![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
TIPITAKA Volume 18 : PALI ROMAN Sutta Pitaka Vol 10 : Sutta. Saṃ. Saḷa.
Cittagahapatipucchāsaṃyuttaṃ 1- [537] Ekaṃ samayaṃ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe viharanti ambāṭakavane . tena kho pana samayena sambahulānaṃ therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā nānābyañjanā udāhu ekatthā byañjanameva nānanti . tatrekaccehi therehi bhikkhūhi evaṃ byākataṃ hoti saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā cāti . Ekaccehi therehi bhikkhūhi evaṃ byākataṃ hoti saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā ekatthā byañjanameva nānanti. [538] Tena kho pana samayena citto gahapati migapathakaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena . assosi kho citto gahapati sambahulānaṃ kira therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā nānābyañjanā udāhu ekatthā byañjanameva nānanti . Tatrekaccehi therehi bhikkhūhi evaṃ byākataṃ saññojananti vā @Footnote: 1 Ma. Yu. cittasaṃyuttaṃ. Āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā cāti . ekaccehi therehi bhikkhūhi evaṃ byākataṃ saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā ekatthā byañjanameva nānanti. [539] Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca sutametaṃ 1- bhante sambahulānaṃ kira therānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā nānābyañjanā udāhu ekatthā byañjanameva nānanti . Ekaccehi therehi bhikkhūhi evaṃ byākataṃ saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā cāti . ekaccehi therehi bhikkhūhi evaṃ byākataṃ saññojananti vā āvuso saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā ekatthā byañjanameva nānanti . evaṃ gahapatīti . saññojananti vā bhante saññojaniyā dhammāti vā ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca . Tenahi bhante upamaṃ 2- karissāmi . upamāyapidhekacce viññū purisā bhāsitassa atthaṃ ājānanti. [540] Seyyathāpi bhante kāḷo ca balibaddo 3- odāto ca @Footnote: 1 Ma. sutaṃ metaṃ . 2 Ma. Yu. upamaṃ vo . 3 Yu. balivaddo. evamuparipi. Balibaddo ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā assu . Yo nu kho evaṃ vadeyya kāḷo balibaddo odātassa balibaddassa saññojanaṃ odāto balibaddo kāḷassa balibaddassa saññojananti . Sammā nu kho so vadamāno vadeyyāti . no hetaṃ gahapati . na kho gahapati kāḷo balibaddo odātassa balibaddassa saññojanaṃ napi odāto balibaddo kāḷassa balibaddassa saññojanaṃ yena kho te ekena dāmena vā yottena vā saṃyuttā taṃ tattha saññojananti . evameva kho bhante na cakkhu rūpānaṃ saññojanaṃ na rūpā cakkhussa saññojanaṃ yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saññojanaṃ . na sotaṃ saddānaṃ . na ghānaṃ gandhānaṃ . na jivhā rasānaṃ . na kāyo phoṭṭhabbānaṃ saññojanaṃ na phoṭṭhabbā kāyassa saññojanaṃ yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saññojanaṃ . Na mano dhammānaṃ saññojanaṃ na dhammā manassa saññojanaṃ yañca tattha tadubhayaṃ paṭicca uppajjati chandarāgo taṃ tattha saññojananti . lābhā te gahapati suladdhaṃ te gahapati yassa te gambhīre buddhavacane paññācakkhu kamatīti. Paṭhamaṃ. [541] Ekaṃ samayaṃ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe viharanti ambāṭakavane . atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi Ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca adhivāsentu me bhante therā svātanāya bhattanti . adhivāsesuṃ kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena . atha kho citto gahapati therānaṃ bhikkhūnaṃ adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā there bhikkhū abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. [542] Atha kho therā bhikkhū tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatino nivesanaṃ tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃsu . atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṃ theraṃ etadavoca dhātunānattaṃ dhātunānattanti bhante thera vuccati kittāvatā nu kho bhante dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatāti. [543] Evaṃ vutte āyasmā thero tuṇhī ahosi . Dutiyampi kho citto gahapati āyasmantaṃ theraṃ etadavoca dhātunānattaṃ dhātunānattanti bhante thera vuccati kittāvatā nu kho bhante dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatāti . dutiyampi kho āyasmā thero tuṇhī ahosi . Tatiyampi kho citto gahapati āyasmantaṃ theraṃ etadavoca dhātunānattaṃ dhātunānattanti bhante thera vuccati kittāvatā nu kho bhante dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatāti. Tatiyampi kho āyasmā thero tuṇhī ahosi. [544] Tena kho pana samayena āyasmā isidatto tasmiṃ bhikkhusaṅghe sabbanavako hoti . atha kho āyasmā isidatto āyasmantaṃ theraṃ etadavoca byākaromahaṃ bhante thera cittassa gahapatino etaṃ pañhanti . byākarohi tvaṃ [1]- isidatta cittassa gahapatino etaṃ pañhanti . evaṃ hi tvaṃ gahapati pucchasi dhātunānattaṃ dhātunānattanti bhante thera vuccati kittāvatā nu kho bhante dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatāti . evaṃ bhante . idaṃ kho gahapati dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatā . cakkhudhātu rūpadhātu cakkhuviññāṇadhātu .pe. manodhātu dhammadhātu manoviññāṇadhātu . Ettāvatā kho gahapati dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatāti. [545] Atha kho citto gahapati āyasmato isidattassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā there bhikkhū paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi . atha kho therā bhikkhū bhuttāvino onītapattapāṇino uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu . atha kho āyasmā thero āyasmantaṃ isidattaṃ etadavoca sādhu kho tvaṃ āvuso isidatta eso pañho paṭibhāsi neso pañho maṃ paṭibhāsi tenahāvuso isidatta yadā aññathāpi evarūpo pañho āgaccheyya taññevettha paṭibhāseyyāsīti 2-. Dutiyaṃ. [546] Ekaṃ samayaṃ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe viharanti ambāṭakavane . atha kho citto gahapati yena therā @Footnote: 1 Ma. āvuso. 2 Yu. patibhāseyyāti. Bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca adhivāsentu me bhante therā svātanāya bhattanti. Adhivāsesuṃ kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena . atha kho citto gahapati therānaṃ bhikkhūnaṃ adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā there bhikkhū abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. [547] Atha kho therā bhikkhū tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃsu . Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṃ theraṃ etadavoca yā imā bhante thera anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti sassato lokoti vā asassato lokoti vā antavā lokoti vā anantavā lokoti vā taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā . (yāni cimāni dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni brahmajāle bhaṇitāni) . imā nu kho bhante diṭṭhiyo kismiṃ sati honti kismiṃ asati na hontīti. [548] Evaṃ vutte āyasmā thero tuṇhī ahosi . Dutiyampi kho citto gahapati .pe. tatiyampi kho citto gahapati āyasmantaṃ theraṃ etadavoca yā imā bhante thera anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti sassato lokoti vā asassato lokoti vā antavā lokoti vā anantavā lokoti vā taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā . (yāni cimāni dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni brahmajāle bhaṇitāni) . imā nu kho bhante diṭṭhiyo kismiṃ sati honti kismiṃ asati na hontīti . tatiyampi kho āyasmā thero tuṇhī ahosi. [549] Tena kho pana samayena āyasmā isidatto tasmiṃ bhikkhusaṅghe sabbanavako hoti . atha kho āyasmā isidatto āyasmantaṃ theraṃ etadavoca byākaromahaṃ bhante thera cittassa gahapatino etaṃ pañhanti . byākarohi tvaṃ āvuso isidatta cittassa gahapatino etaṃ pañhanti . evaṃ hi tvaṃ gahapati pucchasi yā imā bhante thera anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti sassato lokoti vā asassato lokoti vā antavā lokoti vā anantavā lokoti vā .pe. imā nu kho bhante diṭṭhiyo Kismiṃ sati honti kismiṃ asati na hontīti. Evaṃ bhante. {549.1} Yā imā gahapati anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti sassato lokoti vā asassato lokoti vā antavā lokoti vā anantavā lokoti vā taṃ jīvaṃ taṃ sarīranti vā aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti vā hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti vā. (yāni cimāni dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni brahmajāle bhaṇitāni) . imā kho gahapati diṭṭhiyo sakkāyadiṭṭhiyā sati honti sakkāyadiṭṭhiyā asati na hontīti. [550] Kathaṃ pana bhante sakkāyadiṭṭhi hotīti . idha gahapati assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ vedanaṃ attato samanupassati .pe. saññaṃ ... saṅkhāre ... Viññāṇaṃ attato samanupassati viññāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ. Evaṃ kho gahapati sakkāyadiṭṭhi hotīti. [551] Kathaṃ pana bhante sakkāyadiṭṭhi na hotīti . idha gahapati Sutavā ariyasāvako ariyānaṃ dassāvī ariyadhammassa kovido ariyadhamme vinīto 1- sappurisānaṃ dassāvī sappurisadhammassa kovido sappurisadhamme vinīto 1- na rūpaṃ attato samanupassati na rūpavantaṃ vā attānaṃ na attani vā rūpaṃ na rūpasmiṃ vā attānaṃ. Na vedanaṃ. Na saññaṃ . na saṅkhāre . na viññāṇaṃ attato samanupassati na viññāṇavantaṃ vā attānaṃ na attani vā viññāṇaṃ na viññāṇasmiṃ vā attānaṃ . evaṃ kho gahapati sakkāyadiṭṭhi na hotīti . kuto bhante ayyo isidatto āgacchatīti . avantiyā khohaṃ gahapati āgacchāmīti . atthi bhante avantiyā isidatto nāma kulaputto amhākaṃ adiṭṭhasahāyo pabbajito diṭṭho so āyasmatāti . evaṃ gahapatīti . kahaṃ nu kho so 2- bhante āyasmā etarahi viharatīti. [552] Evaṃ vutte āyasmā isidatto tuṇhī ahosi . Ayyo no bhante isidattoti . evaṃ gahapatīti . abhiramatu bhante ayyo isidatto macchikāsaṇḍe ramaṇīyaṃ ambāṭakavanaṃ ahaṃ ayyassa isidattassa ussukkaṃ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti. Kalyāṇaṃ vuccati gahapatīti. [553] Atha kho citto gahapati āyasmato isidattassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā there bhikkhū paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi . atha kho therā bhikkhū bhuttāvino @Footnote: 1 Ma. Yu. suvinīto . 2 Yu. soti natthi. Onītapattapāṇino uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu . atha kho āyasmā thero āyasmantaṃ isidattaṃ etadavoca sādhu kho tvaṃ 1- āvuso isidatta eso pañho paṭibhāsi neso pañho mamaṃ paṭibhāsi tenahāvuso isidatta yadā aññathāpi 2- evarūpo pañho āgaccheyya taññevettha paṭibhāseyyāsīti 3- . atha kho āyasmā isidatto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya macchikāsaṇḍamhā pakkāmi yaṃ macchikāsaṇḍamhā pakkāmi tathā pakkantova ahosi na puna paccāgacchīti. Tatiyaṃ. [554] Ekaṃ samayaṃ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe viharanti ambāṭakavane . atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca adhivāsentu me bhante 4- therā svātanāya gokule bhattanti . adhivāsesuṃ kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena . atha kho citto gahapati therānaṃ bhikkhūnaṃ adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā there bhikkhū abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. [555] Atha kho therā bhikkhū tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatino gokulaṃ tenupasaṅkamiṃsu upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃsu . atha kho citto gahapati there bhikkhū paṇītena sappipāyāsena sahatthā @Footnote: 1 Ma. Yu. taṃ . 