พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๖. ติงสตินิบาต]
                                        ๔. ฉัททันตชาดก (๕๑๔)
        [๑๑๗] อนึ่ง เขาได้เห็นสระโบกขรณีอยู่ไม่ไกล น่ารื่นรมย์
                  มีท่าน้ำสวยงาม ทั้งมีน้ำมาก มีดอกปทุมบานสะพรั่ง
                  มีหมู่ภมรคลุกเคล้าเกษรอยู่เป็นอาจิณ
                  ซึ่งเป็นสถานที่ที่พญาช้างนั้นลงอาบน้ำ
        [๑๑๘] ครั้นได้เห็นความเป็นไป การยืน
                  และหนทางที่พญาช้างนั้นเดินไปอาบน้ำแล้ว
                  นายพรานผู้ชั่วช้าถูกพระนางสุภัทราเทวี
                  ผู้ตกอยู่ในอำนาจแห่งจิตทรงใช้มา จึงได้ไปขุดหลุม
        [๑๑๙] นายพรานผู้มีนิสัยทำกรรมหยาบช้า ครั้นขุดหลุมแล้ว
                  จึงปิดด้วยแผ่นไม้กระดาน แล้วหย่อนตัวลงไป
                  จับธนูยิงพญาช้างที่เดินมาข้างหลุมด้วยลูกเกาทัณฑ์ใหญ่
        [๑๒๐] ก็แหละพญาช้างพอถูกยิงก็บันลือร้องก้องโกญจนาท
                  ช้างทั้งหมดก็พากันบันลือเสียงอื้ออึง
                  ต่างพากันวิ่งไปมารอบๆ ทั้ง ๘ ทิศ
                  ทำหญ้าและไม้ให้แหลกเป็นจุรณ
        [๑๒๑] พญาช้างจับนายพรานนั้นด้วยหมายใจว่า เราจักฆ่ามัน
                  ได้เห็นผ้ากาสาวพัสตร์อันเป็นธงชัยแห่งฤๅษีทั้งหลาย
                  ทั้งๆ ที่ได้รับทุกขเวทนา ก็เกิดสัญญาขึ้นว่า
                  บุคคลผู้ทรงธงชัยแห่งพระอรหันต์ สัตบุรุษไม่ควรฆ่า
        (พญาช้างกล่าวกับนายพรานนั้นว่า)
        [๑๒๒] ผู้ใดมีกิเลสดุจน้ำฝาดยังไม่หมดไป
                  ปราศจากทมะและสัจจะ จักนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์
                  ผู้นั้นไม่สมควรจะนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์เลย
        [๑๒๓] ส่วนผู้ใดคลายกิเลสดุจน้ำฝาดได้แล้ว
                  ตั้งมั่นด้วยดีในศีลทั้งหลาย ประกอบด้วยทมะและสัจจะ
                  ผู้นั้นแลสมควรจะนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๕๕๘}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๖. ติงสตินิบาต]
                                        ๔. ฉัททันตชาดก (๕๑๔)
        (พระศาสดาเมื่อทรงประกาศความนั้น จึงตรัสว่า)
        [๑๒๔] พญาช้างถึงถูกยิงด้วยลูกเกาทัณฑ์ใหญ่แล้ว
                  ก็ไม่มีจิตคิดประทุษร้าย ได้กล่าวกับนายพรานว่า
                  เพื่อนรัก เพื่อนต้องการอะไรหรือ
                  เพราะอะไร เพื่อนจึงฆ่าเรา หรือว่าใครใช้เพื่อนมา
        (นายพรานกล่าวว่า)
        [๑๒๕] พญาช้างผู้เจริญ พระมเหสีของพระเจ้ากาสี
                  พระนางทรงพระนามว่าสุภัทรา ได้รับการยกย่องบูชาในราชสกุล
                  ก็พระนางได้ทรงสุบินนิมิตเห็นท่าน ได้ตรัสบอกข้าพเจ้า
                  และได้ตรัสกับข้าพเจ้าว่า มีความต้องการงาทั้งคู่
        (พญาช้างกล่าวว่า)
        [๑๒๖] ความจริงคู่งาของบิดาและของปู่เราที่สวยงามมีเป็นจำนวนมาก
                  พระนางทราบดี แต่พระราชบุตรีมีนิสัยทรงกริ้ว
                  เป็นคนพาล ต้องการที่จะฆ่าเรา จึงได้จองเวร
        [๑๒๗] ลุกขึ้นเถิด นายพราน ท่านจงจับเลื่อยตัดงาคู่นี้ก่อนที่เราจะตาย
                  จงกราบทูลพระราชบุตรีผู้มีนิสัยทรงกริ้วพระองค์นั้นว่า
                  พญาช้างถูกข้าพระพุทธเจ้าฆ่าตายแล้ว
                  เชิญเถิด งาคู่นี้เป็นงาของพญาช้างนั้น พระเจ้าข้า
        (พระศาสดาเมื่อทรงประกาศความนั้น จึงตรัสว่า)
        [๑๒๘] นายพรานนั้นลุกขึ้นจับเลื่อย
                  ตัดงาทั้งคู่ของพญาคชสารตัวประเสริฐ
                  แล้วจึงนำงาทั้งคู่ซึ่งมีความสวยงามหาที่เปรียบมิได้ในพื้นปฐพี
                  รีบหลีกไปจากที่นั้นโดยเร็ว
        [๑๒๙] ช้างเหล่านั้นถูกภัยคุกคาม เป็นทุกข์เพราะพญาช้างถูกฆ่า
                  ต่างพากันวิ่งไปมาทั้ง ๘ ทิศ ไม่เห็นคนผู้เป็นปัจจามิตรต่อพญาช้าง
