทฺธโน ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. ตํ มหามุนิ ฯ  ม. ยุ. วินโยคธํ ตํ สพฺพํ ฯ  ม. ยุ. นนฺทิชนโน ฯ
            |๘.๕๔๙| ตสฺส รญฺโ อหํ ปุตฺโต       จนฺทโน นาม ขตฺติโย
                           ชาติมเทน ปตฺถทฺโธ          ยโสโภคมเทน จ ฯ
            |๘.๕๕๐| นาคสตสหสฺสานิ               สพฺพาลงฺการภูสิตา
                           ติธา ปภินฺนา มาตงฺคา       ปริวาเรนฺติ มํ สทา ฯ
            |๘.๕๕๑| สพเลหิ ปเรโตหํ                อุยฺยานํ คนฺตุกามโก
                           อารุยฺห สิริกํ นาคํ             นครา นิกฺขมึ ตทา ฯ
            |๘.๕๕๒| จรเณน จ สมฺปนฺโน            คุตฺตทฺวาโร สุสํวุโต
                           เทวโล นาม สมฺพุทฺโธ       อาคจฺฉิ ปุรโต มมํ ฯ
            |๘.๕๕๓| เปเสตฺวา สิริกํ นาคํ            พุทฺธํ อาสาทยึ ตทา
                           ตโต สญฺชาตโกโปว ๑-      นาโค นุทฺธรโก ๒- ปทํ ฯ
            |๘.๕๕๔| นาคํ รุณฺณมนํ ๓- ทิสฺวา     พุทฺเธ โกปํ อกาสหํ
                           วิเหยิตฺวา สมฺพุทฺธํ          อุยฺยานํ อคมาสหํ ฯ
            |๘.๕๕๕| สาตํ ตตฺถ น วินฺทามิ          สิโร ปชฺชลิโต ยถา
                           ปริฬาเหน ฑยฺหามิ           มจฺโฉว พลิสาทโก ฯ
            |๘.๕๕๖| สสาครนฺตา ปวี               อาทิตฺตา วิย โหติ เม
                           ปิตุ สนฺติกุปาคมฺม            อิทํ วจนมพฺรวึ ฯ
            |๘.๕๕๗| อาสีวิสํว กุปิตํ                   อคฺคิกฺขนฺธํว อาคตํ
                           มตฺตํว กุญฺชรํ ทนฺตึ           ยํ สยมฺภุํ อสาทยึ ฯ
            |๘.๕๕๘| อาสาทิโต มยา พุทฺโธ        โฆโร อุคฺคตโป ชิโน
                           ปุรา สพฺเพ วินสฺสาม         ขมาเปสฺสาม ตํ มุนึ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. สญฺชาตโกโป โส ฯ  ม. ยุ. นุทฺธรเต ฯ  ยุ. ทุฏฺมนํ ฯ
            |๘.๕๕๙| โน เจ ตํ นิชฺฌาเปสฺสาม     อตฺตทนฺตํ สมาหิตํ
                           โอเรน ๑- สตฺตเม ทิวเส    รฏฺมฺเม วิธมิสฺสติ ฯ
            |๘.๕๖๐| สุเมขโล โกสิโย จ             สิคฺคโว จาปิ สตฺตโก
                           อาสาทยิตฺวา อิสโย         ทุคฺคตา เต สเสนกา ฯ
            |๘.๕๖๑| ยทา กุปฺปนฺติ อิสโย         สญฺตา พฺรหฺมจาริโน
                           สเทวกํ วินาเสนฺติ            สสาครํ สปพฺพตํ ฯ
            |๘.๕๖๒| ติโยชนสหสฺสมฺหิ              ปุริเส สนฺนิปาตยึ
                           อจฺจยํ เทสนตฺถาย           สยมฺภุํ อุปสงฺกมึ ฯ
            |๘.๕๖๓| อลฺลวตฺถา อลฺลสิรา          สพฺเพว ปญฺชลีกตา
                           พุทฺธสฺส ปาเท นิปติตฺวา   อิทํ วจนมพฺรวุํ ฯ
            |๘.๕๖๔| ขมสฺสุ ตฺวํ มหาวีร             อภิยาจติ ตํ ชโน
                           ปริฬาหํ วิโนเทหิ              มา จ ๒- รฏฺ วินาสเย ฯ
            |๘.๕๖๕| สเทวมานุสา สพฺเพ          สทานวา สรกฺขสา
                           อโยมเยน กูเฏน              สิรํ ภินฺเทยฺยุ เม สทา ฯ
            |๘.๕๖๖| อุทเก อคฺคิ น สณฺาติ       วีชํ เสเล น รูหติ
                           อคเท กิมิ น สณฺาติ        โกโป พุทฺเธ น ชายติ ฯ
            |๘.๕๖๗| ยถา จ ภูมิ อจลา              อปฺปเมยฺโย จ สาคโร
                           อนนฺตโก จ อากาโส         เอวํ พุทฺธา ๓- อโขภิยา ฯ
            |๘.๕๖๘| อตฺตทนฺตา ๔- มหาวีรา     ขมิตา จ ตปสฺสิโน
                           ขนฺตานํ ขมิตานํ จ            คมนํ โว ๕- น วิชฺชติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. โอเรน สตฺตทิวสา ฯ  ม. โน ฯ  ยุ. พุทฺโธ อโขภิโย ฯ
@ ม. ยุ. สทา ขนฺตา ฯ  โป. เต ฯ ม. ตํ ฯ
            |๘.๕๖๙| อิทํ วตฺวาน สมฺพุทฺโธ       ปริฬาหํ วิโนทยิ ๑-
                           มหาชนสฺส ปุรโต            นภํ อพฺภุคฺคมี ตทา ฯ
            |๘.๕๗๐| เตน กมฺเมนหํ วีร ๒-        หีนตฺตํ อชฺฌุปาคโต
                           สมติกฺกมฺม ตํ ชาตึ         ปาวิสึ อภยํ ปุรํ ฯ
            |๘.๕๗๑| ตทาปิ มํ มหาวีร              ฑยฺหมานํ  สุสณฺิตํ ๓-
                           ปริฬาหํ วิโนเทสิ             สยมฺภุํ จ ขมาปยึ ฯ
            |๘.๕๗๒| อชฺชาปิ มํ มหาวีร            ฑยฺหมานํ ติหคฺคิภิ
                           นิพฺพาเปสิ ตโย อคฺคี       สีติภาวญฺจ ปาปยึ ฯ
            |๘.๕๗๓| เยสํ ๔- โสตาวธานตฺถิ      สุณาถ มม ภาสโต
                           อตฺถํ ตุยฺหํ ปวกฺขามิ        ยถาทิฏฺ ปทํ มมํ ฯ
            |๘.๕๗๔| สยมฺภุํ ตํ วิมาเนตฺวา        สนฺตจิตฺตํ สมาหิตํ
                           เตน กนฺเมนหํ อชฺช          ชาโตมฺหิ นีจโยนิยํ ฯ
            |๘.๕๗๕| มา โว ขณํ วิราเธถ           ขณาตีตา หิ โสจเร
                           สทตฺเถ วายเมยฺยาถ       ขโณ โว ปฏิปาทิโต ฯ
            |๘.๕๗๖| เอกจฺจานญฺจ วมนํ          เอกจฺจานํ วิเรจนํ
                           วิสํ หลาหลํ เอเก ๕-        เอกจฺจานญฺจ โอสถํ ฯ
            |๘.๕๗๗| วมนํ ปฏิปนฺนานํ              ผลฏฺานํ วิเรจนํ