2 Yu. aññadāpi . 3 Yu. patibhāseyyāti . 4 Yu. bhanteti @natthi. Santappesi sampavāresi . atha kho therā bhikkhū bhuttāvino onītapattapāṇino uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu . cittopi kho gahapati sesakaṃ visajjethāti vatvā there bhikkhū piṭṭhito piṭṭhito anubandhi . Tena kho pana samayena uṇhaṃ hoti kuṭṭhitaṃ . te ca therā bhikkhū paveliyamānena maññe kāyena gacchanti yathā taṃ bhojanaṃ bhuttāvino. [556] Tena kho pana samayena āyasmā mahako tasmiṃ bhikkhusaṅghe sabbanavo 1- hoti . atha kho āyasmā mahako āyasmantaṃ theraṃ etadavoca sādhu khvassa bhante therassa 2- sītako ca vāto vāyeyya abbhasaṃpilāpo ca 3- assa devo ca ekamekaṃ phusayeyyāti 4-. Sādhu khvassa āvuso mahaka yaṃ sītako ca vāto vāyeyya abbhasaṃpilāpo ca assa devo ca ekamekaṃ phusayeyyāti . atha kho āyasmā mahako tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhari yathāyaṃ 5- sītako ca vāto vāyi abbhasaṃpilāpo ca assa devo ca ekamekaṃ phusi. [557] Atha kho cittassa gahapatino etadahosi yo kho imasmiṃ bhikkhusaṅghe sabbanavo bhikkhu tassāyaṃ evarūpo iddhānubhāvoti . Atha kho āyasmā mahako ārāmaṃ sampāpuṇitvā āyasmantaṃ theraṃ etadavoca alamettāvatā bhante therāti . alamettāvatā āvuso mahaka katamettāvatā āvuso mahaka pūjitamettāvatā āvuso mahakāti . atha kho therā bhikkhū yathāvihāraṃ agamaṃsu āyasmāpi mahako sakaṃ vihāraṃ agamāsi . atha kho citto gahapati yenāyasmā @Footnote: 1 Ma. Yu. sabbanavako. 2 Ma. thera Yu. thera yaṃ . 3 Yu. abbhasamvilāpo. @4 Ma. Yu. phusāyeyyāti . 5 Ma. Yu. yathā. Mahako tenupasaṅkami upasaṅkamitvā sāyasmantaṃ mahakaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṃ mahakaṃ etadavoca sādhu me bhante ayyo mahako uttarimanussadhammaṃ iddhipāṭihāriyaṃ dassetūti . tenahi tvaṃ gahapati āḷinde uttarāsaṅgaṃ paññapetvā tiṇakalāpaṃ okāsehīti . evambhanteti kho citto gahapati āyasmato mahakassa paṭissutvā āḷinde uttarāsaṅgaṃ paññapetvā tiṇakalāpaṃ okāsesi. {557.1} Atha kho āyasmā mahako vihāraṃ pavisitvā sucighaṭikaṃ datvā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhari yathā tāḷacchiggaḷena ca aggaḷantarikāya ca acci 1- nikkhamitvā tiṇāni jhāpesi na uttarāsaṅgaṃ jhāpesi . atha kho citto gahapati uttarāsaṅgaṃ papphoṭetvā 2- saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi . Atha kho āyasmā mahako vihārā nikkhamitvā cittaṃ gahapatiṃ etadavoca alamettāvatā gahapatīti . alamettāvatā bhante mahaka katamettāvatā bhante mahaka pūjitamettāvatā bhante mahaka abhiramatu bhante ayyo mahako macchikāsaṇḍe ramaṇīyaṃ ambāṭakavanaṃ ahaṃ ayyassa mahakassa ussukkaṃ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti. Kalyāṇaṃ vuccati gahapatīti . atha kho āyasmā mahako senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya macchikāsaṇḍamhā pakkāmi yaṃ macchikāsaṇḍamhā pakkāmi tathā pakkantova ahosi na puna paccāgacchīti. Catutthaṃ. @Footnote: 1 Yu. acchi. 2 Yu. pappoṭetvā. [558] Ekaṃ samayaṃ āyasmā kāmabhū macchikāsaṇḍe viharati ambāṭakavane . atha kho citto gahapati yenāyasmā kāmabhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṃ kāmabhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinnaṃ kho cittaṃ gahapatiṃ āyasmā kāmabhū etadavoca vuttamidaṃ gahapati nelaṅgo setapacchādo ekāro vattatī ratho anīghaṃ passa āyantaṃ chinnasotaṃ abandhananti. [559] Imassa nu kho gahapati saṅkhittena bhāsitassa kathaṃ vitthārena attho daṭṭhabboti . kiṃ nu kho etaṃ bhante bhagavatā bhāsitanti . evaṃ gahapatīti . tenahi bhante muhuttaṃ āgamehi yāvassa atthaṃ pekkhāmīti . atha kho citto gahapati muhuttaṃ tuṇhī hutvā āyasmantaṃ kāmabhuṃ etadavoca