ขอนอบน้อมแด่
พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า
                      พระองค์นั้น
บทนำ พระวินัยปิฎก พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก ค้นพระไตรปิฎก ชาดก หนังสือธรรมะ
first pageprevious pagedispage pageNumbernext pagelast page chage to ROMAN letter  
Atthakatha Book 20 : PALI ROMAN Dha.A.3 puppha-balavagga

viya amatavassam vassanto viya ca dhammam desetum anupubbikatham arabhi.
Sammasambuddhe pana dhammam desente, purato thitapi pacchato thitapi
cakkavalasatam cakkavalasahassam atikkamitva thitapi akanitthabhavane
thitapi "sattha manneva oloketi, mayhameva dhammam desetiti
vadanti. Sattha hi tam tam olokento viya tena tena saddhim
sallapanto viya ca hoti. Candupama kira buddha, yatha cando
gaganamajjhe thito "mayham upari cando, mayham upari candoti
sabbasattanam khayati; evameva yattha katthaci thitanam abhimukhe thita
viya khayanti. Idam kira tesam alankatasisam chinditva suanjanaakkhini
uppatetva hadayamamsam ubbattetva parassa dasatthaya jalisadise
putte kanhajinasadisa dhitaro maddisadisa pajapatiyo pariccajitva
dinnadanassa phalam. Migarasetthipi, tathagate dhammadesanam vinivattente
vinivattente, bahisaniyam nisinnova sahassanayappatimandite sotapattiphale
patitthaya acalasaddhaya samannagato tisu ratanesu nikkankho
hutva sanikannam ukkhipitva agantva sunisaya thanam  mukhena
gahetva "tvam me ajjato patthaya matati tam matitthane thapesi.
Tato patthaya migaramata nama jata. Pacchabhage puttam labhitva
"migarotissa namam akasi. Mahasetthi sunisaya thanam vissajjetva
gantva bhagavato padesu patitva pade panihi ca parisambahanto
mukhena ca paricumbanto "migaro aham bhanteti tikkhattum namam
savetva "aham bhante ettakam kalam `ettha dinnam mahapphalanti na
janami, idani me sunisam nissaya natam, sabba apayadukkha
Muttomhi, sunisa me imam geham agacchanti mama atthaya hitaya
sukhaya agatati vatva imam gathamaha
         "soham ajja pajanami        yattha dinnam mahapphalam,
          atthaya vata me bhadda      sunisa gharamagatati.
       Visakha punadivasatthayapi sattharam nimantesi. Punadivasepi sassu
sotapattiphalam patta. Tato patthaya tam geham sasanassa vivatadvaram
ahosi. Tato setthi cintesi "bahupakara me sunisa, pannakaramassa
karissami, etissa hi bhariyam pasadhanam, niccakalam pasadhitum na
sakka, sallahukamassa diva ca ratto ca sabbiriyapathesu pasadhanayoggam
pasadhanam karessamiti satasahassagghanikam ghanamatthakam nama pasadhanam
karetva, tasmim nitthite, buddhappamukham bhikkhusangham nimantetva sakkaccam
bhojetva visakham solasahi gandhodakaghatehi nahapetva satthu sammukhe
thapetva sattharam vandapesi. Sattha anumodanam katva viharameva gato.
       Visakhapi tato patthaya danadini punnani karonti satthu
santika attha vare labhitva gaganatale candalekha viya pannayamana
puttadhitahi vuddhim papuni. Tassa kira dasa putta dasa dhitaro ahesum,
tesu ekekassa dasa dasa putta ca dhitaro ca ahesum, tesupi ekekassa
dasa dasa putta ca dhitaro cati: evamassa puttanattapanattasantanavasena
pavattani visadhikani cattari satani attha ca panasahassani
ahesum. 1- Sayam visavassasatam atthasi, sise ekampi palitam nama
@Footnote: 1. Ma. Yu. visakha visatiputta         natta ca caturo sata
@         panatta atthasahassa        jambudipesu pakatati.
Nahosi, niccam solasavassuddesika viya ahosi. Tam puttanattaparivaram
viharam gacchantim disva "katama ettha visakhati patipucchitaro [1]-
honti. Ye nam gacchantim passanti "idani thokam gacchatu, gacchamanava
no ayya sobhatiti cintenti. Ye nam thitam nisinnam nipannam passanti
"idani thokam nipajjatu, nipannava no ayya sobhatiti cintenti.
Iti sa "catusu iriyapathesu asukairiyapathe nama na sobhatiti na
vattabba ahosi. Pancannam kho pana hatthinam thamam dhareti. Raja
"visakha kira pancannam hatthinam thamam dharetiti sutva tassa viharam
gantva dhammam sutva agamanavelaya thamam vimamsitukamo hatthim
vissajjapesi. So sondam ukkhipitva visakhabhimukho agamasi. Tassa
parivaritthiyo pancasata ekacca palayimsu, ekacca nam apariccajitva,
"kimidanti vutte, "raja kira te ayye thamam vimamsitukamo hatthim
vissajjapesiti vadimsu. Visakha "imam disva kim palayitena, kathannu kho
tam ganhissamiti cintetva "sace tam dalham ganhissami, vinasseyyati
dvihi angulihi sondaya gahetva patippanamesi. Hatthi attanam
santhatum nasakkhi, rajangane ukkutiko hutva pati. Mahajano
sadhukaram adasi. Sa saparivara sotthina geham agamasi.
     Tena kho pana samayena savatthiyam visakha migaramata bahuputta
hoti bahunatta arogaputta aroganatta abhimangalasammata.
Tavatakesu puttanattasahassesu ekopi antara maranappatto nama
@Footnote: 1. Si. Yu. etthantare "nati atthi.
Nahosi. Savatthivasino mangalesu chanesu visakham pathamam nimantetva
bhojenti. Athekasmim ussavadivase mahajane manditappasadhite dhammassavanaya
viharam gacchante, visakhapi nimantitatthane bhunjitva
mahalatapasadhanam pasadhetva mahajanena saddhim viharam gantva
abharanani muncitva dasiya adasi, yam sandhaya vuttam 1- "tena
kho pana samayena savatthiyam ussavo hoti, manussa alankatapatiyatta
aramam gacchanti. Visakhapi migaramata alankatapatiyatta viharam
gacchati. Athakho visakha migaramata abharanani muncitva
uttarasange bhandikam bandhitva dasiya adasi "handa je imam bhandikam
ganhahiti. Sa kira viharam gacchanti "evarupam mahaggham pasadhanam sise
patimukkam yavapadappitthim alankaram alankaritva viharam pavisitum
ayuttanti tam muncitva bhandikam katva attano punneneva nibbattaya
pancahatthitthamadharaya dasiya hatthe adasi. Sa eva tam ganhitum
sakkoti, tena tam aha "amma imam pasadhanam ganha, satthu
santika nivattanakale pasadhessami nanti. Tam pana datva ghanamatthakam
pasadhanam pasadhetva sattharam upasankamitva dhammam assosi.
Dhammassavanavasane bhagavantam vanditva utthayasana pakkami. Sapissa
dasi tam pasadhanam pammuttha. Dhammam sutva pana pakkantaya parisaya,
sace kinci pammuttham hoti, tam anandatthero patisameti. Iti so
tam divasam mahalatapasadhanam disva satthu arocesi "bhante visakha
@Footnote: 1. mahavibhanga.  2/489.
Pasadhanam pammussitva gatati. "ekamante thapehi anandati. Thero
tam ukkhipitva sopanapasse laggetva thapesi. Visakhapi suppiyaya
saddhim "agantukagamikagilanadinam kattabbayuttakam janissamiti antovihare
vicari. Ta pana upasikayo antovihare disva sappimadhuteladihi
atthika pakatiyava dahara ca samanera ca thalakadini
gahetva upasankamanti. Tasmimpi divase tatheva karimsu. Athekam gilanam
disva suppiya "kenattho ayyassati pucchitva, "paticchadaniyenati
vutte, "hotu ayya, pesessamiti dutiyadivase kappiyamamsam alabhanti
attano urumamsena kattabbakiccam katva puna satthari pasadena
pakatikasarirava ahosi. Visakhapi gilane dahare ca samanere ca
oloketva annena dvarena nikkhamitva viharupacare thita
"amma pasadhanam ahara, pasadhessamiti aha. Tasmim khane sa dasi
pammussitva nikkhantabhavam natva "ayye pammutthamhiti aha.
"tenahi gantva ganhitva ehi; sace pana mayham ayyena
anandattherena ukkhipitva annasmim thane thapitam hoti, ma ahareyyasi,
ayyasseva tam maya pariccattanti. Janati kira sa "manussanam
pammutthabhandakam thero patisametiti; tasma evamaha. Theropi tam
dasim disvava "kimattham agatasiti pucchitva, "ayyaya me pasadhanam
pammussitva agatamhiti vutte, "etasmim me sopanapasse thapitam,
ganhahiti aha. Sa "ayya tumhakam hatthena amatthabhandakam
mayham ayyaya anaharaniyam katanti vatva tucchahatthava gantva
"kim ammati visakhaya puttha tamattham arocesi. "amma naham mama
ayyena amatthabhandakam pilandhissami, pariccattam maya, ayyanam pana
patijaggitum dukkham, tam vissajjetva kappiyabhandam upanessami, gaccha tam
aharahiti. Sa gantva ahari. Visakha tam apilandhitva kammare
pakkosapetva agghapesi. Tehi "nava kotiyo agghati, karapaniyam
pana satasahassanti vutte, pasadhanam yane thapetva "tenahi tam
vikkinathati aha. Tattakam dhanam datva ganhitum na koci sakkhissati, tam
hi pasadhanam pasadhetum anucchavika itthiyo dullabha. Pathavimandalasmim
hi tissova itthiyo mahalatapasadhanam labhimsu "visakha mahaupasika,
bandhulamallasenapatissa bhariya mallika, baranasisetthino dhitati;
tasma visakha sayameva tassa mulam datva satasahassadhika navakotiyo
sakate aropetva viharam netva sattharam vanditva "bhante mayham
ayyena anandattherena mama pasadhanam hatthena amattham,
tenamatthakalato patthaya na sakka maya pilandhitum, tam pana `vissajjetva
kappiyam upanessamiti vikkinapenti annam ganhitum samattham adisva
ahamevassa mulam gahapetva agata, catusu paccayesu katarappaccaye
upanemi bhanteti. "pacinadvare sanghassa vasanatthanam katum te
yuttam visakheti. "yuttam bhanteti visakha tutthamanasa navakotihi
bhumimeva ganhi, aparahi navakotihi viharam katum arabhi.
       Athekadivasam sattha paccusasamaye lokam volokento devaloka
cavitva bhaddiyanagare setthikule nibbattassa bhaddiyassa nama
Setthiputtassa upanissayasampattim disva anathapindikassa gehe bhattakiccam
katva uttaradvarabhimukho ahosi. Pakatiyapi sattha visakhaya gehe
bhikkham ganhitva dakkhinadvarena nikkhamitva jetavane vasati,
anathapindikassa gehe bhikkham ganhitva pacinadvarena nikkhamitva
pubbarame vasati. Uttaradvaram sandhaya gacchantamyeva bhagavantam disva
"carikam pakkamissatiti jananti. Visakhapi tamdivasam "sattha
uttaradvarabhimukho gatoti sutvava vegena gantva vanditva aha
"carikam gantukamattha bhanteti. "ama visakheti.  "bhante ettakam
dhanam pariccajitva tumhakam viharam karemi, nivattatha bhanteti.
"anivattagamanam idam visakheti. Sa "addha hetusampannam kanci passati
bhagavati cintetva "tenahi bhante mayham katakatavijananakam ekam
bhikkhum nivattapetva gacchathati aha. "yam rocesi, tassa pattam ganha
visakheti. Sa kincapi anandattheram piyayati, "mahamoggallanatthero
iddhima, etam me nissaya kammam lahum nippajjissatiti pana
cintetva therassa pattam ganhi. Thero sattharam olokesi. Sattha
"tava parivare pancasate bhikkhu gahetva nivatta moggallanati.
So tatha akasi. Tassanubhavena pannasasatthiyojananipi rukkhatthaya
ca pasanatthaya ca gata manussa mahante mahante rukkhe ca
pasane ca gahetva tamdivasameva agacchanti, neva sakate
rukkhapasane aropenta kilamanti, na akkho bhanjati, na cirasseva
dvebhumikam pasadam karimsu. "hetthabhumiyam panca gabbhasatani uparibhumiyam
Panca gabbhasataniti gabbhasahassapatimandito pasado ahosi.
Sattha navahi masehi carikam caritva puna savatthim agamasi. Visakhayapi
pasade kammam navahi eva masehi nitthitam. Pasadakutam
ghanakotimarattasuvanneneva satthiudakaghatagganhanakam karesi. "sattha
jetavanamahaviharam gacchatiti sutva paccuggamanam katva sattharam attano viharam
netva patinnam ganhi "bhante imam catummasam bhikkhusangham gahetva
idheva vasatha, pasadamaham karissamiti. Sattha adhivasesi. Sa tato
patthaya buddhappamukhassa bhikkhusanghassa vihareyeva danam deti. Athassa
eka sahayika sahassagghanikam ekam vattham adaya agantva
"sahayike aham imam vattham tava pasade bhummattharanasankhepena
attharitukama, attharanatthanam me acikkhathati aha. "sahayike
sace tyaham `okaso natthiti vakkhami, tvam `me okasam adatukamati
mannissasi, sayameva pasadassa dve bhumiyo gabbhasahassanca
oloketva attharanatthanam janahiti. Sa sahassagghanikam vattham
gahetva tattha tattha vicaranti tato appataramulam vattham adisva
"naham imasmim pasade punnabhagam labhamiti domanassappatta
ekasmim thane rodanti atthasi. Atha nam anandatthero disva
"kasma rodasiti pucchi. Sa tamattham arocesi. Thero "ma cintayi,
aham te attharanatthanam acikkhissamiti vatva `sopane padapunchanakam
katva attharahi, bhikkhu pade dhovitva pathamam tattha padam
punchitva anto pavisissanti, evante mahapphalam bhavissatiti aha.
