๑๐ เวสฺสนฺตรชาตกํ
[๑๐๔๕] ผุสฺสตี ๑- วรวณฺณาเภ วรสฺสุ ทสธา วเร
ปฐพฺยา จารุปุพฺพงฺคี ยํ ตุยฺหํ มนโส ปิยํ ฯ
[๑๐๔๖] เทวราช นโม ตฺยตฺถุ กึ ปาปํ ปกตํ มยา
รมฺมา จาเวสิ มํ ฐานา วาโตว ธรณีรุหํ ฯ
[๑๐๔๗] |๑๐๔๗.๑| น เจว เต กตํ ปาปํ น จ เม ตฺวมสิ อปฺปิยา
ปุญฺญญฺจ เต ปริกฺขีณํ เยน เตวํ วทามิหํ ๒- ฯ
|๑๐๔๗.๒| สนฺติเก มรณํ ตุยฺหํ วินาภาโว ภวิสฺสติ
ปฏิคฺคณฺหาหิ เม เอเต วเร ทส ปเวจฺฉโต ฯ
[๑๐๔๘] |๑๐๔๘.๑| วรญฺเจ เม อโท สกฺก สพฺพภูตานมิสฺสร
สิวิราชสฺส ภทฺทนฺเต ตตฺถ อสฺสํ นิเวสเน ฯ
|๑๐๔๘.๒| นีลเนตฺตา นีลภมู นีลกฺขีว ๓- ยถา มิคี
ผุสฺสตี นาม นาเมน ตตฺถ อสฺสํ ๔- ปุรินฺทท ฯ
|๑๐๔๘.๓| ปุตฺตํ ลเภถ วรทํ ยาจโยคํ อมจฺฉรึ
ปูชิตํ ปฏิราชูภิ กิตฺติมนฺตํ ยสสฺสินํ ฯ
|๑๐๔๘.๔| คพฺภํ เม ธารยนฺติยา มชฺฌิมงฺคํ อนุณฺณตํ
กุจฺฉิ อนุณฺณโต อสฺส จาปํว ลิขิตํ สมํ ฯ
|๑๐๔๘.๕| ถนา เม นปฺปวตฺเตยฺยุํ ปลิตา นสฺสนฺตุ ๕- วาสว
กาเย รโช น ลิมฺเปถ วชฺฌญฺจาปิ ปโมจเย ฯ
|๑๐๔๘.๖| มยูรโกญฺจาภิรุเท นารีวรคณายุเต
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. ผฺสติ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. วทามหํ ฯ ๓ ม. นิลกฺขี จ ฯ
@๔ ม. ตตฺถปสฺสํ ฯ ๕ ม. น สนฺตุ ฯ
ขุชฺชเจลาวกากิณฺเณ ๑- สูทมาคธวณฺณิเต
|๑๐๔๘.๗| จิตฺรคฺคเฬรุฆุสิเต สุรามํสปฺปโพธเน
สิวิราชสฺส ภทฺทนฺเต ตตฺถสฺสํ มเหสี ปิยา ฯ
[๑๐๔๙] เย เต ทส วรา ทินฺนา มยา สพฺพงฺคโสภเน
สิวิราชสฺส วิชิเต สพฺเพ เต ลจฺฉสี วเร ฯ
[๑๐๕๐] อิทํ วตฺวาน มฆวา เทวราชา สุชมฺปติ
ผุสฺสติยา วรํ ทตฺวา อนุโมทิตฺถ วาสโว ฯ
ทสวรคาถา นาม ฯ
[๑๐๕๑] |๑๐๕๑.๑| ตโต ๒- จุตา สา ผุสฺสตี ขตฺติเย อุปปชฺชถ
เชตุตฺตรมฺหิ นคเร สญฺชเยน สมาคมิ ฯ
|๑๐๕๑.๒| ทส มาเส ธารยิตฺวา กโรนฺตี ปุร ปทกฺขิณํ
เวสฺสานํ วีถิยา มชฺเฌ ชเนสิ ผุสฺสตี มมํ ฯ
|๑๐๕๑.๓| น มยฺหํ มตฺติกํ นามํ นปิ เปติกสมฺภวํ
ชาโตมฺหิ เวสฺสวีถิยา ตสฺมา เวสฺสนฺตโร อหุํ ฯ
|๑๐๕๑.๔| ยทาหํ ทารโก โหมิ ชาติยา อฏฺฐวสฺสิโก
ตทา นิสชฺช ปาสาเท ทานํ ทาตุํ วิจินฺตยึ
หทยํ ทเทยฺยํ จกฺขุํ มํสมฺปิ รุธิรมฺปิจ
ทเทยฺยํ กายํ สาเวตฺวา ยทิ โกจิ ยาจโก มมํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ขุชฺชเจลาปกากิณฺเณ ฯ ๒ อิมา ฉ คาถาโย สีหฬโปตฺถเกเยว ทิสฺสนฺติ
@น อญฺเญสุ ฯ
|๑๐๕๑.๕| สภาวํ จินฺตยนฺตสฺส อกมฺปิตมสณฺฐิตํ
อกมฺปิ ตตฺถ ปฐวี สิเนรุวนวฏํสกา ฯ
[๑๐๕๒] ปรุฬฺหกจฺฉนขโลมา ปงฺกทนฺตา รชสฺสิรา
ปคฺคยฺห ทกฺขิณํ พาหุํ กึ มํ ยาจนฺติ พฺราหฺมณา ฯ
[๑๐๕๓] รตนํ เทว ยาจาม สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒนํ
ททาหิ ปวรํ นาคํ อีสาทนฺตํ อุรุฬฺหวํ ฯ
[๑๐๕๔] ททามิ น วิกมฺปามิ ยํ มํ ยาจนฺติ พฺราหฺมณา
ปภินฺนํ กุญฺชรํ ทนฺตึ โอปคุยฺหํ ๑- คชุตฺตมํ ฯ
[๑๐๕๕] หตฺถิกฺขนฺธโต โอรุยฺห ราชา จาคาธิมานโส
พฺราหฺมณานํ อทา ทานํ สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒโน ฯ
[๑๐๕๖] |๑๐๕๖.๑| ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหํสนํ
หตฺถินาเค ปทินฺนมฺหิ เมทนี สมกมฺปถ ฯ
|๑๐๕๖.๒| ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหํสนํ
หตฺถินาเค ปทินฺนมฺหิ ขุพฺภิตฺถ นครํ ตทา ฯ
|๑๐๕๖.๓| สมากุลํ ปุรํ อาสิ โฆโส จ วิปุโล มหา
หตฺถินาเค ปทินฺนมฺหิ สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ
[๑๐๕๗] อเถตฺถ ๒- วตฺตติ สทฺโท ตุมุโล เภรโว มหา
หตฺถินาเค ปทินฺนมฺหิ ขุพฺภิตฺถ นครํ ตทา ฯ
อเถตฺถ วตฺตติ สทฺโท ตุมุโล เภรโว มหา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. โอปวยฺหํ ฯ ๒ อิทํ คาถาทฺวยํ สี. โปตฺถเกเยว ทิสฺสติ ฯ
หตฺถินาเค ปทินฺนมฺหิ สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ
[๑๐๕๘] |๑๐๕๘.๑| อุคฺคา จ ราชปุตฺตา จ เวสิยานา จ พฺราหฺมณา
หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา
|๑๐๕๘.๒| เกวโล จาปิ นิคโม สิวิโย จาปิ ๑- สมาคตา
ทิสฺวา นาคํ นิยฺยมานํ เต รญฺโญ ปฏิเวทยุํ ฯ
|๑๐๕๘.๓| วิธมํ เทว เต รฏฺฐํ ปุตฺโต เวสฺสนฺตโร ตว
กถํ โน หตฺถินํ ทชฺชา นาคํ รฏฺฐสฺส ปูชิตํ ฯ
|๑๐๕๘.๔| กถํ โน กุญฺชรํ ทชฺชา อีสาทนฺตํ อุรุฬฺหวํ
เขตฺตญฺญุํ สพฺพยุทฺธานํ สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ ฯ
|๑๐๕๘.๕| ปณฺฑุกมฺพลสญฺฉนฺนํ ปภินฺนํ สตฺตุมทฺทนํ
ทนฺตึ สวาลวีชนึ เสตํ เกลาสสาทิสํ ฯ
|๑๐๕๘.๖| สเสตจฺฉตฺตํ สุปตฺเถยฺยํ ๒- สาถพฺพนํ สหตฺถิปํ
อคฺคยานํ ราชวาหึ พฺราหฺมณานํ อทา ทานํ ๓- ฯ
[๑๐๕๙] |๑๐๕๙.๑| อนฺนํ ปานญฺจ โส ๔- ทชฺชา วตฺถเสนาสนานิ จ
เอตํ โข ทานปฏิรูปํ เอตํ โข พฺราหฺมณารหํ ฯ
|๑๐๕๙.๒| อยํ เต วํสราชา โน สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒโน ๕-
กถํ เวสฺสนฺตโร ปุตฺโต คชํ ภาเชติ สญฺชย ฯ
|๑๐๕๙.๓| สเจ ตฺวํ น กริสฺสสิ สิวีนํ วจนํ อิทํ
มญฺเญ ตํ สห ปุตฺเตน สิวิหตฺเถ ๖- กริสฺสเร ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สิวโย จ ฯ ๒ ม. สอุปาเธยฺยํ ฯ ๓ ม. คชํ ฯ สี. ยุ. ธนํ ฯ ๔ ม.
