พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๕. วีสตินิบาต]
                                        ๒. จิตตสัมภูตชาดก (๔๙๘)
        (ตั้งแต่ได้พบจิตตบัณฑิตดาบส พระเจ้าสัมภูตะทรงโสมนัส จึงรับสั่งพวก
ราชบุรุษให้เตรียมสถานที่แล้วตรัสว่า)
        [๓๒] ขอพระคุณเจ้าผู้เจริญจงรับอาสนะ น้ำ
                และผ้าเช็ดเท้าของข้าพเจ้าเถิด
                ข้าพเจ้าขอถวายของมีค่า๑- ต้อนรับพระคุณเจ้าผู้เจริญ
                ขอพระคุณเจ้าผู้เจริญจงใช้สอยของที่มีค่าของข้าพเจ้าด้วยเถิด
        (พระเจ้าสัมภูตะเมื่อจะทรงแบ่งราชสมบัติถวายครึ่งหนึ่ง จึงตรัสว่า)
        [๓๓] ขอพระองค์จงสร้างพระตำหนักที่น่ารื่นรมย์สำหรับพระองค์
                ขอพระองค์ทรงให้หมู่นารีบำเรอเถิด
                และจงให้โอกาสเพื่ออนุเคราะห์หม่อมฉัน
                แม้เราทั้ง ๒ จะครอบครองความเป็นใหญ่ร่วมกัน
        (จิตตบัณฑิตดาบสกราบทูลว่า)
        [๓๔] ขอถวายพระพรมหาบพิตร อาตมาเห็นผลของทุจริต
                และวิบากยิ่งใหญ่แห่งธรรมที่ประพฤติดีแล้วจักสำรวมตนอย่างเดียว
                จึงไม่ปรารถนาบุตร ปศุสัตว์ หรือทรัพย์
        [๓๕] ชีวิตของสัตว์ทั้งหลายในโลกนี้เพียง ๑๐ ปีเท่านั้น
                ชีวิตนั้นยังไม่ทันถึงเขตกำหนดซูบซีดไปเหมือนต้นอ้อที่ถูกตัด
        [๓๖] ในสภาพชีวิตอย่างนั้นจะเพลิดเพลิน จะเล่นสนุกสนาน
                จะรื่นเริง จะแสวงหาทรัพย์ไปทำไมกัน
                ประโยชน์อะไรด้วยบุตรและภรรยาสำหรับอาตมา
                อาตมาพ้นแล้วจากเครื่องผูก มหาบพิตร
        [๓๗] อาตมานั้นทราบชัดอย่างนี้ว่า มัจจุราชจะไม่เมินเฉยต่ออาตมา
                ผู้ถูกมฤตยูครอบงำ จะรื่นเริง จะแสวงหาทรัพย์ไปทำไมกัน
@เชิงอรรถ :
@๑ ของที่มีค่า ในที่นี้หมายถึงสิ่งของที่คู่ควรแก่การต้อนรับแขก
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๔๗๕}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๕. วีสตินิบาต]
                                        ๒. จิตตสัมภูตชาดก (๔๙๘)
        [๓๘] ขอเดชะพระองค์ผู้จอมชน
                ชาติกำเนิดของนรชนไม่สม่ำเสมอ
                ในหมู่มนุษย์ กำเนิดแห่งคนจัณฑาลนับว่าต่ำต้อยที่สุด
                ในชาติก่อน พวกเราได้อาศัยอยู่ในครรภ์ของหญิงจัณฑาล
                เพราะกรรมชั่วช้าของตน
        [๓๙] พวกเราได้เกิดเป็นคนจัณฑาลในอวันตีชนบท
                ได้เกิดเป็นเนื้ออยู่ที่ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา
                ได้เกิดเป็นนกเขาอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำนัมมทา
                แต่วันนี้เราทั้ง ๒ นั้นเป็นพราหมณ์และกษัตริย์
        (จิตตบัณฑิตดาบสเมื่อให้พระเจ้าสัมภูตะเกิดอุตสาหะในบุญกุศลทั้งหลาย
จึงกล่าวว่า)
        [๔๐] ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้มรณะ อายุของเหล่าสัตว์น้อยนัก
                ชีวิตที่ถูกชรานำไป ย่อมไม่มีผู้ต้านทาน
                ขอถวายพระพรพระเจ้าปัญจาละ
                ขอมหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมา
                มหาบพิตรอย่าได้ทรงทำกรรมซึ่งมีทุกข์เป็นกำไรเลย
        [๔๑] ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้มรณะ อายุของเหล่าสัตว์น้อยนัก
                ชีวิตที่ถูกชรานำไป ย่อมไม่มีผู้ต้านทาน
                ขอถวายพระพรพระเจ้าปัญจาละ
                ขอมหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมา
                มหาบพิตรอย่าได้ทรงทำกรรมซึ่งมีทุกข์เป็นผลเลย
        [๔๒] ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้มรณะ อายุของเหล่าสัตว์น้อยนัก
                ชีวิตที่ถูกชรานำไปย่อมไม่มีผู้ต้านทาน
                ขอถวายพระพรพระเจ้าปัญจาละ
                ขอมหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมา
                มหาบพิตรอย่าได้ทรงทำกรรมซึ่งมีธุลีแปดเปื้อนบนพระเศียรเลย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๔๗๖}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๕. วีสตินิบาต]
                                        ๒. จิตตสัมภูตชาดก (๔๙๘)
        [๔๓] ชีวิตถูกชรานำเข้าไปใกล้มรณะ อายุของเหล่าสัตว์น้อยนัก
                ชราย่อมขจัดผิวพรรณของนรชนผู้แก่ชรา
                ขอถวายพระพรพระเจ้าปัญจาละ
                ขอมหาบพิตรจงทรงทำตามคำของอาตมา
                มหาบพิตรอย่าได้ทรงทำกรรมเพื่อเกิดในนรกเลย
        (เมื่อพระโพธิสัตว์กล่าวอย่างนั้น พระราชาทรงยินดีแล้วจึงตรัสว่า)
        [๔๔] คำของพระองค์นั้นเป็นคำสัตย์อย่างแท้จริง
                คำนั้นเป็นเหมือนดังที่ฤๅษีกล่าว
                แต่กามของหม่อมฉันมีอยู่มิใช่น้อย
                ข้าแต่ท่านผู้เห็นภัยในวัฏฏสงสาร
                กามเหล่านั้นคนเช่นหม่อมฉันละได้ยาก
        [๔๕] หม่อมฉันจมอยู่ในเปือกตมคือกาม
                ไม่อาจดำเนินตามทางของภิกษุได้
                เหมือนช้างเชือกที่จมอยู่ในท่ามกลางเปือกตม
                เห็นที่เนินอยู่ก็ไม่อาจจะไปได้
        [๔๖] มารดาบิดาพร่ำสอนบุตรด้วยหวังว่า
                เขาจะมีความสุขได้อย่างไร แม้ฉันใด
                ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้พระองค์ก็ฉันนั้น พร่ำสอนหม่อมฉัน
                โดยที่หม่อมฉันละโลกนี้ไปแล้วจะพึงเป็นสุขสิ้นกาลนาน
        (พระโพธิสัตว์มาตังคบัณฑิตถวายพระพรว่า)
        [๔๗] ขอถวายพระพรพระองค์ผู้จอมชน
                หากมหาบพิตรไม่ทรงสามารถจะละกามซึ่งเป็นของมนุษย์เหล่านี้ได้
                ขอพระองค์ทรงตั้งพลีกรรมที่เป็นธรรมเถิด มหาบพิตร
                อนึ่ง การกระทำที่ไม่เป็นธรรมขออย่าได้มีในแคว้นของพระองค์เลย
        [๔๘] ขอพวกทูตจงเที่ยวไปนิมนต์สมณะและพราหมณ์ทั้งหลาย
                ทั่วทิศทั้ง ๔ มหาบพิตร ขอทรงบำรุงสมณะและพราหมณ์
                เหล่านั้นด้วยข้าว น้ำ ผ้า เสนาสนะ และปัจจัย
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๔๗๗}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๕. วีสตินิบาต]
                                        ๓. สีวิราชชาดก (๔๙๙)
        [๔๙] พระองค์ผู้มีพระหฤทัยเลื่อมใส
                ทรงเลี้ยงสมณะและพราหมณ์ทั้งหลายให้อิ่มหนำด้วยข้าวและน้ำ
                ทรงถวายและทรงเสวยตามความสามารถ จะไม่ถูกนินทา
                ขอทรงเข้าถึงแดนสวรรค์เถิด
        [๕๐] มหาบพิตร หากว่าความเมาพึงครอบงำพระองค์
                ซึ่งมีหมู่นารีบำเรออยู่ ขอพระองค์ทรงมนสิการคาถานี้
                และขอจงตรัสคาถานี้ในท่ามกลางบริษัท
        [๕๑] สัตว์ผู้นอนอยู่กลางแจ้ง
                มีหญิงจัณฑาลผู้เมื่อจะไปป่าให้ดื่มน้ำนม
                แล้วคลุกคลีอยู่กับฝูงสุนัข
                สัตว์นั้นวันนี้เขาเรียกกันว่า พระราชา
จิตตสัมภูตชาดกที่ ๒ จบ
        เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ เล่มที่ ๒๗ หน้าที่ ๔๗๕-๔๗๘.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_read.php?B=27&A=13390&w=&fontsz=0
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=27&siri=498&fontsz=0
        ฟังเนื้อความพระไตรปิฎก : [1], [2]. 
        อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/v.php?B=27&A=8065&Z=8155&pagebreak=0
        ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=2054
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=27&item=2054&items=12
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/roman_item_s.php?book=27&item=2054&items=12
        สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_mcu27