nelaṅganti kho bhante sīlānametaṃ adhivacanaṃ . setapacchādoti kho bhante vimuttiyā etaṃ adhivacanaṃ . ekāroti kho bhante satiyā etaṃ adhivacanaṃ . vattatīti kho bhante abhikkamapaṭikkamassetaṃ adhivacanaṃ . rathoti kho bhante imassetaṃ cātummahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa . Rāgo kho bhante nīgho doso nīgho moho nīgho te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā tasmā khīṇāsavo bhikkhu anīghoti vuccati . Āyantanti kho bhante arahato etaṃ adhivacanaṃ . sototi kho bhante taṇhāyetaṃ adhivacanaṃ sā khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā tasmā khīṇāsavo bhikkhu chinnasototi vuccati . rāgo kho 1- bhante bandhanaṃ doso bandhanaṃ moho bandhanaṃ te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā tasmā khīṇāsavo bhikkhu abandhanoti vuccati . Iti kho bhante yantaṃ bhagavatā vuttaṃ nelaṅgo setapacchādo ekāro vattatī ratho anīghaṃ passa āyantaṃ chinnasotaṃ abandhananti. Imassa khohaṃ bhante bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmīti . lābhā te gahapati suladdhaṃ te gahapati yassa te gambhīre buddhavacane paññācakkhu kamatīti. Pañcamaṃ. [560] Ekaṃ samayaṃ āyasmā kāmabhū macchikasaṇḍe viharati ambāṭakavane . atha kho citto gahapati yenāyasmā kāmabhū tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṃ kāmabhuṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṃ kāmabhuṃ etadavoca kati nu kho bhante saṅkhārāti . tayo kho gahapati saṅkhārā kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhāro cittasaṅkhāroti. [561] Sādhu bhanteti kho citto gahapati āyasmato kāmabhussa @Footnote: 1 Yu. khosaddo natthi. Bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ kāmabhuṃ uttariṃ pañhaṃ apucchi katamo pana bhante kāyasaṅkhāro katamo vacīsaṅkhāro katamo cittasaṅkhāroti . assāsapassāsā kho gahapati kāyasaṅkhāro vitakkavicārā vacīsaṅkhāro saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāroti. [562] Sādhu bhanteti kho citto gahapati uttariṃ pañhaṃ apucchi kasmā pana bhante assāsapassāsā kāyasaṅkhāro kasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro kasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāroti . assāsapassāsā kho gahapati kāyikā ete dhammā kāyapaṭibaddhā tasmā assāsapassāsā kāyasaṅkhāro . pubbe kho gahapati vitakketvā vicāretvā pacchā vācaṃ bhindati tasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro . saññā ca vedanā ca cetasikā ete dhammā cittapaṭibaddhā tasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāroti. [563] Sādhu .pe. pañhaṃ apucchi kathampana bhante saññāvedayitanirodhasamāpatti hotīti . na kho gahapati saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa bhikkhuno evaṃ hoti ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjissanti vā ahaṃ saññāvedayita- nirodhaṃ samāpajjāmīti vā ahaṃ saññāvedayitanirodhaṃ samāpannoti vā. Athakhvassa pubbe va tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yantaṃ tathattāya upanetīti. [564] Sādhu .pe. pañhaṃ apucchi saññāvedayitanirodhaṃ Samāpajjantassa pana bhante bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ nirujjhanti yadi vā kāyasaṅkhāro yadi vā vacīsaṅkhāro yadi vā cittasaṅkhāroti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpajjantassa kho gahapati bhikkhuno vacīsaṅkhāro paṭhamaṃ nirujjhati tato kāyasaṅkhāro tato cittasaṅkhāroti. [565] Sādhu .pe. pañhaṃ apucchi yvāyaṃ bhante mato kālakato yo cāyaṃ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno imesaṃ kiṃ nānākaraṇanti . yvāyaṃ gahapati mato kālakato tassa kāyasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho cittasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho āyuparikkhīṇo usmā vūpasantā indriyāni viparibhinnāni . yo ca khvāyaṃ gahapati