Visakhaya kiretam asallakkhitatthanam. Visakha cattaro mase antovihare
buddhappamukhassa bhikkhusanghassa danam adasi. Osanadivase
bhikkhusanghassa civarasatake adasi. Sanghanavakena  laddhacivarasataka sahassam
agghimsu. Sabbesam pattani 1- puretva bhesajjam adasi. Danapariccage
nava kotiyo agamamsu. Iti "viharassa bhumiggahane nava kotiyo,
viharakarapane nava, viharamahe navati sabbapi sattavisati kotiyo
buddhasasane pariccaji. Itthibhave thatva micchaditthikassa gehe
vasamanaya evarupo pariccago nama annissa natthi.
       Sa viharamahassa nitthitadivase vaddhamanakacchayaya
puttanattaparivuta "yam yam maya pubbe patthitam, sabbameva matthakam pattanti
pasadam anupariyayanti pancahi gathahi madhurasaddena imam udanam
udanesi
         "kadaham navappasadam 2-      sudhamattikalepanam
          viharadanam dassami,        sankappo mayha purito.
         `kadaham Mancapithanca,         bhisibimbohanani ca
          senasanabhandam dassami,      sankappo mayha purito.
         `kadaham Salakabhattam,         sucimamsupasecanam
          bhojanadanam dassami,        sankappo mayha purito.
         `kadaham Kasikavattham          khomakappasikani ca
          civaradanam dassami,         sankappo mayha purito.
@Footnote: 1. patte (?) 2. Si. Ma. Yu. pasadam rammam.
         `kadaham Sappinavanitam          madhutelanca phanitam
          bhesajjadanam dassami,       sankappo mayha puritoti.
       Bhikkhu tassa saddam sutva satthu arocayimsu "bhante amhehi
ettake addhane visakhaya gayanam nama na ditthapubbam, sa ajja
puttanattaparivuta gayamana pasadam anupariyayati, kinnu khvassa pittam
kupitam, udahu ummattika jatati. Sattha "na bhikkhave mayham dhita
gayati, attano panassa ajjhasayo paripunno, sa `patthitappatthana
me matthakam pattati tutthamanasa udanam udanenti vicaratiti
vatva, "kada pana bhante taya patthana patthitati vutte, "sunissatha
bhikkhaveti, "sunissama bhanteti vutte, atitam ahari:
       bhikkhave ito kappasatasahassamatthake padumuttaro nama buddho
loke nibbatti, tassa vassasatasahassam ayu ahosi, khinasavanam
satasahassam parivaro, nagaram hamsavati nama, pita sunando nama raja,
mata sujata nama devi. Tassa satthu aggupatthayika upasika
attha vare yacitva matitthane thatva sattharam catuhi paccayehi
patijagganti sayam patam upatthanam gacchati. Tassa eka sahayika
taya saddhim nibaddham viharam gacchati. Sa tassa satthara saddhim
vissasena kathananca vallabhabhavanca disva "kinnu kho katva evam
buddhanam vallabha hotiti cintetva sattharam pucchi "bhante esa itthi
tumhakam kim hotiti. "upatthayikanam aggati. "bhante kim katva
upatthayikanam agga hotiti. "kappasatasahassam patthanam patthetvati.
"idani patthetva laddhum sakka bhanteti. "ama sakkati. "tenahi
bhante bhikkhusatasahassena saddhim sattaham mayham bhikkham ganhathati
aha. Sattha adhivasesi. Sa sattaham danam datva osanadivase
civarasatake datva sattharam vanditva padamule nipajjitva "bhante
naham imassa danassa phalena devissariyadinam annataram patthemi,
tumhadisassa buddhassa santike attha vare labhitva matitthane
thatva catuhi paccayehi patijaggitum samatthanam agga bhaveyyanti
patthanam patthesi. Sattha "samijjhissati nu kho imissa patthanati
anagatam avajjento kappasatasahassam oloketva "kappasatasahassa-
pariyosane gotamo nama buddho uppajjissati, tada tvam visakha
nama upasika hutva tassa santike attha vare labhitva matitthane
thatva catuhi paccayehi patijaggantinam upatthayikanam agga bhavissasiti
aha. Tassa sa sampatti sveva laddhabba viya ahosi. Sa
yavatayukam punnam katva tato cuta devaloke nibbattitva
devamanussesu samsaranti kassapasammasambuddhakale kikissa kasiranno
sattannam dhitanam kanittha sanghadasi nama hutva parakulam agantva
tahi bhaginihi saddhim digharattam danadini punnani katva kassapa-
sammasambuddhapadamulepi "anagate tumhadisassa buddhassa santike
attha vare labhitva matitthane thatva catuppaccayadayikanam agga
bhaveyyanti patthanam akasi; tato patthaya pana devamanussesu samsaranti
imasmim attabhave mendakasetthiputtassa dhananjayasetthino dhita
Hutva nibbatti, mayham sasane bahuni punnani akasi.
       "iti kho bhikkhave na mayham dhita gayati, patthitappatthanaya pana
nipphattim disva udanam udanetiti vatva sattha dhammam desento
"bhikkhave yatha nama cheko malakaro nanapupphanam mahantam rasim
katva nanappakare malagune karoti; evameva visakhaya
nanappakarani kusalani katum cittam namatiti vatva imam gathamaha
        "yathapi puppharasimha      kayira malagune bahu:
         evam jatena maccena     kattabbam kusalam bahunti.
       Tattha "puppharasimhati: nanappakaranam pupphanam rasimha.
Kayirati: kareyya. Malagune bahuti: ekato vantikamaladibheda
nanappakara malavikatiyo. Maccenati: maritabbasabhavataya `maccoti
laddhanamena sattena civaradanadibhedam bahum kusalam kattabbam. Tattha
puppharasiggahanam bahupupphadassanattham. Sace hi appani pupphani honti,
malakaro ca cheko neva bahu malagune katum sakkoti; accheko pana
appesupi bahusupi pupphesu vijjamanesu na sakkotiyeva; bahusu pana
pupphesu sati, cheko malakaro dakkho kusalo bahu malagune
karoti; evameva sace ekaccassa saddha manda hoti,  bhoga ca bahu
samvijjanti, neva sakkoti bahuni kusalani katum, mandaya ca pana
saddhaya mandesu ca bhogesu, na sakkoti; ularaya ca pana saddhaya
mandesu ca bhogesu, na sakkotiyeva; ularaya ca pana saddhaya
ularesu ca bhogesu sati, sakkoti; tatharupava visakha upasika, tam
Sandhayetam vuttam
          "yathapi puppharasimha         kayira malagune  bahu;
           evam jatena maccena        kattabbam kusalam bahunti.
       Desanavasane bahu sotapannadayo ahesum. Mahajanasla
satthika desana jatati.
                       Visakhavatthu.
                      ----------
               9. Anandattherapanhavatthu. (41)
       "na pupphagandho pativatametiti imam dhammadesanam sattha
savatthiyam viharanto anandattherassa panham vissajjento kathesi.
       Thero kira sayanhasamaye patisallino cintesi "bhagavata
`mulagandho saragandho pupphagandhoti tayo uttamagandha vutta, tesam
anuvatameva gandho gacchati no pativatam; atthi nu kho tam gandhajatam yassa
pativatampi gandho gacchatiti. Athassa etadahosi "kim mayham attana
vinicchitena, sattharamyeva pucchissamiti. So sattharam upasankamitva
pucchi. Tena vuttam 1- "athakho ayasma anando sayanhasamayam
patisallana vutthito, 2- yena bhagava, tenupasankami; upasankamitva 3-
@Footnote: 1. an. tika. 20/290. 2. sayanhasamayam patisallana vutthitoti ime paliyam na
@dissanti.    3. etthantare ca "bhagavantam abhivadetva ekamantam nisidi.