@โย ฯ ๕ สี. รฏฺฐวฑฺฒนํ ฯ ยุ. รฏฺฐวฑฺฒน ฯ ๖ ม. สิวี หตฺเถ ฯ
[๑๐๖๐] |๑๐๖๐.๑| กามํ ชนปโท มาสิ รฏฺฐญฺจาปิ วินสฺสตุ
นาหํ สิวีนํ วจนา ราชปุตฺตํ อทูสกํ
ปพฺพาเชยฺยํ สกา รฏฺฐา ปุตฺโต หิ มม โอรโส ฯ
|๑๐๖๐.๒| กามํ ชนปโท มาสิ รฏฺฐญฺจาปิ วินสฺสตุ
นาหํ สิวีนํ วจนา ราชปุตฺตํ อทูสกํ
ปพฺพาเชยฺยํ สกา รฏฺฐา ปุตฺโต หิ มม อตฺรโช ฯ
|๑๐๖๐.๓| น จาหํ ตสฺมึ ทุพฺเภยฺยํ อริยสีลวโต หิ โส
อสิโลโกปิ เม อสฺส ปาปญฺจ ปสเว พหุํ
กถํ เวสฺสนฺตรํ ปุตฺตํ สตฺเถน ฆาตยามเส ฯ
[๑๐๖๑] มา นํ ทณฺเฑน สตฺเถน น หิ โส พนฺธนารโห
ปพฺพาเชหิ จ นํ รฏฺฐา วงฺเก วสตุ ปพฺพเต ฯ
[๑๐๖๒] |๑๐๖๒.๑| เอโส เจ สิวีนํ ฉนฺโท ฉนฺทํ น ปนุทามเส
อิมํ โส วสตุ รตฺตึ กาเม จ ปริภุญฺชตุ ฯ
|๑๐๖๒.๒| ตโต รตฺยา วิวสเน สุริยสฺสุคฺคมนํ ปติ ๑-
สมคฺคา สิวิโย ๒- หุตฺวา รฏฺฐา ปพฺพาชยนฺตุ นํ ฯ
[๑๐๖๓] |๑๐๖๓.๑| อุฏฺเฐหิ กตฺเต ตรมาโน คนฺตฺวา เวสฺสนฺตรํ วท
สิวิโย เทว เต กุทฺธา เนคมา จ สมาคตา
อุคฺคา จ ราชปุตฺตา จ เวสิยานา จ พฺราหฺมณา ฯ
|๑๐๖๓.๒| หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สูริย--- ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ๒ ม. สพฺพตฺถ สิวโย ฯ
เกวโล จาปิ นิคโม สิวิโย จาปิ สมาคตา ฯ
|๑๐๖๓.๓| อสฺมา รตฺยา วิวสเน สุริยสฺสุคฺคมนํ ปติ
สมคฺคา สิวิโย หุตฺวา รฏฺฐา ปพฺพาชยนฺติ ตํ ฯ
[๑๐๖๔] |๑๐๖๔.๑| ส กตฺตา ตรมาโนว สิวิราเชน เปสิโต
อามุตฺตหตฺถาภรโณ สุวตฺโถ จนฺทนปฺโผสิโต ๑-
|๑๐๖๔.๒| สีสํ นฺหาโต อุทเก โส อามุตฺตมณิกุณฺฑโล
อุปาคมิ ปุรํ รมฺมํ เวสฺสนฺตรนิเวสนํ ฯ
|๑๐๖๔.๓| ตตฺถทฺทส กุมารํ โส รมมานํ สเก ปุเร
ปริกิณฺณํ อมจฺเจหิ ติทสานํ ว วาสวํ ฯ
[๑๐๖๕] |๑๐๖๕.๑| โส ตตฺถ คนฺตฺวา ตรมาโน กตฺตา เวสฺสนฺตรํ พฺรวิ
ทุกฺขนฺเต เวทยิสฺสามิ มา เม กุชฺฌ รเถสภ ฯ
|๑๐๖๕.๒| วนฺทิตฺวา โรทมาโน โส กตฺตา ราชานมพฺรวิ
ภตฺตา เมสิ มหาราช สพฺพกามรสาหโร
ทุกฺขนฺเต เวทยิสฺสามิ ตตฺถ อสฺสาสยนฺตุ มํ ฯ
|๑๐๖๕.๓| สิวิโย เทว เต กุทฺธา เนคมา จ สมาคตา
อุคฺคา จ ราชปุตฺตา จ เวสิยานา จ พฺราหฺมณา ฯ
|๑๐๖๕.๔| หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา
เกวโล จาปิ นิคโม สิวิโย จาปิ สมาคตา ฯ
|๑๐๖๕.๕| อสฺมา รตฺยา วิวสเน สุริยสฺสุคฺคมนํ ปติ
สมคฺคา สิวิโย หุตฺวา รฏฺฐา ปพฺพาชยนฺติ ตํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. จนฺทนภูสิโต ฯ
[๑๐๖๖] กิสฺมึ เม สิวิโย กุทฺธา โย น ปสฺสามิ ทุกฺกฏํ
ตํ เม กตฺเต วิยาจิกฺข กสฺมา ปพฺพาชยนฺติ มํ ฯ
[๑๐๖๗] อุคฺคา จ ราชปุตฺตา จ เวสิยานา จ พฺราหฺมณา
หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา
นาคทาเนน ขียนฺติ ตสฺมา ปพฺพาชยนฺติ ตํ ฯ
[๑๐๖๘] |๑๐๖๘.๑| หทยํ จกฺขุมฺปหํ ทชฺชํ กึ เม พาหิรกํ ธนํ
หิรญฺญํ วา สุวณฺณํ วา มุตฺตา เวฬุริยา มณิ
|๑๐๖๘.๒| ทกฺขิณํ วามหํ ๑- พาหุํ ทิสฺวา ยาจกมาคเต
ทเทยฺยํ น วิกมฺเปยฺยํ ทาเน เม รมตี ๒- มโน ฯ
|๑๐๖๘.๓| กามํ มํ สิวิโย สพฺเพ ปพฺพาเชนฺตุ หนนฺตุ วา
เนว ทานา วิรมิสฺสํ กามํ ฉินฺทนฺตุ สตฺตธา ฯ
[๑๐๖๙] เอวนฺตํ สิวิโย อาหุ เนคมา จ สมาคตา
โกนฺติมาราย ตีเรน คิริมารญฺชรํ ปติ
เยน ปพฺพาชิตา ยนฺติ เตน คจฺฉตุ สุพฺพโต ฯ
[๑๐๗๐] โสหํ เตน คมิสฺสามิ เยน คจฺฉนฺติ ทูสกา
รตฺตินฺทิวํ เม ขมถ ยาว ทานํ ททามิหํ ฯ
[๑๐๗๑] |๑๐๗๑.๑| อามนฺตยิตฺถ ราชา นํ มทฺทึ สพฺพงฺคโสภนึ
ยํ เต กิญฺจิ มยา ทินฺนํ ธนํ ธญฺญญฺจ วิชฺชติ
|๑๐๗๑.๒| หิรญฺญํ วา สุวณฺณํ วา มุตฺตา เวฬุริยา พหู
สพฺพนฺตํ นิทเหยฺยาสิ ยญฺจ เต เปตฺติกํ ธนํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. วาปหํ ฯ ๒ ม. รมเต ฯ
[๑๐๗๒] ตมพฺรวิ ราชปุตฺตี มทฺที สพฺพงฺคโสภนา
กุหึ เทว นิทหามิ ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต ฯ
[๑๐๗๓] สีลวนฺเตสุ ทชฺเชสิ ทานํ มทฺทิ ยถารหํ
น หิ ทานา ปรํ อตฺถิ ปติฏฺฐา สพฺพปาณินํ ฯ
[๑๐๗๔] |๑๐๗๔.๑| ปุตฺเตสุ มทฺทิ ทเยสิ สสฺสุยา สสฺสุรมฺหิ จ
โย จ ตํ ภตฺตา มญฺเญยฺย สกฺกจฺจนฺตํ อุปฏฺฐเห ฯ
|๑๐๗๔.๒| โน เจ ตํ ภตฺตา มญฺเญยฺย มยา วิปฺปวเสน เต
อญฺญํ ภตฺตารํ ปริเยส มา กิลิตฺถ ๑- มยา วินา ฯ
[๑๐๗๕] อหํ หิ วนํ คจฺฉามิ โฆรํ วาฬมิคายุตํ
สํสโย ชีวิตํ มยฺหํ เอกกสฺส พฺรหาวเน ฯ
[๑๐๗๖] |๑๐๗๖.๑| ตมพฺรวิ ราชปุตฺตี มทฺที สพฺพงฺคโสภนา
อภุมฺเม กถํ นุ ภณสิ ปาปกํ วต ภาสสิ ฯ
|๑๐๗๖.๒| เนส ธมฺโม มหาราช ยํ ตฺวํ คจฺเฉยฺย เอกโก
อหํปิ เตน คจฺฉามิ เยน คจฺฉสิ ขตฺติย ฯ
|๑๐๗๖.๓| มรณํ วา ตยา สทฺธึ ชีวิตํ วา ตยา วินา
ตเทว มรณํ เสยฺโย ยญฺเจ ชีเว ตยา วินา ฯ
|๑๐๗๖.๔| อคฺคึ อุชฺชาลยิตฺวาน เอกชาลสมาหิตํ
ตตฺเถว มรณํ ๒- เสยฺโย ยญฺเจ ชีเว ตยา วินา ฯ
|๑๐๗๖.๕| ยถา อารญฺญกํ นาคํ ทนฺตึ อเนฺวติ หตฺถินี
เชสฺสนฺตํ คิริทุคฺเคสุ สเมสุ วิสเมสุ จ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. กิลิตฺโถ ฯ ๒ ม. ตตฺถ เม มรณํ เสยฺโย ฯ
|๑๐๗๖.๖| เอวนฺตํ อนุคจฺฉามิ ปุตฺเต อาทาย ปจฺฉโต
สุภรา เต ภวิสฺสามิ น เต เหสฺสามิ ทุพฺภรา ฯ
[๑๐๗๗] |๑๐๗๗.๑| อิเม กุมาเร ปสฺสนฺโต มญฺชุเก ปิยภาณิเน
อาสีเน วนคุมฺพสฺมึ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๒| อิเม กุมาเร ปสฺสนฺโต มญฺชุเก ปิยภาณิเน
กีฬนฺเต วนคุมฺพสฺมึ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๓| อิเม กุมาเร ปสฺสนฺโต มญฺชุเก ปิยภาณิเน
อสฺสเม รมณียมฺหิ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๔| อิเม กุมาเร ปสฺสนฺโต มญฺชุเก ปิยภาณิเน
กีฬนฺเต อสฺสเม รมฺเม น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๕| อิเม กุมาเร ปสฺสนฺโต มาลธารี อลงฺกเต
อสฺสเม รมณียมฺหิ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๖| อิเม กุมาเร ปสฺสนฺโต มาลธารี อลงฺกเต
กีฬนฺเต อสฺสเม รมฺเม น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๗| ยทา ทกฺขสิ นจฺจนฺเต กุมาเร มาลธาริเน
อสฺสเม รมณียมฺหิ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๘| ยทา ทกฺขสิ นจฺจนฺเต กุมาเร มาลธาริเน
กีฬนฺเต อสฺสเม รมฺเม น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๙| ยทา ทกฺขสิ มาตงฺคํ กุญฺชรํ สฏฺฐิหายนํ
เอกํ อรญฺเญ วิจรนฺตํ ๑- น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. จรนฺตํ ฯ
|๑๐๗๗.๑๐| ยทา ทกฺขสิ มาตงฺคํ กุญฺชรํ สฏฺฐิหายนํ
สายํ ปาโต วิจรนฺตํ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๑| ยทา กเรณุสงฺฆสฺส ยูถสฺส ปุรโต วชํ
โกญฺจํ กาหติ มาตงฺโค กุญฺชโร สฏฺฐิหายโน
ตสฺส ตํ นทโต สุตฺวา น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๒| อุภโต วนวิกาเส ยทา ทกฺขสิ กามทํ
วเน วาฬมิคากิณฺเณ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๓| มิคํ ทิสฺวาน สายณฺหํ ปญฺจมาลินิมาคตํ ๑-
กึปุริเส จ นจฺจนฺเต น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๔| ยทา สุสฺสสิ ๒- นิคฺโฆสํ สนฺทมานาย สินฺธุยา
คีตํ กึปุริสานญฺจ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๕| ยทา สุสฺสสิ ๒- นิคฺโฆสํ คิริคพฺภรจาริโน
วสฺสมานสฺสุลูกสฺส น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๖| ยทา สีหสฺส พฺยคฺฆสฺส ขคฺคสฺส ควยสฺส จ
วเน สุสฺสสิ ๒- วาฬานํ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๗| ยทา โมรีหิ ปริกิณฺณํ วรหินํ ๓- มตฺถกาสินํ
โมรํ ทกฺขสิ ๔- นจฺจนฺตํ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๑๘| ยทา โมรีหิ ปริกิณฺณํ อณฺฑชํ จิตฺรเปกฺขนํ ๕-
โมรํ ทกฺขสิ นจฺจนฺตํ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปญฺจมาลินมาคตํ ฯ ๒ ม. โสสฺสสิ ฯ ๓ ม. พริหีนํ ฯ ๔ ม. ทกฺขิสิ ฯ
@อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๕ ม. จิตฺรปกฺขินํ ฯ
|๑๐๗๗.๑๙| ยทา โมรีหิ ปริกิณฺณํ นีลคีวํ สิขณฺฑินํ
โมรํ ทกฺขสิ นจฺจนฺตํ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๒๐| ยทา ทกฺขสิ เหมนฺเต ปุปฺผิเต ธรณีรุเห
สุรภิสมฺปวายนฺเต ๑- น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๒๑| ยทา เหมนฺติเก มาเส หริตํ ทกฺขสิ เมทนึ
อินฺทโคปกสญฺฉนฺนํ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๒๒| ยทา ทกฺขสิ เหมนฺเต ปุปฺผิเต ธรณีรุเห
กุฏชํ พิมฺพชาลญฺจ ปุปฺผิตํ โลทฺทปทฺมกํ
สุรภิสมฺปวายนฺเต ๒- น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
|๑๐๗๗.๒๓| ยทา เหมนฺติเก มาเส วนํ ทกฺขสิ ปุปฺผิตํ
โอปุปฺผานิ จ ปทฺมานิ น รชฺชสฺส สริสฺสสิ ฯ
หิมวนฺตํ นิฏฺฐิตํ ฯ
[๑๐๗๘] |๑๐๗๘.๑| เตสํ ลาลปิตํ ๓- สุตฺวา ปุตฺตสฺส สุณิสาย จ
กลูนํ ปริเทเวสิ ราชปุตฺตี ยสสฺสินี ฯ
|๑๐๗๘.๒| เสยฺโย วิสํ เม ขายิตํ ปปาตา ปปเตยฺยหํ
รชฺชุยา พชฺฌมิยาหํ
กสฺมา เวสฺสนฺตรํ ปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๗๘.๓| อชฺฌายกํ ทานปตึ ยาจโยคํ อมจฺฉรึ
กสฺมา ๔- เวสฺสนฺตรํ ปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ๕- ฯ
@เชิงอรรถ: ๑-๒ ม. สุรภึ ฯ ๓ ลาลปฺปิตํ ฯ ๔-๕ ม. อิทํ คาถาปาททฺวยํ นตฺถิ ฯ
|๑๐๗๘.๔| ปูชิตํ ปฏิราชูหิ กิตฺติมนฺตํ ยสสฺสินํ
กสฺมา เวสฺสนฺตรํ ปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๗๘.๕| มาตาเปติภรํ ชนฺตุํ กุเล เชฏฺฐาปจายินํ
กสฺมา เวสฺสนฺตรํ ปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๗๘.๖| รญฺโญ หิตํ เทวหิตํ ๑- ญาตีนํ สขินํ หิตํ
หิตํ สพฺพสฺส รฏฺฐสฺส
กสฺมา เวสฺสนฺตรํ ปุตฺตํ ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
[๑๐๗๙] |๑๐๗๙.๑| มธูนีว ปลิตานิ ๒- อมฺพาว ปติตา ฉมา
เอวํ เหสฺสติ เต รฏฺฐํ ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๗๙.๒| หํโส นิกฺขีณปตฺโตว ปลฺลลสฺมึ อนูทเก
อปวิฏฺโฐ อมจฺเจหิ เอโก ราชา วิหิยฺยสิ ฯ
|๑๐๗๙.๓| ตนฺตํ พฺรูมิ มหาราช อตฺโถ เต มา อุปจฺจคา
มา นํ สิวีนํ วจนา ปพฺพาเชสิ อทูสกํ ฯ
[๑๐๘๐] ธมฺมสฺสาปจิตึ กุมฺมึ ๓- สิวีนํ วินยํ ธชํ
ปพฺพาเชมิ สกํ ปุตฺตํ ปาณา ปิยตโร หิ เม ฯ
[๑๐๘๑] |๑๐๘๑.๑| ยสฺส ปุพฺเพ ธชคฺคานิ กณิการาว ปุปฺผิตา
ยายนฺตมนุยายนฺติ สฺวชฺเชโกว คมิสฺสติ ฯ
|๑๐๘๑.๒| ยสฺส ปุพฺเพ ธชคฺคานิ กณิการวนานิว
ยายนฺตมนุยายนฺติ สฺวชฺเชโกว คมิสฺสติ ฯ
|๑๐๘๑.๓| ยสฺส ปุพฺเพ อนีกานิ กณิการาว ปุปฺผิตา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เทวิหิตํ ฯ ๒ ม. ปลาตานิ ฯ ๓ ม. กุมฺมิ ฯ
ยายนฺตมนุยายนฺติ สฺวชฺเชโกว คมิสฺสติ ฯ
|๑๐๘๑.๔| ยสฺส ปุพฺเพ อนีกานิ กณิการวนานิ ว
ยายนฺตมนุยายนฺติ สฺวชฺเชโกว คมิสฺสติ ฯ
|๑๐๘๑.๕| อินฺทโคปกวณฺณาภา คนฺธารา ปณฺฑุกมฺพลา
ยายนฺตมนุยายนฺติ สฺวชฺเชโกว คมิสฺสติ ฯ
|๑๐๘๑.๖| โย ปุพฺเพ หตฺถินา ยาติ สิวิกาย รเถน จ
สฺวชฺช เวสฺสนฺตโร ราชา กถํ คจฺฉติ ปตฺติโก ฯ
|๑๐๘๑.๗| กถํ จนฺทนลิตฺตงฺโค นจฺจคีตปฺปโพธโน
ขุราชินํ ผรสุญฺจ ขาริกาชญฺจ หาริติ ๑- ฯ
|๑๐๘๑.๘| กสฺมา นาภิหรียนฺติ กาสาวา อชินานิ จ
ปวิสนฺตํ พฺรหารญฺญํ กสฺมา จีรํ น พชฺฌเร ฯ
|๑๐๘๑.๙| กถํ นุ จีรํ ธาเรนฺติ ราชปพฺพชิตา ชนา
กถํ กุสมยํ จีรํ มทฺที ปริทเหสฺสติ ๒- ฯ
|๑๐๘๑.๑๐| กาสิยานิ จ ธาเรตฺวา โขมโกทุมฺพรานิ จ
กุสจีรานิ ธาเรนฺตี กถํ มทฺที กริสฺสติ ฯ
|๑๐๘๑.๑๑| วยฺหาหิ ปริยายิตฺวา สิวิกาย รเถน จ
สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี ปถํ คจฺฉติ ปตฺติกา ฯ
|๑๐๘๑.๑๒| ยสฺสา มุทุตลา หตฺถา จลนา ๓- จ สุเข ฐิตา
สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี ปถํ คจฺฉติ ปตฺติกา ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. หาหิติ ฯ ๒ ม. ปริทหิสฺสติ ฯ ๓ สี. ม. จรณา ฯ
|๑๐๘๑.๑๓| ยสฺสา มุทุตลา ปาทา จลนา ๑- จ สุเข ฐิตา
ปาทุกาหิ สุวณฺณาหิ ปีฬมานาว คจฺฉติ
สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี ปถํ คจฺฉติ ปตฺติกา ฯ
|๑๐๘๑.๑๔| ยสฺสุ อิตฺถีสหสฺสสฺส ๒- ปุรโต คจฺฉติ มาลินี
สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี วนํ คจฺฉติ เอกิกา ฯ
|๑๐๘๑.๑๕| ยา สา ๓- สิวาย สุตฺวาน มุหุํ อุตฺตสเต ปุเร
สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี วนํ คจฺฉติ ภีรุกา ฯ
|๑๐๘๑.๑๖| ยา สา ๓- อินฺทสโคตฺตสฺส อุลูกสฺส ปวสฺสโต
สุตฺวาน นทโต ภีตา วารุณีว ปเวธติ
สา กถชฺช อนุจฺจงฺคี วนํ คจฺฉติ ภีรุกา ฯ
|๑๐๘๑.๑๗| สกุณี หตปุตฺตาว สุญฺญํ ทิสฺวา กุลาวกํ
จิรํ ทุกฺเขน ฌายิสฺสํ สุญฺญํ อาคมฺมิมํ ปุรํ ฯ
|๑๐๘๑.๑๘| สกุณี หตปุตฺตาว สุญฺญํ ทิสฺวา กุลาวกํ
กีสา ปณฺฑุ ภวิสฺสามิ ปิเย ปุตฺเต อปสฺสตี ฯ
|๑๐๘๑.๑๙| สกุณี หตปุตฺตาว สุญฺญํ ทิสฺวา กุลาวกํ
เตน เตน ปธาวิสฺสํ ปิเย ปุตฺเต อปสฺสตี ฯ
|๑๐๘๑.๒๐| กุรุรี ๔- หตจฺฉาปาว สุญฺญํ ทิสฺวา กุลาวกํ
จิรํ ทุกฺเขน ฌายิสฺสํ สุญฺญํ อาคมฺมิมํ ปุรํ ฯ
|๑๐๘๑.๒๑| กุรุรี หตจฺฉาปาว สุญฺญํ ทิสฺวา กุลาวกํ
กีสา ปณฺฑุ ภวิสฺสามิ ปิเย ปุตฺเต อปสฺสตี ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ม. จรณา ฯ ๒ ม. ยาสฺสุ อิตฺถิสหสฺสานํ ฯ ๓ ม. ยาสฺสุ ฯ
@๔ ม. กุรรี ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
|๑๐๘๑.๒๒| กุรุรี หตจฺฉาปาว สุญฺญํ ทิสฺวา กุลาวกํ
เตน เตน ปธาวิสฺสํ ปิเย ปุตฺเต อปสฺสตี ฯ
|๑๐๘๑.๒๓| สา นูน จกฺกวกฺกีว ๑- ปลฺลลสฺมึ อนูทเก
จิรํ ทุกฺเขน ฌายิสฺสํ สุญฺญํ อาคมฺมิมํ ปุรํ ฯ
|๑๐๘๑.๒๔| สา นูน จกฺกวกฺกีว ปลฺลลสฺมึ อนูทเก
กีสา ปณฺฑุ ภวิสฺสามิ ปิเย ปุตฺเต อปสฺสตี ฯ
|๑๐๘๑.๒๕| สา นูน จกฺกวกฺกีว ปลฺลลสฺมึ อนูทเก
เตน เตน ปธาวิสฺสํ ปิเย ปุตฺเต อปสฺสตี ฯ
|๑๐๘๑.๒๖| เอวํ เม วิลปนฺติยา ราชปุตฺตํ อทูสกํ
ปพฺพาเชสิ จ ๒- นํ รฏฺฐา มญฺเญ เหสฺสามิ ชีวิตํ ฯ
[๑๐๘๒] |๑๐๘๒.๑| ตสฺสา ลาลปิตํ สุตฺวา สพฺพา อนฺเตปุเร อหุ ๓-
พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ สิวิกญฺญา สมาคตา ฯ
|๑๐๘๒.๒| สาลาว สมฺปมทฺทิตา ๔- มาลุเตน ปมทฺทิตา
เสนฺติ ปุตฺตา จ ทารา จ เวสฺสนฺตรนิเวสเน ฯ
|๑๐๘๒.๓| โอโรธา จ กุมารา จ เวสิยานา จ พฺราหฺมณา
พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ เวสฺสนฺตรนิเวสเน ฯ
|๑๐๘๒.๔| หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา
พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ เวสฺสนฺตรนิเวสเน ฯ
|๑๐๘๒.๕| ตโต รตฺยา วิวสเน สุริยสฺสุคฺคมนํ ปติ
อถ เวสฺสนฺตโร ราชา ทานํ ทาตุํ อุปาคมิ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. จกฺกวาถีว ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. ว. ฯ ๓ ม พหู ฯ ๔ ม. สมฺปมถิตา ฯ
|๑๐๘๒.๖| วตฺถานิ วตฺถกามานํ โสณฺฑานํ เทถ วารุณึ
โภชนํ โภชนตฺถีนํ สมฺมเทว ปเวจฺฉถ ฯ
|๑๐๘๒.๗| มา จ กิญฺจิ วนิพฺพเก เหฐยิตฺถ อิธาคเต
ตปฺเปถ อนฺนปาเนน คจฺฉนฺตุ ปฏิปูชิตา ฯ
|๑๐๘๒.๘| (อเถตฺถ วตฺตติ สทฺโท ตุมุโล เภรโว มหา
ทาเนน ตํ นีหรนฺติ ปุน ทานํ อทา ตุวํ ๑- ฯ)
[๑๐๘๓] |๑๐๘๓.๑| เต สุ มตฺตา กิลนฺตาว สมฺปตนฺติ วนิพฺพกา
นิกฺขมนฺเต มหาราเช สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ
|๑๐๘๓.๒| อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ นานาผลททํ ทุมํ
ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๘๓.๓| อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ นานาผลธรํ ทุมํ
ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๘๓.๔| อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ สพฺพกามททํ ทุมํ
ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๘๓.๕| อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ สพฺพกามรสาหรํ
ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ
|๑๐๘๓.๖| เย วุฑฺฒา เย จ ทหรา เย จ มชฺฌิมโปริสา
พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ
นิกฺขมนฺเต มหาราเช สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ อยํ คาถา ม. โปตฺถเกเยว ทิสฺสติ ฯ
|๑๐๘๓.๗| อติยกฺขา เวสฺสวรา ๑- อิตฺถาคารา จ ราชิโน
พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ
นิกฺขมนฺเต มหาราเช สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ
|๑๐๘๓.๘| ถิโยปิ ตตฺถ ปกฺกนฺทุํ ยา ตมฺหิ นคเร อหุ
นิกฺขมนฺเต มหาราเช สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ
|๑๐๘๓.๙| เย พฺราหฺมณา เย จ สมณา อญฺเญ วาปิ วนิพฺพกา
พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ อธมฺโม กิร โภ อิติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๐| ยถา เวสฺสนฺตโร ราชา ยชมาโน สเก ปุเร
สิวีนํ วจนตฺเถน สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๑| สตฺต หตฺถิสเต ทตฺวา สพฺพาลงฺการภูสิเต
สุวณฺณกจฺเฉ มาตงฺเค เหมกปฺปนิวาสเส ๒-
อารุเฬฺห คามณีเยภิ โตมรงฺกุสปาณิภิ
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๒| สตฺต อสฺสสเต ทตฺวา สพฺพาลงฺการภูสิเต
อาชานิเยว ชาติยา สินฺธเว สีฆวาหเน
อารุเฬฺห คามณีเยภิ อินฺทิยาจาปธาริภิ ๓-
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๓| สตฺต รถสเต ทตฺวา สนฺนทฺเธ อุสฺสิตทฺธเช
ทีเป อโถปิ เวยฺยคฺเฆ สพฺพาลงฺการภูสิเต
|๑๐๘๓.๑๔| อารุเฬฺห คามณีเยภิ จาปหตฺเถหิ จมฺมิภิ ๔-
@เชิงอรรถ: ๑ ม. วสฺสวรา ฯ ๒ ม. เหมกปฺปนวาสเส ฯ ๓ ม. อิลฺลิยา ... ฯ ๔ ม. วมฺมิภิ ฯ
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๕| สตฺต อิตฺถีสเต ทตฺวา เอกเมกา รเถ ฐิตา
สนฺนทฺธา นิกฺขรชฺชูหิ สุวณฺเณหิ อลงฺกตา
|๑๐๘๓.๑๖| ปีตาลงฺการา ปีตวสนา ปีตาภรณภูสิตา ๑-
อาฬารปฺปมุขา ๒- หสุลา สุสญฺญา ตนุมชฺฌิมา
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๗| สตฺต เธนุสเต ทตฺวา สพฺพา กํสุปธาริโน ๓-
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๘| สตฺต ทาสีสเต ทตฺวา สตฺต ทาสสตานิ จ
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๑๙| หตฺถี อสฺเส รเถ ทตฺวา นาริโย จ อลงฺกตา
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
|๑๐๘๓.๒๐| ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหํสนํ
มหาทาเน ปทินฺนมฺหิ เมทนี สมกมฺปถ ฯ
|๑๐๘๓.๒๑| ตทาสิ ยํ ภึสนกํ ตทาสิ โลมหํสนํ
ยํ ปญฺชลีกโต ราชา สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ
[๑๐๘๔] อเถตฺถ วตฺตติ สทฺโท ตุมุโล เภรโว มหา
ทาเนน ตํ นีหรนฺติ ปุน ทานํ ททาติ โส ๔- ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. -วิภูสิตา ฯ ๒ ม. อาฬารปมฺหา ฯ ปมฺหนฺติ อกฺขิคณฺโฑ ฯ ๓ ม. กํสฺปธารณา ฯ
@๔ สี. ม. ปุน ทานํ อทา ตุวํ ฯ
[๑๐๘๕] เต สุ มตฺตา กิลนฺตาว สมฺปตนฺติ วนิพฺพกา
นิกฺขมนฺเต มหาราเช สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ
[๑๐๘๖] |๑๐๘๖.๑| อามนฺตยิตฺถ ราชานํ สญฺชยํ ธมฺมิกํ ๑- วรํ
อวรุทฺธสิ มํ เทว วงฺกํ คจฺฉามิ ปพฺพตํ ฯ
|๑๐๘๖.๒| เย หิ เกจิ มหาราช ภูตา เย จ ภวิสฺสเร
อติตฺตาเยว กาเมหิ คจฺฉนฺติ ยมสาธนํ ฯ
|๑๐๘๖.๓| โสหํ สเก อภิสสึ ยชมาโน สเก ปุเร
สิวีนํ วจนตฺเถน สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชหํ
|๑๐๘๖.๔| อฆนฺตํ ปฏิเสวิสฺสํ
วเน วาฬมิคากิณฺเณ ขคฺคทีปินิเสวิเต
อหํ ปุญฺญานิ กโรมิ ตุเมฺห ปงฺกมฺหิ สีทถ ฯ
[๑๐๘๗] อนุชานาหิ มํ อมฺม ปพฺพชฺชา มม รุจฺจติ
โสหํ สเก อภิสสึ ยชมาโน สเก ปุเร
สิวีนํ วจนตฺเถน สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชหํ
|๑๐๘๗.๑| อฆนฺตํ ปฏิเสวิสฺสํ
วเน วาฬมิคากิณฺเณ ขคฺคทีปินิเสวิเต
อหํ ปุญฺญานิ กโรมิ วงฺกํ คจฺฉามิ ปพฺพตํ ๒- ฯ
[๑๐๘๘] อนุชานามิ ตํ ปุตฺต ปพฺพชฺชา เต สมิชฺฌตุ
อยญฺจ มทฺที กลฺยาณี สุสญฺญา ตนุมชฺฌิมา
อจฺฉตํ สห ปุตฺเตหิ กึ อรญฺเญ กริสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ธมฺมินํ ฯ ๒ ม. ตุเมฺห ปงฺกมฺหิ สีทถ ฯ
[๑๐๘๙] นาหํ อกามา ทาสึปิ อรญฺญํ เนตุมุสฺสเห
สเจ อิจฺฉติ อเนฺวตุ สเจ นิจฺฉติ อจฺฉตุ ฯ
[๑๐๙๐] |๑๐๙๐.๑| ตโต สุณฺหํ มหาราชา ยาจิตุํ ปฏิปชฺชถ
มา จนฺทนสมาจาเร รโชชลฺลํ อธารยิ ฯ
|๑๐๙๐.๒| กาสิยานิ ปธาเรตฺวา ๑- กุสจีรํ อธารยิ
ทุกฺโข วาโส อรญฺญสฺมึ มา หิ ตฺวํ ลกฺขเณ คมิ ฯ
[๑๐๙๑] ตมพฺรวิ ราชปุตฺตี มทฺที สพฺพงฺคโสภนา
นาหนฺตํ สุขมิจฺเฉยฺยํ ยํ เม เวสฺสนฺตรํ วินา ฯ
[๑๐๙๒] |๑๐๙๒.๑| ตมพฺรวิ มหาราชา สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒโน
อิงฺฆ มทฺทิ นิสาเมหิ วเน เย โหนฺติ ทุสฺสหา ฯ
|๑๐๙๒.๒| พหู กีฏา ปฏงฺคา จ มกสา มธุมกฺขิกา
เตปิ ตํ ตตฺถ หึเสยฺยุํ ตนฺเต ทุกฺขตรํ สิยา ฯ
|๑๐๙๒.๓| อปเร ปสฺส สนฺตาเส นทีนูปนิเสวิเต
สปฺปา อชครา นาม อวิสา เต มหพฺพลา ฯ
|๑๐๙๒.๔| เต มนุสฺสํ มิคํ วาปิ อปิจาสนฺนมาคตํ
ปริกฺขิปิตฺวา โภเคหิ วสมาเนนฺติ อตฺตโน ฯ
|๑๐๙๒.๕| อญฺเญปิ กณฺหา ชฏิโน อจฺฉา นาม อฆมฺมิคา
น เตหิ ปุริโส ทิฏฺโฐ รุกฺขมารุยฺห มุจฺจติ ฯ
|๑๐๙๒.๖| สงฺฆฏฺฏยนฺตา สิงฺคานิ ติกฺขคฺคานิ ปหาริโน
มหิสา ๒- วิจรนฺเตตฺถ นทึ โสตุมฺพรํ ปติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. มา กาสิยานิ ธาเรตฺวา ฯ ๒ ม. มหึสา ฯ
|๑๐๙๒.๗| ทิสฺวา มิคานํ ยูถานํ ควํ สญฺจริตํ ๑- วเน
เธนุว วจฺฉคิทฺธาว กถํ มทฺทิ กริสฺสสิ ฯ
|๑๐๙๒.๘| ทิสฺวา สมฺปติเต โฆเร ทุมฺมคฺเคสุ ปฺลวงฺคเม
อเขตฺตญฺญาย เต มทฺทิ ภวิสฺสเต มหพฺภยํ ฯ
|๑๐๙๒.๙| ยา ตฺวํ สิวาย สุตฺวาน มุหุํ อุตฺตสเต ๒- ปุเร
สา ตฺวํ วงฺกํ อนุปฺปตฺตา กถํ มทฺทิ กริสฺสสิ ฯ
|๑๐๙๒.๑๐| ฐิเต มชฺฌนฺติเก กาเล สนฺนิสินฺเนสุ ปกฺขิสุ
สุณเตว พฺรหารญฺญํ ตตฺถ กึ คนฺตุมิจฺฉสิ ฯ
[๑๐๙๓] |๑๐๙๓.๑| ตมพฺรวิ ราชปุตฺตี มทฺที สพฺพงฺคโสภนา
ยานิ เอตานิ อกฺขาสิ วเน ปฏิภยานิ เม
สพฺพานิ อภิสมฺโภสฺสํ คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
|๑๐๙๓.๒| กาสํ กุสํ โปตกิลํ อุสิรํ มุญฺชปพฺพชํ
อุรสา ปนูทหิสฺสามิ นาสฺส เหสฺสามิ ทุนฺนยา ฯ
|๑๐๙๓.๓| พหูหิ วตฺตจริยาหิ กุมารี วินฺทเต ปตึ
อุทรสฺสุปโรเธน โคหนุเวฏฺฐเนน จ
อคฺคิสฺส ปาริจริยาย อุทกุมฺมุชฺชเนน จ
เวธพฺยํ ๓- กฏุกํ โลเก คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
|๑๐๙๓.๔| อปิสฺสา โหติ อปฺปตฺโต อุจฺฉิฏฺฐํ ปริภุญฺชิตุํ ๔-
โย นํ หตฺเถ คเหตฺวาน อกามํ ปริกฑฺฒติ
เวธพฺยํ กฏุกํ โลเก คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สญฺจรตํ ฯ ๒ ม. อุตฺตสยี ฯ ๓ สี. ยุ. เวธพฺพํ ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
@๔ ม. อุจฺฉิฏฺฐมฺปิ ภุญฺชิตุํ ฯ
|๑๐๙๓.๕| เกสคฺคหณมุกฺเขปา ภูมฺยา จ ปริสุมฺภนา
ทตฺวา จ โน ปกฺกมติ พหุํ ทุกฺขํ อนปฺปกํ
เวธพฺยํ กฏุกํ โลเก คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
|๑๐๙๓.๖| สุกฺกจฺฉวี เวธเวรา ทตฺวา สุภคฺคมานิโน
อกามํ ปริกฑฺฒนฺติ อุลูกญฺเญว วายสา
เวธพฺยํ กฏุกํ โลเก คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
|๑๐๙๓.๗| อปิ ญาติกุเล ผีเต กํสปฺปชฺโชตเน วสํ
เนวาติวากฺยํ น ลเภ ภาตูหิ สขินีหิ ๑- จ
เวธพฺยํ กฏุกํ โลเก คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
|๑๐๙๓.๘| นคฺคา นที อนูทกา นคฺคํ รฏฺฐํ อราชิกํ
