๔. อัชฌัตติกายตนสูตร
ว่าด้วยอายตนะภายใน
        [๑๐๘๔] “ภิกษุทั้งหลาย อริยสัจ ๔ ประการนี้
        อริยสัจ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
                ๑. ทุกขอริยสัจ         	๒. ทุกขสมุทยอริยสัจ
                ๓. ทุกขนิโรธอริยสัจ  	๔. ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ
        ทุกขอริยสัจ เป็นอย่างไร
        คือ ควรกล่าวได้ว่า ทุกขอริยสัจนั้น ได้แก่ อายตนะภายใน ๖ ประการ
        อายตนะภายใน ๖ ประการ อะไรบ้าง คือ
        ๑. จักขวายตนะ (อายตนะคือตา)
        ฯลฯ
        ๖. มนายตนะ (อายตนะคือใจ)
        นี้เรียกว่า ทุกขอริยสัจ
        ทุกขสมุทยอริยสัจ เป็นอย่างไร
        คือ ตัณหาอันทำให้เกิดอีก ประกอบด้วยความความเพลิดเพลินและความ
กำหนัด มีปกติให้เพลิดเพลินอยู่ในอารมณ์นั้นๆ คือ กามตัณหา ภวตัณหา
วิภวตัณหา นี้เรียกว่า ทุกขสมุทยอริยสัจ
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๑๙ หน้า : ๕๙๙}

                                        พระสุตตันตปิฎก สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค [๑๒. สัจจสังยุต]
                                        ๒. ธัมมจักกัปปวัตตนวรรค ๕. ปฐมธารณสูตร
        ทุกขนิโรธอริยสัจ เป็นอย่างไร
        คือ ความดับตัณหาไม่เหลือด้วยวิราคะ ความสละ ความสละคืน ความพ้น
ความไม่อาลัยในตัณหา นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธอริยสัจ
        ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ เป็นอย่างไร
        คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้แล ได้แก่
                ๑. สัมมาทิฏฐิ ฯลฯ ๘. สัมมาสมาธิ
        นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ
        อริยสัจ ๔ ประการนี้
        ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงทำความเพียรเพื่อรู้ชัดตาม
ความเป็นจริงว่า ‘นี้ทุกข์ ฯลฯ นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา”
อัชฌัตติกายตนสูตรที่ ๔ จบ
        เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ เล่มที่ ๑๙ หน้าที่ ๕๙๙-๖๐๐.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_read.php?B=19&A=16503&w=&fontsz=0
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=19&siri=394&fontsz=0
        ฟังเนื้อความพระไตรปิฎก : [คลิกเพื่อฟัง]
        อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/v.php?B=19&A=10140&Z=10157&pagebreak=0
        ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=19&i=1684
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=19&item=1684&items=6
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/roman_item_s.php?book=19&item=1684&items=6
        สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๑๙
http://84000.org/tipitaka/read/?index_mcu19