@ekamantam nisinno kho ayasma anandoti dissati.
Bhagavantam etadavoca "tinimani bhante gandhajatani, yesam anuvatameva
gandho gacchati no pativatam. Katamani tini? mulagandho, saragandho,
pupphagandhoti. 1- Imani kho bhante tini gandhajatani, yesam anuvatameva
gandho gacchati no pativatam. Atthi nu kho bhante kinci gandhajatam,
yassa anuvatampi gandho gacchati, pativatampi gandho gacchati, anuvatap
pativatampi gandho gacchatiti. Athassa bhagava panham vissajjento
"atthananda gandhajatam, yassa anuvatampi gandho gacchati, pativatampi
gandho gacchati, anuvatappativatampi gandho gacchatiti. "katamam pana
tam bhante gandhajatam, yassa anuvatampi gandho gacchati, pativatampi
gandho gacchati, anuvatappativatampi gandho gacchatiti. "idhananda yasmim
game va nigame va itthi va puriso va buddham saranam gato hoti, dhammam
saranam gato hoti, sangham saranam gato hoti; panatipata pativirato
hoti, adinnadana pativirato hoti, kamesu micchacara pativirato
hoti, musavada pativirato hoti, suramerayamajjapamadatthana
pativirato hoti; silava hoti kalyanadhammo; vigatamalamaccherena
cetasa agaram ajjhavasati muttacago payatapani vossaggarato
yacayogo danasamvibhagarato, tassa disasu samanabrahmana vannam
bhasanti `asukasmim nama game va nigame va itthi va puriso va
buddham saranam gato hoti, .pe. Danasamvibhagaratoti. Devatapissa
vannam bhasanti `asukasmim nama game va nigame va itthi va puriso
@Footnote: 1. itisaddo  natthi. na. va.
Va buddham saranam gato hoti, .pe. Danasamvibhagaratoti. Idam kho tam
ananda gandhajatam, yassa anuvatampi gandho  gacchati, pativatampi gandho
gacchati, anuvatappativatampi gandho gacchatiti vatva ima gatha
abhasi 1-
               "na pupphagandho  pativatameti,
                na candanam tagaramallika va;
                satanca gandho pativatameti.
                Sabba disa sappuriso pavayati.
         Candanam tagaram vapi        uppalam atha vassiki
         etesam gandhajatanam      silagandho anuttaroti. 2-
       Tattha "na pupphagandhoti: tavatimsabhavane paricchattakarukkho
ayamato ca vittharato ca yojanasatiko, tassa pupphanam abha
pannasayojanani gacchati, gandho yojanasatam, sopi anuvatameva gacchati,
pativatam pana addhangulampi gantum na sakkoti, evarupopi na pupphagandho
pativatameti. Candananti: candanagandho. Tagaramallika vati: imesampi
gandho eva adhippeto. Saragandhanam aggassa hi lohitacandanassapi
tagaramallikayapi anuvatameva yati no pativatam. Satanca gandhoti:
sappurisanam pana buddhappaccekabuddhasavakanam silagandho pativatameti.
Kimkarana? sabba disa sappuriso pavayatiti: yasma sappuriso
@Footnote: 1. vatva ima gatha abhasiti na dissanti. na. va. 2. candanam .pe. anuttaroti
@na dissati. na. va.
Silagandhena sabba disa ajjhottharitva gacchati; tasma "tassa
gandho pativatametiti vattabbo; tena vuttam "pativatametiti. Vassikiti:
jatisumana. Etesanti: imesam candanadinam gandhajatanam gandhato
silavantanam sappurisanam silagandhova anuttaro asadiso appatibhagoti.
       Desanavasane bahu sotapattiphaladini patta. Desana
mahajanassa satthika jatati.
                   Anandattherapanhavatthu.
                     ------------
         10. Mahakassapattherapindapatadanavatthu. 1-  (42)
       "appamatto ayam gandhoti imam dhammadesanam sattha veluvane
viharanto mahakassapattherassa pindapatadanam arabbha kathesi.
       Ekasmim hi divase thero sattahaccayena nirodha vutthaya
"rajagahe sapadanam pindaya carissamiti nikkhami. Tasmim samaye
sakkassa devaranno paricarika kakutapadiniyo pancasata accharayo
"therassa pindapatam dassamati ussahajata panca pindapatasatani
sajjetva adaya antaramagge thatva "bhante imam pindapatam
ganhatha, sangaham no karothati vadimsu. "gacchatha tumhe aham
duggatanam sangaham karissamiti. "bhante ma no nasetha, sangaham no
@Footnote: 1. mahakassapattherapindapatadinnavatthuti sabbattha dissati.
Karothati. Thero natva puna patikkhipitva apagantum anicchamana
yacantiyo "attano pamanam na janatha, apagacchathati accharam pahari.
Ta therassa accharasaddam sutva santhambhitva thatum asakkontiyo
palayitva devalokameva gantva sakkena "kaham gatatthati puttha
"samapattivutthitassa mahakassapattherassa pindapatam dassamati
gatamha devati. "dinno pana voti. "ganhitum na icchatiti. "kim
kathesiti. "duggatanam sangaham karissamiti aha devati. "tumhe
kenakarena gatati. "iminava devati. Sakko "tumhadisiyo
therassa pindapatam kim dassantiti sayam datukamo hutva jarajinno
mahallako khandadanto palitakeso obhaggasariro mahallakatantavayo
hutva sujampi devadhitaram tatharupameva mahallikam katva ekam pesakaravithim
mapetva tantam pasarento acchi.
       Theropi "duggatanam sangaham karissamiti nagarabhimukho gacchanto
bahinagare eva tam vithim disva olokento dve jane addasa. Tasmim
khane sakko tantam pasareti, sujata tasaram vatteti. Thero cintesi
"ime mahallakakalepi kammam karonti, imasmim nagare imehi duggatataro
natthi manne, imehi dinnam ulunkamattampi gahetva imesam sangaham
karissamiti. So tesam gehabhimukhova ahosi. Sakko tam agacchantam
disva sujam aha "bhadde mayham ayyo ito agacchati, tam apassanti
viya hutva nisida, khanena nam vancetva pindapatam dassamati.
Thero agantva gehadvare atthasi. Tepi apassanta viya attano
Kammameva karonta thokam agamimsu. Atha sakko "gehadvare eko
thero viya thito, upadharehi tavati aha. "gantva upadharetha samiti.
