![]() |
| บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ |
313. 7. Vāraṇattheragāthāvaṇṇanā
yodha koci manussesūti āyasmato vāraṇattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto
ito dvānavute kappe tissassa bhagavato uppattito puretarameva brāhmaṇakule 2-
nibbattitvā brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu pāragū hutvā isipabbajjaṃ pabbajitvā
catupaññāsasahassānaṃ antevāsikānaṃ mante vācento vasati. Tena ca samayena
tissassa bhagavato bodhisattabhūtassa tusitā kāyā cavitvā carimabhave mātukucchiṃ
okkamanena mahāpaṭhavikampo ahosi. Taṃ disvā mahājano bhīto saṃviggo naṃ isiṃ
upasaṅkamitvā paṭhavikampanakāraṇaṃ 3- pucchi. So "mahābodhisatto mātukucchiṃ okkami,
tenāyaṃ paṭhavikampo, tasmā mā bhāyathā"ti buddhuppādassa pubbanimittabhāvaṃ kathetvā
samassāsesi, buddhārammaṇañca pītiṃ paṭivedesi. So tena puññakammena devamanussesu
saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vāraṇoti
laddhanāmo vayappatto aññatarassa āraññakassa therassa santike dhammaṃ sutvā
laddhappasādo pabbajitvā samaṇadhammaṃ karoti. So ekadivasaṃ buddhupaṭṭhānaṃ gacchanto
antarāmagge ahinakule aññamaññaṃ kalahaṃ katvā kālaṅkate disvā "ime sattā
@Footnote: 1 Sī.,i. edhati pāpuṇāti 2 Sī.,i. sumedhabrāhmaṇakule 3 i. pathavikampakāraṇaṃ
---------------------------------------------------------------------------------------------
page545.
Aññamaññavirodhena jīvitakkhayaṃ pattā"ti saṃviggamānaso hutvā bhagavato santikaṃ gato,
tassa bhagavā cittācāraṃ ñatvā tadanurūpameva ovādaṃ dento:-
[237] "yodha koci manussesu parapāṇāni hiṃsati
asmā lokā paramhā ca ubhayā dhaṃsate naro.
[238] Yo ca mettena cittena sabbapāṇānukampati
bahuṃ hi so pasavati puññaṃ tādisako naro.
[239] Subhāsitassa sikkhetha samaṇūpāsanassa ca
ekāsanassa ca raho cittavūpasamassa cā"ti
tisso gāthā abhāsi.
Tattha yodha koci manussesūti idha manussesu yo koci khattiyo vā brāhmaṇo
vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā. Manussaggahaṇaṃ cettha
ukkaṭṭhasattanidassananti daṭṭhabbaṃ. Parapāṇāni hiṃsatīti parasatte māreti vibādhati
ca. Asmā lokāti idha lokato. Paramhāti paralokato. Ubhayā dhaṃsateti ubhayato 1-
dhaṃsati, ubhayalokapariyāpannahitasukhato parihāyatīti attho. Naroti satto.
Evaṃ parapīḷālakkhaṇaṃ pāpadhammaṃ dassetvā idāni parapīḷānivattilakkhaṇaṃ kusalaṃ
dhammaṃ dassento "yo ca mettenā"tiādinā dutiyaṃ gāthamāha. Tattha mettena
cittenāti mettāsampayuttena cittena appanāpattena itarītarena vā. Sabba-
pāṇānukampatīti sabbe pāṇe attano orasaputte viya mettāyati. Bahuṃ hi
so pasavati, puññaṃ tādisako naroti so tathārūpo mettāvihārī puggalo bahuṃ
mahantaṃ anappakaṃ kusalaṃ pasavati paṭilabhati adhigacchati.
Idāni taṃ 2- sasambhāre samathavipassanādhamme niyojento "subhāsitassā"tiādinā
@Footnote: 1 Sī.,i. tadubhayato ca 2 Ma. ayaṃ pāṭho na dissati
---------------------------------------------------------------------------------------------
page546.