อิตฺถีปิ วิธวา นคฺคา ยสฺสาปิ ทส ภาตโร
เวธพฺยํ กฏุกํ โลเก คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
|๑๐๙๓.๙| ธโช รถสฺส ปญฺญาณํ ธูโม ปญฺญาณมคฺคิโน
ราชา รฏฺฐสฺส ปญฺญาณํ ภตฺตา ปญฺญาณมิตฺถิยา
เวธพฺยํ กฏุกํ โลเก คจฺฉญฺเญว รเถสภ ฯ
|๑๐๙๓.๑๐| ยา ทลิทฺที ทลิทฺทสฺส อฑฺฒา อฑฺฒสฺส กิตฺติมา
ตํ เว เทวา ปสํสนฺติ ทุกฺกรํ หิ กโรติ สา ฯ
|๑๐๙๓.๑๑| สามิกํ อนุพนฺธิสฺสํ สทา กาสายวาสินี
ปฐพฺยาปิ อภิชฺชนฺตฺยา เวธพฺยํ กฏุกิตฺถิยา ฯ
|๑๐๙๓.๑๒| อปิ สาครปริยนฺตํ พหุวิตฺตธรํ มหึ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สขินีหิปิ ฯ สี. ยุ. สขิกาหิ จ ฯ
นานารตนปริปูรํ นิจฺเฉ เวสฺสนฺตรํ วินา ฯ
|๑๐๙๓.๑๓| กถนฺนุ ตาสํ หทยํ สุขรา วต อิตฺถิโย
ยา สามิเก ทุกฺขิตมฺหิ สุขมิจฺฉนฺติ อตฺตโน ฯ
|๑๐๙๓.๑๔| นิกฺขมนฺเต มหาราเช สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน
ตมหํ อนุพนฺธิสฺสํ สพฺพกามทโท หิ เม ฯ
[๑๐๙๔] ตมพฺรวี มหาราชา มทฺทึ สพฺพงฺคโสภนํ
อิเม เต ทหรา ปุตฺตา ชาลี กณฺหาชินา จุโภ
นิกฺขิปฺป ลกฺขเณ คจฺฉ มยนฺเต โปสยามเส ฯ
[๑๐๙๕] ตมพฺรวี ราชปุตฺตี มทฺที สพฺพงฺคโสภนา
ปิยา เม ปุตฺตกา เทว ชาลี กณฺหาชินา จุโภ
ตฺยมฺหํ ตตฺถ รมิสฺสนฺติ อรญฺเญ ชีวิโสกินํ ฯ
[๑๐๙๖] |๑๐๙๖.๑| ตมพฺรวี มหาราชา สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒโน
สาลีนโมทนํ ภุตฺวา สุจิมํสูปเสจนํ
รุกฺขผลานิ ภุญฺชนฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๖.๒| ภุตฺวา สตปเล กํเส โสวณฺเณ สตราชิเก
รุกฺขปตฺเตสุ ภุญฺชนฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๖.๓| กาสิยานิ จ ธาเรตฺวา โขมโกทุมฺพรานิ จ
กุสจีรานิ ธาเรนฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๖.๔| วยฺหาหิ ปริยายิตฺวา สิวิกาย รเถน จ
ปตฺติกา ปริธาวนฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๖.๕| กูฏาคาเร สยิตฺวาน นิวาเต ผุสิตคฺคเฬ
สยนฺตา รุกฺขมูลสฺมึ กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๖.๖| ปลฺลงฺเกสุ สยิตฺวาน โคนเก จิตฺรสนฺถเต
สยนฺตา ติณสนฺถาเร กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๖.๗| คนฺธเกน วิลิมฺปิตฺวา อคฺคลุจนฺทเนน จ
รโชชลฺลานิ ธาเรนฺตา กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๖.๘| จามรีโมรหตฺเถหิ วีชิตงฺคา สุเข ฐิตา ๑-
ผุฏฺฐา ฑํเสหิ มกเสหิ กถํ กาหนฺติ ทารกา ฯ
[๑๐๙๗] |๑๐๙๗.๑| ตมพฺรวี ราชปุตฺตี มทฺที สพฺพงฺคโสภนา
มา เทว ปริเทวสิ มา จ ตฺวํ วิมโน อหุ
ยถา มยํ ภวิสฺสาม ตถา เหสฺสนฺติ ทารกา ฯ
|๑๐๙๗.๒| อิทํ วตฺวาน ปกฺกามิ มทฺที สพฺพงฺคโสภนา
สิวิมคฺเคน อเนฺวสิ ปุตฺเต อาทาย ลกฺขณา ฯ
[๑๐๙๘] |๑๐๙๘.๑| ตโต เวสฺสนฺตโร ราชา ทานํ ทตฺวาน ขตฺติโย
ปิตุ มาตุญฺจ วนฺทิตฺวา กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ ฯ
|๑๐๙๘.๒| จตุวาหึ รถํ ยุตฺตํ สีฆมารุยฺห สนฺทนํ
อาทาย ปุตฺต ทารญฺจ วงฺกํ ปายาสิ ปพฺพตํ ฯ
[๑๐๙๙] ตโต เวสฺสนฺตโร ราชา เยนาสิ พหุโก ชโน
อามนฺต โข ตํ คจฺฉาม อโรคา โหนฺตุ ญาตโย
[๑๑๐๐] นิกฺขมิตฺวาน นครา นิวตฺติตฺวา วิโลกิเต
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สุเขธิตา ฯ
ตทาปิ ปฐวี กมฺปิ สิเนรุวนวฏํสกา ฯ
[๑๑๐๑] อิงฺฆ มทฺทิ นิสาเมหิ รมฺมรูปํว ทิสฺสติ
อาวาโส สิวิเสฏฺฐสฺส เปตฺติกํ ภวนํ มม ฯ
[๑๑๐๒] ตํ พฺราหฺมณา อนฺวคมุํ เต ตํ อสฺเส อยาจิสุํ
ยาจิโต ปฏิปาเทสิ จตุนฺนํ จตุโร หเย ฯ
[๑๑๐๓] อิงฺฆ มทฺทิ นิสาเมหิ จิตฺตรูปํ น ทิสฺสติ
มิคา โรหิจฺจวณฺเณน ทกฺขิณสฺสา วหนฺติ มํ ฯ
[๑๑๐๔] อเถตฺถ ปญฺจโม อาคา โส ตํ รถมยาจถ
ตสฺส ตํ ปฏิยาทาสิ ๑- น จสฺสุ ปหโต มโน ฯ
[๑๑๐๕] ตโต เวสฺสนฺตโร ราชา โอโรเปตฺวา สกํ ชนํ
อสฺสาสยิ อสฺสรถํ พฺราหฺมณสฺส ธเนสิโน ฯ
[๑๑๐๖] ตฺวํ มทฺทิ กณฺหํ คณฺหาหิ ลหุกา เอสา กนิฏฺฐกา ๒-
อหํ ชาลึ คเหสฺสามิ ครุโก ภาติโก หิ โส ฯ
[๑๑๐๗] ราชา กุมารมาทาย ราชปุตฺตี จ ทาริกํ
สมฺโมทมานา ปกฺกามุํ อญฺญมญฺญํ ปิยํวทา ฯ
ทานกณฺฑํ นาม ฯ
[๑๑๐๘] |๑๑๐๘.๑| ยทิ เกจิ มนุชา เอนฺติ อนุมคฺเค ปฏิปเถ
มคฺคนฺเต ปฏิปุจฺฉาม กุหึ วงฺกตปพฺพโต ฯ
|๑๑๐๘.๒| เต ตตฺถ อเมฺห ปสฺสิตฺวา กลูนํ ปริเทวยุํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ตสฺส ตํ ยาจิโต ทาสิ ฯ ๒ ม. กนิฏฺฐิกา ฯ
ทุกฺขนฺเต ปฏิเวเทนฺติ ทูเร วงฺกตปพฺพโต ฯ
[๑๑๐๙] |๑๑๐๙.๑| ยทิ ปสฺสนฺติ ปวเน ทารกา ผลิเต ๑- ทุเม
เตสํ ผลานํ เหตุมฺหิ อุปโรทนฺติ ทารกา ฯ
|๑๑๐๙.๒| โรทนฺเต ทารเก ทิสฺวา อุพฺพิคฺคา ๒- วิปุลา ทุมา
สยเมโวนมิตฺวาน อุปคจฺฉนฺติ ทารเก ฯ
|๑๑๐๙.๓| อิทํ อจฺเฉรกํ ทิสฺวา อพฺภูตํ โลมหํสนํ
สาธุการํ ปวตฺเตสิ มทฺที สพฺพงฺคโสภนา ฯ
|๑๑๐๙.๔| อจฺเฉรํ วต โลกสฺมึ อพฺภูตํ โลมหํสนํ
เวสฺสนฺตรสฺส เตเชน สยเมโวนตา ทุมา ฯ
[๑๑๑๐] สงฺขิปึสุ ปถํ ยกฺขา อนุกมฺปาย ทารเก
นิกฺขนฺตทิวเสเนว เจตรฏฺฐมุปาคมุํ ฯ
[๑๑๑๑] เต คนฺตฺวา ทีฆมทฺธานํ เจตรฏฺฐมุปาคมุํ
อิทฺธํ ผีตํ ชนปทํ พหุมํสสุโรทกํ ฯ
[๑๑๑๒] |๑๑๑๒.๑| เจติโย ปริกรึสุ ๓- ทิสฺวา ลกฺขณมาคตํ
สุขุมาลี วตายยฺยา ๔- ปตฺติกา ปริธาวติ ฯ
|๑๑๑๒.๒| วยฺหาหิ ปริยายิตฺวา สิวิกาย รเถน จ
สาชฺช มทฺที อรญฺญสฺมึ ปตฺติกา ปริธาวติ ฯ
[๑๑๑๓] |๑๑๑๓.๑| ตํ ทิสฺวา เจตปาโมกฺขา โรทมานา อุปาคมุํ
กจฺจิ นุ เทว กุสลํ กจฺจิ เทว อนามยํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ผลิเน ฯ ๒ ม. อุพฺพิทฺธา ฯ ๓ ม. ปริวารึสุ ฯ ๔ ม. วต อยฺยา ฯ
|๑๑๑๓.๒| กจฺจิ ปิตา อโรคา เต สิวีนญฺจ อนามยํ
โก เต พลํ มหาราช โก นุ เต รถมณฺฑลํ ฯ
|๑๑๑๓.๓| อนสฺสโก อรถโก ทีฆมทฺธานมาคโต
กจฺจามิตฺเตหิ ปกโต อนุปฺปตฺโตสิมํ ทิสํ ฯ
[๑๑๑๔] |๑๑๑๔.๑| กุสลญฺเจว เม สมฺมา อโถ สมฺมา อนามยํ
อโถ ปิตา อโรคา เม สิวีนญฺจ อนามยํ ฯ
|๑๑๑๔.๒| อหํ หิ กุญฺชรํ ทชฺชํ อีสาทนฺตํ อุรุฬฺหวํ
เขตฺตญฺญุํ สพฺพยุทฺธานํ สพฺพเสตํ คชุตฺตมํ ฯ
|๑๑๑๔.๓| ปณฺฑุกมฺพลสญฺฉนฺนํ ปภินฺนํ สตฺตุมทฺทนํ
ทนฺตึ สวาลวีชนึ เสตํ เกลาสสาทิสํ ฯ
|๑๑๑๔.๔| สเสตจฺฉตฺตํ สุปตฺเถยฺยํ ๑- สาถพฺพนํ สหตฺถิปํ
อคฺคยานํ ราชวาหึ พฺราหฺมณานํ อทาสหํ ฯ
|๑๑๑๔.๕| ตสฺมึ เม สิวิโย กุทฺธา ปิตา จุปหโตมโน
อวรุทฺธสิ มํ ราชา วงฺกํ คจฺฉามิ ปพฺพตํ
โอกาสํ สมฺมา ชานาถ วเน ยตฺถ วเสมฺหเส ๒- ฯ
[๑๑๑๕] |๑๑๑๕.๑| สฺวาคตนฺเต มหาราช อโถ เต อทุราคตํ
อิสฺสโรสิ อนุปฺปตฺโต ยํ อิธตฺถิ ปเวทย ฯ
|๑๑๑๕.๒| สากํ ภึสํ มธุํ มํสํ สุทฺธํ สาลีนโมทนํ
ปริภุญฺช มหาราช ปาหุโน โนสิ อาคโต ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สอุปาเธยฺยํ ฯ ๒ ม. วสามเส ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
[๑๑๑๖] ปฏิคฺคหิตํ ยํ ทินฺนํ สพฺพสฺส อคฺฆิยํ กตํ
อวรุทฺธสิ มํ ราชา วงฺกํ คจฺฉามิ ปพฺพตํ
โอกาสํ สมฺมา ชานาถ วเน ยตฺถ วเสมฺหเส ฯ
[๑๑๑๗] |๑๑๑๗.๑| อิเธว ตาว อจฺฉสฺสุ เจตรฏฺเฐ รเถสภ
ยาว เจตา คมิสฺสนฺติ รญฺโญ สนฺติก ยาจิตุํ ฯ
|๑๑๑๗.๒| นิชฺฌาเปตุํ มหาราชํ สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒนํ
ตํ ตํ เจตา ปุรกฺขิตฺวา ๑- ปตีตา ลทฺธปจฺจยา
ปริวาเรตฺวาน คจฺฉนฺติ เอวํ ชานาหิ ขตฺติย ฯ
[๑๑๑๘] |๑๑๑๘.๑| มา โว รุจิตฺถ คมนํ รญฺโญ สนฺติก ยาจิตุํ
นิชฺฌาเปตุํ มหาราชํ ราชาปิ ตตฺถ นิสฺสโร ฯ
|๑๑๑๘.๒| อจฺจุคฺคตา หิ สิวิโย พลคฺคา เนคมา จ เย
เต ปธํเสตุมิจฺฉนฺติ ๒- ราชานํ มม การณา ฯ
[๑๑๑๙] |๑๑๑๙.๑| สเจ เอสา ปวตฺเตตฺถ รฏฺฐสฺมึ รฏฺฐวฑฺฒน
อิเธว รชฺชํ กาเรหิ เจเตหิ ปริวาริโต ฯ
|๑๑๑๙.๒| อิทฺธํ ผีตญฺจิทํ รฏฺฐํ อิทฺโธ ชนปโท มหา
มตึ กโรหิ ตฺวํ เทว รชฺชสฺสมนุสาสิตุํ ฯ
[๑๑๒๐] |๑๑๒๐.๑| น เม ฉนฺโท มติ อตฺถิ รชฺชสฺสมนุสาสิตุํ