So geha nikkhamitva, theram pancappatitthitena vanditva, ubhohi
hatthehi jannukani olambitva nitthunanto utthaya, "kataratthero nu
kho ayyoti thokam osakkitva, "akkhini me dhumayantiti. Vatva,
nalate hattham thapetva uddham oloketva, "aho dukkham, ayyo
no mahakassapatthero cirassam me kutidvaram agato, atthi nu kho
kinci geheti aha. Sujata thokam akula viya hutva "atthi samiti
pativacanam adasi. Sakko "bhante `lukham va panitam vati acintetva
sangaham no karothati pattam ganhi. Thero "etehi dinnam sakam va
hotu kundakamutthi va, sangaham nesam karissamiti pattam adasi. So
antogeham pavisitva ghatiodanam nama ghatito uddharitva pattam puretva
therassa hatthe thapesi. So ahosi pindapato anekasupabyanjano
sakalarajagahanagaram gandhena ajjhotthari. Tada thero cintesi "ayam
puriso appesakkho, pindapato mahesakkho sakkassa bhojanasadiso,
ko nu kho esoti. Atha nam "sakkoti natva aha "bhariyam te kammam katam
duggatanam sampattim vilumpantena, ajja mayham danam datva kocideva
duggato senapatitthanam va setthitthanam va labheyyati. "maya
duggatataro natthi bhanteti. "kimkarana tvam duggato devaloke rajjasirim
anubhavantoti. "bhante evannametam; maya pana, anuppanne buddhe,
kalyanakammam katam, buddhuppade vattamane, kalyanakammam katva
`cularathadevaputto Maharathadevaputto anekavannadevaputtoti ime tayo
samanadevaputta mama asannatthane nibbatta maya tejavantatara;
ahanhi, tesu devaputtesu `nakkhattam kilissamati pariccarikayo
gahetva antaravithim otinnesu, palayitva geham pavisami; tesam hi
sarirato tejo mama sariram ottharati, mama sarirato tejo tesam sariram na
ottharati, ko maya duggatataro bhanteti. "evam santepi, ito patthaya
mayham ma evam vancetva danam adasiti. "vancetva tumhakam dane
dinne, mayham kusalam atthi natthiti. "atthi avusoti. "evam sante,
kusalakammakaranam nama mayham bharo bhanteti. So evam vatva theram
vanditva sujam adaya theram padakkhinam katva vehasam abbhuggantva
         "aho danam paramadanam         kassape supatitthitanti
udanam udanesi.
       Tena vuttam 1- "ekam samayam bhagava rajagahe viharati veluvane
kalandakanivape. Tena kho pana samayena ayasma mahakassapo
pipphaliguhayam viharati, sattaham ekapallankena nisinno hoti 2- annataram
samadhim samapajjitva. Athakho ayasma mahakassapo tassa sattahassa
accayena tamha samadhimha vutthasi. Athakho ayasmato
mahakassapassa tamha samadhimha vutthitassa etadahosi `yannunaham
rajagaham pindaya paviseyyanti. Tena kho pana samayena pancamattani
devatasatani ussukkam apannani honti ayasmato mahakassapassa
@Footnote: 1. khu. u. 25/114.  2. paliyam hotisaddo natthi.
Pindapatappatilabhaya. Athakho ayasma mahakassapo tani pancamattani
devatasatani patikkhipitva pubbanhasamayam nivasetva
pattacivaramadaya rajagaham pindaya pavisi. Tena kho pana samayena
sakko devanamindo ayasmato mahakassapassa pindapatam
datukamo hoti pesakarakavannam abhinimminitva tantam vayamano, 1-
sujata asurakanna tasaram vatteti. 2- Athakho ayasma mahakassapo, 3-
yena sakkassa devanamindassa nivesanam, tenupasankami; addasa kho
sakko devanamindo ayasmantam mahakassapam duratova agacchantam;
disva 4- ghara nikkhamitva paccuggantva hatthato pattam gahetva
gharam pavisitva ghatiodanam 5- uddharitva pattam puretva ayasmato
mahakassapassa adasi. So ahosi pindapato anekasupo
anekabyanjano. Athakho ayasmato mahakassapassa etadahosi "ko nu kho
ayam satto, yassayam evarupo iddhanubhavoti. Athakho ayasmato
mahakassapassa etadahosi "sakko kho 6- ayam devanamindoti. Viditva 7-
sakkam devanamindam etadavoca "katam kho te idam kosiya, ma punapi
evarupamakasiti. "amhakampi bhante kassapa punnenattho, 8- amhakampi
punnena karaniyanti. Athakho sakko devanamindo ayasmantam mahakassapam
abhivadetva padakkhinam katva vehasam abbhuggantva akase
antalikkhe tikkhattum udanam udanesi
@Footnote: 1. vinatiti dissati. 2. puretiti. 3. etthantare ca "rajagahe sapadanam pindaya
@caramanoti.   4. disvanati.   5. ghatiya odananti dissati.   6. sakko nu khoti.
@7. iti viditvati. 8. punnena atthoti. na. va.
         "aho danam paramadanam       kassape supatitthitam,
          aho danam paramadanam       kassape supatitthitam,
          aho danam paramadanam       kassape supatitthitanti. 1-
       Bhagava vihare thito eva tassa saddam sutva bhikkhu amantetva
"passatha bhikkhave sakkam devanamindam udanam udanetva akasena
gacchantanti aha. "kim pana tena katam bhanteti. "vancetva tena
mayham puttassa kassapassa pindapato dinno, tam datva tutthamanaso
udanam udanento gacchatiti. "therassa pindapatam datum vattatiti
kathantena bhante natanti. "bhikkhave mama puttasadisannama pindapatikam
devapi manussapi pihayantiti vatva sayampi udanam udanesi.
       Sutte pana ettakameva agatam "assosi kho bhagava dibbaya
sotadhatuya visuddhaya atikkantamanusikaya sakkassa devanamindassa
vehasam abbhuggantva akase antalikkhe tikkhattum udanam
udanentassa
         "aho danam paramadanam       kassape supatitthitam,
          aho danam paramadanam       kassape supatitthitanti.
Athakho bhagava etamattham viditva tayam velayam imam udanam udanesi
               "pindapatikassa bhikkhuno
                attabharassa anannaposino
                deva pihayanti tadino
                upasantassa sada satimatoti.
@Footnote: 1. ime visamasamapada na dissanti. na. va.
Imanca udanam udanetva "bhikkhave sakko devanamindo
mama puttassa silagandhena agantva pindapatam adasiti vatva
imam gathamaha
         "appamatto ayam gandho       yvayam tagaracandani,
          yo ca silavatam gandho        vati devesu uttamoti.
       Tattha "appamattoti: parittappamano. Yo ca silavatanti:
yo pana silavantanam silagandho, so tagare viya lohitacandane viya ca
parittako na hoti ativiya ularo vippharito, teneva karanena
vati devesu uttamo varo settho hutva devesu ca manussesu ca
sabbatthakameva vati ottharanto gacchatiti.
       Desanavasane bahu sotapattiphaladini patta. Desana
mahajanassa satthika jatati.
               Mahakassapattherapindapatadanavatthu.
                     ------------
             11. Godhikattheraparinibbanavatthu. (43)
       "tesam sampannasilananti imam dhammadesanam sattha rajagaham
upanissaya veluvane viharanto godhikattherassa parinibbanam arabbha
kathesi.
       So hi ayasma isigilipasse kalasilayam viharanto appamatto
Atapi pahitatto samayikam cetovimuttim phusitva ekassa anusayikassa
rogassa vasena tato parihayi. So dutiyampi tatiyampi chakkhattum
jhanam nibbattetva parihino sattame vare uppadetva cintesi
"aham chakkhattum jhana parihino, parihinajjhanassa kho pana aniyata
gati, idaneva sattham aharissamiti kesoropanasattham gahetva galanalim
chinditum mancake nipajji. Maro tassa cittam natva "ayam bhikkhu
sattham aharitukamo, sattham aharanta kho pana jivite nirapekkha
honti, te vipassanam patthapetva arahattampi papunanti, sacaham etam
varessami, na me vacanam karissati, sattharam varapessamiti
annatakavesena sattharam upasankamitva evamaha
         "mahavira mahapunna          iddhiya yasasa jala
          sabbaverabhayatita           pade vandami cakkhuma.