                           โอสถํ ผลลาภีนํ              ปุญฺกฺเขตฺตํ คเวสินํ ฯ
            |๘.๕๗๘| สาสเนน วิรุทฺธานํ            วิสํ หลาหลํ ยถา
                           อาสีวิโส ทุฏฺวิโส ๖-       เอกํ ๗- ฌาเปติ ตํ นรํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. วิโนทยํ ฯ  ยุ. ธีร ฯ  โป. สุเข ิตํ ฯ  โป. สํสาเร สสฺสตา นตฺถิ ฯ
@ ยุ. เอเต ฯ  ม. ทิฏฺวิโส ฯ ยุ. ทฏฺวิโส ฯ  โป. ม. ยุ. เอวํ ฯ
            |๘.๕๗๙| สกึ ปีตํ หลาหลํ           อุปรุทฺเธติ ชีวิตํ
                           สาสเนน วิรุชฺฌิตฺวา     กปฺปโกฏิมฺหิ ฑยฺหติ ฯ
            |๘.๕๘๐| ขนฺติยา อวิหึสาย         เมตฺตจิตฺตวตาย จ
                           สเทวกํ โส ตรติ           ตสฺมา เต ๑- อวิโรธิยา ๒- ฯ
            |๘.๕๘๑|  ลาภาลาเภ น สชฺชนฺติ  สมฺมานเน วิมานเนวีสทิสา พุทฺธา        ตสฺมา เต น วิโรธิยา ๓- ฯ
            |๘.๕๘๒| เทวทตฺเต จ วธเก         โจเร จงฺคุลิมาลเก
                           ราหุเล ธนปาเล จ        สพฺเพสํ สมโก มุนิ ฯ
            |๘.๕๘๓| เอเตสํ ปฏิฆํ นตฺถิ         ราโคเมสํ น วิชฺชติ
                           สพฺเพสํ สมโก พุทฺโธ   วธกสฺโสรสสฺส จ ฯ
            |๘.๕๘๔| ปนฺเถ ทิสฺวาน กาสาวํ   ฉฑฺฑิตํ มิฬฺหมกฺขิตํ
                        สิรสา ๔- อญฺชลึ กตฺวา   วนฺทิตพฺพํ อิสิทฺธชํ ฯ
            |๘.๕๘๕| อพฺภตีตา จ เย พุทฺธา   วตฺตมานา อนาคตา
                           ธเชนาเนน สุชฺฌนฺติ     ตสฺมา เอเต นมสฺสิยา ฯ
            |๘.๕๘๖| สตฺถุกปฺปํ สุวินยํ          ธาเรมิ หทเยนหํ
                           นมสฺสมาโน วินยํ        วิหริสฺสามิ สพฺพทา ฯ
            |๘.๕๘๗| วินโย อาสโย มยฺหํ      วินโย านจงฺกมํ
                           กปฺเปมิ วินเย วาสํ      วินโย มยฺห โคจโร ฯ
            |๘.๕๘๘| วินเย ปารมิปฺปตฺโต      สมเถ จาปิ โกวิโท
                           อุปาลิ ตํ มหาวีร          ปาเท วนฺทติ สตฺถุโน ฯ
@เชิงอรรถ:  ยุ. โว ฯ ๒-๓ ม. อวิราธิยา ฯ  ม. สิรสฺมึ ฯ
            |๘.๕๘๙| โส อหํ วิจริสฺสามิ         คามา คามํ ปุรา ปุรํ
                           นมสฺสมาโน สมฺพุทฺธํ   ธมฺมสฺส จ สุธมฺมตํ ฯ
            |๘.๕๙๐| กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ   ภวา สพฺเพ สมูหตา
                           สพฺพาสวา ปริกฺขีณา   นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว ฯ
            |๘.๕๙๑| สฺวาคตํ วต เม อาสิ       พุทฺธเสฏฺสฺส สนฺติเก
                           ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา    กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
            |๘.๕๙๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส      วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                           ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา    กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปาลิ เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                   อุปาลิตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                  นวมํ อญฺาโกณฺฑญฺตฺเถราปทานํ (๗)
     [๙]   |๙.๕๙๓| ปทุมุตฺตรสมฺพุทฺธํ        โลกเชฏฺ วินายกํ
                            พุทฺธภูมึ อนุปฺปตฺตํ     ปมํ อทฺทสํ อหํ ฯ
             |๙.๕๙๔| ยาวตา โพธิยา มูเล     ยกฺขา สพฺเพ สมาคตา
                            สมฺพุทฺธํ ปริวาเรตฺวา   วนฺทนฺติ ปญฺชลีกตา ฯ
             |๙.๕๙๕| สพฺเพ เทวา ตุฏฺมนา  อากาเส สญฺจรนฺติ เต
                            พุทฺโธ อยํ อนุปฺปตฺโต  อนฺธการตโมนุโท ฯ
             |๙.๕๙๖| เตสํ หาสปเรตานํ          มหานาโท อวตฺตถ
                            กิเลเส ฌาปยิสฺสาม      สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ
             |๙.๕๙๗| เทวานํ คิรมญฺาย       วาจาย ๑- สมุทีริตํ
                            หฏฺโ หฏฺเน จิตฺเตน   อาทิภิกฺขมทาสหํ ฯ
             |๙.๕๙๘| มม สงฺกปฺปมญฺาย     สตฺถา โลเก อนุตฺตโร
                            เทวสงฺเฆ นิสีทิตฺวา       อิมา คาถา อภาสถ ฯ
             |๙.๕๙๙| สตฺตาหํ อภินิกฺขมฺม       โพธึ อชฺฌคมํ อหํ
                            อิทํ เม ปมํ ภตฺตํ          พฺรหฺมจาริสฺส ยาปนํ ฯ
             |๙.๖๐๐| ตุสิตาหิ อิธาคนฺตฺวา       โย เม ภิกฺขํ อุปานยิ
                            ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ         สุณาถ มม ภาสโต ฯ
             |๙.๖๐๑| ตึสมตฺเต ๒- กปฺปสหสฺเส    เทวรชฺชํ กริสฺสติ
                            สพฺเพ เทเว อภิโภตฺวา   ติทิวํ อาวสิสฺสติ ฯ
             |๙.๖๐๒| เทวโลกา จวิตฺวาน         มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ
                            สหสฺสธา ๓- จกฺกวตฺติ   ตตฺถ รชฺชํ กริสฺสติ ฯ
             |๙.๖๐๓| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ          โอกฺกากกุลสมฺภโว
                            โคตโม นาม โคตฺเตน    สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