ปพฺพาชิตสฺส รฏฺฐสฺมา เจตปุตฺตา สุณาถ เม ฯ
|๑๑๒๐.๒| อตุฏฺฐา สิวิโย อสฺสุ พลคฺคา เนคมา จ เย
ปพฺพาชิตสฺส รฏฺฐสฺมา เจตา รชฺเชภิเสจยุํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปุรกฺขตฺวา ฯ ๒ ม. เต วิธํเสตุ... ฯ
|๑๑๒๐.๓| อสมฺโมทิยํปิ โว อสฺส อจฺจนฺตํ มม การณา
สิวีหิ ภณฺฑนญฺจาปิ วิคฺคโห เม น รุจฺจติ ฯ
|๑๑๒๐.๔| อถสฺส ภณฺฑนํ โฆรํ สมฺปหาโร อนปฺปโก
เอกสฺส การณา มยฺหํ หึเสยฺย พหุโก ชโน ฯ
|๑๑๒๐.๕| ปฏิคฺคหิตํ ยํ ทินฺนํ สพฺพสฺส อคฺฆิยํ กตํ
อวรุทฺธสิ มํ ราชา วงฺกํ คจฺฉามิ ปพฺพตํ
โอกาสํ สมฺมา ชานาถ วเน ยตฺถ วเสมฺหเส ฯ
[๑๑๒๑] |๑๑๒๑.๑| ตคฺฆ เต มยมกฺขาม ยถาปิ กุสลา ตถา
ราชิสี ยตฺถ สมฺมนฺติ อาหุตคฺคี สมาหิตา ฯ
|๑๑๒๑.๒| เอส เสโล มหาราช ปพฺพโต คนฺธมาทโน
ยตฺถ ตฺวํ สห ปุตฺเตหิ สห ภริยาย จจฺฉสิ ฯ
[๑๑๒๒] |๑๑๒๒.๑| ตํ เจตา อนุสาสึสุ อสฺสุเนตฺตา รุทมฺมุขา
อิโต คจฺฉ มหาราช อุชุํ เยนุตฺตรามุโข ฯ
|๑๑๒๒.๒| อถ ทกฺขสิ ภทฺทนฺเต เวปุลฺลํ นาม ปพฺพตํ
นานาทุมคณากิณฺณํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ ฯ
|๑๑๒๒.๓| ตมติกฺกมฺม ภทฺทนฺเต อถ ทกฺขสิ อาปกํ
นทึ เกตุมตึ นาม คมฺภีรํ คิริคพฺภรํ ฯ
|๑๑๒๒.๔| ปุถุโลมมจฺฉากิณฺณํ สุปติตฺถํ มโหทกํ
ตตฺถ นฺหาตฺวา ปิวิตฺวา จ อสฺสาเสตฺวา สปุตฺตเก ฯ
|๑๑๒๒.๕| อถ ทกฺขสิ ภทฺทนฺเต นิโคฺรธํ มธุวิปฺผลํ
รมฺมเก สิขเร ชาตํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ ฯ
|๑๑๒๒.๖| อถ ทกฺขสิ ภทฺทนฺเต นาลิกํ นาม ปพฺพตํ
นานาทิชคณากิณฺณํ เสลํ กึปุริสายุตํ ฯ
|๑๑๒๒.๗| ตสฺส อุตฺตรปุพฺเพน มุจลินฺโท นาม โส สโร
ปุณฺฑรีเกหิ สญฺฉนฺโน เสตโสคนฺธิเยหิ จ ฯ
|๑๑๒๒.๘| โส วนํ เมฆสงฺกาสํ ธุวํ หริตสทฺทลํ
สีโหวามิสเปกฺขีว วนสณฺฑํ วิคาหิย
ปุปฺผรุกฺเขหิ สญฺฉนฺนํ ผลรุกฺเขหิ จูภยํ ฯ
|๑๑๒๒.๙| ตตฺถ พินฺทุสฺสรา วคฺคู นานาวณฺณา พหู ทิชา
กูชนฺตมุปกูชนฺติ อุตุสมฺปุปฺผิเต ทุเม ฯ
|๑๑๒๒.๑๐| คนฺตฺวา คิริวิทุคฺคานิ นทีนํ ปภวานิ จ
โส อทฺทส ๑- โปกฺขรณึ กรญฺชกกุธายุตํ ฯ
|๑๑๒๒.๑๑| ปุถุโลมมจฺฉากิณฺณํ สุปติตฺถํ มโหทกํ
สมญฺจ จตุรสฺสญฺจ สาธุํ อปฺปฏิคนฺธิยํ ฯ
|๑๑๒๒.๑๒| ตสฺสา อุตฺตรปุพฺเพน ปณฺณสาลํ อมาปย
ปณฺณสาลํ อมาเปตฺวา อุญฺฉาจริยาย อีหถ ฯ
วนปฺปเวสนํ นาม ฯ
[๑๑๒๓] |๑๑๒๓.๑| อหุ วาสี กลิงฺเคสุ ชูชโก นาม พฺราหฺมโณ
ตสฺสาปิ ทหรา ภริยา นาเมนามิตฺตตาปนา ฯ
|๑๑๒๓.๒| ตา นํ ตตฺถ คตาโวจุํ นทีอุทกหาริยา
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. ทกฺขสิ ฯ
ถิโย นํ ปริภาสึสุ สมาคนฺตฺวา กุตูหลา ฯ
|๑๑๒๓.๓| อมิตฺตา นูน เต มาตา อมิตฺโต นูน เต ปิตา
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ
|๑๑๒๓.๔| อหิตํ วต เต ญาตี มนฺตยึสุ รโหคตา
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ
[๑]-
|๑๑๒๓.๕| ทุกฺกฏํ วต เต ญาตี มนฺตยึสุ รโหคตา
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ
|๑๑๒๓.๖| ปาปกํ วต เต ญาตี มนฺตยึสุ รโหคตา
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ
|๑๑๒๓.๗| อมนาปํ วต เต ญาตี มนฺตยึสุ รโหคตา
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ
|๑๑๒๓.๘| อมนาปวาสํ วสิ ชิณฺเณน ปตินา สห ๒-
ยา ตฺวํ วสสิ ชิณฺณสฺส มตนฺเต ชีวิตา วรํ ฯ
|๑๑๒๓.๙| น หิ นูน ตุยฺหํ กลฺยาณี ปิตา มาตา จ โสภเน
อญฺญํ ภตฺตารํ วินฺทึสุ
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ
|๑๑๒๓.๑๐| ทุยิฏฺฐนฺเต นวมิยํ อกตํ อคฺคิหุตฺตกํ
เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหริยํ สตึ ฯ
|๑๑๒๓.๑๑| สมเณ พฺราหฺมเณ นูน พฺรหฺมจริยปรายเน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อมิตฺตา วต เต ญฺาตี มนฺตยึสุ รโหคตา
@ เย ตํ ชิณฺณสฺส ปาทํสุ เอวํ ทหาริยํ สตึ ฯ
@๒ สี. ยุ. เอวํ ทหริยา สตี ฯ
สา ตฺวํ โลเก อภิสฺสสิ ๑- สีลวนฺเต พหุสฺสุเต
ยา ตฺวํ วสสิ ชิณฺณสฺส เอวํ ทหริยํ สตึ ๒- ฯ
|๑๑๒๓.๑๒| น ทุกฺขํ อหินา ทฏฺฐํ น ทุกฺขํ สตฺติยา หตํ
ตญฺจ ทุกฺขญฺจ ติปฺปญฺจ ยํ ปสฺเส ชิณฺณกํ ปตึ ฯ
|๑๑๒๓.๑๓| นตฺถิ ขิฑฺฑา นตฺถิ รติ ชิณฺเณน ปตินา สห
นตฺถิ อลฺลาปสลฺลาโป ชคฺฆิตมฺปิ ๓- น โสภติ ฯ
|๑๑๒๓.๑๔| ยทา จ ทหโร ทหรา มนฺตยึสุ ๔- รโหคตา
สพฺเพ โสกา วินสฺสนฺติ ๕- เยเกจิ หทยสฺสิตา ฯ
|๑๑๒๓.๑๕| ทหรา ตฺวํ รูปวตี ปุริสานํภิปตฺถิตา
คจฺฉ ญาติกุเล อจฺฉ กึ ชิณฺโณ รมยิสฺสติ ฯ
[๑๑๒๔] น เต พฺราหฺมณ คจฺฉามิ นทึ อุทกหาริยา
ถิโย มํ ปริภาสนฺติ ตยา ชิณฺเณน พฺราหฺมณ ฯ
[๑๑๒๕] มา เม ตฺวํ อกรา กมฺมํ มา เม อุทกมาหริ
อหํ อุทกมาหิสฺสํ มา โภตี กุปฺปิตา อหุ ฯ
[๑๑๒๖] |๑๑๒๖.๑| นาหํ ตมฺหิ กุเล ชาตา ยํ ตฺวํ อุทกมาหเร
เอวํ พฺราหฺมณ ชานาหิ น เต วจฺฉามิหํ ฆเร ฯ
|๑๑๒๖.๒| สเจ เม ทาสํ ทาสึ วา นานยิสฺสสิ พฺราหฺมณ
เอวํ พฺราหฺมณ ชานาหิ น เต วจฺฉามิ สนฺติเก ฯ
[๑๑๒๗] นตฺถิ เม สิปฺปฏฺฐานํ วา ธนํ ธญฺญญฺจ พฺราหฺมณิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อภิสปิ ฯ ๒ ม. ทหริยา สตี ฯ ๓ ม. ชคฺฆิตุมฺปิ ฯ ๔ ม. มนฺตยนฺติ ฯ
@๕ ม. สพฺเพสํ โสกา นสฺสนฺติ ฯ
กุโตหํ ทาสํ ทาสึ วา อานยิสฺสามิ โภติยา
อหํ โภตึ อุปฏฺฐิสฺสํ มา โภตี กุปฺปิตา อหุ ฯ
[๑๑๒๘] |๑๑๒๘.๑| เอหิ เต อหมกฺขิสฺสํ ยถา เม วจนํ สุตํ
เอส เวสฺสนฺตโร ราชา วงฺเก วสติ ปพฺพเต ฯ
|๑๑๒๘.๒| ตํ ตฺวํ คนฺตฺวาน ยาจสฺสุ ทาสํ ทาสิญฺจ พฺราหฺมณ
โส เต ทสฺสติ ยาจิโต ทาสํ ทาสิญฺจ ขตฺติโย ฯ
[๑๑๒๙] ชิณฺโณหมสฺมิ ทุพฺพโล ๑- ทีโฆ จทฺธา สุทุคฺคโม
มา โภตี ปริเทเวสิ มา โภตี ๒- วิมนา อหุ
อหํ โภตึ อุปฏฺฐิสฺสํ มา โภตี กุปฺปิตา อหุ ฯ
[๑๑๓๐] |๑๑๓๐.๑| ยถา อคนฺตฺวา สงฺคามํ อยุทฺเธว ปราชิโต
เอวเมว ตุวํ พฺรหฺเม อคนฺตฺวาว ปราชิโต ฯ
|๑๑๓๐.๒| สเจ เม ทาสํ ทาสึ วา นานยิสฺสสิ พฺราหฺมณ
เอวํ พฺราหฺมณ ชานาหิ น เต วจฺฉามิหํ ฆเร
อมนาปนฺเต กริสฺสามิ ตนฺเต ทุกฺขํ ภวิสฺสติ ฯ
|๑๑๓๐.๓| นกฺขตฺเต อุตุปุพฺเพสุ ยทา มํ ทกฺขสิลงฺกตํ
อญฺเญหิ สทฺธึ รมมานํ ตนฺเต ทุกฺขํ ภวิสฺสติ ฯ
|๑๑๓๐.๔| อทสฺสเนน มยฺหนฺเต ชิณฺณสฺส ปริเทวโต
ภิยฺโย วงฺกา ปลิตา จ พหู เหสฺสนฺติ พฺราหฺมณ ฯ
[๑๑๓๑] |๑๑๓๑.๑| ตโต โส พฺราหฺมโณ ภีโต พฺราหฺมณิยา วสานุโค
อฏฺฏิโต กามราเคน พฺราหฺมณึ เอตทพฺรวิ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. อพโล ฯ ๒ ม. มา จ ตวํ ฯ
|๑๑๓๑.๒| ปาเถยฺยํ เม กโรหิ ตฺวํ สงฺกุลา สงฺคุฬานิ ๑- จ
มธุปิณฺฑิกา จ สุกตาโย สตฺตุภตฺตญฺจ พฺราหฺมณิ ฯ
|๑๑๓๑.๓| อานยิสฺสํ เมถุนเก อุโภ ทาสกุมารเก
เต จ ๒- ปริจริสฺสนฺติ รตฺตินฺทิวมตนฺทิตา ฯ
[๑๑๓๒] |๑๑๓๒.๑| อิทํ วตฺวา พฺรหฺมพนฺธุ ปฏิมุญฺจิ อุปาหนํ ๓-
ตโต โส มนฺตยิตฺวาน ภริยํ กตฺวา ปทกฺขิณํ ฯ
|๑๑๓๒.๒| ปกฺกามิ โส รุณฺณมุโข พฺราหฺมโณ สหิตพฺพโต
สิวีนํ นครํ ผีตํ ทาสปริเยสนญฺจรํ ฯ
[๑๑๓๓] |๑๑๓๓.๑| โส ตตฺถ คนฺตฺวา อวจาสิ ๔- เย ตตฺถาสุํ สมาคตา
กุหึ เวสฺสนฺตโร ราชา กตฺถ ปสฺเสมุ ขตฺติยํ ฯ
|๑๑๓๓.๒| เต ชนา ตํ อวจึสุ เย ตตฺถาสุํ สมาคตา
ตุเมฺหหิ พฺรหฺเม ปกโต อติทาเนน ขตฺติโย
ปพฺพาชิโต สกา รฏฺฐา วงฺเก วสติ ปพฺพเต ฯ
|๑๑๓๓.๓| ตุเมฺหหิ พฺรหฺเม ปกโต อติทาเนน ขตฺติโย
อาทาย ปุตฺตทารญฺจ วงฺเก วสติ ปพฺพเต ฯ
[๑๑๓๔] |๑๑๓๔.๑| โส โจทิโต พฺราหฺมณิยา พฺราหฺมโณ กามคิทฺธิมา
อฆนฺตํ ปฏิเสวิตฺถ
วเน วาฬมิคากิณฺเณ ขคฺคทีปินิเสวิเต ฯ
|๑๑๓๔.๒| อาทาย เวลุวํ ทณฺฑํ อคฺคิหุตฺตํ กมณฺฑลุํ
โส ปาวิสิ พฺรหารญฺญํ ยตฺถ อสฺโสสิ กามทํ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สงฺกุลฺยา สคุฬานิ จ ฯ ๒ ม. ตํ ฯ ๓ ม. อุปาหนา ฯ ๔ ม. อวจ ฯ
|๑๑๓๔.๓| ตํ ปวิฏฺฐํ พฺรหารญฺญํ โกกา นํ ปริวารยุํ