          Savako te mahavira        maranam maranabhibhu
          akankhati cetayati,         tam nisedha jutindhara.
          Katham hi bhagava tuyham         savako sasane rato
          appattamanaso sekho       kalam kayira janesutati. 1-
       Tasmim khane therena sattham aharitam hoti. Sattha "maro
ayanti viditva imam gathamaha
       "evam hi dhira kubbanti         navakankhanti jivitam,
        samulam tanham abbuyha           godhiko parinibbutoti.
@Footnote: 1. sam. sa. 15/177.
Athakho bhagava sambahulehi bhikkhuhi saddhim therassa sattham aharitva
nipannatthanam agamasi. Tasmim khane maro papima "kattha nu kho
imassa patisandhivinnanam patitthitanti dhumarasi viya timirapunjo viya ca
hutva sabbadisasu therassa vinnanam samanvesati. 1- Tam bhagava
dhumatimirabhavam bhikkhunam dassetva "eso kho bhikkhave maro papima
godhikassa kulaputtassa vinnanam samanvesati `kattha godhikassa kulaputtassa
vinnanam patitthitanti, appatitthiteneva bhikkhave vinnanena godhiko
kulaputto parinibbutoti aha. Maropi tassa vinnanatthanam datthum
asakkonto kumaravanno 2- hutva beluvapanduvinam adaya sattharam
upasankamitva pucchi
         "uddham adho ca tiriyam           disasu ca vidisasu ca 3-
          anvesam nadhigacchami,         godhiko so kuhim gatoti.
Atha nam sattha aha
         "yo 4- dhiro dhitisampanno      jhayi jhanarato sada
          ahorattam anuyunjam            jivitam anikamayam
          jitvana maccuno senam         anagantva punabbhavam
          samulam tanham abbuyha           godhiko parinibbutoti.
Evam vutte, [5]-
@Footnote: 1. Si. Yu. samannesati. 2. Si. Yu. kumaravanni. Ma. kumaravannam.
@3. Si. Ma. Yu. disa
@anudisasvaham.   4. Si. Yu. so. 5. Si. Yu. etthantare "maro papima bhagavantam
@gathaya ajjhabhasiti atthi.
         "tassa sokaparetassa          vina kaccha abhassatha
          tato so dummano yakkho      tatthevantaradhayathati.
       Satthapi "kinte papima godhikassa kulaputtassa nibbattatthanena,
tassa hi nibbattatthanam tumhadisanam satampi sahassampi
datthum na sakkotiti vatva imam gathamaha
         "tesam sampannasilanam          appamadaviharinam
          sammadanna vimuttanam         maro maggam na vindatiti.
       Tattha "tesanti: yatha appatitthitena vinnanena godhiko
kulaputto parinibbuto, ye ca evam parinibbayanti, tesam.
Sampannasilananti: paripunnasilanam. Appamadaviharinanti:
satiavippavasasankhatena appamadena viharantanam. Sammadanna vimuttananti:
hetuna nayena karanena janitva "tadangavimuttiya vikkhambhanavimuttiya
samucchedavimuttiya patipassaddhivimuttiya nissaranavimuttiyati
imahi pancahi vimuttihi vimuttanam. Maro maggam na vindatiti:
evarupanam mahakhinasavanam sabbatthamena maggantopi maro gatamaggam
na vindati na patilabhati na passatiti.
       Desanavasane bahu sotapattiphaladini patta. Desana
mahajanassa satthika jatati.
                  Godhikattheraparinibbanavatthu.
                   ----------------
                  12. Garahadinnavatthu. (44)
       "yatha sankaradhanasminti imam dhammadesanam sattha jetavane
viharanto garahadinnam nama nigganthasavakam arabbha kathesi.
       Savatthiyam hi sirigutto ca garahadinno ca dve sahayaka
ahesum. Tesu sirigutto upasako. Garahadinno nigganthasavako. Tam
niggantha abhikkhanam evam vadanti "tava sahayakam siriguttam `kim tvam
samanam gotamam upasankamasi, tassa  santike kim labhissasiti vatva,
yatha amhe upasankamitva amhakam deyyadhammam dassati, kim evam
ovaditum na vattatiti. Garahadinno tesam vacanam sutva abhikkhanam
gantva thitanisinnatthanadisu siriguttam evam vadesi "samma kinte
samanena gotamena, tam upasankamitva kim labhissasi, kinte mama ayye
upasankamitva tesam danam datum na vattatiti. Sirigutto tassa katham
sutvapi bahudivase tunhi hutva nibbijjitva ekadivasam "samma tvam
abhikkhanam agantva mam thitatthanadisu evam vadesi `samanam gotamam
upasankamitva kim labhissasi, mama ayye upasankamitva tesam danam
dehiti, kathehi tava me, tava ayya kim janantiti. "aho sami
ma evam vadi, mama ayyanam annatannama natthi, sabbam
atitanagatappaccuppannam sabbam  kayavacimanokammam `idam bhavissati idam na
bhavissatiti sabbam bhabbabhabbam janantiti. "janantiti vadesiti. "ama
vademiti. "yadi evam, bhariyante katam ettakam kalam mayham etamattham
anacikkhantena, ajja maya ayyanam nananubhavo nato, gaccha
Samma ayye mama vacanena nimantehiti. So nigganthanam santikam
gantva te vanditva "mayham sahayako sirigutto svatanaya tumhe
nimantetiti aha. "siriguttena samam tvam vuttoti. "ama ayyati. Te
hatthatuttha hutva "nipphannam no kiccam, siriguttassa amhesu
pasannakalato patthaya ka nama sampatti amhakam na bhavissatiti vadimsu.
Siriguttassapi mahantam nivesanam. So tasmim dvinnam gehanam antare ubhato
digham avatam khanapetva guthakalalassa purapesi, bahiavate dvisu
pariyantesu khanuke kottapetva tesu rajjuyo bandhapetva
asananam uparimapade avatassa purimapasse thapapetva pacchimapade
rajjukesu thapapesi "evam nisinnakaleyeva avamsira patissantiti
mannamano, yatha avato na pannayati; evam asananam upari
paccattharanani dapesi, mahantamahanta catiyo dhovapetva
kadalipannehi ca pilotikahi ca mukhani bandhapetva ta tuccha eva
gehassa pacchabhage bahiyagubhattasitthasappiphanitapuvacunnamakkhita
katva thapapesi. Garahadinno patova tassa gharam vegena gantva
"ayyanam sakkaro sajjitoti pucchi. "ama samma sajjitoti. "kaham
panesoti. "etasu ettakasu catisu yagu, ettakasu bhattam,
ettakasu  sappiphanitapuvadini, asanani pannattaniti. So "sadhuti
vatva gato. Tassa gatakale pancasata niggantha agamimsu. Sirigutto
geha nikkhamitva pancappatitthitena nigganthe vanditva tesam purato
anjalim paggayha thito cintesi "tumhe kira atitadibhedam sabbam
Janatha, evam tumhakam upatthakena mayham kathitam; sace sabbam tumhe
janatha, mayham  geham ma pavisatha; mama geham pavitthanam hi vo neva yagu
atthi na bhattadini; sace ajanitva pavisissatha, guthaavate vo patetva
pothessamiti; evam cintetva purisanam sannam adasi "etesam
nisidanabhavam natva pacchimapasse thatva asananam upari paccattharanani
apaneyyatha, ma tani asucina makkhiyimsuti. Atha nigganthe "ito etha
bhanteti aha. Niggantha pavisitva pattharitasanesu nisiditum arabhimsu. Atha
ne manussa vadimsu "agametha bhante, ma tava nisidathati. "kimkaranati.