                  จึงได้กลับมาหาพญาช้าง
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๕๕๙}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๖. ติงสตินิบาต]
                                        ๔. ฉัททันตชาดก (๕๑๔)
        [๑๓๐] ช้างเหล่านั้นต่างคร่ำครวญร้องไห้อยู่ ณ ที่นั้น
                  โปรยฝุ่นลงที่ศีรษะของตน ทั้งหมดให้นางช้างตัวประเสริฐกว่า
                  ช้างทั้งหมดเดินนำหน้าแล้วพากันกลับไปสถานที่อยู่ของตน
        [๑๓๑] นายพรานนั้นนำงาทั้งคู่ของพญาคชสารตัวประเสริฐ
                  ซึ่งมีความสวยงามหาที่เปรียบมิได้ในพื้นปฐพี
                  ส่องรัศมีเปล่งปลั่งดังสายรุ้งทอง สว่างไสวไปทั่วไพรสณฑ์
                  เข้าไปยังกรุงกาสี แล้วน้อมงาทั้งคู่เข้าไปถวายพระราชกัญญา
                  กราบทูลว่า พญาช้างถูกข้าพระพุทธเจ้าฆ่าแล้ว
                  งาคู่นี้เป็นงาของพญาช้างนั้น
        [๑๓๒] เพราะทอดพระเนตรเห็นงาทั้งคู่ของพญาคชสารตัวประเสริฐ
                  ซึ่งเป็นภัสดาที่รักในชาติปางก่อน
                  พระหฤทัยของพระนางก็ได้แตกทำลาย ณ สถานที่นั้นนั่นเอง
                  พระนางผู้เป็นคนพาลได้สวรรคตเพราะเหตุนั้นนั่นแหละ
        (พระเถระผู้สังคายนาพระธรรมเมื่อจะพรรณนาคุณของพระทศพล
จึงได้กล่าวว่า)
        [๑๓๓] ก็พระบรมศาสดาทรงบรรลุสัมโพธิญาณ
                  ทรงมีอานุภาพมาก ได้ทรงแย้มท่ามกลางบริษัท
                  ภิกษุทั้งหลายผู้มีจิตหลุดพ้นดีแล้วพากันกราบทูลว่า
                  ธรรมดาพระพุทธเจ้าทั้งหลายหาได้กระทำการแย้มให้ปรากฏ
                  ในเพราะสิ่งมิใช่เหตุไม่
        [๑๓๔] เธอทั้งหลายจงดูกุมารีสาวซึ่งครองผ้ากาสาวพัสตร์
                  ประพฤติเป็นผู้ไม่ครองเรือน
                  ภิกษุณีนั้นได้เป็นพระนางราชกัญญาในครั้งนั้น
                  ส่วนตถาคตได้เป็นพญาช้างในครั้งนั้น
        [๑๓๕] นายพรานผู้นำงาทั้งคู่ของพญาคชสารตัวประเสริฐ
                  ซึ่งมีความสวยงามหาที่เปรียบมิได้ในพื้นปฐพี
                  เข้าไปยังกรุงกาสีในกาลนั้น ได้เป็นพระเทวทัต
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๕๖๐}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๑๖. ติงสตินิบาต]
                                        ๕. สัมภวชาดก (๕๑๕)
        [๑๓๖] พระพุทธเจ้าทรงปราศจากความกระวนกระวาย
                  ความโศกและกิเลสดุจลูกศร ตรัสรู้ยิ่งด้วยพระองค์เอง
                  ได้ตรัสฉัททันตชาดกนี้อันเป็นของเก่า
                  ที่ไม่รู้จักสาบสูญตราบเท่าดวงอาทิตย์ยังไม่ดับ
                  ซึ่งพระองค์ได้ท่องเที่ยวไปตลอดกาลนาน
                  เป็นบุรพจริยาทั้งสูงและต่ำว่า
        [๑๓๗] ภิกษุทั้งหลาย โดยกาลนั้น
                  เราตถาคตได้มีอยู่ที่สระฉัททันต์นั้น
                  เราตถาคตได้เป็นพญาช้างตัวประเสริฐในกาลนั้น
                  เธอทั้งหลายจงจำชาดกไว้ด้วยประการฉะนี้
ฉัททันตชาดกที่ ๔ จบ
        เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ เล่มที่ ๒๗ หน้าที่ ๕๕๘-๕๖๑.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_read.php?B=27&A=15861&w=&fontsz=0
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=27&siri=514&fontsz=0
        ฟังเนื้อความพระไตรปิฎก : [1], [2]. 
        อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/v.php?B=27&A=9415&Z=9524&pagebreak=0
        ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=2327
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=27&item=2327&items=25
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/roman_item_s.php?book=27&item=2327&items=25
        สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_mcu27