วิกฺกนฺทิ โส วิปฺปนฏฺโฐ ทูเร ปนฺถา อปกฺกมิ ฯ
|๑๑๓๔.๔| ตโต โส พฺราหฺมโณ คนฺตฺวา โภคลุทฺโธ อสญฺญโต
วงฺกสฺโสหรเณ นฏฺโฐ ๑- (สุนเขหิ ปริวาริโต ๒-)
(รุกฺขสฺมิญฺจ นิสินฺโน ว ๓-) อิมา คาถา อภาสถ ฯ
[๑๑๓๕] |๑๑๓๕.๑| โก ราชปุตฺตํ นิสภํ ชยนฺตมปราชิตํ
ภเย เขมสฺส ทาตารํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๒| โย ยาจตํ ปติฏฺฐาสิ ภูตานํ ธรณีริว
ธรณูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๓| โย ยาจตํ คตี อาสิ สวนฺตีนํว สาคโร
อุทธูปมํ ๔- มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๔| กลฺยาณติตฺถํ สุปิวํ สีตูทกํ มโนรมํ
ปุณฺฑรีเกหิ สญฺฉนฺนํ ยุตฺตํ กิญฺชกฺขเรณุนา
รหทูปมํ มหาราชํ โก เม วสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๕| อสฺสตฺถํว ปเถ ชาตํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ
สมนฺตานํ วิสเมตารํ ๕- กิลนฺตานํ ปฏิคฺคหํ
ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๖| นิโคฺรธํว ปเถ ชาตํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. วงฺกสฺโสโรหเณ นฏฺเฐ ฯ ๒-๓ อิทํ ปาททฺวยํ สพฺพตฺถ โปตฺถเกสุ น ทิสฺสติ
@ฐเปตฺวา อฏฺฐกถาโปตฺถกํเยว ฯ ๔ ม. สาครูปมํ ฯ ๕ วิสเมตานนฺติปิ ฯ
สนฺตานํ วิสเมตารํ กิลนฺตานํ ปฏิคฺคหํ
ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๗| อมฺพํ อิว ปเถ ชาตํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ
สนฺตานํ วิสเมตารํ กิลนฺตานํ ปฏิคฺคหํ
ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๘| สาลํ อิว ปเถ ชาตํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ
สนฺตานํ วิสเมตารํ กิลนฺตานํ ปฏิคฺคหํ
ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๙| ทุมํ อิว ปเถ ชาตํ สีตจฺฉายํ มโนรมํ
สนฺตานํ วิสเมตารํ กิลนฺตานํ ปฏิคฺคหํ
ตถูปมํ มหาราชํ โก เม เวสฺสนฺตรํ วิทู ฯ
|๑๑๓๕.๑๐| เอวญฺจ เม วิลปโต ปวิฏฺฐสฺส พฺรหาวเน
อหํ ชานนฺติ โย วชฺชา นนฺทึ โส ชนเย มม ฯ
|๑๑๓๕.๑๑| เอวญฺจ เม วิลปโต ปวิฏฺฐสฺส พฺรหาวเน
อหํ ชานนฺติ โย วชฺชา เวสฺสนฺตรนิวาสนํ ๑-
ตาย โส เอกวาจาย ปสเว ปุญฺญํ อนปฺปกํ ฯ
[๑๑๓๖] |๑๑๓๖.๑| ตสฺส เจโต ปฏิสฺโสสิ อรญฺญํ ลุทฺทโก จโร
ตุเมฺหหิ พฺรหฺเม ปกโต อติทาเนน ขตฺติโย
ปพฺพาชิโต สกา รฏฺฐา วงฺเก วสติ ปพฺพเต ฯ
|๑๑๓๖.๒| ตุเมฺหหิ พฺรหฺเม ปกโต อติทาเนน ขตฺติโย
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อยํ คาถาปาโท นตฺถิ ฯ
อาทาย ปุตฺตทารญฺจ วงฺเก วสติ ปพฺพเต ฯ
|๑๑๓๖.๓| อกิจฺจการี ทุมฺเมโธ รฏฺฐา วิวนมาคโต ๑-
ราชปุตฺตํ คเวสนฺโต พโก มจฺฉมิโวทเก ฯ
|๑๑๓๖.๔| ตสฺส ตฺยาหํ น ทสฺสามิ ชีวิตํ อิธ พฺราหฺมณ
อยํ หิ เต มยา นุนฺโน สโร ปาสฺสติ ๒- โลหิตํ ฯ
|๑๑๓๖.๕| สิโร เต วชฺฌยิตฺวาน หทยํ เฉตฺวา สพนฺธนํ
ปนฺถสกุณํ ยชิสฺสามิ ตุยฺหํ มํเสน พฺราหฺมณ ฯ
|๑๑๓๖.๖| ตุยฺหํ มํเสน เมเทน มตฺถเกน จ พฺราหฺมณ
อาหุตึ ปคฺคเหสฺสามิ เฉตฺวาน หทยํ ตว ฯ
|๑๑๓๖.๗| ตํ เม สุยิฏฺฐํ สุหุตํ ตุยฺหํ มํเสน พฺราหฺมณ
น จ ตฺวํ ราชปุตฺตสฺส ภริยํ ปุตฺเต จ เนสฺสสิ ฯ
[๑๑๓๗] |๑๑๓๗.๑| อวชฺโฌ พฺราหฺมโณ ทูโต เจตปุตฺต สุโณหิ เม
ตสฺมา หิ ทูตํ น หนฺติ เอส ธมฺโม สนนฺตโน ฯ
|๑๑๓๗.๒| นิชฺฌตฺตา สิวิโย สพฺเพ ปิตา นํ ทฏฺฐุมิจฺฉติ
มาตา จ ทุพฺพลา ตสฺส อจิรา จกฺขูนิ ชียเร ฯ
|๑๑๓๗.๓| เตสาหํ ปหิโต ทูโต เจตปุตฺต สุโณหิ เม
ราชปุตฺตํ นยิสฺสามิ ยทิ ชานาสิ สํส เม ฯ
[๑๑๓๘] ปิยสฺส เม ปิโย ทูโต ปุณฺณปตฺตํ ททามิ เต
อิมญฺจ มธุโน ตุมฺพํ มิคสตฺถิญฺจ พฺราหฺมณ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปวนมาคโต ฯ ๒ ม. ปิสฺสติ ฯ
ตญฺจ เต เทสมกฺขิสฺสํ ยตฺถ สมฺมติ กามโท ฯ
ชูชกปพฺพํ นาม ฯ
[๑๑๓๙] |๑๑๓๙.๑| เอส เสโล มหาพฺรเหฺม ปพฺพโต คนฺธมาทโน
ยตฺถ เวสฺสนฺตโร ราชา สห ปุตฺเตหิ สมฺมติ ฯ
|๑๑๓๙.๒| ธาเรนฺโต พฺราหฺมณวณฺณํ อาสทญฺจ มสญฺชฏํ
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ ฯ
|๑๑๓๙.๓| เอเต นีลา ปทิสฺสนฺติ นานาผลธรา ทุมา
อุคฺคตา อพฺภกูฏาว นีลา อญฺชนปพฺพตา ฯ
|๑๑๓๙.๔| ธวสฺสกณฺณา ขทิรา สาลา ผนฺทนมาลุวา
สมฺปเวเธนฺติ ๑- วาเตน สกึ ปีตาว มาณวา ฯ
|๑๑๓๙.๕| อุปริ ทุมปริยาเยสุ สงฺคีติโยว สุยฺยเร
นชฺชุหา โกกิลา สงฺฆา สมฺปตนฺติ ทุมา ทุมํ ฯ
|๑๑๓๙.๖| อวฺหยนฺเตว คจฺฉนฺตํ สาขาปตฺตสมีริตา
รมยนฺเตว อาคนฺตุํ โมทยนฺติ นิวาสนํ ๒- ฯ
|๑๑๓๙.๗| ยตฺถ เวสฺสนฺตโร ราชา สห ปุตฺเตหิ สมฺมติ
ธาเรนฺโต พฺราหฺมณวณฺณํ อาสทญฺจ มสญฺชฏํ
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ ฯ
[๑๑๔๐] |๑๑๔๐.๑| อมฺพา กปิตฺถา ปนสา สาลา ชมฺพู วิเภทกา
หรีตกี อามลกา อสฺสตฺถา พทรานิ จ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สมฺปเวธนฺติ ฯ ๒ ม. นิวาสินํ ฯ
|๑๑๔๐.๒| จารุติมฺพรุกฺขา เจตฺถ นิโคฺรธา จ กปิตฺถนา
มธุมธุกา เถวนฺติ นีเจ ปกฺกา จุทุมฺพรา
|๑๑๔๐.๓| ปาเรวตา ภเวยฺยา จ มุทฺทิกา จ มธุตฺถิกา
มธุํ อเนลกํ ตตฺถ สกมาทาย ภุญฺชเร ฯ
|๑๑๔๐.๔| อญฺเญตฺถ ปุปฺผิตา อมฺพา อญฺเญ ติฏฺฐนฺติ โทวิลา
อญฺเญ อามา จ ปกฺกา จ ภิงฺควณฺณา ๑- ตทูภยํ ฯ
|๑๑๔๐.๕| อเถตฺถ เหฏฺฐา ปุริโส อมฺพปกฺกานิ คณฺหติ
อามานิ เจว ปกฺกานิ วณฺณคนฺธรสุตฺตมา ๒- ฯ
|๑๑๔๐.๖| อเตว เม อจฺฉริยํ หิงฺกาโร ปฏิภาติ มํ
เทวานมิว อาวาโส โสภติ นนฺทนูปโม ฯ
|๑๑๔๐.๗| วิเภทกา นาฬิเกรา ขชฺชุรีนํ พฺรหาวเน
มาลาว คนฺถิตา ฐนฺติ ธชคฺคาเนว ทิสฺสเร ฯ
นานาวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ นภํ ตารา จิตามิว
|๑๑๔๐.๘| กุฏชี กุฏฺฐตคฺครา ปาฏลิโย จ ปุปฺผิตา
ปุนฺนาคา คิริปุนฺนาคา โกวิฬารา จ ปุปฺผิตา ฯ
|๑๑๔๐.๙| อุทฺธาลกา โสมรุกฺขา อครุภลฺลิยา ๓- พหู
ปตฺตชีวา จ กุกฺกุฏา ๔- อสนา เจตฺถ ปุปฺผิตา ฯ
|๑๑๔๐.๑๐| กุฏชา สลฬา นีปา โกสมฺพลพุชา ธวา
สาลา จ ปุปฺผิตา ตตฺถ ปลาลขลสนฺนิภา ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เภงฺควณฺณา ฯ ๒ ม. ...สุตฺตเม ฯ ๓ ม. อครุผลฺลิยา ฯ ๔ สี. ม.
@กกุธา ฯ
|๑๑๔๐.๑๑| ตสฺสาวิทูเร โปกฺขรณี ภูมิภาเค มโนรเม
ปทุมุปฺปลสญฺฉนฺนา เทวานมิว นนฺทเน ฯ
|๑๑๔๐.๑๒| อเถตฺถ ปุปฺผรสมตฺตา โกกิลา มญฺชุภาณิกา
อภินาเทนฺติ ตํ วนํ ๑- อุตุสมฺปุปฺผิเต ทุเม ฯ
|๑๑๔๐.๑๓| ภสฺสนฺติ มกรนฺเทหิ โปกฺขเร โปกฺขเร มธู
อเถตฺถ วาตา วายนฺติ ทกฺขิณา อถ ปจฺฉิมา ฯ
|๑๑๔๐.๑๔| ปทุมกิญฺชกฺขเรณูหิ โอกิณฺโณ โหติ อสฺสโม
ถูลา สิงฺฆาฏกา เจตฺถ สสาทิยา ปสาทิยา ๒- ฯ
|๑๑๔๐.๑๕| มจฺฉกจฺฉปพฺยาวิธา พหู เจตฺถ มุปยานกา
มธุํ ภึเสหิ ๓- สวติ ขีรํ สปฺปิ มุฬาลิภิ
สุรภิ ตํ วนํ วาติ นานาคนฺธสเมริตํ ๔- ฯ
|๑๑๔๐.๑๖| สมฺโมทิเตว ๕- คนฺเธน ปุปฺผสาขาหิ ตํ วนํ
ภมรา ปุปฺผคนฺเธน สมนฺตามภินาทิตา ฯ
|๑๑๔๐.๑๗| อเถตฺถ สกุณา สนฺติ นานาวณฺณา พหู ทิชา
โมทนฺติ สห ภริยาหิ อญฺญมญฺญํ ปกูชิโน ฯ
|๑๑๔๐.๑๘| นนฺทิกา ชีวปุตฺตา จ ชีวปุตฺตา ปิยา จ โน
ปิยา ปุตฺตา ปิยา นนฺทา ทิชา โปกฺขรณีฆรา ฯ
|๑๑๔๐.๑๙| มาลาว คนฺถิตา ฐนฺติ ธชคฺคาเนว ทิสฺสเร
นานาวณฺเณหิ ปุปฺเผหิ กุสเลหิ ๖- สุคนฺถิตา ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปวนํ ฯ ๒ สํสาริยา ปสาริยาติปิ ปาโฐ ฯ ม. สํสาทิยา ปสาทิยา ฯ
@๓ ม. ภิเสหิ ฯ ๔ ม. ...สโมทิตํ ฯ ๕ ม. สมฺมทฺทเตว ฯ ๖ ม. กุสเลเหว ฯ
ยตฺถ เวสฺสนฺตโร ราชา สห ปุตฺเตหิ สมฺมติ
|๑๑๔๐.๒๐| ธาเรนฺโต พฺราหฺมณวณฺณํ อาสทญฺจ มสญฺชฏํ
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ ฯ
[๑๑๔๑] อิทญฺจ เม สตฺตุภตฺตํ มธุนา ปฏิสํยุตํ
มธุปิณฺฑิกา จ สุกตาโย สตฺตุภตฺตํ ททามิ เต ฯ
[๑๑๔๒] |๑๑๔๒.๑| ตุเยฺหว สมฺพลํ โหตุ นาหํ อิจฺฉามิ สมฺพลํ
อิโตปิ พฺรเหฺม คณฺหาหิ คจฺฉ พฺรเหฺม ยถาสุขํ ฯ