"amhakam geham pavitthanam ayyanam vattam natva nisiditum vattatiti. "kim
katum vattati avusoti. "attano attano pattasanamulesu thatva
sabbehi ekappahareneva nisiditum vattatiti. Idam kira so "ekasmim
avate patite, ma avasesa nisidimsuti karesi. Te "sadhuti vatva
"imehi kathitakatham amhehi katum vattatiti cintayimsu. Atha sabbe attano
attano pattasanamule patipatiya atthamsu. Atha ne "bhante khippam
ekappahareneva nisidathati vatva tesam nisidanabhavam natva asananam
upari paccattharanani niharimsu. Niggantha ekappahareneva nisinna,
rajjunam upari thapita asanapada bhattha. Niggantha avamsira avate
patimsu. Sirigutto, tesu patitesu, dvaram pidahitva uttinnuttinne
"atitanagatappaccuppannam kasma na janathati  dandehi pothapetva
"ettakam etesam vattissatiti dvaram vivarapesi. Te nikkhamitva
palayitum arabhimsu. Gamanamagge pana tesam suddhaparikammakatam bhumim picchilam
Karapesi. Te tattha asanthahitva patite patite puna pothapetva
"alam ettakam tumhakanti uyyojesi. Te "nasitamha taya, nasitamha
tayati kandanta upatthakassa gehadvaram agamamsu. Garahadinno
tesam tam vippakaram disva kuddho "nasitamhi siriguttena, hattham
pasaretva vandantanam cha devaloke yatharuciya datum samatthe nama
punnakkhettabhute mama ayye pothapetva byasanam papesiti
rajakulam gantva tassa kahapanasahassam dandam karesi. Athassa raja
sasanam pesesi. So gantva rajanam vanditva "deva upaparikkhitva
dandam ganhissatha, ma anupaparikkhitvati aha. "upaparikkhitva
ganhissamiti. "sadhu deva, tenahi ganhahiti. "tenahi bhanahiti. "deva
mayham sahayako nigganthasavako mam upasankamitva thitanisinnatthanadisu
abhinham evam vadesi `samma kinte samanena gotamena, tam upasankamitva
kim labhissatiti idam adim katva sirigutto sabbam tam pavattim arocetva
"deva sace imasmim karane dandam gahetum yuttam, ganhathati. Raja
garahadinnam oloketva "saccam kira te evam vuttanti aha. "saccam
devati. "tvam ettakampi ajanante `sattharoti gahetva vicaranto
`sabbam janantiti kimkarana tathagatasavakassa kathesi, taya aropitadando
tuyhameva hotuti. Evam sveva dandam papito, tasseva kulupaka
pothetva nihata.
       So tam kujjhitva tato patthaya addhamasamattam siriguttena
saddhim akathetva cintesi "evam vicaritum mayham ayuttam, 1- etassa
@Footnote: 1. Si. Yu. nagghati.
Kulupakanampi maya byasanam katum vattatiti siriguttam upasankamitva aha
"sahaya siriguttati. "kim sammati. "natisuhajjanam nama kalahopi
hoti vivadopi, tvam kinci na kathesi, kasma evam karositi. "samma
tava maya saddhim akathanato na kathemi, yam katam, katameva tam; na mayam mettim
bhindissamati.
       Tato patthaya ubhopi ekatthane titthanti nisidanti. Athekadivasam
sirigutto garahadinnam aha "kinte nigganthehi, te upasankamitva
kim labhissasi, mama sattharam upasankamitum va ayyanam danam datum va
kinte na vattatiti. Sopi etameva paccasimsati, tenassa kanduvanatthane
nakhena vilekhitam viya ahosi. Sopi siriguttam "tava sattha kim
janatiti pucchi. "ambho ma evam vada, satthu me ajanitabbam nama
natthi; atitadibhedam sabbam janati, solasahakarehi sattanam cittam
paricchindatiti. "evam na janami, kasma mayham ettakam kalam na kathesi;
tenahi gaccha, sattharam svatanaya nimantehi, bhojessami, pancahi
bhikkhusatehi saddhim mama bhikkham ganhitum vadehiti. Sirigutto sattharam
upasankamitva vanditva evamaha "bhante mama sahayako garahadinno
tumhe nimantapeti, pancahi kira bhikkhusatehi saddhim sve tassa bhikkham
ganhatha; purimadivase kho pana tassa kulupakanam maya idam nama katam, maya
katassa patikkaranampi na janami, tumhakam suddhacittena bhikkham datukamatampi
na janami, avajjetva, yuttance, adhivasetha, no ce ma
adhivasayitthati. Sattha "kim nu kho so amhakam datukamoti
Avajjetva addasa "dvinnam gehanam antare mahantam avatam
khanapetva asitisakatamattani khadiradaruni aharapetva puretva
aggim datva amhe angaraavate patetva nigganhitukamoti,
puna avajjesi "kinnu kho tattha gatappaccaya attho atthi natthiti,
tato idam addasa "aham angaraavate padam pasaressami, tam
paticchadetva thapitakilanjam antaradhayissati, angarakasum bhinditva
cakkamattam mahapadumam utthahissati, athaham padumakannikam akkamanto
gantva asane nisidissami, pancasatapi bhikkhu tatheva gantva
nisidissanti; mahajano sannipatissati, aham tasmim samagame dvihi
gathahi anumodanam karissami, anumodanapariyosane caturasitiya
panasahassanam dhammabhisamayo bhavissati, sirigutto ca garahadinno ca
sotapanna bhavissanti, attano dhanarasim sasane vikkirissanti; imam
kulaputtam nissaya maya gantum vattatiti bhikkham adhivasesi. Sirigutto
satthu adhivasanam viditva garahadinnassa arocetva "lokajetthassa
sakkaram karohiti aha. Garahadinno "idanissa kattabbayuttakam
janissamiti dvinnam gehanam antare mahantam avatam khanapetva
asitisakatani 1- khadiradaruni aharapetva [2]- aggim datva sabbarattim
dhumapetva khadirangararasim karetva avatamatthake rukkhapadarani
thapetva kilanjena paticchadetva gomayena limpapetva ekena
passena dubbaladandake attharitva gamanamaggam karesi "evam
@Footnote: 1. Si. Yu. asitisakatamattani.  2. Si. Yu. etthantare "puretvati atthi.
Akkantakkantakale dandakesu bhaggesu, parivattitva angarakasuyam patissantiti
mannamano, gehapacchabhage siriguttena thapitaniyameneva catiyo
thapapesi, asananipi tatheva pannapesi. Sirigutto patova tassa
geham gantva "kato te samma sakkaroti aha. "ama sammati.