             |๙.๖๐๔| ติทสา โส จวิตฺวาน         มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ
                            อคารา ปพฺพชิตฺวาน     ฉพฺพสฺสานิ วสิสฺสติ ฯ
             |๙.๖๐๕| ตโต สตฺตมเก วสฺเส       พุทฺโธ สจฺจํ กเถสฺสติ
                            โกณฺฑญฺโ นาม นาเมน   ปมํ สจฺฉิกาหิติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. วาจาสภิมุทีริตํ ฯ  ม. ตึสกปฺปสหสฺสานิ ฯ  ยุ. สหสฺสํว ฯ
             |๙.๖๐๖| นิกฺขนฺเตนานุปพฺพชฺชึ      ปธานํ สุกตํ มยา
                            กิเลเส ฌาปนตฺถาย       ปพฺพชึ อนคาริยํ ฯ
             |๙.๖๐๗| อธิคนฺตฺวาน สพฺพญฺู    พุทฺโธ โลเก สเทวเก
                            อิมินา ๑- เม มหารญฺ ๒-    อมตเภริมาหนิ ฯ
             |๙.๖๐๘| โสทานิ ปตฺโต อมตํ         สนฺตํ ๓- ปทมนุตฺตรํ
                            สพฺพาสเว ปริญฺาย     วิหรามิ อนาสโว ฯ
             |๙.๖๐๙| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส         วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                            ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา      กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อญฺาโกณฺฑญฺโ ๔- เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                               อญฺาโกณฺฑญฺตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                               ทสมํ ปิณฺโฑลภารทฺวาชตฺเถราปทานํ (๘)
     [๑๐]   |๑๐.๖๑๐| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน   สยมฺภู อคฺคปุคฺคโล
                                ปุรโต หิมวนฺตสฺส        จิตฺตกูเฏ วสี ตทา ฯ
               |๑๐.๖๑๑| อภีตรูโป ตตฺถาสึ          มิคราชา จตุกฺกโม
                                ยสฺส ๕- สทฺทํ สุณิตฺวาน   วิกฺขมฺภนฺติ พหู ชนา ฯ
               |๑๐.๖๑๒| สุผุลฺลํ ปทุมํ คยฺห        อุปคญฺฉึ นราสภํ
                                วุฏฺิตสฺส สมาธิมฺหา    พุทฺธสฺส อภิโรปยึ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อิสินาเม มิคารญฺเ ยุ. มิครญฺเ ม. สนฺติปทมนุตฺตรํ ฯ
@ โป. อญฺาตโกณฺฑญฺโ ฯ ม. อญฺาสิโกณฺฑญฺโ ม. ตสฺส ฯ
               |๑๐.๖๑๓| จาตุทฺทิสํ นมสฺสิตฺวา    พุทฺธเสฏฺ นรุตฺตมํ
                                 สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา   สีหนาทํ นทึ ตทา ๑- ฯ
               |๑๐.๖๑๔| ปทุมุตฺตโร โลกวิทู        อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห
                                 สกาสเน นิสีทิตฺวา       อิมา คาถา อภาสถ ฯ
               |๑๐.๖๑๕| พุทฺธสฺส คิรมญฺาย    สพฺเพ เทวา สมาคตา
                                 อาคโต วทตํ เสฏฺโ     ธมฺมํ โสสฺสาม ตํ มยํ ฯ
               |๑๐.๖๑๖| เตสํ หาสปเรตานํ         ปุรโต โลกนายโก
                                 มม สทฺทํ ปกิตฺเตสิ      ทีฆทสฺสี มหามุนิ ฯ
               |๑๐.๖๑๗| เยนิทํ ปทุมํ ทินฺนํ          สีหนาโท จ นาทิโต
                                 ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ       สุณาถ มม ภาสโต ฯ
               |๑๐.๖๑๘| อิโต อฏฺมเก กปฺเป      จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ
                                 สตฺตรตนสมฺปนฺโน      จตุทีปมฺหิ อิสฺสโร ฯ
               |๑๐.๖๑๙| การยิสฺสติ อิสฺสรํ ๒-      มหิยา จตุสฏฺิยา
                                 ปทุโม นาม นาเมน     จกฺกวตฺติ มหาพโล ฯ
               |๑๐.๖๒๐| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ        โอกฺกากกุลสมฺภโว
                                 โคตโม นาม โคตฺเตน   สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
               |๑๐.๖๒๑| ปกาสิเต ปาวจเน          พฺรหฺมพนฺธุ ภวิสฺสติ
                                 พฺรหฺมญฺา อภินิกฺขมฺม    ปพฺพชิสฺสติ ตาวเท ฯ
               |๑๐.๖๒๒| ปธานํ ปหิตตฺโต โส       อุปสนฺโต นิรูปธิ
                                 สพฺพาสเว ปริญฺาย   นิพฺพายิสฺสตินาสโว ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. อหํ ฯ ยุ. อทาสหํ ฯ  โป. ม. อิสฺสริยํ ฯ
           |๑๐.๖๒๓| วิชฺชเน ๑- ปนฺตเสยฺยมฺหิ   วาฬมิคสมากุเล
                            สพฺพาสเว ปริญฺาย        นิพฺพายิสฺสตินาสโว ฯ
           |๑๐.๖๒๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส           วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                           ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา       กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปิณฺโฑลภารทฺวาโช เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                              ปิณฺโฑลภารทฺวาชตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                               เอกาทสมํ ขทิรวนิยเรวตตฺเถราปทานํ (๙)
     [๑๑]   |๑๑.๖๒๕| คงฺคา ภาคีรสี ๒- นาม      หิมวนฺตา ปภาวิตา
                            กุติตฺเถ นาวิโก อาสึ       โอริมํ ๓- จ ตเร อหํ ฯ
