๓. กุมภการชาดก (๔๐๘)
ว่าด้วยนายช่างหม้อ
        (พระปัจเจกพุทธเจ้า ๔ องค์กล่าวกับพระโพธิสัตว์องค์ละคาถาว่า)
        [๙๐] อาตมาได้เห็นต้นมะม่วงกลางป่า เขียวชะอุ่ม
                งอกงาม ผลิดอกออกผลสะพรั่ง
                อาตมาได้เห็นมะม่วงต้นนั้นถูกทำลาย เพราะผลเป็นเหตุ
                ครั้นเห็นเช่นนั้นจึงเที่ยวภิกขาจาร (ออกบวช)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๗๑}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๗. สัตตกนิบาต]
                                        ๒. คันธารวรรค ๓. กุมภการชาดก (๔๐๘)
        [๙๑] กำไลแก้วคู่หนึ่งที่นายช่างผู้ชาญฉลาดเจียรไนแล้ว
                เป็นของเกลี้ยงเกลา ที่สตรีสวมใส่ย่อมไม่เกิดเสียงดัง๑-
                แต่เพราะสวมใส่วงที่ ๒ เข้าจึงได้มีเสียงดัง
                อาตมาเห็นเช่นนั้นแล้วจึงเที่ยวภิกขาจาร
        [๙๒] นกจำนวนมากพากันรุมจิกตีนกตัวหนึ่ง
                ซึ่งกำลังคาบชิ้นเนื้อมาอยู่เพราะอาหารเป็นเหตุ
                อาตมาได้เห็นเช่นนั้นแล้วจึงเที่ยวภิกขาจาร
        [๙๓] อาตมาได้เห็นโคผู้มีหนอกกระเพื่อม
                มีสีสันและมีกำลังอยู่ท่ามกลางฝูงโค
                อาตมาได้เห็นมันขวิดโคผู้ตัวหนึ่งเพราะกามเป็นเหตุ
                ครั้นเห็นเช่นนั้นแล้วจึงเที่ยวภิกขาจาร
        (พระโพธิสัตว์กล่าวกับภรรยาว่า)
        [๙๔] พระเจ้ากรัณฑกะ ราชาแห่งแคว้นกาลิงคะ
                พระเจ้านัคคชิ ราชาแห่งแคว้นคันธาระ
                พระเจ้านิมิราช ราชาแห่งแคว้นวิเทหะ
                และพระเจ้าทุมมุขะ ราชาแห่งแคว้นปัญจาละ
                ทรงละทิ้งแคว้นเหล่านั้นแล้ว
                หมดความกังวล ทรงผนวชแล้ว
        [๙๕] แม้พระราชาทุกพระองค์เสมอด้วยเทพเจ้า
                เสด็จมาประชุมกัน ย่อมรุ่งเรืองเหมือนไฟที่ลุกโชน
                นี่น้องหญิงผู้มีโชค ถึงพี่ก็จะเป็นเหมือนพระราชาเหล่านี้
                จักละกามซึ่งมีประการต่างๆ แล้วเที่ยวไปผู้เดียว
@เชิงอรรถ :
@๑ สวมใส่ย่อมไม่เกิดเสียงดัง หมายถึงสวมข้างละวง (ขุ.ชา.อ. ๕/๙๑/๒๐๓)
{ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๗ หน้า : ๒๗๒}

                                        พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก [๗. สัตตกนิบาต]
                                        ๒. คันธารวรรค ๔. ทัฬหธัมมชาดก (๔๐๙)
        (ภรรยากล่าวว่า)
        [๙๖] เวลานี้เท่านั้นเหมาะที่จะบวช เวลาอื่นไม่เหมาะ
                ภายหลังคงจะไม่มีผู้ที่จะพร่ำสอนดิฉัน
                ท่านผู้มีโชค ถึงดิฉันก็จักเที่ยวไปผู้เดียว
                เหมือนสกุณีที่รอดพ้นจากมือคน
        (พระโพธิสัตว์กล่าวว่า)
        [๙๗] พวกเด็กๆ รู้จักของดิบ ของสุก ของเค็ม และของจืด
                อาตมาเห็นเช่นนั้นแล้วจึงบวช
                น้องหญิงจงเที่ยวภิกขาจารไปเถิด
                อาตมาก็จะเที่ยวภิกขาจารไป
กุมภการชาดกที่ ๓ จบ
        เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับมหาจุฬาฯ เล่มที่ ๒๗ หน้าที่ ๒๗๑-๒๗๓.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_read.php?B=27&A=7512&w=&fontsz=0
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/m_siri.php?B=27&siri=408&fontsz=0
        ฟังเนื้อความพระไตรปิฎก : [คลิกเพื่อฟัง]
        อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/v.php?B=27&A=4567&Z=4594&pagebreak=0
        ศึกษาอรรถกถานี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=27&i=1057
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=27&item=1057&items=8
        ศึกษาพระไตรปิฏกฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/roman_item_s.php?book=27&item=1057&items=8
        สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗
http://84000.org/tipitaka/read/?index_mcu27