Tatiyaṃ gāthamāha. Tattha subhāsitassa sikkhethāti appicchakathādibhedaṃ subhāsitaṃ pariyatti-
dhammaṃ savanadhāraṇaparipucchādivasena 1- sikkheyya. Samaṇūpāsanassa cāti samitapāpānaṃ samaṇānaṃ
kalyāṇamittānaṃ upāsakānaṃ kālena kālaṃ upasaṅkamitvā payirupāsanañceva paṭipattiyā
tesaṃ samīpacariyañca sikkheyya. Ekāsanassa ca raho cittavūpasamassa cāti ekassa
asahāyassa kāyavivekaṃ anubrūhantassa raho kammaṭṭhānānuyogavasena āsanaṃ nisajjaṃ
sikkheyya. Evaṃ kammaṭṭhānaṃ anuyuñjanto bhāvanaṃ ca matthakaṃ pāpento samucchedavasena
kilesānaṃ cittassa vūpasamañca sikkheyya. Yāhi adhisīlasikkhādīhi 2- kilesā
accantameva vūpasantā pahīnā honti, tā maggaphalasikkhā 3- sikkhantassa accantameva
cittaṃ vūpasantaṃ nāma hotīti. Gāthāpariyosāne vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi.
Tena vuttaṃ apadāne 4- :-
"ajjhogāhetvā himavaṃ 5- mante vācemahaṃ tadā
catupaññāsasahassāni sissā mayhaṃ upaṭṭhahuṃ.
Adhitā vedagū sabbe chaḷaṅge pāramiṃ gatā
sakavijjāhupatthaddhā 6- himavante vasanti te.
Cavitvā tusitā kāyā devaputto mahāyaso
uppajji mātukucchismiṃ sampajāno patissato.
Sambuddhe upapajjante dasasahassi kampatha
andhā cakkhuṃ alabhiṃsu uppajjantamhi nāyake.
Chappakāramakampittha 7- kevalā vasudhā ayaṃ
nigghosasaddaṃ sutvāna vimhayiṃsu 8- mahājanā.
Sabbe janā samāgamma āgacchuṃ mama santikaṃ
@Footnote: 1 Sī.,i. savaṇadhāraṇaparicayaparipucchādivasena 2 Sī. sikkheyyāti, adhisīlasikkhādīhi
@3 Sī.,i. honti nāma, maggaphalasikkhāya 4 khu.apa. 33/60/84 nimittabyākaraṇiyat-
@ therāpadāna (syā) 5 pāli. himavantaṃ 6 Sī. sakavijjāhupattabbā
@7 cha.Ma. sabbākāraṃ pakampittha 8 cha.Ma. ubbijjiṃsu, Ma. ottapiṃsu
---------------------------------------------------------------------------------------------
page547.
Vasudhāyaṃ pakampittha kiṃ vipāko bhavissati.
Avacāsiṃ 1- tadā tesaṃ mā bhāyittha 2- natthi vo bhayaṃ
visaṭṭhā hotha sabbepi uppādoyaṃ sukhatthiko. 3-
Aṭṭhahetūhi samphassā 4- vasudhāyaṃ pakampati 5-
tathā nimittā dissanti obhāso vipulo mahā.
Asaṃsayaṃ buddhaseṭṭho uppajjissati cakkhumā
saññāpetvāna janataṃ pañcasīle kathesahaṃ.
Sutvāna pañcasīlāni buddhuppādañca dullabhaṃ
ubbeṅgajātā 6- sumanā tuṭṭhahaṭṭhā ahesu 7- te.
Dvenavute ito kappe yaṃ nimittaṃ viyākariṃ
duggatiṃ nābhijānāmi byākaraṇassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Vāraṇattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
----------------
The Pali Atthakatha in Roman Book 32 page 544-547.
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=32&A=12179&pagebreak=1
อรรถกถาบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=32&A=12179&pagebreak=1
อ่านอรรถกถาแปลไทย :-
http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=26&i=313
เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :-
http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=26&A=6104
พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :-
http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=26&A=6224
The Pali Tipitaka in Roman Character :-
http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=26&A=6224
Contents of The Tipitaka Volume 26
http://84000.org/tipitaka/read/?index_26
![]() ![]() ![]() ![]() |
บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]