           |๑๑.๖๒๖| ปทุมุตฺตรนายโก            สมฺพุทฺโธ ทิปทุตฺตโม
                            วีสสตสหสฺเสหิ              คงฺคาโสตํ ๔- ตริสฺสติ ฯ
           |๑๑.๖๒๗| พหู นาวา สมาเนตฺวา     วฑฺฒกีหิ สุสงฺขตํ
                            นาวาย ฉทนํ กตฺวา        ปฏิมานึ นราสภํ ฯ
           |๑๑.๖๒๘| อาคนฺตฺวาน จ สมฺพุทฺโธ  อารุยฺหิ ๕- นาวลญฺชกํ
                            วาริมชฺเฌ ิโต สตฺถา      อิมา คาถา อภาสถ ฯ
           |๑๑.๖๒๙| โย โส ตาเรสิ สมฺพุทฺธํ     สงฺฆํ จาปิ อนาสวํ
                            เตน จิตฺตปฺปสาเทน        เทวโลเก รมิสฺสติ ฯ
           |๑๑.๖๓๐| นิพฺพตฺติสฺสติ เต พฺยมฺหํ   สุกตํ นาวสณฺิตํ
                            อากาเส ปุปฺผฉทนํ          ธารยิสฺสติ สพฺพทา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. วิชเน ฯ ยุ. วิปิเน ฯ  ม. ภาคีรถี ฯ  ม. ยุ. โอริเม จ ตรึ อหํ ฯ
@ ม. คงฺคาตีรมุปาคโต ฯ  ม. อารูหิ ตญฺจนาวกํ ฯ
           |๑๑.๖๓๑| อฏฺปญฺาสกปฺปมฺหิ      ตารโณ ๑- นาม ขตฺติโย
                            จาตุรนฺโต วิชิตาวี            จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
           |๑๑.๖๓๒| สตฺตปญฺาสกปฺปมฺหิ      จมฺพโก นาม ขตฺติโย
                            อุคฺคจฺฉนฺโตว สุริโย          โชติสฺสติ มหาพโล ฯ
           |๑๑.๖๓๓| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ            โอกฺกากกุลสมฺภโว
                            โคตโม นาม โคตฺเตน       สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
           |๑๑.๖๓๔| ติทสาว ๒- จวิตฺวาน         มนุสฺสตฺตํ คมิสฺสติ
                            เรวโต นาม นาเมน          พฺรหฺมพนฺธุ ภวิสฺสติ ฯ
           |๑๑.๖๓๕| อคารา นิกฺขมิตฺวาน         สุกฺกมูเลน โจทิโต
                            โคตมสฺส ภควโต             สาสเน ปพฺพชิสฺสติ ฯ
           |๑๑.๖๓๖| โส ปจฺฉา ปพฺพชิตฺวาน     ยุตฺตโยโค วิปสฺสโก
                            สพฺพาสเว ปริญฺาย       นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ
           |๑๑.๖๓๗| วิริยํ เม ธุรโธรยฺหํ             โยคกฺเขมาธิวาหนํ
                            ธาเรมิ อนฺติมํ เทหํ           สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ฯ
           |๑๑.๖๓๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส [๓]-   วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                           ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา        กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ขทิรวนิโย เรวตตฺเถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                              ขทิรวนิยเรวตตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ตารโก นาม ฯ  ม. ยุ. ติทสา โส ฯ
@ ม.   สตสหสฺเส กตํ กมฺมํ    ผลํ ทสฺเสสิ เม อิธ
@      สุมุตฺโต สรเวโคว      กิเลเส ฌาปยี มม
@      ตโตมํ วนนิรตํ          ทิสฺวา โลกนฺตคู มุนิ
@      วนวาสิ ภิกฺขูนคฺคํ     ปญฺเปสิ มหามติ ฯ
                                  ทฺวาทสมํ อานนฺทตฺเถราปทานํ (๑๐)
     [๑๒]   |๑๒.๖๓๙| อารามทฺวารา นิกฺขมฺม    ปทุมุตฺตโร มหามุนิ
                              วสฺสนฺโต อมตวุฏฺึ         นิพฺพาเปสิ มหาชนํ ฯ
             |๑๒.๖๔๐| สตสหสฺสา ๑- เต ธีรา    ฉฬภิญฺา มหิทฺธิกา
                              ปริวาเรนฺติ สมฺพุทฺธํ       ฉายาว อนุปายินี ฯ
             |๑๒.๖๔๑| หตฺถิกฺขนฺธคโต อาสึ       เสตจฺฉตฺตํ วรุตฺตมํ
                              สุตานุรูปํ ๒- ทิสฺวาน      ปีติ เม อุปปชฺชถ ฯ
             |๑๒.๖๔๒| โอรุยฺห หตฺถิกฺขนฺธมฺหา  อุปคญฺฉึ นราสภํ
                              รตนมยํ ฉตฺตํ เม            พุทฺธเสฏฺสฺส ธารยึ ฯ
             |๑๒.๖๔๓| มม สงฺกปฺปมญฺาย      ปทุมุตฺตโร มหาอิสิ
                              ตํ กถํ ปยิตฺวาน            อิมา คาถา อภาสถ ฯ
             |๑๒.๖๔๔| โย โส ฉตฺตํ อธารยิ         โสณฺณลงฺการภูสิตํ
                              ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ          สุณาถ มม ภาสโต ฯ
             |๑๒.๖๔๕| อิโต คนฺตฺวา อยํ โปโส     ตุสิตํ อาวสิสฺสติ
                              อนุโภสฺสติ สมฺปตฺตึ        อจฺฉราหิ ปุรกฺขโต ฯ
             |๑๒.๖๔๖| จตุตฺตึสติกฺขตฺตุํ จ           เทวรชฺชํ กริสฺสติ
                              นราธิโป ๓- อฏฺสตํ       วสุธํ อาวสิสฺสติ ฯ
             |๑๒.๖๔๗| อฏฺปญฺาสกฺขตฺตุํ จ     จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ
                              ปเทสรชฺชํ วิปุลํ              มหิยา การยิสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สตสหสฺสํ ฯ  ม. ยุ. สุจารุรูปํ ฯ  ม. ยุ. พลาธิโป ฯ
           |๑๒.๖๔๘| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ           โอกฺกากกุลสมฺภโว
                            โคตโม นาม โคตฺเตน      สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
