![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
281. 4. Valliyattheragathavannana
yam kiccam dalhaviriyenatiadika ayasmato valliyattherassa gatha. Ka
uppatti?
ayampi purimabuddhesu katadhikaro tattha tattha bhave punnani upacinanto
sumedhassa bhagavato kale brahmanakule nibbattitva vinnutam patto vijjasippesu
nipphattim gato asitikotivibhavam pahaya tapasapabbajjam pabbajitva pabbatapade
arannayatane ekissa nadiya tire assamam karetva viharanto attano anug-
ganhanattham upagatam sattharam disva pasannamanaso ajinacammam pattharitva adasi.
Tattha nisinnam bhagavantam pupphahi ca candanena ca pujetva ambaphalani datva
pancapatitthitena vandi. Tassa bhagava nisinnasanasampattim pakasento anumodanam
vatva pakkami. So tena punnakammena devamanussesu samsaranto imasmim buddhuppade
vesaliyam brahmanakule nibbattitva "kanhamitto"ti 1- laddhanamo vayappatto satthu
vesaligamane buddhanubhavam disva patiladdhasaddho mahakaccanattherassa 2- santike
pabbaji. So mandapanno dandhaparakkamo ca hutva ciram kalam vinnum sabrahmacarim
nissayeva vasati. Bhikkhu "yatha nama valli rukkhadisu kinci anissaya vaddhitum
na sakkoti, evamayampi kanci panditam anissaya vaddhitum na sakkoti"ti valliyotveva
samudacarimsu. Aparabhage pana venudattattheram upasankamitva tassa ovade thatva
sato sampajano hutva viharanto nanassa paripakam gatatta patipattikkamam 3- theram
pucchanto:-
[167] "yam kiccam dalhaviriyena yam kiccam boddhumicchata 4-
karissam navarajjhissam 5- passa viriyam parakkamam.
@Footnote: 1 Si. gandimittoti 2 Si. mahakaccayanattherassa 3 i. patipattiparakkamam
@4 pali. bodhu... 5 Si.,i. navarujjhissam
[168] Tavanca me maggamakkhahi anjasam amatogadham
aham monena monissam gangasotova sagaran"ti
gathadvayam abhasi.
Tattha yam kiccam dalhaviriyenati dalhena viriyena thirena parakkamena, dalhaviriyena
va purisadhorayhena yam kiccam katabbam patipajjitabbam. Yam kiccam boddhumicchatati
cattari ariyasaccani nibbanameva va boddhum bujjhitum icchantena pativijjhitukamena
yam kiccam karaniyam. Karissam navarajjhissanti tamaham dani karissam na viradhessam, 1-
yathanusittham patipajjissami. Passa viriyam parakkamanti yatha patipajjamane dhamme
vidhina 2- iranato 3- "viriyam", param param thanam 4- akkamanato "parakkamo"ti ca
laddhanamam sammavayamam passa na saddhamevati 5- attano kattukamatam dasseti.
Tavancati kammatthanadayakam kalyanamittam alapati. Meti mayham. Maggamakkhahiti
ariyamaggam kathehi, lokuttaramaggasampapakam catusaccakammatthanam kathehiti attho.
Anjasanti ujukam majjhimapatipadabhavena antadvayassa anupagamanato. Amate nibbane
sampapakabhavena patitthitatta amatogadham. Monenati nanena maggapannaya. 6-
Monissanti janissam nibbanam pativijjhissam papunissam. Gangasotova sagaranti
yatha gangaya soto sagaram samuddam avirajjhanto 7- ekamsato ogahati, evam "aham
kammatthanam anuyunjanto maggananena nibbanam adhigamissami, tasma tam kammatthanam
me acikkhatha"ti theram kammatthanam yaci.
Tam sutva venudattatthero tassa kammatthanam adasi. Sopi kammatthanam
anuyunjanto na cirasseva vipassanam ussukkapetva arahattam papuni. Tena vuttam
@Footnote: 1 Si. na dhamme viradhessam, Ma.na virodhessam 2 Si. yathapatipajjamanavidhina
@3 Si.,i. karanato 4 Si. padatthanam 5 Si. passana saddamevati,
@ Ma. passa nam tadatthamevati 6 Si. monenati maggapannaya 7 Si.,i. avirajjhantova
Apadane 1- :-
"pancakamagune hitva piyarupe manorame
asiti kotiyo hitva pabbajim anagariyam.
