![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
309. 3. Bakkulattheragathavannana 2-
yo pubbe karaniyaniti ayasmato bakkulattherassa gatha. Ka uppatti?
ayampi kira atite ito kappasatasahassadhikassa asankhyeyyassa matthake
anomadassissa bhagavato uppattito puretarameva brahmanakule nibbattitva vayappatto
tayo vede uggahetva tattha saram apassanto "samparayikattham gavesissami"ti
isipabbajjam pabbajitva pabbatapade viharanto pancabhinno 3- atthasamapattilabhi
hutva viharanto buddhuppadam sutva satthu santikam gantva dhammam sutva saranesu
patitthito satthu udarabadhe uppanne arannato bhesajjani aharitva tam vupasametva
tattha punnam 4- arogyatthaya parinametva tato cuto brahmaloke nibbattitva
ekam asankhyeyyam devamanussesu samsaranto padumuttarabuddhakale hamsavatinagare
kulagehe nibbatto sattharam ekam bhikkhum appabadhanam aggatthane thapentam
disva sayam tam thanantaram akankhanto panidhanam katva yavajivam kusalam upacinitva
sugatisuyeva samsaranto vipassissa bhagavato nibbattito puretarameva bandhumatinagare
@Footnote: 1 Ma. iretabbato 2 cha.Ma. bakulatthera.... evamuparipi
@3 cha.Ma. pancabhinna.... 4 Si. tam punnam
Brahmanakule nibbatto purimanayeneva isipabbajjam pabbajitva jhanabhinnalabhi
hutva pabbatapade vasanto buddhuppadam sutva satthu santikam gantva dhammam
sutva saranesu patitthito bhikkhunam tinapupphakaroge 1- uppanne tam vupasametva tattha
yavatayukam thatva tato cuto brahmaloke nibbattitva ekanavutikappe devamanussesu
samsaranto kassapassa bhagavato kale baranasiyam kulagehe nibbattitva gharavasam
vasanto ekam jinnam vinassamanam mahaviharam disva tattha uposathagaradikam sabbam
avasatham karetva tattha bhikkhusamghassa sabbam bhesajjam patiyadetva 2- yavajivam kusalam
katva ekam buddhantaram devamanussesu samsaranto amhakam bhagavato uppattito
puretarameva kosambiyam setthigehe nibbatti. 3- So arogabhavaya mahayamunaya
nhapiyamano dhatiya hatthato macchena gilito macche kevattahatthagate
baranasisetthibhariyaya vikkinitva gahite phaliyamanepi punnabalena arogoyeva hutva
taya puttoti gahetva posiyamano tam pavattim sutva janakehi matapituhi "ayam amhakam
putto, detha no puttan"ti anuyoge kate ranna "ubhayesampi sadharano hotu"ti
dvinnam kulanam dayadabhavena vinicchayam katva thapitatta bakkuloti laddhanamo
vayappatto hutva mahatim sampattim anubhavanto asitiko hutva satthu santike dhammam
sutva patiladdhasaddho pabbajitva sattahameva puthujjano ahosi, atthame arune saha
patisambhidahi arahattam papuni. Tena vuttam apadane 4- :-
"himavantassavidure sobhito nama pabbato
assamo sukato mayham sakasissehi mapito.
Mandapa ca 5- bahu tattha pupphita sindhuvaraka 6-
kapittha ca bahu tattha pupphita jivajivaka. 7-
@Footnote: 1 Ma. tinapupphikaroge, pa.su. 3/602 (sya), mano.pu. 1/226. navapotthake passitabbam
@2 Si. patiyadapetva 3 Ma. nibbatto 4 khu.apa. 32/386/461 bakkulattherapadana
@5 Si. padapa ca 6 pali. sinduvarita, Ma. sindhuvarita 7 pali. campaka nagaketaka
Niggundiyo bahu tattha badaramalakapi 1- ca
pharusaka alabu ca pundarika ca pupphita.
Alakka 2- beluva tattha kadali matulungaka
mahanama bahu tattha ajjuna ca piyanguka.
Kosamba salala nipa 3- nigrodha ca kapitthana 4-
ediso assamo mayham sasissoham tahim vasim.
Anomadassi bhagava sayambhu lokanayako
gavesam patisallanam mamassamamupagami.
5- Upetanca mahaviram anomadassim mahayasam 5-
khanena lokanathassa vatabadho samutthahi.
Vicaranto arannamhi addasam lokanayakam
upagantvana sambuddham cakkhumantam mahayasam.
Iriyapathanca 6- disvana upalakkhesaham tada
asamsayam hi buddhassa byadhi no upapajjatha. 7-
Khippam assamamaganchim mama sissana santike
bhesajjam kattukamoham sisse amantayim tada.
Patisunitvana me vakyam sissa sabbe sagarava
ekajjham sannipatimsu satthugarava mama.
Khippam pabbatamaruyha sabbosathamakasaham 8-
paniyayogam katvana buddhasetthassadasaham.
Paribhutte mahavire sabbannulokanayake
khippam vato vupasami sugatassa mahesino.