           |๑๒.๖๔๙| สกฺยานํ กุลเกตุสฺส          าติพนฺธุ ภวิสฺสติ
                            อานนฺโท นาม นาเมน    อุปฏฺาโก มเหสิโน ฯ
           |๑๒.๖๕๐| อาตาปี นิปโก จาปิ         พาหุสจฺเจสุ โกวิโท
                            นิวาตวุตฺติ อตฺถทฺโธ        สพฺพปาี ภวิสฺสติ ฯ
           |๑๒.๖๕๑| ปธานํ ปหิตตฺโต โส         อุปสนฺโต นิรูปธิ
                            สพฺพาสเว ปริญฺาย      นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ
           |๑๒.๖๕๒| สนฺติ อารญฺกา นาคา   กุญฺชรา สฏฺิหายนา
                            ติธปฺปภินฺนา มาตงฺคา     อีสาทนฺตา อุรุฬฺหวา ฯ
           |๑๒.๖๕๓| อเนกสตสหสฺสา             ปณฺฑิตาปิ มหิทฺธิกา
                            สพฺเพ เต พุทฺธนาคสฺส     น โหนฺติ ๑- ปริวิมฺภิตา ฯ
           |๑๒.๖๕๔| อาทิยาเม นมสฺสามิ        มชฺฌิเม อถ ปจฺฉิเม
                            ปสนฺนจิตฺโต สุมโน          พุทฺธเสฏฺ อุปฏฺหึ ฯ
           |๑๒.๖๕๕| อาตาปี นิปโก จาปิ         สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต
                            โสตาปตฺติผลํ ปตฺโต        เสขภูมีสุ โกวิโท ฯ
           |๑๒.๖๕๖| กปฺเปโต สตสหสฺเส          ยํ กมฺมมภินีหรึ
                            ตาหํ ภูมึ อนุปฺปตฺโต        ิตา ๒- สทฺธา มหปฺผลา ฯ
           |๑๒.๖๕๗| สฺวาคตํ วต เม อาสิ         พุทฺธเสฏฺสฺส สนฺติเก
                            ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา   กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. น โหนฺตุ ฯ  ม. ิตา สทฺธมฺมมาจลา ฯ ยุ. ิโต สงฺคามมาจโล ฯ
             |๑๒.๖๕๘| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส           วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                              ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา       กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อานนฺโท เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                 อานนฺทตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                                 อุทฺทานํ
                     พุทฺโธ ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ            สารีปุตฺโต จ โกลิโต
                     กสฺสโป อนุรุทฺโธ จ                 ปุณฺณตฺเถโร อุปาลิ จ ฯ
                     โกณฺฑญฺโ จาปิ ปิณฺโฑโล     เรวโตนนฺทปณฺฑิโต
                     ฉ สตานิ จ ปญฺาสา             คาถาโย สพฺพปิณฺฑิตา ฯ
                                       อปทาเน พุทฺธวคฺโค ปโม ฯ
                                               -------------
                                          ทุติโย สีหาสนิยวคฺโคมํ สีหาสนทายกตฺเถราปทานํ (๑๑)
     [๑๓]   |๑๓.๑| นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ       สิทฺธตฺเถ ทีปทุตฺตเม
                           วิตฺถาริเต ปาวจเน           พาหุชญฺมฺหิ สาสเน ฯ
              |๑๓.๒| ปสนฺนจิตฺโต สุมโน           สีหาสนมกาสหํ
                           สีหาสนํ กริตฺวาน            ปาทปีมกาสหํ ฯ
              |๑๓.๓| สีหาสเน จ วสฺสนฺเต          ฆรํ ตตฺถ อกาสหํ
                          เตน จิตฺตปฺปสาเทน          ตุสิตํ อุปปชฺชหํ ฯ
              |๑๓.๔| อายาเมน จตุพฺพีสา ๑-      โยชนาสึสุ ๒- ตาวเท
                          วิมานํ สุกตํ มยฺหํ              วิตฺถาเรน จตุทฺทสํ ฯ
              |๑๓.๕| สตฺต กญฺาสหสฺสานิ       ปริวาเรนฺติ มํ สทา
                          โสณฺณมยญฺจ ปลฺลงฺกํ       พฺยเมฺห อาสิ สุนิมฺมิตํ ฯ
              |๑๓.๖| หตฺถิยานํ อสฺสยานํ            ทิพฺพยานํ อุปฏฺิตํ
                         ปาสาทา สิวิกา เจว             นิพฺพตฺตนฺติ ยทิจฺฉกํ ฯ
              |๑๓.๗| มณิมยา จ ปลฺลงฺกา           อญฺเ สารมยา พหู
                         นิพฺพตฺตนฺติ มมํ สพฺเพ        สีหาสนสฺสิทํ ผลํ ฯ
              |๑๓.๘| โสณฺณมยา รูปิมยา            ผลิกา เวฬุริยามยา
                         ปาทุกา อภิรุยฺหามิ             ปาทปิสฺสิทํ ผลํ ฯ
              |๑๓.๙| จตุนวุเต อิโต กปฺเป            ยํ กมฺมมกรึ ตทา
                          ทุคฺคตึ นาภิชานามิ            ปุญฺกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ
              |๑๓.๑๐| เตสตฺตติ อิโต กปฺเป         อินฺทนามา ตโย ชนา
                            เทฺวสตฺตติ อิโต กปฺเป       ตโย สุมนนามกา ฯ
              |๑๓.๑๑| สมสตฺตติโต กปฺเป           ตโย วรุณนามกา
                            สตฺตรตนสมฺปนฺนา          จตุทีปมฺหิ อิสฺสรา ฯ
              |๑๓.๑๒| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส          วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                             ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา      กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สีหาสนทายโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                สีหาสนทายกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. จตุพฺพีส ฯ  ม. โยชนํ อาสิ ตาวเท ฯ