bhikkhu saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno tassapi kāyasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho cittasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho āyuaparikkhīṇo usmā avūpasantā indriyāni vippasannāni . yvāyaṃ gahapati mato kālakato yo cāyaṃ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṃ samāpanno idaṃ nesaṃ nānākaraṇanti. [566] Sādhu .pe. uttariṃ pañhaṃ apucchi kathampana bhante saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhānaṃ hotīti . na kho gahapati saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa bhikkhuno evaṃ hoti ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahissanti vā ahaṃ saññāvedayita- nirodhasamāpattiyā vuṭṭhahāmīti vā ahaṃ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā Vuṭṭhitoti vāti . athakhvassa pubbe va tathā cittaṃ bhāvitaṃ hoti yantaṃ tathattāya upanetīti. [567] Sādhu bhante .pe. uttariṃ pañhaṃ apucchi saññāvedayita- nirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa pana bhante bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṃ uppajjanti yadi vā kāyasaṅkhāro yadi vā vacīsaṅkhāro yadi vā cittasaṅkhāroti 1- . saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa kho 2- gahapati bhikkhuno cittasaṅkhāro paṭhamaṃ uppajjati tato kāyasaṅkhāro tato vacīsaṅkhāroti. [568] Sādhu .pe. Uttariṃ pañhaṃ apucchi saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ pana bhante bhikkhuṃ kati phassā phusanti. Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṃ kho gahapati bhikkhuṃ tayo phassā phusanti suñño 3- phasso animitto phasso appaṇihito phassoti. [569] Sādhu .pe. Uttariṃ pañhaṃ apucchi saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa pana bhante bhikkhuno kiṃninnaṃ cittaṃ hoti kiṃpoṇaṃ kiṃpabbhāranti. Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa kho gahapati bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāranti. [570] Sādhu bhanteti kho citto gahapati āyasmato kāmabhussa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṃ kāmabhuṃ uttariṃ pañhaṃ @Footnote: 1 Yu. itisaddo natthi . 2 Ma. khosaddo natthi . 3 Ma. Yu. suññato. Apucchi saññāvedayitanirodhasamāpattiyā pana bhante kati dhammā bahūpakārāti . addhā kho tvaṃ gahapati yaṃ paṭhamaṃ pucchitabbaṃ taṃ pucchasi 1- api ca tyāhaṃ byākarissāmi. Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā kho gahapati dve dhammā bahūpakārā samatho ca vipassanā cāti. Chaṭṭhaṃ. [571] Ekaṃ samayaṃ āyasmā godatto macchikāsaṇḍe viharati ambāṭakavane . atha kho citto gahapati yenāyasmā godatto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmantaṃ godattaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinnaṃ kho cittaṃ gahapatiṃ āyasmā godatto etadavoca yā cāyaṃ gahapati appamāṇā cetovimutti yā ca ākiñcaññā cetovimutti yā ca suññatā cetovimutti yā ca animittā cetovimutti ime dhammā nānatthā nānābyañjanā udāhu ekatthā byañjanameva nānanti . atthi bhante pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca atthi pana bhante pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā ekatthā 2- byañjanameva nānanti [572] Katamo ca bhante pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca . idha bhante bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati . tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ . tathā catutthaṃ . iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi @Footnote: 1 Ma. taṃ pucchi. Yu. taṃ pucchā pucchasi. 2 Yu. ekatthā ceva. Sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati . Karuṇāsahagatena cetasā . muditāsahagatena cetasā . Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati . tathā dutiyaṃ. Tathā tatiyaṃ. Tathā catutthaṃ . iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati . ayaṃ vuccati bhante appamāṇā 1- cetovimutti. [573] Katamā ca bhante ākiñcaññā cetovimutti . idha bhante bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati . ayaṃ vuccati bhante ākiñcaññā cetovimutti. [574] Katamā ca bhante suññatā cetovimutti . idha bhante bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vāti iti paṭisañcikkhati suññamidaṃ attena vā attaniyena vāti . ayaṃ vuccati bhante suññatā cetovimutti. [575] Katamā ca bhante animittā cetovimutti . idha bhante bhikkhu sabbanimittānaṃ amanasikārā animittaṃ cetosamādhiṃ upasampajja viharati . ayaṃ vuccati bhante animittā cetovimutti . ayaṃ kho bhante pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā nānatthā @Footnote: 1 Yu. appamāṇena cetasā. Ceva nānābyañjanā ca. [576] Katamo ca bhante pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ āgamma ime dhammā ekatthā byañjanameva nānaṃ . rāgo bhante pamāṇakaraṇo doso pamāṇakaraṇo moho pamāṇakaraṇo te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā . yāvatā kho bhante appamāṇā cetovimuttiyo akuppā tāsaṃ cetovimutti aggamakkhāyati . sā kho pana akuppā cetovimutti suññā rāgena suññā dosena suññā mohena . rāgo kho 1- bhante kiñcanaṃ doso kiñcanaṃ moho kiñcanaṃ te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā. {576.1} Yāvatā kho bhante ākiñcaññā cetovimuttiyo akuppā tāsaṃ cetovimutti aggamakkhāyati . sā kho pana akuppā cetovimutti suññā rāgena suññā dosena suññā mohena . Rāgo kho bhante nimittakaraṇo doso nimittakaraṇo moho nimittakaraṇo te khīṇāsavassa bhikkhuno pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅgatā āyatiṃ anuppādadhammā . yāvatā kho bhante animittā cetovimuttiyo akuppā tāsaṃ cetovimutti aggamakkhāyati . Sā kho pana akuppā cetovimutti suññā rāgena suññā dosena suññā mohena . ayaṃ kho bhante pariyāyo yaṃ pariyāyaṃ @Footnote: 1 Yu. khosaddo natthi. Āgamma ime dhammā ekatthā byañjanameva nānanti . lābhā te gahapati suladdhaṃ te gahapati yassa te gambhīre buddhavacane paññācakkhu kamatīti. Sattamaṃ. [577] Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto macchikāsaṇḍaṃ anuppatto hoti mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhiṃ . assosi kho citto gahapati nigaṇṭho kira nāṭaputto macchikasaṇḍaṃ anuppatto mahatiyā nigaṇṭhaparisāya saddhinti . atha kho citto gahapati sambahulehi upāsakehi saddhiṃ yena nigaṇṭho nāṭaputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā nigaṇṭhena nāṭaputtena saddhiṃ sammodi sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinnaṃ kho cittaṃ gahapatiṃ nigaṇṭho nāṭaputto etadavoca saddahasi tvaṃ gahapati samaṇassa gotamassa atthi avitakko avicāro samādhi atthi vitakkavicārānaṃ nirodhoti . na khvāhaṃ ettha bhante bhagavato saddhāya gacchāmi atthi avitakko avicāro samādhi atthi vitakkavicārānaṃ nirodhoti. [578] Evaṃ vutte nigaṇṭho nāṭaputtaṃ sakaṃ parisaṃ apaloketvā 1- etadavoca idaṃ bhavanto passantu yāva ujuko cāyaṃ citto gahapati yāva asaṭho cāyaṃ citto gahapati yāva amāyāvī cāyaṃ citto gahapati vātaṃ vāso 2- jālena bādhetabbaṃ maññeyya yo @Footnote: 1 Ma. Yu. ulloketvā . 2 Ma. Yu. vā so. Vitakkavicāre nirodhetabbaṃ maññeyya sakamuṭṭhinā vāso 1- gaṅgāya sotaṃ āvāretabbaṃ maññeyya yo vitakkavicāre nirodhetabbaṃ maññeyyāti . taṃ kiṃ maññasi bhante katamaṃ nu kho paṇītataraṃ ñāṇaṃ vā saddhā vāti . saddhāya kho gahapati ñāṇaṃ yeva paṇītataranti . ahaṃ kho bhante yāvadeva ākaṅkhāmi vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamajjhānaṃ upasampajja viharāmi . ahaṃ kho bhante yāvadeva ākaṅkhāmi vitakkavicārānaṃ vūpasamā .pe. dutiyajjhānaṃ upasampajja viharāmi . ahaṃ kho bhante yāvadeva ākaṅkhāmi pītiyā ca virāgā .pe. tatiyajjhānaṃ upasampajja viharāmi . ahaṃ kho bhante yāvadeva ākaṅkhāmi sukhassa ca pahānā .pe. catutthajjhānaṃ upasampajja viharāmi . na so khvāhaṃ bhante evaṃ jānanto evaṃ passanto kāyassa 2- samaṇassa vā brāhmaṇassa vā saddhāya gamissāmi atthi avitakko avicāro samādhi atthi vitakkavicārānaṃ nirodhoti. [579] Evaṃ vutte nigaṇṭho nāṭaputto sakaṃ parisaṃ apaloketvā etadavoca idaṃ bhavanto passantu yāva anujjuko cāyaṃ citto gahapati yāva saṭho 3- cāyaṃ citto gahapati yāva māyāvī cāyaṃ citto gahapatīti . idāneva ca pana 4- mayaṃ bhante bhāsitaṃ evaṃ @Footnote: 1 Ma. Yu. vā so . 