"kaham panesoti. "ehi, passamati sabbam siriguttena dassitaniyameneva
dassesi. Sirigutto "sadhu sammati aha. Mahajano sannipati.
Micchaditthikena hi nimantite satthari, mahanto sannipato hoti.
Micchaditthikapi "samanassa gotamassa vippakaram passissamati sannipatanti.
Sammaditthikapi "ajja sattha mahadhammadesanam desessati, buddhavisayam
buddhalilham upadharessamati sannipatanti. Punadivase sattha pancahi
bhikkhusatehi saddhim garahadinnassa gehadvaram agamasi. So geha
nikkhamitva pancapatitthitena vanditva purato anjalim paggayha thito
cintesi "bhante `tumhe kira atitadibhedam sabbam janatha, sattanam
solasahakarehi cittam paricchindathati evam tumhakam upatthakena mayham
kathitam; sace janatha, 1- mayham geham ma pavisatha, pavitthanam hi vo neva
yagu atthi na bhattadini, sabbe kho pana tumhe angarakasuyam patetva
nigganhissamiti; evam cintetva satthu pattam gahetva "ito etu
bhagavati vatva "bhante amhakam geham agatanam vattam natva agantum
vattatiti aha. "kim katum vattati avusoti. "ekekassa pavisitva
purato gantva nisinnakale paccha annena agantum vattatiti.
@Footnote: 1. Si. Ma. sace na janatha.
Evam kirassa ahosi "purato gacchantam angarakasuyam patitam disva
avasesa nagacchissanti, ekekameva patetva nigganhissamiti.
Sattha "sadhuti vatva ekakova pavisi. Garahadinno angarakasum
patva apasakkitva thito "purato yatha bhanteti aha. Atha sattha
angarakasumatthake padam pasaresi, kilanjam antaradhayi, angarakasum
bhinditva cakkamattani padumani utthahimsu. Sattha padumakannika
akkamanto gantva pannattabuddhasane nisidi. Bhikkhupi tatheva gantva
asane nisidimsu. Garahadinnassa kayato daho utthahi. So vegena
gantva siriguttam upasankamitva "sami tanam me hohiti aha.
"kimetanti. "pancannam bhikkhusatanam gehe yagu va bhattadini va
natthi, kim nu kho karomiti. "kim pana taya katanti. "aham dvinnam gehanam
antare mahantam avatam angarapuram karesim `tattha patetva
nigganhissamiti; atha nam bhinditva mahapadumani utthahimsu, sabbe
padumakannika akkamitva gantva pannattasane nisinna, idani
kim karomiti. "nanu tvam idaneva mayham `ettaka catiyo yaguya
ettaka bhattadinanti dassesiti. "musa tam sami, tucchava catiyoti.
"hotu, gaccha, tasu catisu yaguadini olokehiti. Tamkhananneva tena
yasu catisu yagu vutta, ta yaguya purimsu, yasu bhattadini vuttani,
ta bhattadinam paripunnava ahesum. Tam sampattim disva garahadinnassa
sariram pitipamojjena puritam, cittam pasannam. So sakkaccam buddhappamukham
bhikkhusangham parivisitva katabhattakiccassa satthuno anumodanam
Karetukamo pattam ganhi. Sattha anumodanam karonto "ime satta
pannacakkhuno abhaveneva mama savakanam buddhasasanassa ca gunam na
jananti, pannacakkhuvirahita andha nama, pannavanto sacakkhuka
namati vatva ima gatha abhasi
        "yatha sankaradhanasmim        ujjhitasmim mahapathe
         padumam tattha jayetha         sucigandham manoramam
         evam sankarabhutesu         andhabhute puthujjane
         atirocati pannaya          sammasambuddhasavakoti.
       Tattha "sankaradhanasminti: sankaratthanasmim, kacavararasimhiti
attho. Ujjhitasmim mahapatheti: mahamagge chadditasmim. Sucigandhanti:
surabhigandham. Manoramanti: mano ettha ramatiti manoramam. Sankarabhutesuti:
sankaramivabhutesu. Puthujjaneti: puthunam kilesanam jananato
evamladdhaname lokiyamahajane. Idam vuttam hoti; yatha nama mahapathe
chaddite sankaradhanasmim asucijegucchapatikkulepi sucigandham padumam
jayetha, tam rajarajamahamattadinam manoramam piyam manapam uparimatthake
patitthanarahameva bhaveyya; evameva sankarabhutesupi puthujjanesu
jatesu, nippannassa mahajanassa acakkhukassa antare nibbattopi
attano pannabalena kamesu adinavam nekkhamme ca anisamsam
disva nikkhamitva pabbajito pabbajjamattenapi tato uttarim
silasamadhippannavimuttivimuttinanadassanani aropetvapi
sammasambuddhasavako khinasavo bhikkhu andhabhute puthujjane atikkamitva
Virocati sobhatiti.
       Desanavasane caturasitiya panasahassanam dhammabhisamayo
ahosi. Garahadinno ca sirigutto ca sotapattiphalam papunimsu. Te
sabbam attano dhanam buddhasasane vippakkirimsu. Sattha utthayasana
viharam agamasi.
       Bhikkhu sayanhasamaye dhammasabhayam katham samutthapesum "aho
acchariya buddhaguna nama, tatharupam nama khadirangararasim bhinditva
padumani utthahimsuti. Sattha agantva "kaya nuttha bhikkhave etarahi
kathaya sannisinnati pucchitva, "imaya namati vutte, "anacchariyam
bhikkhave, yam mama etarahi buddhabhutassa angararasito padumani
utthitani, tani pubbe padesanane vattamanassa bodhisattabhutassapi
me utthahimsuti vatva "kada bhante, acikkhatha noti tehi yacito,
atitam aharitva
       "kamam patami nirayam      uddhampado 1- avamsiro
        nanariyam karissami;     handa pindam patiggahati
imam khadirangarajatakam 2- vittharetva kathesiti.
                      Garahadinnavatthu.
                 Pupphavaggavannana nitthita.
                      Catuttho vaggo.
                       ---------
@Footnote: 1. uddhapadotipi atthi.  2. khu. ja. eka. 27/13. tadatthakatha 1/338.



             The Pali Atthakatha in Roman Book 20 page 64-99. http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_rm.php?B=20&A=1324&modeTY=2              อรรถกถาบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/pitaka_item/read_th.php?B=20&A=1324&modeTY=2              อ่านอรรถกถาแปลไทย :- http://84000.org/tipitaka/attha/attha.php?b=25&i=14              เนื้อความพระไตรปิฎกฉบับหลวง :- http://84000.org/tipitaka/read/r.php?B=25&A=395              พระไตรปิฎกฉบับบาลีอักษรไทย :- http://84000.org/tipitaka/read/pali_read.php?B=25&A=385              The Pali Tipitaka in Roman Character :- http://84000.org/tipitaka/read/roman_read.php?B=25&A=385              Contents of The Tipitaka Volume 25 http://84000.org/tipitaka/read/?index_25

first pageprevious pagedispage pageNumbernext pagelast page chage to ROMAN letter

บันทึก ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๖๑. การแสดงผลนี้อ้างอิงข้อมูลจากอรรถกถาฉบับภาษาบาลี อักษรโรมัน. หากพบข้อผิดพลาด กรุณาแจ้งได้ที่ [email protected]