                                   ทุติยํ เอกตฺถมฺภิกตฺเถราปทานํ (๑๒)
     [๑๔]   |๑๔.๑๓| สิทฺธตฺถสฺส ภควโต           มหาปุคคโณ ๑- อหุ
                            สรณํ คตา จ เต พุทฺธํ       สทฺทหนฺติ ตถาคตํ ฯ
              |๑๔.๑๔| สพฺเพ สงฺคมฺม มนฺเตตฺวา มาฬํ กุพฺพนฺติ สตฺถุโน
                            เอกตฺถมฺภํ อลภนฺตา       วิจินนฺติ พฺรหาวเน ฯ
              |๑๔.๑๕| เตหํ อรญฺเ ทิสฺวาน       อุปคมฺม คณํ ตทา
                            อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน       ปริปุจฺฉึ คณํ อหํ ฯ
              |๑๔.๑๖| เต เม ปุฏฺา วิยากํสุ        สีลวนฺโต อุปาสกา
                            มาฬํ มยํ กตฺตุกามา        เอกตฺถมฺโภ น ลพฺภติ ฯ
              |๑๔.๑๗| เอกตฺถมฺภํ มมํ เทถ         อหํ ทสฺสามิ สตฺถุโน
                           อาหริสฺสามหํ ถมฺภํ          อปฺโปสฺสุกฺกา ภวนฺตุ เต ฯ
              |๑๔.๑๘| เต เม ถมฺภํ ปเวจฺฉึสุ        ปสนฺนา ตุฏฺมานสา
                             ตโต ปฏินิวตฺติตฺวา         อาคมํสุ สกํ ฆรํ ฯ
              |๑๔.๑๙| อจิรํ คเต ปุคคเณ ๒-       ถมฺภํ อทาสหํ ๓- ตทา
                             หฏฺโ หฏฺเน จิตฺเตน     ปมํ อุสฺสเปสหํ ฯ
              |๑๔.๒๐| เตน จิตฺตปฺปสาเทน         วิมานํ อุปปชฺชหํ
                             อุพฺพิทฺธํ ภวนํ มยฺหํ        สตฺตภูมํ สมุคฺคตํ ฯ
              |๑๔.๒๑| วชฺชมานาสุ เภรีสุ           ปริจาเรมหํ สทา
                             ปญฺจปญฺาสกปฺปมฺหิ   ราชา อาสึ ยโสธโร ฯ
@เชิงอรรถ: ๑-๒ ม. ยุ. มหาปูคคโณ - คเณ ฯ  โป. ม. อหาสหํ ฯ
              |๑๔.๒๒| ตตฺถาปิ ภวนํ มยฺหํ          สตฺตภูมํ สมุคฺคตํ
                             กูฏาคารวรูเปตํ              เอกตฺถมฺภํ มโนรมํ ฯ
              |๑๔.๒๓| เอกวีสติกปฺปมฺหิ             อุเทโน นาม ขตฺติโย
                             ตตฺราปิ ภวนํ มยฺหํ          สตฺตภูมํ สุลงฺกตํ ฯ
              |๑๔.๒๔| ยํ ยํ โยนูปปชฺชามิ           เทวตฺตํ อถ มานุสํ
                             อนุโภมิ สพฺพเมตํ ๑-      เอกตฺถมฺภสฺสิทํ ผลํ ฯ
              |๑๔.๒๕| จตุนวุเต อิโต กปฺเป         ยํ ถมฺภมททึ ๒- ตทา
                             ทุคฺคตึ นาภิชานามิ        เอกตฺถมฺภสฺสิทํ ผลํ ฯ
              |๑๔.๒๖| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส         วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                             ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา      กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกตฺถมฺภิโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                               เอกตฺถมฺภิกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                     ตติยํ นนฺทตฺเถราปทานํ (๑๓)
     [๑๕]   |๑๕.๒๗| ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต         โลกเชฏฺสฺส ตาทิโน
                     วตฺถํ โขมํ มยา ทินฺนํ       สยมฺภุสฺส มเหสิโน ฯ
       |๑๕.๒๘| ตมฺเม พุทฺโธ วิยากาสิ      ชลชุตฺตมนายโก
                     อิมินา วตฺถทาเนน         เหมวณฺโณ ภวิสฺสสิ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. สุขํ สพฺพํ ฯ  ม. ถมฺภมททํ ฯ
       |๑๕.๒๙| เทฺวสมฺปตฺตึ อนุโภตฺวา    สุกฺกมูเลน โจทิโต
                     โคตมสฺส ภควโต            กนิฏฺโ ตฺวํ ภวิสฺสสิ ฯ
       |๑๕.๓๐| ราครตฺโต สุขสีโล            กาเมสุ เคธมายุโต
                     พุทฺเธน โจทิโต สนฺโต      ตโต ๑- ตฺวํ ปพฺพชิสฺสสิ ฯ
       |๑๕.๓๑| ปพฺพชิตฺวาน ตฺวํ ตตฺถ      กุสลมูเลน โจทิโต
                     สพฺพาสเว ปริญฺาย       นิพฺพายิสฺสตฺยนาสโว ฯ
       |๑๕.๓๒| สตกปฺปสหสฺสมฺหิ           จตุโร เจลนามกา
                     สฏฺิกปฺปสหสฺสมฺหิ         อุปเจลา จตุชฺชนา ฯ
       |๑๕.๓๓| ปญฺจกปฺปสหสฺสมฺหิ        เจลาว จตุโร ชนา
                     สตฺตรตนสมฺปนฺนา          จตุทีปมฺหิ อิสฺสรา ฯ
       |๑๕.๓๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส         วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                     ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา       กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา นนฺโท เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                 นนฺทตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                จตุตฺถํ จุลฺลปนฺถกตฺเถราปทานํ (๑๔)
     [๑๖]   |๑๖.๓๕| ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน   อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห
                     คณมฺหา วูปกฏฺโ โส        หิมวนฺเต วสี ตทา ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ตทา ฯ
       |๑๖.๓๖|  อหํปิ หิมวนฺตมฺหิ           วสามิ อสฺสเม ตทา