2 Ma. kassa aññassa. Yu. kassaññassa . 3 Yu. saṭco. @4 Ma. idāneva kho te. Yu. idāneva kho te pana. Ājānāma idaṃ bhavanto passantu yāva ujuko cāyaṃ citto gahapati yāva asaṭho cāyaṃ citto gahapati yāva amāyāvī cāyaṃ citto gahapatīti. {579.1} Idāneva ca pana mayaṃ bhante bhāsitaṃ evaṃ ājānāma idaṃ bhavanto passantu yāva anujjuko cāyaṃ citto gahapati yāva saṭho cāyaṃ citto gahapati yāva māyāvī cāyaṃ citto gahapatīti . sace te bhante purimaṃ saccaṃ pacchimaṃ te micchā . sace pana te bhante pacchimaṃ saccaṃ purimaṃ te micchā 1-. Ime kho pana bhante dasa sahadhammikā pañhā āgacchanti . Yadā nesaṃ atthaṃ ājāneyyāsi . atha maṃ paṭihareyyāsi saddhiṃ nigaṇṭhaparisāya . eko pañho eko uddeso ekaṃ veyyākaraṇaṃ dve pañhā dve uddesā dve veyyākaraṇāni tayo pañhā tayo uddesā tīṇi veyyākaraṇāni cattāro pañhā cattāro uddesā cattāri veyyākaraṇāni pañca pañhā pañca uddesā pañca veyyākaraṇāni cha pañhā cha uddesā cha veyyākaraṇāni satta pañhā satta uddesā satta veyyākaraṇāni aṭṭha pañhā aṭṭha uddesā aṭṭha veyyākaraṇāni nava pañhā nava uddesā nava veyyakaraṇāni dasa pañhā dasa uddesā dasa veyyākaraṇānīti . Atha kho citto gahapati nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ ime dasa sahadhammike pañhe āpucchitvā uṭṭhāyāsanā pakkāmīti. Aṭṭhamaṃ. @Footnote: 1 Ma. bhante purimaṃ micchā pacchimaṃ te saccaṃ. [580] Tena kho pana samayena acelo kassapo macchikasaṇḍaṃ anuppatto hoti cittassa gahapatino purāṇagihisahāyo . assosi kho citto gahapati acelo kira kassapo macchikasaṇḍaṃ anuppatto amhākaṃ purāṇagihisahāyoti . atha kho citto gahapati yena acelo kassapo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā acelena kassapena saddhiṃ sammodi sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi . ekamantaṃ nisinno kho citto gahapati acelaṃ kassapaṃ etadavoca kīvaciraṃ pabbajitosi bhante kassapāti 1- . tiṃsamattāni kho me gahapati vassāni pabbajitassāti . imehi 2- pana te bhante tiṃsamattehi vassehi atthi koci uttarimanussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāroti . imehi kho me gahapati tiṃsamattehi vassehi 3- natthi koci uttarimanussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro aññatra naggeyyā ca muṇḍeyyā ca vāḷanippotanāya 4- cāti.The Pali Tipitaka in Roman Character Volume 18 page 347-370. http://84000.org/tipitaka/pali/roman_item_s.php?book=18&item=537&items=44 Classified by [Item Number] :- http://84000.org/tipitaka/pali/roman_item_s.php?book=18&item=537&items=44&mode=bracket Compare with The Pali Tipitaka in Thai Character :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_item_s.php?book=18&item=537&items=44 Compare with The Royal Version of Thai Tipitaka :- http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=18&item=537&items=44 Study Atthakatha :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=18&i=537 The Pali Atthakatha in Thai :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=13&A=3325 The Pali Atthakatha in Roman :- http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=13&A=3325 Contents of The Tipitaka Volume 18 http://84000.org/tipitaka/read/?index_18
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]