Pabbajitvana kayena papakammam vivajjayim
vaciduccaritam hitva nadikule vasamaham.
Ekekam 2- mam viharantam buddhasettho upagami
naham janami buddhoti akasim patisantharam.
Karitva patisantharam namagottamapucchaham
devata nusi gandhabbo adu 3- sakko purindado.
Ko va tvam kassa va putto mahabrahma idhagato
virocesi disa sabba udayam suriyo yatha.
Sahassarani cakkani pade dissanti marisa
ko va tvam kassa va putto katham janemu tam mayam.
Namagottam pavedehi samsayam apanehi me
namhi devo na gandhabbo namhi sakko purindado.
Brahmabhavo ca me natthi etesam uttamo aham
atito visayam tesam dalayim kamabandhanam.
Sabbe kilese jhapetva patto sambodhimuttamam
tassa vacam sunitvaham idam vacanamabravim.
Yadi buddhosi sabbannu nisida tvam mahamuni
tamaham pujayissami dukkhassantakaro tuvam.
Pattharitva jinacammam adasi satthuno aham
@Footnote: 1 khu.apa. 33/75/107 candanamaliyattherapadana (sya) 2 cha.Ma. ekakam 3 cha.Ma. adu
Nisidi tattha bhagava sihova girigabbhare.
Khippam pabbatamaruyha ambassa phalamaggahim
salakalyanikam puppham candananca maharaham.
Khippam paggayha tam sabbam 1- upetva lokanayakam
phalam buddhassa datvana salapupphamapujayim.
Candanam anulimpitva avandim satthuno aham
pasannacitto sumano vipulaya ca pitiya.
Ajinamhi nisiditva sumedho lokanayako
mama kammam pakittesi hasayanto mamam tada. 2-
Imina phaladanena gandhamalehi cubhayam
pancavise kappasate devaloke ramissati.
Anunamanasankappo vasavatti bhavissati
chabbisatikappasate manussattam gamissati.
Bhavissati cakkavatti caturanto mahiddhiko
vekaram 3- nama nagaram vissakammena mapitam.
Hessati sabbasovannam nanaratanabhusitam
eteneva upayena samsarissati yoniyo. 4-
Sabbattha sukhito 5- hutva devatte atha manuse
pacchime bhave sampatte brahmabandhu bhavissati.
Agara abhinikkhamma anagari bhavissati
abhinnaparagu 6- hutva nibbayissatinasavo.
Idam vatvana sambuddho sumedho lokanayako
@Footnote: 1 Si. tam puppham 2 Si. hasayantova mam sada 3 cha.Ma. vebharam 4 cha.Ma. so bhave
@5 cha.Ma. pujito 6 pali. avinnattipaccayo
Mama nijjhayamanassa pakkami anilanjase.
1- Tena kammena sukatena cetanapanidhihi ca
jahitva manusam deham tavatimsamagacchaham. 1-
Tusitato cavitvana nibbattim matukucchiya
bhoge me unata natthi yamhi gabbhe vasamaham.
Matukucchigate mayi annapananca bhojanam
matuya mama chandena nibbattati yadicchakam.
Jatiya pancavassena pabbajim anagariyam
oropitamhi kesamhi arahattamapapunim.
Pubbakammam gavesanto orena naddasam aham
timsakappasahassamhi mama kammamanussarim.
Namo te purisajanna namo te purisuttama
tava sasanamagamma pattomhi acalam padam.
Timsakappasahassamhi yam buddhamabhipujayim 2-
duggatim nabhijanami buddhapujayidam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva annam byakaronto thero imayeva gatha abhasiti.
Valliyattheragathavannana nitthita.
---------------
@Footnote: 1-1 Si. ime patha na dissanti 2 pali. sambuddhamabhipujayim
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 449-453.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=10039&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=10039&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=281
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=5838
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=5990
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=5990
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]