                     อจิราคตํ มหาวีรํ             อุเปสึ โลกนายกํ ฯ
       |๑๖.๓๗|  ปุปฺผจฺฉตฺตํ คเหตฺวาน    อุปคญฺฉึ นราสภํ
                     สมาธึ สมาปชฺชนฺตํ         อนฺตรายมกาสหํ ฯ
       |๑๖.๓๘|  อุโภหตฺเถหิ ปคฺคยฺห       ปุปฺผจฺฉตฺตํ อทาสหํ
                     ปฏิคฺคเหสิ ภควา            ปทุมุตฺตโร มหามุนิ ฯ
       |๑๖.๓๙| สพฺเพ เทวา อตฺตมนา     หิมวนฺตํ อุเปนฺติ เต
                     สาธุการํ ปวตฺตึสุ             อนุโมทิสฺสติ จกฺขุมา ฯ
       |๑๖.๔๐|  อิทํ วตฺวาน เต เทวา        อุปคญฺฉุํ นรุตฺตมํ
                     อากาเส ธารยนฺตสฺส       ปทุมํ ฉตฺตมุตฺตมํ ฯ
       |๑๖.๔๑| สตฺตปตฺตฉตฺตํ ๑- ปคฺคยฺห    อทาสิ ตาปโส มม
                     ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ           สุณาถ มม ภาสโต ฯ
       |๑๖.๔๒| ปญฺจวีสติกปฺปานิ           เทวรชฺชํ กริสฺสติ
                     จตุตฺตึสติกฺขตฺตุญฺจ         จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
       |๑๖.๔๓| ยํ ยํ โยนึ สํสรติ               เทวตฺตํ อถ มานุสํ
                     อพฺโภกาเส ปติฏฺนฺตํ      ปทุมํ ธารยิสฺสติ ฯ
       |๑๖.๔๔| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ           โอกฺกากกุลสมฺภโว
                     โคตโม นาม โคตฺเตน       สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
       |๑๖.๔๕| ปกาสิเต ปาวจเน            มนุสฺสตฺตํ ลภิสฺสติ
                     มโนมยมฺหิ กายมฺหิ         อุตฺตโม โส ภวิสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ:  ยุ. ปทุมฉตฺตํ ฯ
       |๑๖.๔๖| เทฺว ภาตโร ภวิสฺสนฺติ       อุโภปิ ปนฺถกวฺหยา ๑-
                     อนุโภตฺวา อุตฺตมตฺถํ        โชตยิสฺสนฺติ สาสนํ ฯ
       |๑๖.๔๗| โส อฏฺารสวสฺโสหํ          ปพฺพชึ อนคาริยํ
                     วิเสสาหํ น วินฺทามิ          สกฺยปุตฺตสฺส สาสเน ฯ
       |๑๖.๔๘|  ทนฺธา มยฺหํ คติ อาสิ      ปริภูโต ปุเร อหํ ๒-
                     ภาตา จ มํ ปณาเมสิ        คจฺฉ ทานิ สกํ ฆรํ ฯ
       |๑๖.๔๙| โสหํ ปณามิโต สนฺโต       สงฺฆารามสฺส โกฏฺเก
                     ทุมฺมโน ตตฺถ อฏฺาสึ      สามญฺสฺมึ อเปกฺขวา ฯ
       |๑๖.๕๐| อเถตฺถ ๓- สตฺถา อาคจฺฉิ  สีสํ มยฺหํ ปรามสิ
                     พาหาย มํ คเหตฺวาน       สงฺฆารามํ ปเวสยิ ฯ
       |๑๖.๕๑| อนุกมฺปาย เม สตฺถา       อทาสิ ปาทปุญฺฉนึ
                     เอวํ สุทฺธํ อธิฏฺเหิ           เอกมนฺตํ อธิฏฺิตํ ฯ
       |๑๖.๕๒| หตฺเถหิ ตมหํ คยฺห          สรึ โกกนทํ อหํ
                     ตตฺถ จิตฺตํ วิมุจฺจี เม         อรหตฺตํ อปาปุณึ ฯ
       |๑๖.๕๓| มโนมเยสุ กาเยสุ            สพฺพตฺถ ปารมึ คโต
                     สพฺพาสเว ปริญฺาย       วิหรามิ อนาสโว ฯ
       |๑๖.๕๔| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส         วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                     ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา       กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา จุลฺลปนฺถโก เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                จุลฺลปนฺถกตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
@เชิงอรรถ:  โป. ยุ. ปนฺถสฺวหยา ฯ  ม. อหุํ ฯ  ม. ภควา ตตฺถ อาคจฺฉิ ฯ
                                   ปญฺจมํ ปิลินฺทวจฺฉตฺเถราปทานํ (๑๕)
     [๑๗]   |๑๗.๕๕| นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ  สุเมเธ อคฺคปุคฺคเล
                     ปสนฺนจิตฺโต สุมโน          ถูปปูชํ อกาสหํ ฯ
       |๑๗.๕๖| เย จ ขีณาสวา ตตฺถ         ฉฬภิญฺา มหิทฺธิกา
                     เตหํ ตตฺถ สมาเนตฺวา       สงฺฆภตฺตมกาสหํ ฯ
       |๑๗.๕๗| สุเมธสฺส ภควโต              อุปฏฺาโก ตทา อหุ
                     สุเมโธ นาม นาเมน         อนุโมทิตฺถ โส ตทา ฯ
       |๑๗.๕๘| เตน จิตฺตปฺปสาเทน         วิมานํ อุปปชฺชหํ
                     ฉฬาสีติสหสฺสานิ            อจฺฉราโย อเหสุ ๑- เม ฯ
       |๑๗.๕๙| มเมว อนุวตฺตนฺติ            สพฺพกาเมหิ ๒- ตา สทา
                     อญฺเ เทเว อภิโภมิ       ปุญฺกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ
       |๑๗.๖๐| ปญฺจวีสติกปฺปมฺหิ           วรุโณ นาม ขตฺติโย
                     วิสุทฺธโภชโน อาสึ           จกฺกวตฺติ อหํ ตทา ฯ
       |๑๗.๖๑| น เต พีชํ ปวปฺปนฺติ         นปิ นียนฺติ นงฺคลา
                     อกฏฺปากิมํ สาลึ           ปริภุญฺชนฺติ มานุสา ฯ
       |๑๗.๖๒| ตตฺถ รชฺชํ กริตฺวาน          เทวตฺตํ ปุน คญฺฉหํ ๓-
                     ตทาปิ เอทิสา มยฺหํ         นิพฺพตฺตา โภคสมฺปทา ฯ
       |๑๗.๖๓| น มํ มิตฺตา อมิตฺตา วา    หึสนฺติ สพฺพปาณิโน
                     สพฺเพสํ จ ปิโย โหมิ        ปุญฺกมฺมสฺสิทํ ผลํ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ยุ. รมึสุ ฯ  โป. สพฺพกามสโมหิโต ฯ  ยุ. คจฺฉหํ ฯ
       |๑๗.๖๔| ตึสกปฺปสหสฺสมฺหิ           ยํ ทานมททึ ตทา