Passaddham daratham disva anomadassi mahayaso
@Footnote: 1 cha.Ma. badaramalakani 2 cha.Ma. alaka 3 cha.Ma. nimba 4 Si. kapitthaka
@5-5 cha.Ma. upetamhi mahavire, anomadassimahayase 6 cha.Ma. iriyancapi
@7 cha.Ma. udapajjatha 8 cha.Ma. sabbosadhamahasaham
Sakasane nisiditva ima gatha abhasatha.
Yo me adasi 1- bhesajjam byadhinca samayi mama
tamaham kittayissami sunatha mama bhasato.
Kappasatasahassani devaloke ramissati
vadite turiye tattha modissati sada ayam. 2-
Manussalokamagantva sukkamulena codito
sahassakkhattum rajapi 3- cakkavatti bhavissati.
Pancapannasakappamhi anomi 4- nama khattiyo
caturanto vijitavi jambudipassa 5- issaro.
Sattaratanasampanno cakkavatti mahabbalo
tavatimsepi khobhetva issaram karayissati.
Devabhuto manusso va appabadho bhavissati
paridaham 6- vivajjetva byadhim loke tarissati.
Aparimeyye ito kappe okkakakulasambhavo
gotamo nama gottena sattha loke bhavissati.
Tassa dhammesu dayado oraso dhammanimmito
sabbasave parinnaya nibbayissatinasavo.
Kilese jhapayitvana tanhasotam 7- tarissati
bakkulo nama namena hessati satthu savako.
Idam sabbam abhinnaya gotamo sakyapungavo
bhikkhusamghe nisiditva etadagge thapessati.
Anomadassi bhagava sayambhu lokanayako
@Footnote: 1 cha.Ma. padasi 2 Si. sadasayam 3 cha.Ma. raja ca 4 Si. aranemi, cha.Ma. anomo
@5 cha.Ma. jambumandassa 6 cha.Ma. pariggaham 7 Si.,Ma. kankhasotam
Vivekanuvilokento mamassamamupagami.
Upagatam mahaviram sabbannum lokanayakam
sabbosathena tappesim pasanno sehi panibhi.
Tassa me sukatam kammam sukhette bijasampada
khepetum neva sakkomi tada hi sukatam mama.
Labha mama suladdham me yoham 1- addakkhi nayakam
tena kammavasesena pattomhi acalam padam.
Sabbametam abhinnaya gotamo sakyapungavo
bhikkhusamghe nisiditva etadagge thapesi mam.
Aparimeyye ito kappe yam kammamakarim tada
duggatim nabhijanami bhesajjassa idam phalam.
Kilesa jhapita mayham .pe. katam buddhassa sasanan"ti.
Arahattam pana patva ekadivasam satthara attano savake patipatiya thanantare
thapentena appabadhanam aggatthane thapito so parinibbanasamaye samghamajjhe bhikkhunam
ovadamukhena annam byakaronto:-
[225] "yo pubbe karaniyani paccha so katumicchati
sukha so dhamsate thana paccha ca manutappati.
[226] Yanhi kayira tanhi vade yam na kayira na tam vade
akarontam bhasamanam parijananti pandita.
[227] Susukham vata nibbanam sammasambuddhadesitam
asokam virajam khemam yattha dukkham nirujjhati"ti
gathattayamabhasi. 2-
@Footnote: 1 Si. yamaham 2 i. ima tisso gatha abhasi
Tattha yo pubbe karaniyani, paccha so katumicchatiti yo puggalo pubbe
puretaram jararogadihi anabhibhutakaleyeva katabbani attano hitasukhavahani kammani
pamadavasena akatva paccha so katabbakalam atikkamitva katum icchati. Soti
ca nipatamattam. Tada pana jararogadihi abhibhutatta katum na sakkoti, asakkonto
ca sukha so dhamsate thana, paccha ca manutappatiti so puggalo sukha thana
saggato nibbanato ca tadupayassa anuppaditatta parihayanto "akatam me
kalyanan"tiadina 1- paccha ca anutappati vippatisaram apajjati. Makaro
padasandhikaro. Aham pana karaniyam katvaeva tumhe evam vadamiti dassento "yanhi
kayira"ti dutiyam gathamaha.
Tattha parijanantiti "ettako ayan"ti paricchijja jananti na bahum 2- mannantiti
attho. Sammapatipattivasena hi yathavadi tathakarieva sobhati, na tato annatha.
Karaniyapariyayena sadharanato vuttamattham idani sarupato dassetum "susukham vata"tiadina
tatiyam gathamaha. Tassattho:- samma samam sabbadhammanam buddhatta sammasambuddhena
bhagavata desitam sabbaso sokahetunam abhavato asokam vigataragadirajatta
virajam catuhi yogehi anupaddutatta khemam nibbanam sutthu sukham vata, kasma?
yattha yasmim nibbane sakalam vattadukkham nirujjhati accantameva vupasamatiti.
Bakkulattheragathavannana nitthita.
-------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 529-534.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=11834&modeTY=2
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=11834&modeTY=2
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=309
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6072
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6194
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6194
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]