|๑๑๔๒.๒| อยํ เอกปที เอติ อุชุํ คจฺฉติ อสฺสมํ
อิสีปิ อจฺจุโต ตตฺถ ปงฺกทนฺโต รชสฺสิโร
ธาเรนฺโต พฺราหฺมณวณฺณํ อาสทญฺจ มสญฺชฏํ ฯ
|๑๑๔๒.๓| จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ
ตํ ตฺวํ คนฺตฺวาน ปุจฺฉสฺสุ โส เต มคฺคํ ปวกฺขติ ฯ
[๑๑๔๓] อิทํ สุตฺวา พฺรหฺมพนฺธุ เจตํ กตฺวา ปทกฺขิณํ
อุทคฺคจิตฺโต ปกฺกามิ เยนาสิ อจฺจุโต อิสิ ฯ
จุลฺลวนวณฺณนา ๑- ฯ
[๑๑๔๔] |๑๑๔๔.๑| คจฺฉนฺโต โส ภารทฺวาโช อทฺทส อจฺจุตํ อิสึ
ทิสฺวาน ตํ ภารทฺวาโช สมฺโมทิ อิสินา สห ฯ
|๑๑๔๔.๒| กจฺจิ นุ โภโต กุสลํ กจฺจิ โภโต อนามยํ
กจฺจิ อุญฺเฉน ยาเปถ กจฺจิ มูลผลา พหู ฯ
|๑๑๔๔.๓| กจฺจิ ฑํสา มกสา จ อปฺปเมว สิรึสปา ๒-
@เชิงอรรถ: ๑ ม. จูฬวนวณฺณา ฯ ๒ ม. สริสปา ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ
วเน วาฬมิคากิณฺเณ กจฺจิ หึสา น วิชฺชติ ฯ
[๑๑๔๕] |๑๑๔๕.๑| กุสลญฺเจว เม พฺรเหฺม อโถ พฺรเหฺม อนามยํ
อโถ อุญฺเฉน ยาเปมิ อโถ มูลผลา พหู ฯ
|๑๑๔๕.๒| อโถ ฑํสา มกสา จ อปฺปเมว สิรึสปา
วเน วาฬมิคากิณฺเณ หึสา มยฺหํ น วิชฺชติ ฯ
|๑๑๔๕.๓| พหูนิ วสฺสปูคานิ อสฺสเม สมฺมโต มม
นาภิชานามิ อุปฺปนฺนํ อาพาธํ อมโนรมํ ฯ
|๑๑๔๕.๔| สฺวาคตนฺเต มหาพฺรเหฺม อโถ เต อทุราคตํ
อนฺโต ปวิส ภทฺทนฺเต ปาเท ปกฺขาลยสฺสุ เต ฯ
|๑๑๔๕.๕| ติณฺฑุกานิ ปิยาลานิ มธุเก กาสมาริโย
ผลานิ ขุทฺทกปฺปานิ ภุญฺช พฺรเหฺม วรํ วรํ ฯ
|๑๑๔๕.๖| อิทํปิ ปานิยํ สีตํ อาภตํ คิริคพฺภรา
ตโต ปิว มหาพฺรเหฺม สเจ ตฺวํ อภิกงฺขสิ ฯ
[๑๑๔๖] ปฏิคฺคหิตํ ยํ ทินฺนํ สพฺพสฺส อคฺฆิยํ กตํ
สญฺชยสฺส สกํ ปุตฺตํ สิวีหิ วิปฺปวาสิตํ
ตมหํ ทสฺสนมาคโต ยทิ ชานาสิ สํส เม ฯ
[๑๑๔๗] |๑๑๔๗.๑| น ภวํ เอติ ปุญฺญตฺถํ สิวิราชสฺส ทสฺสนํ
มญฺเญ ภวํ ปตฺถยติ รญฺโญ ภริยํ ปติพฺพตํ ฯ
มญฺเญ กณฺหาชินํ ทาสึ ชาลึ ทาสญฺจ อิจฺฉสิ
|๑๑๔๗.๒| อถวา ตโย มาตาปุตฺเต อรญฺญา เนตุมาคโต
น ตสฺส โภคา วิชฺชนฺติ ธนํ ธญฺญญฺจ พฺราหฺมณ ฯ
[๑๑๔๘] |๑๑๔๘.๑| อกุทฺธรูโปหํ โภโต ๑- นาหํ ยาจิตุมาคโต
สาหุ ทสฺสนมริยานํ สนฺนิวาโส สทา สุโข
|๑๑๔๘.๒| อทิฏฺฐปุพฺโพ สิวิราชา สิวีหิ วิปฺปวาสิโต
ตมหํ ทสฺสนมาคโต ยทิ ชานาสิ สํส เม ฯ
[๑๑๔๙] |๑๑๔๙.๑| เอส เสโล มหาพฺรเหฺม ปพฺพโต คนฺธมาทโน
ยตฺถ เวสฺสนฺตโร ราชา สห ปุตฺเตหิ สมฺมติ ฯ
|๑๑๔๙.๒| ธาเรนฺโต พฺราหฺมณวณฺณํ อาสทญฺจ มสญฺชฏํ
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ ฯ
|๑๑๔๙.๓| เอเต นีลา ปทิสฺสนฺติ นานาผลธรา ทุมา
อุคฺคตา อพฺภกูฏาว นีลา อญฺชนปพฺพตา
|๑๑๔๙.๔| ธวสฺสกณฺณา ขทิรา สาลา ผนฺทนมาลุวา
สมฺปเวเธนฺติ วาเตน สกึ ปีตาว มาณวา ฯ
|๑๑๔๙.๕| อุปริ ทุมปริยาเยสุ สงฺคีติโยว สุยฺยเร
นชฺชุหา โกกิลา สงฺฆา สมฺปตนฺติ ทุมา ทุมํ ฯ
|๑๑๔๙.๖| อวฺหยนฺเตว คจฺฉนฺตํ สาขา ปตฺตสมีริตา
รมยนฺเตว อาคนฺตุํ โมทยนฺติ นิวาสินํ ฯ
ยตฺถ เวสฺสนฺตโร ราชา สห ปุตฺเตหิ สมฺมติ
|๑๑๔๙.๗| ธาเรนฺโต พฺราหฺมณวณฺณํ อาสทญฺจ มสญฺชฏํ
จมฺมวาสี ฉมา เสติ ชาตเวทํ นมสฺสติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. โภตา ฯ
|๑๑๔๙.๘| กิเรรีมาลา วิตตา ภูมิภาเค มโนรเม
สทฺทลา หริตา ภูมิ น ตตฺถุทฺธํสเต รโช ฯ
|๑๑๔๙.๙| มยูรคีวสงฺกาสา ตูลผสฺสสมูปมา
ติณานิ นาติวตฺตนฺติ สมนฺตา จตุรงฺคุลา ฯ
|๑๑๔๙.๑๐| อมฺพา ชมฺพู กปิฏฺฐา จ นีเจ ปกฺกา จุทุมฺพรา
ปริโภเคหิ รุกฺเขหิ วนนฺตํ รติวฑฺฒนํ ฯ
|๑๑๔๙.๑๑| เวฬุริยวณฺณสนฺนิภํ มจฺฉคุมฺพนิเสวิตํ
สุจิ สุคนฺธํ สลิลํ อาโป ตตฺถปิ สนฺทติ ฯ
|๑๑๔๙.๑๒| ตสฺสาวิทูเร โปกฺขรณี ภูมิภาเค มโนรเม
ปทุมุปฺปลสญฺฉนฺนา เทวานมิว นนฺทเน ฯ
|๑๑๔๙.๑๓| ตีณิ อุปฺปลชาตานิ ตสฺมึ สรสิ พฺราหฺมณ
วิจิตฺรนีลาเนกานิ เสตา โลหิตกานิ จ ฯ
[๑๑๕๐] |๑๑๕๐.๑| โขมาว ตตฺถ ปทุมา เสตโสคนฺธิเยหิ จ ๑-
กลมฺพเกหิ สญฺฉนฺโน มุจลินฺโท นาม โส สโร ฯ
|๑๑๕๐.๒| อเถตฺถ ปทุมา ผุลฺลา อปริยนฺตาว ทิสฺสเร
คิมฺหา เหมนฺติกา ผุลฺลา ชณฺณุตคฺฆา อุปตฺถรา ฯ
|๑๑๕๐.๓| สุรภี สมฺปวายนฺติ วิจิตฺรา ปุปฺผสนฺถตา
ภมรา ปุปฺผคนฺเธน สมนฺตามภินาทิตา ฯ
[๑๑๕๑] |๑๑๕๑.๑| อเถตฺถ อุทกนฺตสฺมึ รุกฺขา ติฏฺฐนฺติ พฺราหฺมณ
กทมฺพา ปาฏลี ผุลฺลา โกวิฬารา จ ปุปฺผิตา ฯ
|๑๑๕๑.๒| องฺโกลา กจฺจิการา จ ปาริชญฺญา จ ปุปฺผิตา
@เชิงอรรถ: ๑ ม ...คนฺธิเกหิ จ ฯ
วารณา วุยฺหนา ๑- รุกฺขา มุจลินฺทมุภโต ๒- สรํ ฯ
|๑๑๕๑.๓| สิรีสา เสตปาริสา ๓- สาธุ วายนฺติ ปทฺมกา
นิคฺคณฺฑี สรนิคฺคณฺฑี ๔- อสนา เจตฺถ ปุปฺผิตา ฯ
|๑๑๕๑.๔| ปงฺกุรา ๕- พหุลา เสลา โสภญฺชนา จ ปุปฺผิตา
เกตกา กณิการา จ กณเวรา จ ปุปฺผิตา ฯ
|๑๑๕๑.๕| อชฺชุนา อชฺชุกณฺณา จ มหานามา จ ปุปฺผิตา
สมฺปุปฺผิตคฺคา ติฏฺฐนฺติ ปชฺชลนฺเตว กึสุกา ฯ
|๑๑๕๑.๖| เสตปณฺณิ สตฺตปณฺณา กทลิโย กุสุมฺภรา
ธนุตกฺการิปุปฺเผหิ สีสปาวรณานิ จ ฯ
|๑๑๕๑.๗| อจฺฉิปา สิมฺพลีรุกฺขา ๖- สลฺลกิโย จ ปุปฺผิตา
เสตเครูตคริกา มํสิโกฏฺฐกุลาวรา ๗- ฯ
|๑๑๕๑.๘| ทหรา รุกฺขา วุฑฺฒา จ อกุฏิลา เจตฺถ ปุปฺผิตา
อสฺสมํ อุภโต ฐนฺติ อคฺยาคารํ สมนฺตโต ฯ
[๑๑๕๒] |๑๑๕๒.๑| อเถตฺถ อุทกนฺตสฺมึ พหู ชาตา ผณิชฺชกา
มุคฺคติโย กรติโย เสวาลํ สีสกํ พหุ ๘- ฯ
|๑๑๕๒.๒| อุทฺธาปวตฺตํ ๙- อุลฺลุฬิตํ มกฺขิกา หิงฺคุชาลิกา
ทาสิมกญฺจโก เจตฺถ พหู นีเจ กลมฺพกา ฯ
|๑๑๕๒.๓| เอฬมฺพเกหิ สญฺฉนฺนา รุกฺขา ติฏฺฐนฺติ พฺราหฺมณ
สตฺตาหํ ธาริยมานานํ คนฺโธ เตสํ น ฉิชฺชติ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. วยนา ฯ สี. ยุ. สายนา ฯ ๒ สี. ยุ. ...มภิโต ฯ ๓ สี. ยุ. เสตวาริสา ฯ
@๔ ม. นิคฺคุณฺฑี สิรีนิคฺคุณฺฑี ฯ ๕ ม. ปงฺคุรา ฯ ๖ ม. อจฺฉิวา สลฺลวา ฯ สี. ..
@สพลา ฯ ยุ. ... สิมลา ฯ ๗ ม. ...กฏฺฐ... ฯ ๘ ม. เสวาลสีสกา พหู ฯ ๙ ม.
@อุทฺทาปวตฺตํ ฯ
|๑๑๕๒.๔| อุภโต สรญฺจ มุจลินฺทํ ปุปฺผา ติฏฺฐนฺติ ภาคโส
อินฺทิวเรหิ สญฺฉนฺนํ วนนฺตมุปโสภติ
|๑๑๕๒.๕| อฑฺฒมาสํ ธาริยมานานํ คนฺโธ เตสํ น ฉิชฺชติ ฯ
นีลปุปฺผิเสตวารี ปุปฺผิตา คิริกณฺณิกา
กเลรุกฺเขหิ ๑- สญฺฉนฺนํ วนนฺตํ ตุลสีหิ จ ฯ
|๑๑๕๒.๖| สมฺโมทิเตว ๒- คนฺเธน ปุปฺผสาขาหิ ตํ วนํ
ภมรา ปุปฺผคนฺเธน สมนฺตามภินาทิตา ฯ
|๑๑๕๒.๗| ตีณิ กกฺการุชาตานิ ตสฺมึ สรสิ พฺราหฺมณ
กุมฺภมตฺตานิ เจกานิ มุรมตฺตานิ ๓- วา อุโภ ฯ
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรไทย เล่มที่ ๒๘ หน้าที่ ๓๖๕-๔๑๐.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=28&item=1045&items=108&modeTY=2
อ่านโดยใช้เครื่องหมาย [เลขข้อ] เป็นเกณฑ์แบ่งข้อ :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/pali_item_s.php?book=28&item=1045&items=108&modeTY=2&mode=bracket
อ่านเทียบพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลีอักษรโรมัน :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_item_s.php?book=28&item=1045&items=108&modeTY=2
อ่านเทียบพระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/byitem_s.php?book=28&item=1045&items=108&modeTY=2
ศึกษาอรรถกถาชาดกนี้ได้ที่ :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=28&i=1045
The Pali Atthakatha in Thai :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_th.php?B=44&A=6531
The Pali Atthakatha in Roman :-
http://84000.org/tipitaka/atthapali/read_rm.php?B=44&A=6531
สารบัญพระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๘
http://84000.org/tipitaka/read/?index_28
บันทึก ๑๒ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๕๙.
การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากพระไตรปิฎกฉบับภาษาบาลี อักษรไทย.
หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]