                     ทุคฺคตึ นาภิชานามิ         คนฺธเลปสฺสิทํ ผลํ ฯ
       |๑๗.๖๕| อิมมฺหิ ภทฺทเก กปฺเป      เอโก อาสึ ชนาธิโป
                     มหานุภาโว ราชิสิ ๑-      จกฺกวตฺติ มหพฺพโล ฯ
       |๑๗.๖๖| โสหํ ปญฺจสุ สีเลสุ           เปตฺวา ชนตํ พหุํ
                     ปาเปตฺวา สุคตึเยว          เทวตานํ ปิโย อหํ ฯ
       |๑๗.๖๗| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส         วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                      ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา       กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                ปิลินฺทวจฺฉตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ
                                       ฉฏฺ ราหุลตฺเถราปทานํ (๑๖)
     [๑๘] |๑๘.๖๘| ปทุมุตฺตรสฺส ภควโต  โลกเชฏฺสฺส ตาทิโน
                     สตฺตภูมิมฺหิ ปาสาเท       อาทาสํ สนฺถรึ อหํ ฯ
       |๑๘.๖๙| ขีณาสวสหสฺเสหิ             ปริกิณฺโณ มหามุนิ
                     อุปาคมิ คนฺธกุฏึ             ทิปทินฺโท นราสโภ ฯ
       |๑๘.๗๐| วิโรจยํ คนฺธกุฏึ               เทวเทโว นราสโภ
                     ภิกฺขุสงฺเฆ ิโต สตฺถา      อิมา คาถา อภาสถ ฯ
@เชิงอรรถ:  ม. ราชาหํ ฯ
       |๑๘.๗๑| เยนายํ โชติตา เสยฺยา     อาทาโสว สุสนฺถโต ฯ
                     ตมหํ กิตฺตยิสฺสามิ           สุณาถ มม ภาสโต ฯ
       |๑๘.๗๒| โสณฺณมยา รูปิมยา        อโถ เวฬุริยามยา
                     นิพฺพตฺติสฺสนฺติ ปาสาทา  เยเกจิ มนโส ปิยา ฯ
       |๑๘.๗๓|  จตุสฏฺิกฺขตฺตุํ เทวินฺโท   เทวรชฺชํ กริสฺสติ
                     สหสฺสกฺขตฺตุํ จกฺกวตฺติ     ภวิสฺสติ อนนฺตรา ฯ
       |๑๘.๗๔| เอกวีสติกปฺปมฺหิ             วิมโล นาม ขตฺติโย
                     จาตุรนฺโต วิชิตาวี            จกฺกวตฺติ ภวิสฺสติ ฯ
       |๑๘.๗๕| นครํ เรณุวติ นาม            อิฏฺกาหิ สุมาปิตํ
                     อายามโต ตีณิสตํ           จตุรสฺสสมายุตํ ฯ
       |๑๘.๗๖| สุทสฺสโน นาม ปาสาโท   วิสุกมฺเมน มาปิโต
                     กูฏาคารวรูเปโต              สตฺตรตนภูสิโต ฯ
       |๑๘.๗๗| ทสสทฺทาวิวิตฺตนฺตํ          วิชฺชาธรสมากุลํ
                     สุทสฺสนํว นครํ                เทวตานํ ภวิสฺสติ ฯ
       |๑๘.๗๘| ปภา นิคฺคจฺฉเต ตสฺส       อุคฺคจฺฉนฺเตว สูริเย
                     วิโรจิสฺสติ ตํ นิจฺจํ            สมนฺตา อฏฺโยชนํ ฯ
       |๑๘.๗๙| กปฺปสตสหสฺสมฺหิ           โอกฺกากกุลสมฺภโว
                     โคตโม นาม นาเมน        สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ ฯ
       |๑๘.๘๐| ตุสิตาว จวิตฺวาน             สุกฺกมูเลน โจทิโต
                     โคตมสฺส ภควโต             อตฺรโช โส ภวิสฺสติ ฯ
       |๑๘.๘๑| สเจ วเสยฺย อคารํ            จกฺกวตฺติ ภเวยฺย โส
                     อฏฺานเมตํ ยํ ตาทิ         อคาเร รติมชฺฌคา ฯ
       |๑๘.๘๒| นิกฺขมิตฺวา อคารมฺหา      ปพฺพชิสฺสติ สุพฺพโต
                     ราหุโล นาม นาเมน         อรหา โส ภวิสฺสติ ฯ
       |๑๘.๘๓| กิกีว อณฺฑํ รกฺเขยฺย         จามรีริว วาลธึ
                     นิปโก สีลสมฺปนฺโน         มมํ ทกฺขิ ๑- มหามุนิ ฯ
       |๑๘.๘๔| ตสฺสาหํ ธมฺมมญฺาย     วิหาสึ สาสเน รโต
                     สพฺพาสเว ปริญฺาย       วิหรามิ อนาสโว ฯ
       |๑๘.๘๕| ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส         วิโมกฺขาปิจ อฏฺิเม
                      ฉฬภิญฺา สจฺฉิกตา       กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺติ ฯ
         อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ราหุโล เถโร อิมา คาถาโย
อภาสิตฺถาติ ฯ
                                    ราหุลตฺเถรสฺส อปทานํ สมตฺตํ ฯ



             เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๓๒ หน้าที่ ๑-๘๗. http://84000.org/tipitaka/pali/pali_item_s.php?book=32&item=1&items=18              อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :- http://84000.org/tipitaka/pali/pali_item_s.php?book=32&item=1&items=18&mode=bracket              อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=32&item=1&items=18              อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=32&item=1&items=18              ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=32&i=1              The Pali Atthakatha in Thai :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=49&A=1              The Pali Atthakatha in Roman :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=49&A=1              สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๓๒ http://84000.org/tipitaka/read/?index_32

แสดงหมายเลขหน้า
ในกรณี :- 
   บรรทัดแรกของแต่ละหน้าอ่านหัวข้อถัดไปอ่านหัวข้อสุดท้าย คลิกเพื่อเปลี่ยน ฐญ เป็นแบบไทย

บันทึก ๑๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๙. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]

สีพื้นหลัง :